III SA/Kr 336/16
WyrokWSA w Krakowie2016-06-13
Skład orzekający: Krystyna Kutzner, Dorota Dąbek, Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, dochód rodziny powinien być liczony z uwzględnieniem rodziców matki dziecka i jej partnera, a także czy wpłaty alimentacyjne dokonane przez dłużnika wpływają na ustalenie dochodu rodziny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przy ustalaniu prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zgodnie z definicją rodziny zawartą w ustawie, do rodziny zalicza się jedynie matkę i dziecko, a nie dalszych krewnych czy partnera matki. Ponadto, wpłaty alimentacyjne dokonane przez dłużnika nie wpływają na zmianę wysokości dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia na wnioskowany okres, ponieważ dochód ten ustala się na podstawie kwot uzyskanych w roku poprzedzającym okres zasiłkowy, a wpłaty te nie mieszczą się w katalogu dochodów uzyskanych podlegających doliczeniu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego małoletniej A. R. Po uchyleniu przez WSA wcześniejszych decyzji z powodu braku udziału ojca (S. B.) w postępowaniu, organy ponownie przyznały świadczenia. Ojciec dziecka wniósł odwołania i skargi, kwestionując sposób ustalenia dochodu rodziny, skład rodziny oraz bezskuteczność egzekucji alimentów. Sąd administracyjny oddalił skargi, uznając decyzje organów za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Dorota Dąbek (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant specjalista Monika Wójcik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2016 r. sprawy ze skarg S. B. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 grudnia 2015 r. nr [...], z dnia 28 grudnia 2015 r. nr [...], z dnia 28 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego skargi oddala.
wyroku WSA w Krakowie z dnia 13 czerwca 2016r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2014r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014r. nr [...], którą przyznano małoletniej A. R., reprezentowanej przez matkę K. R., świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500 zł, na okres od dnia 1 października 2014r. do dnia 30 września 2015r. Z kolei decyzją z dnia [...] 2014r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2014r. nr [...], którą przyznano małoletniej A. R. reprezentowanej przez matkę K. R. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500 zł, na okres od dnia 1 sierpnia 2014r. do dnia 30 września 2014r.
Wyrokami z dnia 12 maja 2015r. sygn. akt III SA/Kr 121/15 i III SA/Kr 122/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je decyzje Prezydenta Miasta, gdyż S. B. nie brał udziału w postępowaniu przed organem I instancji. Oznacza to zdaniem Sądu, że decyzje organu I instancji zostały wydane z naruszeniem zasady czynnego udziału stron w postępowaniu administracyjnym, co stanowi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezydent Miasta wydał w dniu [...] 2015r. decyzje:
1. nr [...], którą przyznał K. R. na A. R. – B. świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie 500 zł miesięcznie w okresie od 1 sierpnia 2014r. do 30 września 2014r.,
2. nr [...], którą przyznał K. R. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia, przyznane dla A. R. – B. w kwocie 500 zł miesięcznie w okresie od 1 października 2014r. do 30 września 2015r.,
3. nr [...], którą przyznał K. R. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia, przyznane dla A. R. – B. w kwocie 500 zł miesięcznie w okresie od 1 października 2015r. do 30 września 2016r.
W uzasadnieniu swoich decyzji organ I instancji wyjaśnił, że na rzecz małoletniej A. R. – B. wyrokiem Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 9 lipca 2014r., sygn. akt [...] zasądzone zostały alimenty w kwocie po 500 zł miesięcznie. Organ I instancji wskazał, że prowadzone wobec dłużnika postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne. Jak wynika bowiem z zaświadczeń komornika sądowego z dnia 06.08.2014r. i z dnia 19.08.2015r. należności wierzyciela alimentacyjnego wynoszą odpowiednio 2.838,76 zł i 1399,78 zł. Organ I instancji stwierdził, że z analizy wydruku "Ustalenie należności" z dnia 16.09.2015r. wynika, że z dokonywanych w okresie od sierpnia 2014r. do września 2015r. do organu egzekucyjnego wpłat tylko wpłata z dnia 25.08.2014r. była wyższa niż kwota miesięcznie zasądzonych alimentów, a pozostałe wpłaty nie pokrywały tej kwoty. Organ I instancji podniósł, że dochód netto rodziny, w skład której wchodzą 2 osoby (matka K. R. oraz małoletnia A. R. – B.) za 2012r. wyniósł 12.003,33 zł. Z kolei dochód netto rodziny za 2013r. wyniósł 14.005,41 zł. Natomiast dochód netto rodziny za 2014r. wyniósł 12.759,80 zł, a dochód miesięczny netto rodziny wyniósł 3,346,43 zł, co daje dochód miesięczny w kwocie 278,87 zł, a dochód miesięczny na 1 osobę w rodzinie wynosi 139,43 zł. Organ I instancji stwierdził, iż uzyskiwany przez rodzinę K. R. dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
W odwołaniach od powyższych decyzji Prezydenta Miasta S. B. wniósł o ich uchylenie i odmowę przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, względnie o ich uchylenie i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania. Decyzjom organu I instancji odwołujący się zarzucił naruszenie:
1. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11 i art. 12, art. 107 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych oraz niepełnych ustaleń stosownie do art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie dochodu rodziny, na którą składa się jego małoletnia córka, jej matka K. R., a także zamieszkujący z nią jej rodzice i partner, o którym mowa w zeznaniach złożonych w dniu 1 lipca 2014r. w sprawie do sygn. [...] Sądu Rejonowego, co oznacza sumę dochodów członków rodziny, w sytuacji gdy ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, nie uzależnia prawa do świadczenia od takich kryteriów, jak stan cywilny czy niewychowywanie dziecka wspólnie z jego rodzicem (wyrok WSA z dnia 2 października 2008r., sygn. akt IV SA/Po 350/08), a w związku z tym sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych twierdzeń, a także pominięcie badania tej kwestii, co uniemożliwia realizację zasady pogłębienia zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonych decyzji, a nadto poprzez brak wyjaśnienia zasad zarachowania zapłaty i kolejności spłaty alimentów stosownie do regulacji z art. 451 § 1-3 i nast. k.c., a także pominięcie, iż składając wniosek K. R. przebywała na płatnym urlopie wypoczynkowym, co także winno być uwzględnione i ustalone przez organ przy ustaleniu kryteriów przyznania świadczeń pomimo braku podania tego faktu przez matkę małoletniej.
2. przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz niezastosowanie między innymi art. 2 pkt 4 i 5, art. 3 pkt 2 i 12, art. 9 ust. 4a, art. 10 i 15 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z m.in. § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. nr 136, poz. 855), z pominięciem, iż wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego powiązana jest jedynie z kwotą bieżąco ustalonych alimentów (o czym stanowi art. 10 ust. 1 u.p.o.u.a.), a nie zaległymi alimentami i odsetkami za ich nieuiszczanie przez osobę do tego zobowiązaną, które obciążają jedynie tego dłużnika, a nie organ wypłacający świadczenie niejako w jego zastępstwie, a nadto z przyczyn podanych w pierwszym zarzucie naruszenie art. 451 § 1-3 k.c. regulującego kolejność zarachowywania wpłat na poczet długu w porównaniu z prezentowanymi kwotami i datami wpłat, co skutkowało dowolnym ustaleniem jakoby to egzekucja alimentów skierowane przeciwko osobie dłużnika okazała się być zdaniem obu organów "bezskuteczna".
W dniu 28 grudnia 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r. poz. 267 z późn. zm.), art. 2 pkt 2, pkt 11, art. 9 ust. 1, ust. 2, art. 15 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015r. poz. 859 z późn. zm.), wydało decyzje:
1. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015r. nr [...],
2. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015r. nr [...],
3. nr [...], którą utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2015r. nr [...].
Kolegium wskazało, że wnioski K. R. o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego dotyczyły świadczeń w okresach zasiłkowych 2013/2014, 2014/2015 oraz 2015/2016. W takiej sytuacji należało ocenić dochód rodziny K. R. uzyskany w latach 2012, 2013 i 2014. Kolegium wyjaśniło, że:
– zgodnie z zaświadczeniem wystawionym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 kwietnia 2014r., znak: [...] K. R. w 2012r. uzyskała dochód (pomniejszony o koszty uzyskania przychodu) w kwocie 16.665,00 zł. Dochód ten po pomniejszeniu o kwotę należnego podatku, który wyniósł 796,00 zł oraz o kwotę 2.467,80 zł, tj. o wysokość składki na ubezpieczenie społeczne oraz o 1.397,87 zł, czyli wysokość składki zdrowotnej odprowadzonej w 2012r. wskazanej w oświadczeniu strony z dnia 7 sierpnia 2014r., daje kwotę 12.003,33 zł. Z kolei kwota ta w przeliczeniu na dochód miesięczny to 1.000,61 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 500,31 zł.
– zgodnie z zaświadczeniem wystawionym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 sierpnia 2014r., znak: [...] K. R. w 2013r. uzyskała dochód (pomniejszony o koszty uzyskania przychodu) w kwocie 15.066,81 zł. Dochód ten po pomniejszemu o kwotę należnego podatku, który wyniósł 933,00 zł oraz o wysokość składki na ubezpieczenie społeczne, która wyniosła 0 zł oraz o 128,40 zł, czyli wysokość składki zdrowotnej odprowadzonej w 2013r. wskazanej w oświadczeniu strony z dnia 8 sierpnia 2014r., daje kwotę 14.005,41 zł. Z kolei kwota ta w przeliczeniu na dochód miesięczny to 1.167,12 zł, która w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 583,56 zł.
– zgodnie z zaświadczeniem wystawionym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 sierpnia 2015r., znak: [...] K. R. w 2014r. uzyskała dochód (pomniejszony o koszty uzyskania przychodu) w kwocie 9.960,45 zł. Dochód ten po pomniejszeniu o kwotę należnego podatku, który wyniósł 0,00 zł oraz o wysokość składki na ubezpieczenie społeczne, która wyniosła 361,89 zł oraz o 185,15 zł, czyli wysokość składki zdrowotnej odprowadzonej w 2014r. wskazanej w oświadczeniu strony z dnia 27 sierpnia 2015r., daje kwotę 9.413,41 zł i stanowi dochód utracony stosownie do art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z nabyciem prawa do urlopu wychowawczego. Kolegium wskazało, że dochód netto rodziny za 2014r. po uwzględnieniu dochodu utraconego wyniósł 3.346,43 zł (otrzymane od komornika w 2014r. alimenty: w maju 2014r. - 1.940,16 zł; w czerwcu 2014r. - 350,00 zł; w sierpniu 2014r. – 1.056,23 zł), co w przeliczeniu na dochód miesięczny daje kwotę 278,87 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 139,43 zł.
Kolegium uznało zatem, że dochód przypadający na członka rodziny strony nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 725,00 zł, które uprawnia do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zdaniem Kolegium nie znajduje więc uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy zarzut S. B., iż brak jest podstaw do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dla jego córki.
Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium w pierwszej kolejności wyjaśniło, że stosownie do art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów rodzina to następujący jej członkowie: rodzice osoby uprawnionej, małżonek rodzica osoby uprawnionej, osoba, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25 rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 114 i 693) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567), a także osobę uprawnioną. W świetle powyższego Kolegium uznało, że organ I instancji prawidłowo przyjął, iż rodzina wnioskodawczyni to: ona sama oraz osoba uprawniona, tj. jej córka A. R. - B.
W kwestii bezskuteczności egzekucji Kolegium podniosło, iż kwoty zaległych alimentów jakie uiścił odwołujący się do dnia 6 sierpnia 2014r., tj. do dnia wystawienia zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, wskazują, że miał on nieuregulowane zobowiązania alimentacyjne w stosunku do córki na kwotę 2.838,76 zł. Z kolei kwoty zaległych alimentów jakie uiścił odwołujący się do dnia 19 sierpnia 2015r., tj. do dnia wystawienia zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, wskazują, że miał on nieuregulowane zobowiązania alimentacyjne w stosunku do córki na kwotę 1.399,78 zł. Zdaniem Kolegium, świadczy to o tym, że egzekucja jest bezskuteczna. Kolegium stwierdziło, że przed wydaniem i po wydaniu przez organ I instancji zaskarżonej decyzji z dnia 21 października 2015r. kwoty jakie odwołujący uiścił do Komornika Sądowego nie pokrywały w pełni należności strony z tytułu należnych alimentów. Jak wynika bowiem z akt sprawy odwołujący się jest zobowiązany do alimentów na rzecz córki w wysokości: po 100 zł miesięcznie, za okres od 19 lipca 2013r. do 30 listopada 2013r., a począwszy od dnia 1 grudnia 2013r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Ponadto zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 9 lipca 2014r., sygn. akt [...], do powyższych kwot są naliczane ustawowe odsetki na wypadek uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z rat, które miały być uiszczane z góry do 5-tego dnia każdego kolejnego miesiąca. Poza tym akta przedmiotowej sprawy nie zawierają informacji pochodzącej od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, jakoby egzekucja alimentów ustalonych na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia 9 lipca 2014r., sygn. akt [...], była skuteczna. Zaś z informacji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 22.10.2015r. znak: [...] wynika iż, zadłużenie S. B. z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego (wg stanu na dzień 22.10.2015r.) wynosi 1.654,21 zł. Kolegium stwierdziło zatem, że mimo iż dłużnik sukcesywnie dokonuje określonych wpłat to dopóki nie pokryją one w pełnej wysokości należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych to egzekucja jest bezskuteczna. Z dokonanych przez S. B. wpłat w okresie od sierpnia 2014r. do września 2015r. tylko jedna wpłata, tj. 25.08.2014r. była wyższa od kwoty zasądzonych alimentów a pozostałe wpłaty nie pokrywały tej kwoty.
Kolegium podniosło również, że kwoty alimentów wpłaconych przez odwołującego się do Komornika nie wpływają na zmianę wysokości dochodu rodziny osoby uprawnionej do alimentów, ponieważ dochód rodziny, na podstawie którego określa się prawo strony do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na wnioskowany okres, ustala się w oparciu o kwoty uzyskane w roku poprzedzającym okres zasiłkowy. Dochód ten może być modyfikowany tylko w sytuacji, gdy w stanie faktycznym sprawy zachodzą okoliczności przewidziane w art. 2 pkt 17 lub pkt 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Kolegium stanęło zatem na stanowisku, że w sytuacji, gdy ustawodawca w sposób wyczerpujący określił sytuacje, w których określone dochody można zaliczyć do tzw. dochodów uzyskanych (które podlegają doliczeniu do dochodu na podstawie, którego organ wylicza kryterium dochodowe) i dochód z tytułu alimentów, który córka odwołującego się otrzymała w 2014r. i 2015r. nie mieści się w kategorii "dochodu" określonego w art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych, to brak jest podstaw prawnych do tego, aby kwota ta została włączona do dochodu przy badaniu uprawnień wnioskodawczyni – K. R. do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okresy zasiłkowe 2013/2014, 2014/2015 oraz 2015/2016.
Ponadto Kolegium wyjaśniło, że również fakt przebywania K. R. na urlopie wypoczynkowym w 2014r. nie jest okolicznością przewidzianą w zamkniętym katalogu dochodu uzyskanego w rozumieniu art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Dochód za okres, w którym K. R. przebywała na urlopie wypoczynkowym ujęty został w zaświadczeniu urzędu skarbowego, na podstawie którego organ ustalający prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, wyliczył miesięczny dochód przypadający na osobę w rodzinie strony w 2014r.
S. B. wniósł skargi na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, domagając się ich uchylenia wraz z poprzedzającymi je decyzjami organu I instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W stosunku do zaskarżonych decyzji skarżący podniósł te same zarzuty co w odwołaniach od decyzji organu I instancji. Skarżący nie powtórzył jedynie zarzutu błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania oraz niezastosowania art. 3 pkt 12 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący wskazał więc, że organy dokonały błędnych oraz niepełnych ustaleń w zakresie dochodu rodziny, na którą składa się jego małoletnia córka, jej matka K. R., a także zamieszkujący z nią jej rodzice i partner, o którym mowa w zeznaniach złożonych w dniu 1 lipca 2014r. w sprawie do sygn. [...] Sądu Rejonowego, co zdaniem skarżącego oznacza sumę dochodów członków rodziny. Poza tym błędnie wyjaśniono zasady zarachowania zapłaty i kolejności spłaty alimentów w sytuacji, gdy stosownie do regulacji z art. 451 § 1-3 i nast. K.c. dokonywane przez skarżącego wpłaty od maja do sierpnia 2014r. były ukierunkowane na potrzeby bieżące dziecka, a nie na zaległości. Zdaniem skarżącego, wysokość otrzymywanych faktycznie alimentów winna zostać uwzględniona przez organy przy wyliczaniu wysokości dochodów rodziny za dany rok, a nie kwota alimentów wynikająca z wyroku ustalającego ich wysokość, które na bieżąco realizował. Skarżący stwierdził, że wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego powiązana jest jedynie z kwotą bieżąco ustalonych alimentów (o czym stanowi art. 10 ust. 1 u.p.o.u.a.), a nie zaległymi alimentami i odsetkami za ich nieuiszczanie przez osobę do tego zobowiązaną, które obciążają jedynie tego dłużnika, a nie organ wypłacający świadczenie niejako w jego zastępstwie. Ponadto skarżący uważa, że ubiegając się o świadczenie K. R. winna była przedstawić zaświadczenie z urzędu skarbowego albo zeznania podatkowe określające przychody pozostałych członków jej rodziny. Według skarżącego organy nie wzięły także pod uwagę faktu, że w dacie składania wniosków w sierpniu 2014r. K. R. przebywała na płatnym urlopie wypoczynkowym.
W odpowiedziach na skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skarg.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r. poz. 1647) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżone decyzje według kryterium zgodności z prawem, Sąd nie znalazł podstaw proceduralnych i materialnoprawnych do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2015r. poz. 859 z późn. zm.). Zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności - bezterminowo. Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł (art. 9 ust. 2 w/w ustawy). W myśl art. 2 pkt 4 i pkt 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to dochód, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych, a "dochód rodziny" oznacza dochód rodziny, o którym mowa w przepisach o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r. poz. 114 z późn. zm.), ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne; b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne; c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z kolei zgodnie z art. 9 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres świadczeniowy lub po tym roku, ustalając jego dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu (art. 18 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów). Przez okres świadczeniowy ustawodawca rozumie okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów).
Wnioski K. R. o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego dotyczyły świadczeń w okresach zasiłkowych 2013/2014, 2014/2015 oraz 2015/2016. W takiej sytuacji należało ocenić dochód rodziny K. R. uzyskany w latach 2012, 2013 i 2014. Zgodnie z zaświadczeniem wystawionym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 kwietnia 2014r. znak: [...] K. R. w 2012r. uzyskała dochód (pomniejszony o koszty uzyskania przychodu) w kwocie 16.665,00 zł. Dochód ten został pomniejszony o kwotę należnego podatku, który wyniósł 796 zł oraz o kwotę 2.467,80 zł, tj. o wysokość składki na ubezpieczenie społeczne oraz o 1.397,87 zł, czyli wysokość składki zdrowotnej odprowadzonej w 2012r. wskazanej w oświadczeniu strony z dnia 7 sierpnia 2014r., co dało kwotę 12.003,33 zł dochodu. Z kolei kwota ta w przeliczeniu na dochód miesięczny to 1.000,61 zł, która w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniosła 500,31 zł. Zgodnie natomiast z zaświadczeniem wystawionym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 12 sierpnia 2014r., znak: [...] K. R. w roku 2013 uzyskała dochód (pomniejszony o koszty uzyskania przychodu) w kwocie 15.066,81 zł. Dochód ten po pomniejszemu o kwotę należnego podatku, który wyniósł 933 zł oraz o wysokość składki na ubezpieczenie społeczne, która wyniosła 0 zł oraz o 128,40 zł, czyli wysokość składki zdrowotnej odprowadzonej w 2013r. wskazanej w oświadczeniu strony z dnia 8 sierpnia 2014r., daje kwotę 14.005,41 zł dochodu. Z kolei kwota ta w przeliczeniu na dochód miesięczny to 1.167,12 zł, która w przeliczeniu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wynosi 583,56 zł. Z kolei zgodnie z zaświadczeniem wystawionym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 27 sierpnia 2015r., znak: [...] K. R. w roku 2014 uzyskała dochód (pomniejszony o koszty uzyskania przychodu) w kwocie 9.960,45 zł. Dochód ten po pomniejszeniu o kwotę należnego podatku, który wyniósł 0,00 zł oraz o wysokość składki na ubezpieczenie społeczne, która wyniosła 361,89 zł oraz o 185,15 zł, czyli wysokość składki zdrowotnej odprowadzonej w 2014r. wskazanej w oświadczeniu strony z dnia 27 sierpnia 2015r., daje kwotę 9.413,41 zł i stanowi dochód utracony stosownie do art. 2 pkt 17 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z nabyciem prawa do urlopu wychowawczego. Dochód netto rodziny za 2014r. po uwzględnieniu dochodu utraconego wyniósł 3.346,43 zł (otrzymane od komornika w 2014r. alimenty: w maju 2014r. -1.940,16 zł, w czerwcu 2014r. - 350,00 zł, w sierpniu 2014r. – 1.056,23 zł), co w przeliczeniu na dochód miesięczny daje kwotę 278,87 zł, która z kolei w przeliczeniu na osobę w rodzinie K. R. wyniosła 139,43 zł. Organy administracyjne obu instancji prawidłowo zatem uznały, że dochód przypadający na członka rodziny K. R. nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego wynoszącego 725,00 zł, o którym mowa w art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Za bezzasadny Sąd uznał zarzut skarżącego, że organy w sposób nieprawidłowy ustaliły dochód rodziny K. R., gdyż nie uwzględniły, że w skład rodziny wchodzą również rodzice K. R. oraz jej partner. Zgodnie z art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w skład rodziny wchodzą: rodzice osoby uprawnionej, małżonek rodzica osoby uprawnionej, osoba, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia oraz dziecko, które ukończyło 25. rok życia otrzymujące świadczenia z funduszu alimentacyjnego lub legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015r. poz. 114 i 693) albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. poz. 567), a także osoba uprawniona; do rodziny nie zalicza się: a) dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, b) dziecka pozostającego w związku małżeńskim, c) (uchylona), d) rodzica osoby uprawnionej zobowiązanego tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd do alimentów na jej rzecz. Organy administracyjne prawidłowo zatem uznały, że w skład rodziny K. R. wchodzi ona sama oraz jej córka A. R. - B. Potwierdzają to złożone przez K. R. wnioski o ustalenie prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego z dnia 7 i 12 sierpnia 2014r. oraz z dnia 28 sierpnia 2015r.
Odnosząc się do kwestii bezskuteczności prowadzonej wobec skarżącego egzekucji komorniczej należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przez bezskuteczność egzekucji należy rozumieć egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu: a) braku podstawy prawnej do pojęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, b) braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą. Jak wynika z zaświadczenia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym z dnia 19 sierpnia 2015r. egzekucja świadczeń alimentacyjnych od skarżącego okazała się bezskuteczna, a kwoty zaległych alimentów jakie uiścił skarżący do dnia wystawienia tego zaświadczenia wskazują, że ma on nieuregulowane zobowiązania alimentacyjne w stosunku do córki na kwotę 1.399,78 zł. Z kolei z informacji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 22 października 2015r. znak: [...] wynika, że zadłużenie skarżącego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego wynosi 1.654,21 zł. Z dokonanych przez skarżącego wpłat w okresie od sierpnia 2014r. do września 2015r. tylko jedna wpłata, tj. 25 sierpnia 2014r. była wyższa od kwoty zasądzonych alimentów, a pozostałe wpłaty nie pokrywały tej kwoty. Dopóki zatem dokonywane przez skarżącego wpłaty nie pokryją w pełnej wysokości należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych, to egzekucja będzie bezskuteczna. Należy również zaznaczyć, iż z wpłacanych kwot organ egzekucyjny potrąca należne koszty egzekucji, a dopiero pozostałą kwotę przekazuje wierzycielom.
Zasadnie uznały także organy w niniejszej sprawie, że kwoty alimentów wpłaconych przez skarżącego do komornika nie wpływają na zmianę wysokości dochodu rodziny osoby uprawnionej do alimentów przy ustaleniu prawa na wnioskowany okres, ponieważ dochód rodziny, na podstawie którego określa się prawo strony do świadczenia z funduszu alimentacyjnego na wnioskowany okres ustala się w oparciu o kwoty uzyskane w roku poprzedzającym okres zasiłkowy. Dochód ten może być modyfikowany tylko w sytuacji, gdy w stanie faktycznym sprawy zachodzą okoliczności przewidziane w art. 2 pkt 17 lub pkt 18 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Skoro zatem ustawodawca w sposób wyczerpujący określił przypadki, w których określone dochody można zaliczyć do tzw. dochodów uzyskanych (które podlegają doliczeniu do dochodu na podstawie którego organ wylicza kryterium dochodowe) i dochód z tytułu alimentów nie mieści się w kategorii "dochodu" określonego w art. 3 pkt 18 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie ma podstaw prawnych do tego, aby kwota ta została włączona do dochodu przy badaniu uprawnień wnioskodawczyni K. R. do świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu nieuwzględnienia przez organy przebywania K. R. na płatnym urlopie wychowawczym wskazać należy, że zgodnie z art. 152 i art. 172 Kodeksu pracy, pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego. Za czas urlopu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w tym czasie pracował. Uzyskanie prawa do urlopu wypoczynkowego nie jest zatem okolicznością powodującą uzyskanie dodatkowego dochodu, a dochód za okres, w którym K. R. przebywała na urlopie wypoczynkowym, ujęty został w zaświadczeniu urzędu skarbowego, na podstawie którego organ ustalający prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego wyliczył miesięczny dochód przypadający na osobę w rodzinie strony w 2014r.
W ocenie Sądu nie doszło również w niniejszej sprawie do naruszenia prawa procesowego. Sposób postępowania w sprawie ustalania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz wykaz stosownych załączników w postaci oświadczeń i zaświadczeń potwierdzających uzyskany przez wnioskodawcę dochód reguluje art. 15 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z akt niniejszej sprawy wynika, iż K. R. składając przedmiotowy wniosek przedłożyła komplet niezbędnych oświadczeń, jak i zaświadczenie wydane przez naczelnika urzędu skarbowego. Dokumenty te pozwoliły na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, tj. ustalenie, iż dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni nie przekracza obowiązującego kryterium dochodowego.
Wobec zatem niezasadności zarzutów skargi i braku podstaw do uznania, że zaskarżone decyzje naruszają przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego, Sąd oddalił skargi, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło