I SA/Bk 94/14

WyrokWSA w Białymstoku2014-05-20

Skład orzekający: Andrzej Melezini, Paweł Janusz Lewkowicz, Jacek Pruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sprowadzenie mienia przesiedlenia do Polski przez osobę, która przez 29 lat mieszkała w USA, a następnie przebywała w Polsce przez 8 miesięcy w pierwszym roku po zgłoszeniu celnym, a przez pozostały czas w USA, może być podstawą do zwolnienia od cła?
Ratio decidendi
Zwolnienie od należności celnych przywozowych mienia osobistego przywożonego przez osoby fizyczne przenoszące swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty wymaga spełnienia warunku stałego przeniesienia miejsca zamieszkania. Samo oświadczenie o zamiarze przeniesienia miejsca zamieszkania, posiadanie zameldowania w Polsce, czy nawet sprzedaż nieruchomości w USA, nie jest wystarczające, jeśli osoba nadal utrzymuje centrum życiowe i gospodarcze w państwie trzecim, a jej pobyt na terytorium Wspólnoty jest ograniczony czasowo i nie stanowi stałego ośrodka interesów życiowych.
Stan faktyczny
Skarżący, który przez 29 lat mieszkał w USA, sprowadził do Polski mienie przesiedlenia, w tym samochód, motocykl i przyczepę, deklarując przeniesienie miejsca zamieszkania. Organy celne zakwestionowały spełnienie warunków do zwolnienia od cła, uznając, że skarżący nie przeniósł faktycznie swojego centrum życiowego do Polski, pomimo posiadania domu i zameldowania w Polsce. Skarżący kwestionował te ustalenia, wskazując na remonty domu w Polsce i zamiar stałego pobytu. Po decyzjach organów celnych, skarżący wniósł skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Melezini, sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Jacek Pruszyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 maja 2014 r. sprawy ze skargi Z.J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie wysokości długu celnego oddala skargę W dniu [...].05.2011 r. Pan Z.J. (dalej także jako Skarżący), zam. T. S., [...], zgłosił w Oddziale Celnym w B. do procedury dopuszczenia do obrotu towary w postaci rzeczy stanowiących mienie przesiedlenia: w poz. 1 - używany samochód osobowy, w poz. 2 - motocykl, poz. 3 - przyczepa samochodowa, w poz. 4 - używane przedmioty osobistego użytku. Zgłoszenie celne zostało przyjęte i zarejestrowane pod pozycją nr [...]. Wraz ze zgłoszeniem strona złożyła wniosek o zastosowanie zwolnienia od cła na podstawie rozporządzenia Rady (WE) Nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych, z podatku od towarów i usług na podstawie art. 47 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług ( Dz. U. Nr 54, poz. 535 z 2004r. z późniejszymi zmianami) oraz z podatku akcyzowego na podstawie art. 112 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 3, poz. 11 z 2009 r., z późniejszymi zmianami). Do zgłoszenia celnego strona dołączyła dokumenty związane z jej pobytem w USA, jak: rachunki za telefon, komórkę, prąd, amerykańskie prawo jazdy, rozliczenia roczne podatku w USA za 2010r. W trakcie przesłuchań dokonanych w dniach [...] i [...].05.2011 r. Skarżący zeznał, że w USA przebywał przez 29 lat, do Polski przyjeżdżał w okresach, kiedy w USA nie było pracy. W dniu [...] kwietnia 2011 r. zakończył swój pobyt w USA, gdzie uzyskał prawo do emerytury związkowej, a w wieku 62 lat będzie miał prawo do emerytury państwowej. W USA posiada dwurodzinny dom z trawnikiem, a w Polsce ma dom przy ul. P. [...] w B., kupiony w 1997 r., który wymaga remontu. Obecnie mieszka w tym domu, a do USA wróci tylko po to, aby sprzedać dom, co się odbędzie w tym roku. W Polsce być może podejmie jakieś prace przy remontach. Zgłoszone towary zostały dopuszczone do swobodnego obrotu i zwolnione z należności celnych na warunkach określonych w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych i podatkowych na podstawie art. 112 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym oraz art. 47 ust. l ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. W dniu [...].10.2011 r. w ramach postępowania sprawdzającego prowadzonego przez Urząd Celny w B., Skarżący został wezwany w celu osobistego stawiennictwa i przedłożenia dokumentów w sprawie sprowadzonych towarów, jednak nie stawił się w wyznaczonym terminie. W dniu [...] maja 2011 r. Skarżący poinformował telefonicznie Urząd Celny, że przebywa w USA. Fakt przebywania strony na terytorium USA został również potwierdzony przez funkcjonariuszy Policji z Posterunku w S. Następnie w dniu [...] grudnia 2011 r. Skarżący stawił się w Urzędzie i przedłożył dowody rejestracyjne ww. pojazdów. W dalszym postępowaniu urząd uzyskał w dniu [...] lutego 2012 r. informację z Wydziału Granicznego P. Oddziału Straży Granicznej z której wynikało, że odnotowano fakt przekroczenia granicy przez pana Z.J. w dniu [...] września 2011 r. na kierunku wyjazdowym (W. – O.), biorąc pod uwagę w okres od dnia [...] maja 2011 r. do dnia [...] lutego 2012 r. W dniu [...] maja 2012 r. Posterunek Policji w S. nadesłał informację, że Skarżący przebywa w USA, zaś sprowadzone pojazdy są przechowywane pod adresem ul P. [...] w B. W związku z powyższym organ celny postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. wszczął postępowanie celne w celu ustalenia, czy zostały spełnione warunki określone w rozporządzeniu nr 1186/2009 ustanawiającym wspólnotowy system zwolnień celnych do skorzystania ze zwolnienia z należności celnych, tzn. czy faktycznie nastąpiło przeniesienie miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty oraz czy towary zwolnione z należności są wykorzystywane przez osobę przesiedlającą się do celów osobistych i nie są użytkowane przez inne osoby. W tym samym dniu organ wezwał stronę na przesłuchanie. Po przeprowadzonym postępowaniu, decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2012r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. stwierdził powstanie z mocy prawa, na podstawie art. 204 ust. l lit. b Wspólnotowego Kodeksu Celnego, długu celnego oraz określił wysokość należności celnych w odniesieniu do samochodu osobowego marki Ford, motocykla Yamaha oraz przyczepy Haulmark, objętych procedurą dopuszczenia do obrotu w pozycjach 1-3 zgłoszenia celnego nr [...] z dnia [...] maja 2011 r. z zastosowaniem zwolnienia z należności przywozowych, w związku z naruszeniem warunku określonego w art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych. Strona odwołała się od ww. decyzji do Dyrektora Izby Celnej w B., żądając jej uchylenia i umorzenia postępowania. Organ odwoławczy, po przeprowadzonym postępowaniu, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2013r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja ta została następnie zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Strona zarzuciła organom celnym nie uwzględnienie faktu przeniesienia przez nią miejsca zamieszkania do Polski, gdzie posiada własny dom, jak też, że organy celne niezasadnie uznały, iż jej ponowny wyjazd do USA świadczy o tym, że jedynie deklaratoryjnie, a nie faktycznie przeniosła ona swoje miejsce zamieszkania na obszar Wspólnoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Bk 138/13 (CBOSA, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – wyrok prawomocny) oddalił powyższą skargę, wskazując w uzasadnieniu, iż na podstawie całości materiału dowodowego należy przyjąć, że skarżący faktycznie nie dokonał przeniesienia ośrodka swoich życiowych interesów z USA do Polski, co oznacza, że brak było podstaw do zwolnienia od cła przedmiotowego towaru. W konsekwencji postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. wszczął postępowanie celne w sprawie pozostałego zgłoszonego towaru, to jest używanych przedmiotów osobistego użytku, ujętych w póz. 4 zgłoszenia celnego, dopuszczonych do obrotu ze zwolnieniem od cła i należności podatkowych. W dniu [...] września 2013 r. organ włączył do akt sprawy materiały zgromadzone w postępowaniu celnym i podatkowym dotyczącym spraw zwolnienia od cła i podatków towaru ujętego w pozycjach 1-3 tego samego zgłoszenia celnego, wraz z rozstrzygnięciami organów celnych i kopią wyroku WSA w Białymstoku wydanym w tej sprawie. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2013 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. stwierdził powstanie z mocy prawa, na podstawie art. 204 ust. 1 lit. b) Wspólnotowego Kodeksu Celnego, długu celnego oraz określił wysokość należności celnych w odniesieniu do towarów ujętych w poz. 4 przedmiotowego zgłoszenia celnego, dopuszczonych do obrotu z zastosowaniem zwolnienia z należności przywozowych. W uzasadnieniu decyzji organ celny wskazał, że z całości materiału dowodowego sprawy wynika, że strona nie przeniosła swego miejsca zamieszkania z kraju trzeciego na obszar Wspólnoty, zatem nie była ona uprawniona do skorzystania ze zwolnienia od cła na podstawie art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych. Pismem z dnia [...].10.2013r. pełnomocnik strony złożył odwołanie od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Celnej w B., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono: 1. naruszenie art. 122 oraz art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez: a) nieuwzględnienie okoliczności przemawiających za uznaniem, iż Z.J. przeniósł swoje centrum interesów życiowych do Polski w maju 2011 w sytuacji, gdy, jak ustalił organ pierwszej instancji, w przedmiotowym okresie nie pracował już w USA, nie posiadał tam ubezpieczenia, a także nie mieszkał już w domu stanowiącym jego własność i nieruchomość tą wynajmował już osobom trzecim; b) nieuwzględnienie faktu zamieszkiwania odwołującego się na terytorium RP w okresie od [...] maja 2011 r. (data przesiedlenia) potwierdzonego zeznaniami świadka C.K. oraz przeniesienia w tymże czasie centrum interesów życiowych do Polski, co wynika z poczynionych przez odwołującego się starań związanych z remontem i przystosowaniem do zamieszkiwania domu przy ul. P. w B. 2. Naruszenie art. 210 § 4 Ordynacji poprzez brak wskazania w uzasadnieniu faktycznym decyzji dlaczego organ odmówił wiarygodności dowodom w postaci zeznań świadków C.K. i Z.J., wskazujących zgodnie i jednoznacznie na przesiedlenie się strony w maju 2011 r. oraz niewskazanie w uzasadnieniu decyzji, na podstawie jakich dowodów uznał organ fakt dalszego zamieszkiwania Z.J. w USA. 3. Naruszenie art. 25 kc przez błędną wykładnię i uznanie, że miejscem zamieszkania Z.J. w maju 2011 r. były Stany Zjednoczone w sytuacji, gdy o miejscu zamieszkania decyduje zamiar stałego pobytu, a nie fakt okresowego, incydentalnego przebywania w określonym miejscu przez krótki czas. W uzasadnieniu ww. zarzutów strona wskazała, że organ ustalił na podstawie zeznań świadków, iż Skarżący przebywał od dnia [...] maja 2011 r. w Polsce z zamiarem stałego pobytu. Fakt ten został potwierdzony zeznaniami świadka C.K., który przyznał, że widywał Skarżącego od maja 2011 r. przynajmniej raz w tygodniu w jego domu przy ul. P. Świadek potwierdził również, że widział prace remontowe, które wykonywał Skarżący w swoim domu w tym czasie oraz, że skarżący przebywał już od maja 2011 r. w Polsce z zamiarem stałego pobytu, a do USA wyjechał wyłącznie w celu podpisania umowy sprzedaży nieruchomości, co zostało potwierdzone zakupem biletu powrotnego do Polski już przed wyjazdem zagranicę. Mimo powyższych dowodów organ stwierdził, że nie można potwierdzić faktu przeniesienia miejsca zamieszkania z kraju trzeciego na obszar Wspólnoty. Organ, wydając decyzję, nie wskazał na jakich dowodach oparł swoje przekonanie, że skarżący nie przesiedlił się do Polski w 2011 r. Z decyzji bowiem nie wynika, z jakich dowodów miałby wynikać taki wniosek, tym bardziej, że dowody przeprowadzone przez organ świadczą o zmianie miejsca zamieszkania skarżącego i przesiedleniu się do Polski. Organ wydając decyzję winien wskazać na jakich dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, które fakty uznał za udowodnione, a którym faktom odmówił wiarygodności. Tymczasem ze skarżonej decyzji wynika brak jakichkolwiek ocen przeprowadzonych dowodów. Jeżeli bowiem nie zostały zakwestionowane zeznania świadków C.K. i Z.J. to nie sposób wysnuć wniosku o braku przesiedlenia się skarżącego. Przyjęcie przeciwnej tezy musi prowadzić do uznania zeznań za niewiarygodne, czego jednak organ w decyzji nie stwierdza. Ponadto Naczelnik Urzędu Celnego z niezrozumiałych względów przyjmuje jako istotne w sprawie fakty, które miały miejsce rok lub dwa po przesiedleniu. Krótka wizyta skarżącego w USA w 2012 i 2013 r. spowodowana koniecznością osobistego stawiennictwa została uznana - jak można przypuszczać, bo nie wynika to wprost z uzasadnienia decyzji za przesłankę braku przesiedlenia. Organ przyjął, wbrew wykładni art. 25 kc, że w takim przypadku nie dochodzi do przesiedlenia i zmiany miejsca zamieszkania. Jednocześnie nie wskazano w decyzji jaki czas nieprzerwanego przebywania w jednym miejscu po przesiedleniu może uzasadniać zmianę miejsca zamieszkania. Skarżący wniósł również o: – przesłuchanie w charakterze świadka M.P. zam. ul. P., B. oraz K.K. zam. ul. B.C., B. na okoliczność przesiedlenia się skarżącego na terytorium RP w maju 2011 r. oraz faktu stałego miejsca zamieszkania w B.; – zwrócenie się do KRUS Placówki Terenowej w W.M. o nadesłanie informacji, czy Z.J. figuruje w ewidencji osób objętych ubezpieczeniem rolników; – weryfikację przyjętej w decyzji wartości celnej towarów i ustalenie, jaka jest ich wartość transakcyjna; – przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci: weksla - zobowiązania dłużnika do zapłaty oraz aktu przenoszącego własność nieruchomości wraz z tłumaczeniem tłumacza przysięgłego. Do odwołania dołączono dokumenty dotyczące przeniesienia własności nieruchomości Pana J. w USA oraz zobowiązanie nabywcy do zapłaty należności. Po zapoznaniu się z całością materiałów zgromadzonych w aktach sprawy, Dyrektor Izby Celnej w B. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2014r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Pismem z dnia [...] lutego 2014 r. pełnomocnik Strony zaskarżył powyższą decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wnosząc o: – uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w B. i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; – zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej w B. na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. – dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu w postaci informacji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówki Terenowej w W.M. na okoliczność objęcia skarżącego ubezpieczeniem społecznym rolników na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: - art. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych oraz art. 25 kc przez ich niezastosowanie w sprawie i przyjęcie, że skarżący nie posiadał od maja 201 Ir. miejsca zamieszkania na terytorium Wspólnoty, a tym samym nie doszło do przesiedlenia się skarżącego, w sytuacji, gdy zgromadzone w sprawie dowody i fakt przebywania skarżącego na terytorium Wspólnoty od kwietnia 2011 r. wskazują, że w sprawie mają zastosowanie przepisy dotyczące zwolnienia mienia przesiedlenia od należności celnych; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcie tj: a) art. 122, art. 123 § l art. 187 § l oraz art. 188 i art. 229 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie i oddalenie wszystkich wniosków dowodowych skarżącego złożonych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, mimo, że zmierzały one do wykazania okoliczności, którą organ odwoławczy uznał w zaskarżonej decyzji za nieudowodnioną; b) art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego a także, oparcie rozstrzygnięcia w całości na materiale dowodowym zebranym w innych postępowaniach oraz pominięcie dowodów świadczących o przeniesieniu miejsca zamieszkania przez skarżącego na terytorium Wspólnoty w maju 2011 r. tj. zeznań świadków C.K. i Z.J.; c) art. 122 oraz art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie i ograniczenie postępowania do włączenie do akt sprawy materiału dowodowego zgromadzonego w innych postępowaniach dotyczących skarżącego, w sytuacji, gdy skarżący wskazywał na konieczność uzupełnienia dowodów z uwagi na nowe okoliczności sprawy rzutujące na ocenę zasadności zwolnienia mienia przesiedlenia z należności celnych. W uzasadnieniu złożonej skargi pełnomocnik Skarżącego stwierdził, iż decyzja organu odwoławczego oraz organu pierwszej instancji są niezasadne i nie odpowiadają prawu. Podniósł, iż kwestią kluczową dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i decyzji o ewentualnym zwolnieniu z zobowiązań celnych skarżącego wynikających z mienia przesiedlenia było ustalenie, czy skarżący faktycznie zmienił miejsce zamieszkania i przeniósł je na obszar Wspólnoty. Pomijając w tym miejscu fakt, że organ w niniejszym postępowaniu w zasadzie nie przeprowadził postępowania dowodowego, korzystając z dołączenia dokumentów z innych spraw celnych, wskazał na liczne istotne uchybienia procesowe oraz naruszenie prawa materialnego, które uzasadniają wniosek o uchylenie rozstrzygnięć organów celnych obu instancji. Podniósł, że organ drugiej instancji uzasadniając decyzję w dużej mierze koncentruje się na porównaniu czasu jaki skarżący spędził w Polsce i w USA po dniu zgłoszenia celnego (str. 9 uzasadnienia). W ocenie organu decydujący staje się fakt, że w Polsce w ciągu pierwszego roku od zgłoszenia przebywał 8 miesięcy (w decyzji błędnie 7), pozostały czas przebywał zaś w Stanach Zjednoczonych. Z porównania tychże okresów organ wyprowadza następnie wniosek o braku zmiany miejsca zamieszkania na terytorium Wspólnoty. Z takim rozumowaniem nie sposób się zgodzić. Nie jest znany ani orzecznictwu sądowemu, ani doktrynie pogląd z którego miałoby wynikać, że miejscem zamieszkania jest terytorium na którym strona spędza więcej czasu, brak też oczywiście jakichkolwiek wskazań co do takich proporcji czasowych. Założenie takie zawsze prowadzi do błędnych wniosków. Jeżeli decydowałoby porównanie dni spędzonych w USA i Polsce to po miesiącu od zgłoszenia celnego skarżący musiałby zostać uznany za zamieszkującego na terytorium Polski, podobnie po trzech miesiącach, gdyż wtedy cały czas przebywał już z zamiarem stałego pobytu w Polsce. Prowadzenie postępowania w tamtym okresie doprowadziłoby do zupełnie odmiennego rozstrzygnięcia, niż w sprawie niniejszej. Innymi słowy, rozstrzygnięcie organu zdaje się być uzależnione od momentu jego wszczęcia i co oczywiste uniemożliwiałoby stronie jakakolwiek zmianę miejsca stałego pobytu. Złożenie zgłoszenia celnego dotyczącego zwolnienia mienia przesiedlenia powoduje, jak wynika z decyzji organu, że zgłaszający musi pozostać na obszarze Wspólnoty przez odpowiedni czas bez możliwości opuszczania w jakimkolwiek celu tego obszaru, organ jednak nie wskazuje jaki okres byłby wystarczający do zaakceptowania zmiany miejsca zamieszkania. Na uwagę zasługuje okoliczność, że skarżący zamieszkiwał w Polsce przez okres 8 miesięcy w pierwszym roku po dokonaniu zgłoszenia. Przyjmując nawet rozumowanie organu odwoławczego, co do wyliczenia czasu pobytu w Polsce należałoby stwierdzić, że okoliczność ta przemawia na korzyść skarżącego. Skoro skarżący spędził zdecydowaną większość czasu w Polsce, dokonując w tym czasie czynności wskazujących na zamiar stałego pobytu to jako błędny jawi się wniosek o braku przesiedlenia. Organ pominął także okoliczność, że skarżący spędził w USA 29 lat. W tym czasie przebywał w Polsce łącznie kilkanaście tygodni. Całokształt działań skarżącego jasno wskazuje że od kwietnia 2011 zmienił swoje miejsce zamieszkania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując uzasadnienie organu wyrażone w decyzji zaskarżonej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stwierdzić należy, iż wbrew zarzutom skargi decyzja nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skarga nie zasługuje zatem na uwzględnienie. Spór w tej sprawie sprowadza się w istocie do ustalenia, czy Skarżący deklarując w zgłoszeniu celnym spełnienie warunków do zwolnienia sprowadzonego z zagranicy towaru z cła na podstawie rozdziału III rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r., spełnił jeden z niezbędnych dla uzyskania takiego zwolnienia wymogów, tzn., czy przeniósł on swoje miejsce zamieszkania z kraju trzeciego (USA) na obszar UE (Polski). Warunki pozwalające na zwolnienie z należności celnych przywozowych mienia osobistego przywożonego na obszar celny UE przez osoby fizyczne przesiedlające się z państw trzecich zostały określone w art. 3-11 rozporządzenia Rady (WE) nr 1186/2009 z 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych (Dz. U. UE L z 10 grudnia 2009 r., Nr 324, s. 23). Zgodnie z treścią art. 3 wskazanego rozporządzenia, zwolnione z należności celnych przywozowych jest mienie osobiste przywożone przez osoby fizyczne, przenoszące swoje miejsce zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Omawiane zwolnienie ograniczone jest do mienia osobistego, które: a) za wyjątkiem szczególnie uzasadnionych okoliczności, pozostawało w posiadaniu oraz, w przypadku towarów nie przeznaczonych do konsumpcji, było używane przez osobę zainteresowaną w jej poprzednim miejscu zamieszkania przez co najmniej sześć miesięcy przed datą, w której osoba zainteresowana przestała na stałe zamieszkiwać w państwie trzecim, który opuściła; b) jest przeznaczone do użytku w takim samym celu w nowym miejscu zamieszkania. Przy czym, zwolnienie to może zostać udzielone tylko osobom, których miejsce zamieszkania znajdowało się poza obszarem celnym Wspólnoty nieprzerwanie przez okres co najmniej 12 miesięcy. Na gruncie cytowanych uregulowań zwolnienie od należności przywozowych mienia osobistego wymaga więc od osoby przesiedlającej się spełnienie podstawowego warunku, jakim jest fakt przeniesienia swojego stałego miejsca zamieszkania z państwa trzeciego na obszar celny Wspólnoty. Jak natomiast wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, warunek ten nie został w rozpatrywanej sprawie spełniony. Analiza wymienionych regulacji daje podstawę do przyjęcia, że prawodawca łączy pojęcie przeniesienia swojego stałego miejsca zamieszkania ze stałym zaprzestaniem zamieszkiwania w państwie trzecim i jego przeniesieniem na stałe na obszar celny Wspólnoty. Sięgając do definicji zawartej w innym wspólnotowym akcie prawnym zawierającym przepisy celne, zwrócić trzeba uwagę, że za "osobę mającą swoją siedzibę we Wspólnocie" uznaje się, w przypadku osób fizycznych, każdą osobę, która na stałe zamieszkuje we Wspólnocie (zob. art. 4 pkt 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, Dz. Urz. UE L z 19 października 1992 r., Nr 302, s. 1 ze zm.). W wyroku z 26 kwietnia 2007 r. w sprawie C-392/05 Alevizos v. Ypourgos Oikonomikon, TSUE stwierdził, że kryteria determinujące pojęcie miejsca stałego pobytu, dotyczą zarówno więzów zawodowych i osobistych danej osoby z określonym miejscem, jak i długości tych więzów, i tym samym winny być analizowane łącznie. Za miejsce stałego pobytu Trybunał uznał miejsce, w którym zainteresowany ustanowił stałe centrum swych interesów. W sytuacji, gdy ocena ogólna powiązań zawodowych i osobistych nie wystarcza, to dla zlokalizowania stałego centrum interesów danej osoby, aby go określić, należy dać pierwszeństwo powiązaniom osobistym. Odwołując się natomiast do krajowego porządku prawnego przypomnieć należy definicję "miejsca zamieszkania", zawartą w art. 25 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którą miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na tle tej regulacji powszechnie podnosi się, że aby wskazać daną miejscowość jako centrum życiowej aktywności osoby, należy przeanalizować, czy łącznie występują dwa integralne składniki miejsca zamieszkania, tj. corpus - będący obiektywnym składnikiem pojęcia miejsca zamieszkania, związanym z faktycznym pobytem w danej miejscowości oraz animus - subiektywny element tego pojęcia wyrażający się w zamiarze stałego pobytu w danej miejscowości. Dla ustalenia miejsca zamieszkania nie jest zatem wystarczające samo zamieszkiwanie w sensie fizycznym, ale bez zamiaru stałego pobytu, ani też sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości niepołączony z przebywaniem w tej miejscowości. Natomiast, przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestawać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, ponieważ sam zamiar stałego pobytu w danej miejscowości nie stanowi o zamieszkaniu, lecz musi być połączony z przebywaniem w danej miejscowości, i to z takim przebywaniem, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (zob. np. komentarz do art. 25 kodeksu cywilnego [w:] B. Giesen, W. J. Katner, P. Księżak, B. Lewaszkiewicz-Petrykowska, R. Majda, E. Michniewicz-Broda, T. Pajor, U. Promińska, M. Pyziak-Szafnicka, W. Robaczyński, M. Serwach, Z. Świderski, M. Wojewoda, Kodeks cywilny. Część ogólna. Komentarz, LEX 2009; komentarz do art. 25 kodeksu cywilnego, [w:] K. Piasecki, Kodeks cywilny. Komentarz. Księga pierwsza. Część ogólna, Zakamycze 2003; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 stycznia 2009 r., II FSK 896/08). Należy zgodzić się z argumentacją Organu, iż sytuacja, w której osoba zainteresowana wyraża jedynie wolę zakończenia stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim, (nawet jak to jest w tej sprawie jednocześnie posiada zameldowanie i posiada dom w Polsce), nie pozwala na stwierdzenie, że faktycznie nastąpiło przeniesienie stałego miejsca zamieszkania na obszar Wspólnoty. Zakończenie stałego miejsca zamieszkania w państwie trzecim jako zdarzenie wieloczynnościowe i rozciągnięte w czasie zaistnieje dopiero wówczas, gdy osoba zainteresowana opuści terytorium państwa trzeciego, który to akt będzie ostatnią czynnością procesu przesiedlania się na teren Wspólnoty (komentarz do art. 4 Konwencji Modelowej OECD – Model TAX Convention on Income and on Capital, OECD, Paryż lipiec 2005 – wersja skrócona, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2006 r.). Zebrany materiał dowodowy potwierdza ustalenia Organów, że w sprawie nie nastąpiło przeniesienie miejsca zamieszkania Skarżącego z państwa trzeciego (USA) na obszar Wspólnoty. Z materiału tego wynika bezspornie, że Skarżący od dnia [...] maja 2011 r., czyli od daty zadeklarowania przesiedlenia się na obszar Polski, przebywał w Polsce 4 miesiące (do [...] września 2011 r. i następnie od [...] grudnia 2011 r. do [...] marca 2012 r. (ponad 3 miesiące). Przez pozostały okres Skarżący przebywał w Stanach Zjednoczonych, gdzie posiada swój trzyrodzinny dom, który jak twierdził, jest wynajmowany. Rację należy przyznać Organowi, że Skarżący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających fakt podejmowania prób sprzedaży domu w okresie przed deklarowanym przesiedleniem do Polski, mimo wezwań Organu celnego. Dwukrotnie natomiast Skarżący przedstawiał dokumenty na potwierdzenie mającej nastąpić sprzedaży nieruchomości w USA, ale dotyczące okresu po deklarowanej zmianie miejsca zamieszkania. Z materiału sprawy wynika, że Skarżący nadal posiada i zamieszkuje remontowany przez siebie dom w USA, mimo deklarowanego przesiedlenia się do Polski w dniu [...] maja 2011 r., co w ocenie Sądu oznacza, że nadal zasadniczym miejscem jego zamieszkania jest terytorium Stanów Zjednoczonych, mimo faktu posiadania przez niego domu kupionego w Polsce w roku 1997 r. Sąd wobec powyższego nie podziela zatem argumentów Skargi, że aktualnie Polska stanowi dla Skarżącego główne miejsce zamieszkania. Sprzedaż domu w USA w roku 2013, być może faktycznie wpłynie na ostateczne przeniesienie centrum życiowego Skarżącego do Polski, nie zmieni to jednak faktu, że na towar objęty przedmiotowym zgłoszeniem celnym nie będzie mu przysługiwało zwolnienie od cła, bowiem art. 7 cytowanego rozporządzenia Rady (WE), ogranicza możliwość przyznania powyższego zwolnienia do 12 miesięcy od deklarowanego przesiedlenia się na obszar Wspólnoty. Słusznie organ stwierdził w odpowiedzi na skargę, że przedłożony przez stronę dokument na potwierdzenie sprzedaży przez Pana J. w dniu [...] sierpnia 2013r. swojej nieruchomości w USA jest jedną z okoliczności wskazujących, iż nie nastąpiło przeniesienie miejsca zamieszkania na obszar Wspólnoty w czasie zgłoszenia celnego. W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż Skarżący nie uzyskiwał dochodów w Polsce, co skutkowało stwierdzeniem o braku przeniesienia interesów gospodarczych do Polski. Natomiast, zgodnie z twierdzeniem Skarżącego, uzyskanie świadczeń emerytalnych oraz osiąganie dochodów z wynajmowania domu w USA (co potwierdza załączony do zgłoszenia celnego dokument Załącznik E do rozliczenia podatkowego na formularzu 1040 za 2010r.) świadczy, iż interesy gospodarcze Strony w dalszym ciągu koncentrowały się w kraju trzecim. Informacje uzyskane z ZUS, KRUS i urzędu skarbowego wskazywały, iż Skarżący nie figuruje jako osoba ubezpieczona ani płatnik składek na ubezpieczenie społeczne. Nie figuruje również w ewidencji podatników płacących podatek od towarów i usług. Stąd twierdzenie pełnomocnika skarżącego, iż strona postępowania uzyskuje dochody tylko w Polsce nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Zatem zawodowo i ekonomicznie nie jest wiązana z miejscem wskazanym jako miejsce zamieszkania w Polsce. Centrum życiowe po zadeklarowaniu przesiedlenia do polski pozostało w USA, gdzie Pan J. przebywał. Posiadanie zaś zameldowania w Polsce, przyjaciół i rodzeństwa (posiadającego swoje rodziny) w Polsce oraz przywiezienia do Polski mienia osobistego nie jest wystarczające do stwierdzenia, że Strona przestała zamieszkiwać w kraju trzecim. Z uwagi na powyższe zarzut naruszenia art. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1186/2009 z dnia 16 listopada 2009 r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych jest niezasadny. Nie zmienia tej konstatacji fakt ubezpieczenia domu w Polsce i z argumentacją Organu w tej kwestii, Sąd się zgadza. Reasumując: sama wola zakończenia stałego zamieszkania, chociaż poparta próbami sprzedaży i w końcu nawet sprzedażą domu w USA, przy jednoczesnym braku posiadania źródła utrzymania w Polsce, braku przeniesienia interesów gospodarczych do Polski, nie są wystarczające do stwierdzenia, że nastąpiło przeniesienie miejsca zamieszkania na obszar Wspólnoty. Brak jest w takiej sytuacji elementu corpus (por także wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 listopada 2010 r., I SA/Bk 270/10). Fakt zameldowania w kraju nie może decydować o "przesiedleniu się" do Polski. Zameldowanie jest bowiem kategorią prawa administracyjnego, a o miejscu zamieszkania osoby fizycznej decydują kryteria przebywania w danej miejscowości z zamiarem stałego w niej pobytu. Zameldowanie jest więc stanem, który może ułatwić ustalenie miejsce zamieszkania, a nie przesądzać o takim fakcie. Zatem wszystkie te okoliczności potwierdzają ustalenia Organów, że Skarżący nie przeniósł swojego miejsca zamieszkania z USA na obszar Wspólnoty. Jego centrum życiowe nadal mieści się w USA, gdzie przebywa. Fakt posiadania miejsca zameldowania, przyjaciół, czy rodzeństwa (które ma swoje rodziny) w Polsce oraz przeniesienie do kraju osobistego mienia przesiedleńczego w postaci samochodu, motocykla i przyczepy, oraz rzeczy użytku osobistego nie wystarczy do stwierdzenia, że Skarżący przestał zamieszkiwać w USA i opuścił to Państwo. Świadczyć to może co najwyższej o woli przeniesienia w bliżej nieokreślonym czasie swojego centrum życiowego do Polski, co nie jest równoznaczne z "przeniesieniem miejsca zamieszkania", z "przesiedleniem się na pobyt stały". Zatem w ocenie Sądu za bezzasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 191 O.p. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego, Sąd zauważa, że Organy podjęły wszelkie czynności zmierzające do zebrania i wnikliwego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i po analizie sprawy nie dopatruje się naruszeń wskazywanych w skardze norm Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym Organy zasadnie przyjęły, że Skarżącemu nie przysługiwało zwolnienie od należności celnych mienia przesiedlenia. Nie został bowiem spełniony jeden z koniecznych warunków do zastosowania tego zwolnienia. Odnośnie zarzutu naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania należy stwierdzić, co następuje. W kwestii naruszenia przepisu art. 122 oraz art. 187 Ordynacji podatkowej stwierdzić należy, że w prowadzonym postępowaniu materiał dowodowy został w wyczerpujący sposób zebrany i rozpatrzony. Zostały przeprowadzone dowody ż przesłuchań strony oraz świadków, jak też uzyskano istotne dla sprawy informacje z wielu instytucji i organów państwowych. W przeprowadzonym postępowaniu dopuszczono dowody, które mogły się przyczynić do wyjaśnienia sprawy i były zgodne z prawem. Zatem nie sposób podzielić zarzutu naruszenia w postępowaniu organu I instancji ww. przepisów Ordynacji podatkowej. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 123, art. 188 i art. 229 Ordynacji podatkowej z uwagi na odmowę przesłuchania wskazanych w odwołaniu osób jak też wystąpienia do KRUS, wskazać należy, iż w zaskarżonej decyzji wniosek o przesłuchanie M.P. i K.K. na okoliczność przesiedlenia się strony na terytorium RP w maju 2011 r. oraz faktu stałego zamieszkania w B. organ odwoławczy słusznie uznał za bezzasadny. Organ kierował się przy tym zasadą umiejscowioną w art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, zgodnie z którym żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności istotne dla sprawy, chyba, że okoliczności te są wystarczająco stwierdzone innym dowodem. Organ słusznie uznał, że w toku postępowania przed organem I instancji dokonano wyczerpujących przesłuchań w zakresie tematów wskazanych w powyższych wnioskach. Przesłuchano zarówno stronę postępowania, jak też osoby, które opiekowały się jej domem w B.: brata – Z.J., pod którego adresem zamieszkania Skarżący jest zameldowany, jak też C.K., kolegi Z.J., który często się z nim spotykał podczas wizyt w Polsce. Przy tym ani Skarżący, ani żadna z pozostałych przesłuchiwanych osób nie wskazała na jakikolwiek związek M.P. i K.K. z niniejszą sprawą. Wniosek o przesłuchanie tych osób nie został też przez Skarżącego w żaden sposób uzasadniony, natomiast okoliczności pobytu Pana J. w USA jak też dat jego przyjazdów do Polski w 2011 r. zostały dostatecznie wyjaśnione innymi dowodami. Odnośnie zaś wniosku o zażądanie informacji z KRUS Placówki Terenowej w W.M., czy Pan J. jest aktualnie ubezpieczony w tej instytucji, należy zauważyć, że organ I instancji ustalił w toku ww. postępowania, że Z.J. nie figuruje w ewidencji osób objętych ubezpieczeniem społecznym i zdrowotnym rolników (pismo otrzymane przez Urząd Celny w B. w dniu [...] sierpnia 2012 r.), co miało znaczenie dla ustalenia jego powiązań z krajem w dniu zgłoszenia celnego. Dla rozpatrzenia niniejszej sprawy nie było istotne, czy w chwili obecnej Pan J. został już ubezpieczony w KRUS. Z uwagi na powyższe dokonując oceny żądania przeprowadzenia dowodów organ słusznie uwzględnił znaczenie przeprowadzonych już w postępowaniu dowodów i ustalił, iż żądanie dotyczyło okoliczności, które zostały wyczerpująco ustalone innymi dowodami. W tym stanie rzeczy, nie znajdując uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekł o jej oddaleniu uznając, że decyzja odpowiada prawu. Orzeczono zatem jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło