II SA/Lu 684/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. S. i K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału działki I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz J. S. i K. S. 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 61a § 1 i § 2, art. 28, art. 144, art. 157 § 2 i art. 156 § § 1 pkt 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. utrzymało w mocy postanowienie własne z dnia [...] kwietnia 2015 r., znak: [...] odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza K. D. z dnia [...] grudnia 2005 r., znak: [...] zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w [...], gmina K. D., oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność J. W. S. i A. S. oraz J. F. i I. A. F.. W uzasadnieniu postanowienia kolegium podniosło, że w dniu [...] marca 2015 r. wpłynął wniosek J. S. i K. S. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Burmistrza K. D. z dnia [...] grudnia 2005 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium przytoczyło treść art. 28 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 k.p.a. i stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż jedynymi stronami postępowania, w wyniku którego zapadła decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], byli: J. W. S. i jego żona A. S. oraz J. F. i jego żona I. A. F., tj. współwłaściciele tej nieruchomości. W ocenie organu, za strony postępowania podziałowego nie można uznać J. S. i K. S., będących obecnie właścicielami działki nr [...] powstałej w wyniku podziału działki nr [...], a co za tym idzie, nie można ich uznać za stronę postępowania nadzwyczajnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Kolegium powołało się przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., I OSK 669/10 (Lex nr 824454). Organ wyjaśnił następnie, że postępowanie podziałowe dotyczyło nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], do której wnioskodawcy nie posiadali i nie posiadają żadnego tytułu prawnego. Posiadają oni tytuł prawny do innej nieruchomości (powstałej w wyniku kolejnego podziału działki nr [...]), co nie legitymuje ich do żądania wzruszenia przedmiotowej decyzji podziałowej. Podsumowując, kolegium stwierdziło, że z uwagi na brak po stronie wnioskodawców legitymacji procesowej do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza K. D. z dnia [...] grudnia 2005 r., postanowiło na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania. W skardze na powyższe postanowienie J. S. i K. S. zarzucili kolegium naruszenie art. 28 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że nie posiadają statusu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2005 r., zatwierdzającej podział działki nr [...] i nieuwzględnienie istniejącego po stronie skarżących interesu prawnego w stwierdzeniu nieważności tej decyzji. Mając na względzie powyższe, wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu zarzutu wyjaśnili, że stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji mogą być nie tylko strony pierwotnej, kwestionowanej decyzji, ale również inne osoby, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podkreślili, że są następcami prawnymi stron kwestionowanej decyzji - J. W. S. i jego żony A. S., od których nabyli działkę nr [...], powstałą w wyniku dokonanego tą decyzją podziału działki nr [...]. W odpowiedzi na skargę kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa. W myśl art. 61a § 1 k.p.a., jedną z podstaw odmowy wszczęcia postępowania jest wniesienie żądania przez osobę nie będącą stroną. Istnienie tej podstawy stwierdziło w niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., odmawiając J. S. i K. S. wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza K. D. z dnia [...] grudnia 2005 r., zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...]. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania, zmierzającym do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu administracyjnego obarczonego co najmniej jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Stosownie do treści art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stroną w tym postępowaniu może być zarówno podmiot, który brał udział w postępowaniu zakończonym decyzją, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności, jak również podmiot, który wprawdzie nie brał udziału w tym postępowaniu, ale twierdzi, że wydana decyzja dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku lub którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji (art. 28 k.p.a.) (wyrok NSA z dnia 17 września 2014r., II GSK 972/13, Lex nr 1572691, wyroki WSA: w Gdańsku z dnia 27 lutego 2013 r., II SA/Gd 633/12, w Warszawie z dnia 28 stycznia 2013 r., VII SA/Wa 2109/12, w Rzeszowie z dnia 16 listopada 2010 r., II SA/Rz 710/10, w Krakowie z dnia 21 czerwca 2013 r., II SA/Kr 359/13, CBOSA). Zakres podmiotowy postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji winien zatem zostać ustalony niezależnie od ustaleń postępowania zwykłego. Rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu w postępowaniu zwykłym może wpłynąć na prawa i obowiązki innych podmiotów. Organ właściwy do stwierdzenia nieważności winien więc każdorazowo badać, czy osoba występująca z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ma legitymację do zainicjowania takiego postępowania. Rozważania organu w tym zakresie winny odnosić się do przepisów prawa materialnego, w oparciu o które nastąpiło rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu zwykłym. Odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Burmistrza K. D. z dnia [...] grudnia 2005 r., zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] na działki o numerach [...], organ wywiódł brak legitymacji procesowej skarżących przede wszystkim z faktu, że nie brali oni udziału w postępowaniu zakończonym tą decyzją, co w świetle powyższych rozważań, jest niezasadne. Bezsporne jest, że J. S. i K. S. nie byli stronami postępowania w sprawie zakończonej tą decyzją. Skarżący wywiedli swój interes prawny w żądaniu stwierdzenia jej nieważności z następstwa prawnego po J. W. S. i A. S., którzy byli stronami postępowania zakończonego tą decyzją. Jak podnieśli skarżący, nabyli oni od nich działkę nr [...], która, jak wskazali, powstała na skutek podziału działki nr [...]. Kolegium tych okoliczności nie zbadało, przyjmując, że nabycie działki nr [...], która powstała wskutek kolejnego podziału działki nr [...], nie daje nabywcom statusu strony w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności pierwotnej decyzji podziałowej. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić. W myśl art. 30 § 4 k.p.a., w sprawach dotyczących praw zbywalnych w razie zbycia prawa w toku postępowania w miejsce dotychczasowej strony wchodzą jej następcy prawni, przy czym następstwo proceduralne dotyczy zarówno postępowania zwyczajnego, jak i postępowań nadzwyczajnych (wyrok NSA z dnia 15 września 1992 r., IV SA 594/92, ONSA 1993, nr 3, poz. 64; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 marca 2009 r., II SA/Gd 892/08, Lex nr 529885, powołany przez A. Wróbla, [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 30 Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex nr 494837). Nie ulega wątpliwości, że sprawa podziału nieruchomości jest sprawą dotyczącą praw zbywalnych, w której – w razie zbycia prawa do nieruchomości - w miejsce dotychczasowej strony wchodzą jej następcy prawni, czego organ odwoławczy nie wziął pod uwagę. Powołany przez kolegium wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2011 r., I OSK 669/10, mający – w ocenie tego organu – potwierdzić zasadność przyjętego w zaskarżonym postanowieniu stanowiska, został wydany w innych okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, gdyż z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji o podziale nieruchomości wystąpili tam właściciele nieruchomości sąsiednich w stosunku do nieruchomości objętej tą decyzją, nie zaś – jak to ma miejsce w niniejszej sprawie – właściciele nieruchomości powstałej w wyniku podziału. W świetle powyższego zaskarżone postanowienie należało uchylić jako wydane z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 157 § 2 i art. 28 k.p.a. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę ponownie, kolegium uwzględni powyższą ocenę prawną. Zbada legitymację J. S. i K. S. do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza K. D. z dnia [...] grudnia 2005 r., zatwierdzającej podział nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...]. Dopiero bowiem ustalenie, że skarżący są następcami prawnymi J. W. S. i A. S. - stron postępowania zakończonego tą decyzją, daje organowi możliwość rozpoznania przedmiotowego wniosku. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł, jak w sentencji.