I OZ 672/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 70/16 o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi D. K. i D. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] listopada 2015 r. znak [...] w przedmiocie opinii w sprawie wstępnego projektu podziału nieruchomości postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 70/16 (dalej postanowienie z 18 kwietnia 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braku formalnego skargi przez jej podpisanie w sprawie ze skargi D. K. i D. K. (dalej skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] listopada 2015 r. znak [...] w przedmiocie opinii w sprawie wstępnego projektu podziału nieruchomości (dalej postanowienie z 24 listopada 2015 r.). W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wezwania do usunięcia braku formalnego skargi doręczono skarżącym dnia 29 stycznia 2016 r. W rozpoznawanej sprawie 7 – dniowy termin do podpisania skargi upływał z dniem 5 lutego 2016r., gdyż odpowiednie wezwania zostały doręczone w dniu 29 stycznia 2016 r. Postanowieniem z dnia 22 marca 2016 r. II SA/Ke 70/16 (dalej postanowienie z 22 marca 2016 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę D. K. i D. K. na postanowienie z 24 listopada 2015 r. W uzasadnieniu wskazano na brak podpisania skargi przez skarżących – mimo doręczenia im odpowiedniego wezwania w tym zakresie. Dnia 6 kwietnia 2016 r. skarżąca nadała w Urzędzie Pocztowym skierowany do Sądu I instancji wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi przez jej podpisanie, załączając podpisaną wyłącznie przez skarżącą skargę (k. 31-32, 33-38 akt sądowych). W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że wezwania do podpisania skargi odebrał dnia 29 stycznia 2016 r. D. K., o czym nie poinformował skarżącej, a następnie wyjechał w delegację. O konieczności podpisania skargi skarżąca dowiedziała się dopiero po odebraniu odpisu postanowienia z 22 marca 2016 r. (k. 28, 31-32 akt sądowych). Sąd I instancji wskazał, że jedynie w sytuacji gdy osoba, która odebrała pismo, a nie wywiązała się z obowiązku oddania go adresatowi z przyczyn od niej niezależnych można ewentualnie rozważać tę okoliczność jako uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Tymczasem okoliczności takich skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła. Nie można bowiem za takowe uznać ogólne twierdzenia o "wyjeździe w delegację". Zdaniem Sądu I instancji odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi, a zatem ewentualne zaniedbania, nieuwaga, przeoczenie takiej osoby (dorosłego domownika), czy też popełnienia przez nią oczywistej omyłki, spowodowane czynnikami subiektywnymi, nie mogą być kwalifikowane jako brak winy adresata (art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ppsa; k. 41-44 akt sądowych). Zażalenie na to postanowienie wywiodła D. K., reprezentowana przez adw. M. K. wskazując, że nie zgadza się z argumentami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa) przez błędną jego wykładnię jakoby zachowanie innej osoby mogło stanowić o winie skarżącej i że strona w okolicznościach przestawionych nie uprawdopodobniła tego, że skargi nie złożyła bez swojej winy w sytuacji gdy WSA w Kielcach uznał, że skarżącej nie została przekazana przesyłka z wezwaniem do uzupełnienia braków. Wskazując na powyższe podstawy skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych (k. 58-60 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. 1 ppsa). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W postępowaniu sądowym czynność podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zarzut naruszenia art. 86 § 1 ppsa okazał się nieusprawiedliwiony. Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braku formalnego skargi przez jej podpisanie. Jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma (art. 72 § 1 ppsa). Powołany przepis wskazuje na jedną z form tzw. doręczenia zastępczego, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Przepisy regulujące doręczenia zastępcze mają na celu umożliwienie prawidłowego przebiegu postępowania zwłaszcza w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem. Doręczenie dokonane w takim trybie, uznaje się za równoznaczne z doręczeniem korespondencji samemu adresatowi. Skarżąca błędnie podnosi, że wezwania do podpisani skargi odebrał "jej ojciec". Z akt sądowych wynika, że przesyłkę odebrał T. K. – kuzyn (podpisy i adnotacje doręczyciela na zwrotkach – k. 18, 19 akt sądowych, tożsame z podpisami i adnotacjami doręczyciela na zwrotkach – k. 13, 14 akt administracyjnych), a nie jak wskazał Sąd I instancji "jej mąż" czy "ojciec skarżącej", jak wywodzi w zażaleniu skarżąca (k. 42, 60 akt sądowych). Ów błąd w ustaleniach faktycznych Sądu I instancji nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy – istotne jest bowiem, że korespondencję sądową dla skarżącej odebrał dorosły domownik (art. 72 § 1 ppsa). Skoro w niniejszej sprawie przesyłki sądowe zawierające wezwania do usunięcia braku formalnego skargi zostały odebrane dnia 29 stycznia 2016 r. przez T. K. - dorosłego domownika skarżących (k. 18, 19 akt sądowych), to doręczenia te należy uznać za prawnie skuteczne. Podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika adresata, nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Niedochowanie należytej staranności przez taką osobę nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. To, że T. K. nie przekazał wezwania do usunięcia braków formalnych w dniu odbioru skarżącym (skarżąca dowiedziała się o wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych 30 marca 2016 r., w dniu doręczenia postanowienia WSA o odrzuceniu skargi) nie oznacza, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącej, która nie wskazała żadnych obiektywnych okoliczności uniemożliwiających dorosłemu domownikowi zawiadomienie jej o odebranej korespondencji. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie Sądu Najwyższego z 6.10.1998 r., II CKN 8/98). Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (wyrok NSA z 14.5.1998 r., IV SA 1153/96). Stosownie do art. 72 § 1 ppsa, odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie nie będącej adresatem jest to, by odbierający pismo zobowiązał się do jego przekazania odbiorcy. Strona będzie ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania. Skoro dorosły domownik niezwłocznie – w dniu odbioru - nie powiadomił adresata korespondencji, to znaczy że dopuścił się zawinionego zaniechania, a to w konsekwencji obciąża adresata pisma (postanowienie NSA z: 10.3.2009 r. I OZ 174/09, Lex 564244; 25.2.2011 r., II FZ 60/11; 9.6.2015 r., II FZ 272/15; 1.7.2015 r., II OZ 620/15, Lex 1780878). W opisanej powyżej sytuacji niepoinformowanie skarżącej przez osobę podejmującą przesyłkę o jej nadejściu obciąża skarżącą. Zaniedbania w tym zakresie wykluczają przyjęcie, że skarżąca uchybiła terminowi bez swej winy. Zarzut podniesiony w zażaleniu nie jest relewantny. W dobie telefonów komórkowych nie sposób przyjąć, by ojciec – upoważniony do odbioru korespondencji – nie mógł przekazać córce istotnych informacji o treści przesyłki sądowej z powodu wyjazdu w delegację. W kontrolowanej sprawie to nie ojciec skarżącej odebrał dnia 29 stycznia 2016 r. przesyłki dla D. K. i D. K. (k. 18, 19 akt sądowych). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa postanowił jak w sentencji postanowienia.