III SA/Po 571/15

Dnia 5 kwietnia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka (spr.) Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Piotrowska - Żyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi Starosty na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty komorniczej oddala skargę Uzasadnienie. Starosta decyzją z dnia [...] r. orzekł o przyznaniu od Wójta Gminy J odszkodowania za nieruchomość położoną w S, działka nr [...] w związku z wydzielonym gruntem pod drogę. Podstawą prawną podaną w rozstrzygnięciu był przepis art. 104 k.p.a. oraz art. 98 ust. 3, 128 ust. 1, art. 129 ust. 5, art. 130, art.132 ust. 1 a i 2 oraz art. 134 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Wobec braku realizacji przez Wójta Gminy obowiązku wynikającego z powyższej decyzji, Starosta na jej podstawie wystawił tytuł wykonawczy obejmujący należność za przedmiotową działkę. Na wniosek Starosty, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Wójta Gminy. Organ dokonał zajęcia prawa majątkowego z rachunku bankowego, a dłużnik przekazał kwotę [...] zł organowi egzekucyjnemu. Pismem z dnia 24.10.2014 r. Starosta wezwał organ egzekucyjny do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie postanowienia w sprawie ustalenia opłaty komorniczej. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia [...] r. określił wysokość opłaty komorniczej w kwocie [...] zł do uiszczenia której zobowiązany został jako wierzyciel Starosta. Podstawą prawną wydanego postanowienia był przepis art. 17 §1 w zw. z art. 66 §3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014r. poz. 1619, ze zm.). W zażaleniu na postanowienie Starosta wniósł o wskazanie, że podmiotem zobowiązanym do uiszczenia opłaty komorniczej jest zgodnie z art. 66 w/w ustawy osoba fizyczna wskazana w decyzji Starosty z dnia [...]2014 r. W ocenie Starosty nie był on wierzycielem na którego rzecz działał organ egzekucyjny. Faktycznym wierzycielem jest osoba fizyczna, na rzecz której przesądzono kwotę odszkodowania za nieruchomość. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wskazał on, że to Starosta był wierzycielem w rozumieniu przepisów w/w ustawy i to on winien uiścić na rzecz organu egzekucyjnego odpowiednią opłatę komorniczą. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Starosta wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Organ skarżący stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym był jedynie wierzycielem w sensie procesowym, a faktycznym wierzycielem jest osoba fizyczna, na rzecz której przesądzono kwotę odszkodowania za nieruchomość. To ona winna uiścić przedmiotową opłatę komorniczą na rzecz organu egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 a pkt. 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1619, ze zm.), dalej zwaną "ustawą". opłata komornicza to opłata wynosząca 5 % kwot przekazanych wierzycielowi przez organ egzekucyjny lub przekazanych wierzycielowi przez zobowiązanego w wyniku zastosowania środków egzekucyjnych. Opłata komornicza stanowi rodzaj wynagrodzenia dla danego organu egzekucyjnego, który dokonał skutecznego ściągnięcia dochodzonej należności pieniężnej ( E. Cisowska-Sakrajda, komentarz do art. 1 a ustawy, lex 2016 ). Opłata komornicza należna jest organowi egzekucyjnemu prowadzącemu egzekucję należności pieniężnych, niezależnie od opłat za czynności i stosowane środki egzekucyjne i stanowi dodatkowe wynagrodzenie- premię za skuteczne dokonanie przez ten organ czynności egzekucyjnych w wyniku których dokonano ściągnięcia należności pieniężnych lub w wyniku których należność taka została zapłacona (por. wyrok NSA O/Z w Szczecinie z 22 marca 2000r., sygn. akt SA/Sz 114/99, wyrok WSA w Szczecinie z 24 listopada 2010r., I SA/Sz 644/10, wyroki WSA w Lublinie z 4 lutego 2009r. I SA/Lu 594/08 i z 25 kwietnia 2012r., I SA/Lu 234/12, wyrok WSA w Krakowie z 13 listopada 2007r., I SA/Kr 1636/05). W myśl art. 1 a pkt. 13 ustawy wierzyciel to podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Zgodnie z art. 5 § 1 pkt. 1 ustawy uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej określonych obowiązków jest właściwy do orzekania organ I instancji w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej czy organów jednostek samorządu terytorialnego. W doktrynie i orzecznictwie podkreślano wielokrotnie, że wierzycielem w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest generalnie organ administracji publicznej. Chociaż pełni on jedynie procesową funkcję wierzyciela i nie rozporządza przedmiotem postępowania jest zobowiązany do podejmowania wszelkich działań w celu zaspokojenia należności na rzecz osoby trzeciej. Ma on m. in. podjąć czynności zmierzające do wszczęcia danego postępowania egzekucyjnego ( E. Cisowska-Sakrajda, komentarz do art. 1 a ustawy., lex 2016 ). Wierzycielem nie może być co do zasady osoba fizyczna ani inny podmiot prawa prywatnego – w postępowaniu egzekucyjnym w administracji podmioty te działają jedynie za pośrednictwem wierzyciela w rozumieniu przepisów ustawy , którym jest organ administracyjnym ( wyrok WSA w Warszawie z 21.02.2006 r., sygn. I SA/Wa 1162/05, lex 193308 ). Osoba fizyczna może być ewentualnie podmiotem uprawnionym do żądania wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, jeżeli chodzi o obowiązki wynikające z orzeczeń sądów, innych organów oraz bezpośrednio z przepisów prawa ( art. 5 § 1 pkt. 2 ustawy ). Osoba fizyczna może wystąpić w charakterze wierzyciela jedynie wtedy, gdy doszło do bezczynności lub nie ma organu administracji, którym mógłby wystąpić w charakterze wierzyciela ( P. M. Przybysz, komentarz do art. 5 ustawy, lex 2016 ). W niniejszej sprawie nie było takiej sytuacji procesowej. Starosta decyzją z dnia [...]r. orzekł o przyznaniu od Wójta Gminy J odszkodowania za nieruchomość położoną w S, działka nr [...] . i to w związku z przejęciem na rzecz Gminy należącego do niej gruntu pod budowę drogi dojazdowej, zgodnie z obowiązującym w tym okresie planem zagospodarowania przestrzennego. Pani J za pośrednictwem swojego pełnomocnika złożyła do Starosty wezwanie o podjęcie czynności w celu doprowadzenia do wypłaty odszkodowania przez Gminę z powyższego tytułu. Starosta wobec powyższego na podstawie wydanej w dniu[...]. decyzji wystawił tytuł wykonawczy [...] obejmujący należność za przedmiotową działkę, w jego treści określając się jako wierzyciel. To na wniosek Starosty Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Wójta Gminy i zajmując rachunek przekazał wyegzekwowaną należność . Starosta wystąpił w roli wierzyciela w trybie art. art. 5 § 1 pkt. 1 ustawy ( jako właściwy do orzekania organ I instancji w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji i organ bezpośrednio powołany do czuwania nad wykonaniem obowiązku przez zobowiązanego ). Ponieważ Starosta był organem mogącym wystąpić w charakterze wierzyciela nie było podstaw do wystąpienia w takiej roli podmiotu ( w tym przypadku osoby fizycznej) , którego interes prawny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku zapłaty odszkodowania. Tak więc to Starosta był wierzycielem w rozumieniu przepisów ustawy dlatego nie ulega wątpliwości, że to ten organ był zobowiązany do uiszczenia opłaty komorniczej w trybie art. 66 § 3 ustawy , gdyż to na jego rzecz ( w sensie procesowym ) organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne w wyniku których doszło do ściągnięcia należności pieniężnej. Z tego względu niezasadny były zarzuty skargi w zakresie tego, że za wierzyciela zobowiązanego do uiszczenia opłaty komorniczej należało uznać osobę fizyczną – J. Podmioty "prywatne", które w postępowaniu cywilnym oczywiście są wierzycielami w rozumieniu przepisów kodeksu postępowania cywilnego, w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mogą jedynie tylko za "pośrednictwem" wierzyciela ( w rozumieniu przepisów ustawy egzekucyjnej w administracji) wnosić o wszczęcie postępowania administracyjnego, w którym nie są stroną tegoż postępowania. Tak więc wierzyciel w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest jedynie instytucją ściśle procesową, którego działania mają na celu realizację interesu ogólnego a nie jednostkowego jak w postępowaniu cywilnym (Dariusz Jankowiak "Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji"- Komentarz, Oficyna Wydawnicza "UNIMEX", Wrocław 2005r., R. Hauser i Z. Leoński "Postępowanie egzekucyjne w administracji- Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, warszawa 2004r.). Co do wysokości opłaty komorniczej określonej przez organ egzekucyjny , nie było sporu i wynika ona z przemnożenia 5 % sumy, na którą składają się :należność główna ([...] zł z tytułu egzekucyjnego) dodane do niej odsetki ([...] zł, wyliczenie w aktach adm.) i koszty pobrane tytułem kosztów upomnienia ([...] zł, też w aktach adm.). Z tego powodu skarga okazała się niezasadna i należało orzec na podstawie art. 151 P.p.s.a. o jej oddaleniu.