I OSK 1611/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-05-29
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Zbigniew Ślusarczyk, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego, w sytuacji gdy istnieje rozbieżność w orzecznictwie sądowym co do interpretacji przepisów, może być uznana za rażące naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odmowa stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli interpretacja przepisów budzi wątpliwości i istnieje rozbieżność w orzecznictwie sądowym, w tym nawet po wydaniu uchwały przez NSA, a Trybunał Konstytucyjny wyraził odmienne stanowisko. Rażące naruszenie prawa wymaga oczywistej sprzeczności decyzji z jednoznacznie brzmiącym przepisem, a nie sporu o wykładnię.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji przyznającej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego, gdy urodziło się dwoje dzieci. Prokurator Rejonowy wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji, powołując się na rażące naruszenie prawa i sprzeczność z uchwałą NSA. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności, uznając brak rażącego naruszenia prawa z uwagi na rozbieżności w orzecznictwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję SKO, uznając, że organ powinien był zastosować się do uchwały NSA. NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę Prokuratora.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i oddalił skargę Prokuratora Rejonowego w [...]. Oddalił wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego o zasądzenie od Prokuratora zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2018 roku przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] delegowanego do Prokuratury Regionalnej w [...][...] na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt II SA/Łd 125/16 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r., nr. [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. oddala wniosek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o zasądzenie od Prokuratora Rejonowego w [...] zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2016 r. (sygn. akt II SA/Łd 125/16), uwzględnił skargę Prokuratora Rejonowego w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 156 § 1, art. 157 § 1, art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a." - oraz art. 2, art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 i art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity Dz.U. z 2013r., poz. 1456 ze zm.) dalej: "u.ś.r." - po ponownym rozpatrzeniu sprawy z wniosku Prokuratora Rejonowego w [...] o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...], w części pkt 3 orzekającej o przyznaniu B.D. prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, przyznanego na J.D. i S.D. w kwocie 400,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 grudnia 2014 r. do 31 października 2015 r. - utrzymało w mocy decyzję własną z dnia [...] września 2015 r., [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, że decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] grudnia 2014 r., Wójt Gminy D. przyznał B.D. świadczenia rodzinne w formie:
zasiłku rodzinnego na dziecko do 5 lat, przyznany na J.D. w kwocie 77,00 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 października 2015 r.;
zasiłku rodzinnego na dziecko do 5 lat przyznany na S.D. w kwocie 77,00 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 października 2015r.;
3. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przyznany na J.D. i S.D. w kwocie 400,00 zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 października 2015 r.
Powyższa decyzja nie była przez stronę kwestionowana i wraz z upływem terminu do wniesienia odwołania stała się decyzją ostateczną. Pismem z dnia 24 czerwca 2015 r. Prokurator Rejonowy w [...] wniósł sprzeciw od wyżej opisanej decyzji ostatecznej Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 2014 r., wnosząc o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji. Zdaniem Prokuratora Rejonowego decyzja ta w części pkt 3 została wydana z rażącym naruszeniem prawa tj. wbrew art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wbrew stanowisku wyrażonemu w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] września 2015r., nr [...], odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...]. Analizując złożony wniosek Prokuratora Rejonowego w [...] Kolegium uznało, że jego podstawą jest rażące naruszenie przepisów będących podstawą wydanego skarżonego aktu administracyjnego. Następnie Kolegium przytaczając treść art. 8 art. 10 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.ś.r. i podkreśliło, że na tle ww. przepisów nie ma jednolitego orzecznictwa, a istnieje spór sprowadzający się do rozstrzygnięcia kwestii: czy w przypadku, gdy podczas jednego porodu urodzi się więcej niż jedno dziecko, rodzicom (matce lub ojcu) przysługuje jeden dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, czy też dodatek ten przysługuje na każde z narodzonych dzieci. Kolegium zauważyło, że w związku z zaistniałymi rozbieżnościami, dążąc do ujednolicenia orzecznictwa w sprawach administracyjnych, w dniu 26 czerwca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę w składzie siedmiu sędziów, sygn. akt I OPS 15/13, jednak uchwała ta nie jest aktem prawa powszechnie obowiązującym. Nadto wobec rozbieżnego orzecznictwa i wątpliwości powstałych na tle art. 10 u.ś.r. nie można stwierdzić, że decyzja Wójta Gminy D. w zakresie przyznania B.D. świadczenia w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opieką nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu przyznany na J.D. i S.D. w kwocie 400,00zł miesięcznie na okres od 1 grudnia 2014 r. do 31 października 2015 r. jest wydana z rażącym naruszeniem prawa. Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne organ podkreślił, że nie można stwierdzić nieważności decyzji administracyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa w sytuacji, gdy istnieje wątpliwość co do naruszenia prawa, wyrażająca się odmiennymi poglądami orzekających organów, szczególnie jeżeli poglądy organów obu instancji na daną sprawę kształtuje rozbieżne orzecznictwo sądowe. Przesłankę rażącego naruszenia prawa należy w jasnych i niedwuznacznych przekroczeniach prawa i to takich, które z uwagi na ich skutki powodują, że dotkniętego wadą rozstrzygnięcia nie da się pogodzić z panującym porządkiem prawnym.
W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie Wójt Gminy D. dokonał prawidłowej wykładni norm ustawy o świadczeniach rodzinnych, w tym art. 10 u.ś.r., przyznając B.D. żądane wnioskiem złożonym w dniu [...] grudnia 2014 r. świadczenia rodzinne. Strona spełniała przesłanki do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego jak i do wnioskowanego dodatku z tytułu urlopu wychowawczego. W ocenie SKO brak było podstaw do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji.
Na ostateczną decyzję SKO w [...] skargę do sądu administracyjnego złożył Prokurator Rejonowy w [...], zarzucając zaskarżonej decyzji:
- naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na treść orzeczenia tj. art. 8 pkt 2 i art. 10 ust. 1 u.ś.r. polegające na odmowie stwierdzenia nieważności pkt 3 decyzji w sprawie przyznania B.D. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego - opiece nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu - w kwocie 400 zł pomimo sprawowania przez wyżej wymienioną opieki nad dwojgiem dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu, co jest sprzeczne z treścią wykładni dokonanej w uchwale NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt I OPS 15/13;
- naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, czyli równego traktowania obywateli polegającego na bezzasadnym odmówieniu B.D. prawa do otrzymania dodatku do zasiłku z tytułu opieki nad dziećmi w prawidłowej wysokości, czyli w kwocie po 400 zł na każde dziecko urodzone w trakcie jednego porodu;
- art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP przez brak zastosowania tych przepisów i przyznanie wyłącznie jednego dodatku dla dwojga małoletnich dzieci, a w konsekwencji naruszenie podstawowej funkcji opiekuńczej państwa sprawiedliwości społecznej, prowadzenia polityki społecznej i gospodarczej uwzględniającej dobro rodziny, prawa do korzystania przez matkę przed i po urodzeniu dzieci ze szczególnej pomocy w zakresie określonym ustawą o świadczeniach rodzinnych.
W odpowiedzi na skargę SKO w [...] podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że skarga Prokuratora jest zasadna. Rozstrzygnięcie sporu wymagało odpowiedzi na pytanie czy i ewentualnie jak wykładnia prawa, dokonywana w uchwałach przez NSA wpływa na stosowanie prawa przez organy administracji. Następnie Sąd zauważył, że objęta żądaniem stwierdzenia nieważności decyzja Wójta Gminy D. z dnia [...] grudnia 2014 r. wydana została blisko pół roku po podjęciu przez NSA w składzie 7 sędziów uchwały z dnia 26 czerwca 2014 r., w sprawie o sygn. akt. I OPS 15/13, w której wskazano, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r. w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. Zgodnie z treścią art. 269 § 1 p.p.s.a. uchwała składu siedmiu sędziów jest dla sądów administracyjnych wiążąca. Zatem po dacie jej podjęcia wszystkie składy orzekające sądów obowiązane są ją stosować. Chociaż uchwały NSA nie są dla organów wiążące, nie mają też mocy prawotwórczej, stosowanie przepisu w sposób sprzeczny z dokonaną w tych uchwałach wykładnią po dacie ich podjęcia, uznać należy za rażące naruszenie prawa. Organ nie może bowiem skutecznie powoływać się rozbieżności w orzecznictwie, które w dacie podejmowania decyzji, faktycznie nie istnieją.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło SKO w [...], zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Łodzi do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych.
W zakresie prawa materialnego zarzucono naruszenie art. 16 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędną wykładnię i przyjęcie, że jako rażące naruszenie prawa kwalifikuje się naruszenie przepisu wymagającego interpretacji za pomocą dyrektyw wykładni, w przedmiocie którego została podjęta uchwała przez NSA, a w konsekwencji uznanie, że niezastosowanie się organów administracji do wykładni prawa zawartej w takiej uchwale jest rażącym naruszeniem prawa.
W zakresie przepisów postępowania zarzucono naruszenie (1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie, bowiem w sprawie nie doszło do - naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 10 ust. 1 i 2 u.ś.r., (2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędne przyjęcie, że norma ta został naruszona w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, (3) art. 141 § 4 p.p.s.a. przez niepełne przedstawienie oceny prawnej i brak wykazania, że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia oraz brak jasnych i wyczerpujących wskazań, co do dalszego prowadzenia postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumentację mającą przemawiać za zasadnością zarzutów podniesionych względem wyroku Sądu I instancji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, kontrolując wyrok Sądu I instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił te zarzuty jako w zasadniczej części za usprawiedliwione.
Istota rozstrzygnięcia, na tle postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów, sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy istniała podstawa z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. (rażącego naruszenia prawa) do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Wójta Gminy D. z [...] grudnia 2014r., w części pkt 3 orzekającej o przyznaniu zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego, podjętej w oparciu o przepis prawa, w stosunku do którego NSA dokonał wykładni w uchwale składu siedmiu sędziów z 26 czerwca 2014r., sygn. akt I OPS 15/13.
Przed oceną zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej – z uwagi na ich zakres oraz uzasadnienie - istotnym jest przypomnienie, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym i nadzwyczajnym postępowaniem administracyjnym, którego celem jest ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Celem tego postępowania nie jest natomiast rozpoznanie sprawy ponownie, co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym. Organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa zobligowany jest do zbadania, czy z materiału dowodowego wynika, że do rażącego naruszenia prawa doszło i na czym ono polegało. Kodeks postępowania administracyjnego rozróżnia pojęcia "naruszenie prawa" i "rażące naruszenie prawa". Nie każde "naruszenie prawa" wywołuje negatywne skutki prawne. Zatem dla uznania, że wystąpiło kwalifikowane naruszenie prawa, nie wystarczy samo ustalenie faktu jakiegokolwiek "naruszenia prawa", lecz konieczne jest stwierdzenie i wykazanie, iż miało ono charakter rażący. Naruszenie przepisów prawa materialnego, nawet mające istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru, jeżeli nie ma cech rażącego naruszenia prawa.
W sprawie mającej na celu ustalenie rażącego naruszenia prawa, postępowanie administracyjne powinno mieć charakter niejako dwustopniowy i stanowić podstawę do podjęcia ustaleń, czy w postępowaniu zwykłym doszło do naruszeń przepisów prawa i jakich, a w przypadku twierdzącej odpowiedzi na to pytanie, do rozważenia, czy naruszenia te mają charakter kwalifikowany, tj. "rażący" w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Dla stwierdzenia nieważności decyzji niezbędna jest ocena naruszenia jako rażącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy (por. także wyroki NSA z 8.11.2013 r. o sygn. akt II GSK 1211/12 oraz z 3.06.2014 r. o sygn. akt II GSK 702/13).
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie dominuje jednolity pogląd w kwestii tego, kiedy można mówić o rażącym naruszaniu prawa w rozumieniu przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., którego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie zarzucono zaskarżonemu wyrokowi WSA w Łodzi.
Rażące naruszenie prawa występuje wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. (zob. wyrok NSA z 30.06.2010r., I OSK 373/10). Podobne stanowisko w tej kwestii zajmuje J. Borkowski, który uważa, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić wtedy, gdy istnieje przepis prawny dający podstawę do wydania decyzji administracyjnej, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, dotyczące praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w tym przepisie prawnym (J. Borkowski, Glosa do wyr. NSA w Krakowie z 19.11.1992 r., SA/Kr 914/92, s. 163). Pogląd zbieżny z wyżej zaprezentowanym punktem widzenia przyjął także Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 8 maja 2014r. (III AUa 892/13, niepubl.): "Decyzja administracyjna może zostać uznana za wydaną «z rażącym naruszeniem prawa», o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tylko wówczas, gdy w odniesieniu do niej spełnią się kumulatywnie następujące przesłanki: oczywistość naruszenia prawa polegająca na widocznej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną; przepis, który został naruszony, nie wymaga przy jego stosowaniu wykładni prawa; skutki, które wywołuje decyzja, są nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności, które należy chronić nawet kosztem obalenia tej decyzji".
Z uwagi na doniosłość zasady trwałości decyzji zaistnienie przesłanki powodującej stwierdzenie nieważności musi być oczywiste i oczywistość tę właściwy organ ma obowiązek wykazać. Nie każde, nawet oczywiste, naruszenie prawa może być uznane za rażące, nie jest też decydujący charakter przepisu, jaki został naruszony. Nawet ustalenie faktu oczywistego naruszenia prawa nie przesądza jeszcze o uznaniu kwalifikowanego naruszenia prawa w sprawie, tj. takiego, które uzasadnia zastosowanie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nadto, o "rażącym" naruszeniu prawa można mówić jedynie wtedy, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej. Z uwagi na fakt, że rażące naruszenie prawa odnoszone jest jedynie do przypadków wyraźnego i niedwuznacznego przekroczenia treści przepisu, nie zaś do jego błędnej wykładni, podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji nie stanowi naruszenie przepisu, który budzi wątpliwości interpretacyjne, tzn. może być interpretowany na kilka sposobów, z których żaden nie może być uznany za oczywiście błędny. Brak jednolitego rozumienia przepisu i zastosowanie jednej z interpretacji niejednoznacznych przepisów nie można uznać za rażące naruszenie prawa prowadzące do stwierdzenia nieważności decyzji. Sytuacja taka ma miejsce także w niniejszej sprawie (zob. np. wyroki NSA z 14.06.2016r., sygn. akt I OSK 1784/15, z 29.06.2017r., sygn. akt I OSK 2625/15).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela przedstawione powyżej rozumienie pojęcia "rażącego naruszenia prawa" oraz warunków, jakie muszą być spełnione do uznania, żeby ta właśnie przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji wystąpiła w konkretnym przypadku. Podkreślić także należy, że każdej decyzji przysługuje walor trwałości w czasie (art.16 § 1 k.p.a.), a zatem można ją zakwestionować tylko w przypadkach przez prawo przewidzianych, a same przesłanki temu służące muszą być interpretowane zawężająco.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że jak słusznie zarzucił autor skargi kasacyjnej, Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 16 § 1 i art. 156 § 1 pk 2 k.p.a. Zdaniem NSA, Wójt Gminy D. w decyzji z [...] grudnia 2014 r., wydanej na mocy art. 8 i art. 10 ww. ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie naruszył w sposób rażący prawa (w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W przypadku wady rażącego naruszenia prawa - wadliwość decyzji sprowadza się do oczywistej sprzeczności treści decyzji z jednoznacznie brzmiącym przepisem prawa obowiązującego w dacie jej wydania.
Zgodzić się należy z Sądem I instancji, że powołane w podstawie materialnoprawnej przedmiotowej decyzji organu I instancji przepisy (art. 10 ust. 1 pkt 2 u.ś.r.), do dnia podjęcia przez NSA uchwały z 26 czerwca 2014 r., wywoływały rozbieżności i wątpliwości orzecznicze. W uchwale tej NSA wskazano, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.ś.r. w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci. Niemniej jednak odnotowania wymaga, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 września 2017 r., SK 36/15 stwierdził, że art. 10 ust. 1 u.ś.r., w zakresie, w jakim przyznaje do zasiłku rodzinnego wyłącznie jeden dodatek z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego bez względu na liczbę dzieci, które narodziły się w wyniku jednego porodu, jest zgodny z art. 32 ust. 1 w związku z art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji i wyrażając odmienne od przyjętych przez NSA w cyt. uchwale konkluzje. Porównując pogląd NSA zawarty ww. uchwale z opisanym wyżej stanowiskiem TK odnośnie przedmiotowej kwestii stwierdzić należy, że w dalszym ciągu zagadnienie to wywołuje dysonans interpretacyjny.
Podkreślić także należy, że SKO orzekało w tej sprawie nie w zwyczajnym trybie odwoławczym jako organ II instancji, ale w nadzwyczajnym trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Zgodnie z ugruntowaną linią orzeczniczą: "Nie jest rażącym naruszeniem prawa błędna wykładnia danego przepisu. Zagadnienie wykładni prawa jest uznawane za uchylające się spod kwalifikacji pod przesłankę rażącego naruszenia prawa, bo taki zarzut można postawić tylko zastosowaniu przepisu, którego treść jest niewątpliwie i jednolicie rozumiana. Jeżeli zatem przepis może być różnie rozumiany, to taka sytuacja nie skutkuje oceną wydanego w oparciu o jeden z możliwych wniosków interpretacyjnych aktu, jako rażąco wadliwego". (wyrok NSA z 10.11.2015 r., I OSK 352/14). Podobnie w wyroku NSA z 21.02.2017 r., I OSK 2307/16, stwierdzono, że "nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w przypadku możliwości dokonywania odmiennej wykładni danego przepisu. W sytuacji bowiem gdy określone przepisy mogą być w różny sposób interpretowane, nie można mówić, że mają one niebudzącą żadnych wątpliwości treść". Ponieważ wykładnia art. 10 ust. 1 u.ś.r. nadal budzi wątpliwości, to zastosowaniu tego przepisu w określonym rozumieniu przez organ administracyjny, jak miało to miejsce w niniejszej sprawie, nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa w świetle art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Z wymienionych w niniejszym uzasadnieniu powodów Naczelny Sąd Administracyjny, mając na uwadze, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona - na podstawie art. 188 p.p.s.a. – uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi i oddalił skargę.
Nie zasługuje na uwzględnienie wniosek skarżącego kasacyjnie o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Prokurator, który działając na prawach strony na podstawie art. 8 § 1 p.p.s.a., zainicjował postępowanie sądowoadministracyjne lub zgłosił w nim udział w interesie ogólnym - w celu ochrony praworządności, nie może zostać obciążony kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (patrz: uchwała NSA z dnia 3 lipca 2017 r., sygn. akt I OPS 1/17).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło