II OZ 1390/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 429/15 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 429/15 w sprawie ze skargi A. S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić zażalenie. Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie choroby zawodowej. Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem, sporządzonym na wniosek pełnomocnika skarżącej (córki skarżącej), został doręczony temu pełnomocnikowi w dniu 8 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na wniosek skarżącej, złożony w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2016 r. ustanowił adwokata dla skarżącej. W dniu 25 kwietnia 2016 r. wpłynęło do Sądu pismo Okręgowej Rady Adwokackiej w Katowicach z dnia 19 kwietnia 2016 r. o wyznaczeniu dla skarżącej pełnomocnika w osobie adwokata R. S. Pismem złożonym w biurze podawczym Sądu w dniu 28 kwietnia 2016 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. W piśmie tym pełnomocnik potwierdził, że zawiadomienie o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej otrzymał w dniu 25 kwietnia 2016 r. Postanowieniem z dnia 30 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 września 2016 r., sygn. akt II OZ 839/16 oddalił wniesione od powyższego postanowienia zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro w niniejszej sprawie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został już skutecznie złożony, to przywrócenie terminu do jego złożenia nie jest dopuszczalne. Następnie pismem z dnia 14 września 2016 r. (złożonym w dniu 16 września 2016 r.) pełnomocnik strony skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 17 grudnia 2015 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ustanowienie pełnomocnika dla strony skarżącej nastąpiło po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez skarżącą. Jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej pełnomocnik złożył skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 października 2016 r. odrzucił wniosek pełnomocnika strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd stwierdził, że wniosek ten złożony został po upływie 7 dni od ustania przyczyny jego uchybienia, co zgodnie z art. 88 w zw. z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. uzasadniało jego odrzucenie. Sąd zauważył przy tym, że w orzecznictwie i doktrynie dominuje pogląd, iż w przypadku wyznaczenia pełnomocnika z urzędu po wydaniu wyroku w sprawie, przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym radca prawny (adwokat, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. W rozpatrywanej sprawie, jak wskazał Sąd, adwokat wyznaczony w ramach przyznanego skarżącej prawa pomocy otrzymał informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w dniu 25 kwietnia 2016 r. i ten dzień Sąd przyjął jako moment "ustanowienia w ramach prawa pomocy", o którym mowa w art. 244 § 2 P.p.s.a. Przyczyna uchybienia terminu ustała więc najpóźniej w dniu 25 maja 2016 r. W świetle powyższego złożony dopiero 16 września 2016 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd uznał za spóźniony. Sąd nie podzielił także stanowiska pełnomocnika strony skarżącej zgodnie z którym wniesienie zbędnego w sprawie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, w sytuacji gdy uzasadnienie zostało już sporządzone i doręczone stronie oraz wywiedzenie środka zaskarżenia od postanowienia odrzucającego tenże wniosek, uzasadniałoby przywrócenie uchybionego przez pełnomocnika terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył w imieniu skarżącej ustanowiony z urzędu pełnomocnik, zarzucając mu naruszenie: 1) art. 59 § 2 K.p.a. poprzez pominięcie, że skarżąca już uprzednio wnosiła o przywrócenie terminu, 2) art. 87 § 1 P.p.s.a. przez przyjęcie, że dniem ustania przyczyny do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej był dzień 25 maja 2016 r., podczas gdy z okoliczności sprawy nie sposób wyprowadzić wniosku tej treści, 3) art. 53 § 1 P.p.s.a. przez nieuwzględnienie tego, że skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 P.p.s.a. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, bowiem stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wskazując na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 85 P.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie natomiast z art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie zaś do art. 87 § 1 tejże ustawy, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ww. ustawy). Rozstrzygając zatem, czy wniosek strony został złożony w sposób prawidłowy, należy ustalić czas ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w przypadku, gdy strona działająca bez profesjonalnego pełnomocnika uzyska z uwagi na swoją sytuację materialną prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata, radcy prawnego (doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) i pełnomocnik ten wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dokonując jednocześnie tej czynności, należy ze szczególną dbałością o interes strony, dla której ustanowiono pełnomocnika z urzędu w celu zapewnienia realizacji zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu, rozważyć wniesiony wniosek. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a. za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 § 1 P.p.s.a.) należy uznać dzień, w którym pełnomocnik miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, co może nastąpić dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, stanowiskiem skarżącego co do zakresu zaskarżenia, jednak nie później niż z upływem 30 dni od dnia, gdy pełnomocnik zawiadomiony został o wyznaczeniu do reprezentowania strony. Pełnomocnik taki nie może bowiem być w uprzywilejowanej pozycji w stosunku do pełnomocnika z wyboru, związanego terminem do sporządzenia skargi kasacyjnej określonym w art. 177 § 1 P.p.s.a. (por. wyrok TK z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. SK 17/12, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt II UZ 72/04, OSNP 2005 r., Nr 20, poz. 325 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1093/09 i z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06 - publ. cbois.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu jego osoby jako pełnomocnika z urzędu w dniu 25 kwietnia 2016 r. Niewadliwym było zatem uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że przyczyny uchybienia terminu ustały najpóźniej w dniu 25 maja 2016 r. W takiej sytuacji, złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną dopiero w dniu 16 września 2016 r. nastąpiło ze znacznym uchybieniem terminu do złożenia wniosku i dawało podstawę do odrzucenia tego wniosku jako spóźnionego. Ponadto należy zauważyć, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 6 maja 2016 r. aplikant adwokacki ustanowiony z substytucji wyznaczonego z urzędu pełnomocnika dokonał w Sądzie przeglądu akt sprawy. W tym dniu zapoznał się zatem ze sporządzonym w niniejszej sprawie na wniosek skarżącej uzasadnieniem wyroku. Bezpodstawne są więc twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że nie dysponował on wyrokiem z uzasadnieniem. Zapoznanie się z aktami sprawy nastąpiło przed upływem 30 dniowego terminu od dnia, gdy pełnomocnik zawiadomiony został o wyznaczeniu do reprezentowania strony. Tym samym nie sposób przyjąć, aby złożenie wniosku o uzasadnienie, w sytuacji gdy zostało ono już sporządzone i doręczone stronie, i z którym pełnomocnik zapoznał się w dniu 6 maja 2016 r., uzasadniało przywrócenie uchybionego przez pełnomocnika terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a., oddalił zażalenie.