II SA/Op 582/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 września 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego postanawia odrzucić skargę. W wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez T. R. od decyzji, działającego z upoważnienia Burmistrza Nysy, Kierownika Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie z dnia 29 czerwca 2015 r., nr [...], w sprawie odmowy przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 18 września 2015 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego została doręczona T. R. w dniu 27 października 2015 r. do rąk M. P. - upoważnionego pracownika Kancelarii Syndyka M. J., co wynika z pocztowego zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 8 akt administracyjnych). Pismem z dnia 9 listopada 2015 r. T. R. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy przez m.in. ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego, celem wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 września 2015 r., nr [...]. Wniosek ten został zarejestrowany w repertorium sądowym pod sygnaturą II SO/Op 51/15. Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 listopada 2015 r., sygn. akt II SO/Op 51/15, ustanowiono dla T.R. adwokata, którym Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła adwokata P. L. W dniu 4 grudnia 2015 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik T. R. wniósł za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu skargę na opisaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu. Skarga ta została zarejestrowana pod sygnaturą II SA/Op 582/15 i stanowi przedmiot niniejszego postępowania. Wraz ze skargą pełnomocnik nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu domagało się odrzucenia skargi z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia i brak jednoczesnego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a w razie uznania, że skarga została wniesiona z zachowaniem terminu ustawowego - o jej oddalenie. Na skutek zarządzenia z dnia 25 stycznia 2016 r. zwrócono się do organu o wyjaśnienie, w jakiej dacie decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania sądowego została doręczona T. R. do jego rąk, tj. w jakiej dacie Syndyk M. J. wydał skarżącemu tę decyzję. Pismem z dnia 9 lutego 2016 r. organ poinformował tut. Sąd, że Syndyk wyjaśnił, iż nie prowadzi szczegółowej ewidencji dotyczącej przekazywania upadłym ich korespondencji, a zatem nie jest w stanie udzielić odpowiedzi na pytanie odnośnie doręczenia przesyłki T. R. Jednocześnie Kolegium podało, że w tej sprawie zwróciło się do strony postępowania o przesłanie oświadczenia na okoliczność daty wydania przez syndyka decyzji z dnia 18 września 2015 r. Pismem z dnia 15 lutego 2015 r. organ przesłał w załączeniu oświadczenie T. R., z którego nie wynika data wydania mu przedmiotowej decyzji. Sądowi znana jest z urzędu okoliczność, o której powziął wiadomość w związku ze sprawą o sygn. akt II SO/Op 42/15 i znajdującym się w niej pismem Poczty Polskiej S.A. z dnia 22 października 2015 r., znak:[...], że dla T. R. został ustanowiony syndyk masy upadłości w osobie M. J. (postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z dnia 1 września 2015 r., sygn. akt [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej: P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie, za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Ustanowiony w przywołanym przepisie termin jest terminem ustawowym, procesowym i prekluzyjnym. Oznacza to, że niedopuszczalne jest jego skracanie lub przedłużanie. Stosownie do treści art. 85 P.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Na zasadzie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że przepis art. 53 § 1 P.p.s.a. jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości odnośnie momentu początkowego biegu trzydziestodniowego terminu, ani co do możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie wpadkowe o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie fachowego pełnomocnika. W szczególności, wykładnia komentowanego przepisu nie uprawnia do stwierdzenia, że termin do wniesienia skargi rozpoczyna ponownie bieg w momencie wyznaczenia pełnomocnika z urzędu, gdyż przeczyłoby to precyzyjnemu zapisowi zawartemu w art. 53 § 1 P.p.s.a., nakazującemu liczenie terminu do wniesienia skargi od dnia doręczenia stronie rozstrzygnięcia. Potwierdza to aktualne orzecznictwo sądowoadministracyjne, w którym jednolicie przyjmuje się, że wniosek o przyznanie prawa pomocy i ewentualne wyznaczenie pełnomocnika z urzędu pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia skargi (por. postanowienie NSA z 18 lutego 2015 r., I OSK 321/15 i powołane tam orzecznictwo, dostępne na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Jeżeli zatem stronie został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia, to zgodnie z treścią komentowanego przepisu, od tego momentu należy liczyć bieg terminu do złożenia skargi, bez względu na to, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W razie uchybienia terminu określonego w art. 53 § 1 P.p.s.a. dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony, co wynika z treści art. 86 § 1 P.p.s.a., wedle którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wniosek ten jednakże powinien zostać wniesiony zachowaniem wymogów określonych w art. 87 P.p.s.a., stosownie do którego pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). W świetle powyższego, w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 P.p.s.a., powinien on złożyć wraz ze skargą wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, zwłaszcza jeśli samo ustanowienie pełnomocnika z urzędu nastąpiło już po upływie terminu do wniesienia skargi. Natomiast dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu dla dokonania tej czynności jest dzień, w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż trzydzieści dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu pełnomocnikiem strony. Stanowisko w tym zakresie jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienia NSA z 26 października 2009 r., I OZ 996/09; z 17 lipca 2008 r., II OZ 763/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu możliwe jest w przypadku uwzględnieniu tego wniosku przez Sąd. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 września 2015 r. została doręczona syndykowi masy upadłości skarżącego w dniu 27 października 2015 r., co wynika z kopii zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru przesyłki, znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy. Zgodnie z art. 176 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 233, z późn. zm.), syndyk zawiadamia placówki pocztowe w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529) o ogłoszeniu upadłości. Placówki te doręczają syndykowi adresowane do upadłego przesyłki pocztowe. Syndyk wydaje upadłemu przesyłki pocztowe, które nie dotyczą majątku masy upadłości lub których zatrzymanie nie jest potrzebne ze względu na zawarte w nich wiadomości. Według poglądu wyrażonego w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 2009 r., sygn. akt V KZ 15/09 (LEX nr 491232), syndyka traktować należy jako "domownika", o którym mowa w art. 132 § 2 K.p.k. (orzeczenie wydane było w sprawie karnej), z wszystkimi tego konsekwencjami, co oznacza, że datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień oddania go syndykowi. Domniemanie to - co oczywiste - może zostać obalone w toku postępowania, gdy adresat wykaże, że pomimo prawnie skutecznego doręczenia pismo nie zostało mu oddane w ogóle lub otrzymał je z opóźnieniem. Biorąc pod uwagę powołany przepis regulujący skuteczność doręczeń dla upadłego oraz powołane orzeczenie Sądu Najwyższego, stwierdzić przyjdzie, że skuteczne doręczenie T. R. zaskarżonej decyzji Kolegium z dnia 18 września 2015 r. nastąpiło w dniu doręczenia jej syndykowi, tj. w dniu 27 października 2015 r., a więc w dniu oznaczonym na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki skierowanej bezpośrednio na adres kancelarii syndyka. W tym też dniu decyzja weszła do obrotu prawnego i otworzył się termin do wniesienia od niej skargi. Późniejsze przekazanie korespondencji upadłemu nie mogło wywołać takiego skutku, gdyż przepisy K.p.a. nie znają instytucji podwójnego doręczenia (tak: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Po 1322/13, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustalony w art. 53 § 1 P.p.s.a. trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął zatem bieg w niniejszej sprawie w dniu 28 października 2015 r. i upłynął z dniem 27 listopada 2015 r. (piątek). Natomiast skarga została wniesiona przez pełnomocnika skarżącego do organu osobiście w dniu 4 grudnia 2015 r., czyli po upływie terminu warunkującego skuteczne wniesienie skargi. Jak wskazano już wyżej, niemożność dochowania trzydziestodniowego terminu przez adwokata ustanowionego z urzędu mogłaby być rozważana w niniejszej sprawie na tle konkretnych jej okoliczności związanych z ewentualnym wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, złożonym jednocześnie ze skargą. Pełnomocnik skarżącego takiego wniosku jednak nie złożył, a Sąd nie jest uprawniony do działania w tym zakresie z urzędu. Ponadto dostrzec należy, że składający skargę pełnomocnik nie obalił także wynikającego z art. 176 ust. 2 Prawa upadłościowego domniemania, że oddanie skarżącemu decyzji z dnia 18 września 2015 r. nastąpiło w innym dniu niż data doręczenia jej syndykowi. Z tych względów skargę, jako wniesioną po terminie, należało odrzucić, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.