II OSK 2225/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski /spr./ Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 5 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej L. B.-D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 780/16 w sprawie ze skargi Ochotniczej Straży Pożarnej w S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 września 2013 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 czerwca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 780/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Ochotniczej Straży Pożarnej w S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 września 2013 r. nr ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził na rzecz strony zwrot kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia 23 września 2013 r. znak: ... Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody P. z dnia 28 czerwca 2013 r. znak: ... odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty R. z dnia 24 sierpnia 2012 r. nr ... zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Ochotniczej Straży Pożarnej w S. pozwolenia na rozbudowę garażu wraz z przełożeniem projektowanego przyłącza wody i z zabezpieczeniem przyłącza kanalizacji sanitarnej na działkach o numerach ... i ... w miejscowości S., gm. L. - i stwierdził nieważność decyzji Starosty R. z dnia 24 sierpnia 2012 r. nr ... Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty R. z dnia 24 sierpnia 2012 r. nr ... zostało wszczęte na wniosek L. B. (właścicielki działki sąsiedniej nr 2005) która podniosła, że budowa garażu narusza § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. Nr 75, poz. 690, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "rozporządzeniem o warunkach technicznych". W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku, Wojewoda P. decyzją z dnia 28 czerwca 2013 r. znak: ... odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Starosty R. z dnia 24 sierpnia 2012 r. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że z projektu budowlanego wynika, że ściana południowo-zachodnia bez otworów okiennych i drzwiowych została usytuowana w odległości 1,90 m (w najbliższym punkcie) i 2,89 m (w najdalszym punkcie) od granicy z działką numer 2005. Ściana południowo-wschodnia bez otworów okiennych i drzwiowych została usytuowana w granicy z działką numer ... oraz 1 metra (w najdalszym punkcie) od granicy z działką numer ... Zdaniem Wojewody P. usytuowanie ściany południowo-zachodniej oraz częściowo ściany południowo-wschodniej pozostaje w sprzeczności z § 12 ust. 2 rozporządzenia o warunkach technicznych. Starosta R. nie dostrzegając powyższej nieprawidłowości, naruszył art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego przy czym, tego rodzaju naruszenie nie wywołuje skutków społeczno-gospodarczych niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa. Zdaniem organu pierwszej instancji, nie spowodowało ono w szczególności, zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowania sąsiednich obiektów budowlanych, ani nie wpłynęło negatywnie na możliwość korzystania z nich. Wojewoda wskazał, że od strony projektowanej rozbudowy zarówno działka nr ..., jak i działka nr ... nie są zabudowane. Natomiast na działce wnioskodawczyni znajduje się parterowy jednorodzinny budynek mieszkalny, w którego ścianie od strony północno - wschodniej znajduje się okno. Organ uznał, przy, że skoro z opisu technicznego projektu architektoniczno-budowlanego wynika, że projektowana rozbudowa garażu nie pogorszy oświetlenia światłem dziennym pomieszczenia w budynku wnioskodawczyni, to zawarty w § 13 ww. rozporządzenia o warunkach technicznych warunek określający odległości budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów z uwagi na konieczność zapewnienia naturalnego oświetlenia tych pomieszczeń został spełniony. Dodatkowo organ stwierdził, że usytuowanie spornego budynku względem sąsiedniej zabudowy nie stwarza zagrożenia pożarowego. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła L.B. W tych okolicznościach została wydana wymieniona na wstępie decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 września 2013 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy podkreślił, że sprzeczność kontrolowanej decyzji Starosty R. z dnia 24 sierpnia 2012 r. nr ... z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o warunkach technicznych, a w konsekwencji z art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego jest wyraźna i rzucająca się w oczy. Akceptowanie tego rodzaju naruszeń byłoby wyrazem pobłażliwości dla społecznie nagannej tendencji inwestorów, by kierując się np. tylko względami ekonomicznymi lub własną wygodą, stwarzać okoliczności zmierzające do obejścia, lub wręcz ewidentnego naruszenia podstawowych przepisów określających usytuowanie budynków. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że nie do zaakceptowania jest twierdzenie organu wojewódzkiego, iż naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane w związku z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o warunkach technicznych nie wywołuje skutków społeczno-gospodarczych niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządnego państwa prawa. W szczególności nie spowodowało ono zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowników sąsiednich obiektów budowlanych, ani nie wpłynęło negatywnie na możliwość korzystania z nich. Powoływane przez organ wojewódzki okoliczności nie mają wpływu na ocenę, czy naruszenie ww. przepisów na charakter rażący. Zostały w sposób oczywisty naruszone podstawowe zasady regulujące usytuowanie budynków. Od wymienionej na wstępie decyzji Ochotnicza Straż Pożarna w S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, zaskarżając ww. decyzję w całości i wnosząc jej uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2582/13 oddalił skargę. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2014 r. wniosła Ochotnicza Straż Pożarna w S. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 50/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że sama oczywistość naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 35 ust. 1 pkt 2 w związku z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o warunkach technicznych), nie może być jedynym i wyłącznym kryterium oceny decyzji pod względem rażącego naruszenia prawa, tak jak to wynika z zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nie ocenił pozostałych kryteriów rażącego naruszenia prawa. Nie zwrócił należytej uwagi, że w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z dnia 29 marca 2012 r. dopuszcza się usytuowanie budynku w zbliżeniu do granicy działek nr 2005, ... i ... lub bezpośrednio przy granicy tych działek, pod warunkiem zachowania przepisów warunków technicznych dotyczących odległości między budynkami. Rozbudowa budynku nie powoduje zagrożenia dla bezpieczeństwa użytkowania sąsiednich obiektów budowlanych i nie wpływa negatywnie na możliwość korzystania z nich. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż z uzasadnienia decyzji Wojewody P. wynika, że projektowana rozbudowa garażu nie pogorszy oświetlenia światłem dziennym pomieszczenia w budynku wnioskodawczyni, tym samym nie narusza wymagań określonych w § 13 rozporządzenia o warunkach technicznych. Obiekt nie stwarza zagrożenia pożarowego dla otoczenia gdyż zaprojektowano w nim ściany oddzielenia przeciwpożarowego. Zatem organ odwoławczy przy ocenie skutków społeczno-ekonomicznych powinien wziąć pod uwagę wszystkie wskazane wyżej okoliczności. W związku z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." uchylił zaskarżoną decyzję. W skardze kasacyjnej L. B. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu wyrokowi stosownie do art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego tj. art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, w związku z treścią § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o warunkach technicznych poprzez przyjęcie, że niezachowanie minimalnych odległości od granicy działki sąsiedniej nie stanowi rażącego naruszenia prawa. Niezależnie od wyżej opisanej okoliczności, na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. związku z art. 35 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego i w związku z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o warunkach technicznych w związku z art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienia naruszenia słusznego interesu strony przy naruszeniu prawa w niniejszej sprawie; b) art. 141 § 4 K.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie orzeczenia, a dokładnie niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia; c) art. 190 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wytycznych określonych w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których wskazano na konieczność rozważenia dokładnie wymienionych zagadnień; d) art. 7 K.p.a. poprzez pominięcie interesu strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W tej sprawie Sąd nie stwierdził wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opub. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zawarte w niej zarzuty nie są zasadne. W pierwszej kolejności należy podnieść, że w tej sprawie już raz sąd administracyjny wydał wyrok. W wyroku z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 50/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wydany wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 2582/13 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Zgodnie z art. 170 P.p.s.a. prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak podnosi się w orzecznictwie sądowym istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, o której mowa w art. 170 P.p.s.a. wyraża się w tym, że nie tylko sąd wydając rozstrzygniecie, ale także inne sądy i inne organy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Ratio legis art. 170 P.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyrok NSA z 6 września 2016 r. sygn. akt II FSK 1901/14). Analogiczne stanowisko konsekwentnie zajmuje Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie (por. wyrok NSA z 23 czerwca 2017 r. sygn. akt I FSK 1474/15; wyrok NSA z 31 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 2295/14; wyrok NSA z 25 listopada 2015 r. sygn. akt II FSK 2785/15; wyrok NSA z 15 września 2015 r. sygn. akt I GSK 1707/13; wyrok NSA z 25 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2127/10; wyrok NSA z 17 listopada 2011 r. sygn. akt I FSK 3/11). Ponadto zgodnie z art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie był związany poglądem prawnym zawartym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 50/15. Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie stwierdził, że przesłanka rażącego naruszenia prawa, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. wymaga łącznego wystąpienia trzech elementów: oczywistości naruszenia prawa, charakteru naruszonego przepisu oraz skutków ekonomicznych lub gospodarczych wywołanych decyzją. Sąd ten wprost wskazał, że w tej sprawie nie wzięto pod uwagę wszystkich kryteriów rażącego naruszenia prawa, bo sama oczywistość naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w związku z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o warunkach technicznych nie może być jedynym i wyłącznym kryterium oceny rażącego naruszenia prawa. Dalej Naczelny Sąd Administracyjny w sposób wiążący wskazał, że przy ocenie wystąpienia przesłanki rażącego naruszenia prawa należy uwzględnić treści decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego z 29 marca 2012 r. dopuszczającej lokalizację budynku w zbliżeniu lub bezpośrednio w granicy z działkami; brak powodowania zagrożenia rozbudowanego garażu dla bezpieczeństwa użytkowania sąsiednich budynków i możliwości korzystania z tych budynków; a także braku naruszenia § 13 rozporządzenia o warunkach technicznych. Te stwierdzenia, zawarte w uzasadnieniu ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, były wiążące dla Sądu pierwszej instancji, chyba że uległby zmianie stan faktyczny sprawy. Jak jednak wskazał to Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, w tej sprawie zmiana stanu faktycznego nie nastąpiła. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest zarzutami skargi kasacyjnej, co oznacza, że kontrola wyroku Sądu pierwszej instancji dokonywana jest poprzez kontrolę zarzutów. Zarzut dokonania przez Sąd pierwszej instancji naruszenia prawa materialnego, tj. art. 35 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w związku z treścią § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o warunkach technicznych poprzez przyjęcie, że niezachowanie minimalnych odległości od granicy działki sąsiedniej nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jest oczywiście nieprawidłowy. Zgodnie z art. 190 P.p.s.a. nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, a treść tego zarzutu sprowadza się do zanegowania wykładni prawa dokonanej przez Sąd drugiej instancji we wiążącym wyroku z 8 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 50/15. Obowiązujący system prawny, w tym system ustroju sądownictwa administracyjnego nie przewiduje możliwości ani weryfikacji, ani też oceny przez Sąd niższej instancji (WSA) orzeczenia sądu wyższej instancji (NSA). Tym samym tak sformułowany zarzut nie podlega ocenie, ponieważ skargi kasacyjnej nie może skutecznie opierać na zarzutach sprzecznych z wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w danej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2018 r. sygn. akt II OSK 2106/17, opub. w LEX nr 2494060). Nie jest usprawiedliwionym zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. związku z art. 35 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego i w związku z § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o warunkach technicznych w związku z art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie naruszenia słusznego interesu strony przy rozpoznawaniu tej sprawy. Słuszny interes strony jest wprawdzie przesłanką braną pod uwagę przy załatwianiu sprawy, ale nie jest to przesłanka kodeksowa stanowiąca podstawę do unieważnienia decyzji administracyjnej. W tej zaś sprawie w wiążącym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonano wiążącej wykładni wszystkich okoliczności, które należy uwzględnić i ocenić w przedmiocie ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji Starosty R. z 24 sierpnia 2012 r. nr ... Wśród nich nie ma przesłanki "słusznego interesu strony". Tym samym Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów postępowania uchylając zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz nakazując, aby przy ponownej ocenie zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa uwzględnić wszystkie kryteria wskazane w tej sprawie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 50/15. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 190 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji wytycznych określonych w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wskazano na konieczność rozważenia dokładnie wymienionych w tym wyroku okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógł w tej sprawie samodzielnie dokonać oceny, czy decyzja Starosty R. z 24 sierpnia 2012 r. dotknięta została przesłanką rażącego naruszenia prawa. Ta sprawa dotyczyła bowiem oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie legalności decyzji organu administracyjnego (Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego), a skoro organ ten w ogóle nie rozważał pozostałych kryteriów (poza naruszeniem § 12 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia o warunkach technicznych) rażącego naruszenia prawa, to trafnie Sąd pierwszej instancji uchylił tę decyzję i zobowiązał Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do kompleksowej oceny zaistnienia tej przesłanki zgodnie z wiążącym stanowiskiem w tej sprawie wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 7 K.p.a. poprzez pominięcie interesu strony. Sam zarzut został błędnie sformułowany. W postępowaniu przez sądem administracyjnym nie stosuje się przepisów K.p.a. i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie prowadził postępowania w oparciu o art. 7 K.p.a. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wykazano, na czym miałoby polegać naruszenie przez Sąd administracyjny art. 7 K.p.a. Także i ostatni zarzut nie może odnieść zamierzonego przez stronę skarżąca skutku. Strona skarżąca kasacyjnie podnosi bowiem, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 141 § 4 K.p.a. poprzez nieprawidłowe uzasadnienie orzeczenia i niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Pomijając już zapewne omyłkowe wskazanie art. 141 § 4 K.p.a. zamiast art. 141 § 4 P.p.s.a. to i tak należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku zawarł podstawy prawne rozstrzygnięcia. Jest nią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a więc naruszenie przepisów postępowania przez organ administracyjny, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Owym naruszeniem przepisów postępowania było dokonanie, jak trafnie to wywiódł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, błędnej wykładni przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Mając wszystko to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 P.p.s.a. podlega oddaleniu. ----------------------- 9