I SA/Gd 398/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi K. P., L. P., M. M., A. M., R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 19 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 19 października 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania M.M., K.P., L.P., R.M. oraz A.M. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia 3 sierpnia 2015 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. Podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny. Decyzją z dnia 17 marca 2015 r. organ I instancji ustalił M.M., K.P., L.P., R.M., A.M., E.M., W.M. podatek od nieruchomości za 2015 r. w kwocie 3.985 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 18 czerwca 2015r. uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z uwagi na fakt, że w czasie postępowania przed organem odwoławczym zmienił się krąg osób będących współwłaścicielami nieruchomości. Decyzją z dnia 3 sierpnia 2015 r. organ I instancji ustalił M.M., K.P., L.P., R.M., A.M., E.M., podatek od nieruchomości za 2015 r. w kwocie 1.660 zł, uwzględniwszy zmianę w kręgu osób będących współwłaścicielami nieruchomości. Organ ustalił, że do dnia 31 maja 2015 r. nieruchomość położona w obrębie [...], oznaczona jako grunt rodzaju "B" o powierzchni 0,0980 ha - działka nr [...], ul. [...], stanowiła przedmiot współwłasności: L.P. udział 1/32, M.M. udział 10/32, A.M. udział 1/32, K.P. udział 1/32, E.C. udział 1/32, R.M. udział 1/32, W.M. udział 1/32, .M. i B.M. udział ½. Z dniem 12 maja 2015 r. M.M. przestała był współwłaścicielem nieruchomości i zmianie uległ udział K.P., który obecnie wynosi 11/32. W celu ustalenia podatku od nieruchomości za okres od 1 czerwca do 31 grudnia 2015r. wszczęte zostało odrębne postepowanie. W odwołaniu wniesionym przez K.P., M.M. L.P. R.M. oraz A.M. podniesiono, że organ błędnie zinterpretował definicję posiadania oraz własności i niezasadnie obciążył podatkiem solidarnie wszystkich współwłaścicieli. Zdaniem odwołujących się, to posiadacz nieruchomości winien płacić podatek. Decyzją z dnia 19 października 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że ustalenia co do kręgu osób będących współwłaścicielami nieruchomości oraz co do powierzchni i rodzaju nieruchomości podlegającej opodatkowaniu zgodne są z danymi wynikającymi z rejestru gruntów. Organ I instancji w kwestionowanej decyzji wziął też pod uwagę fakt, iż będąca współwłaścicielem nieruchomości B.M. zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej na części nieruchomości, wobec czego nie miały już zastosowania stawki właściwe dla budynków, zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Zauważono nadto, że podatek od nieruchomości związany jest z faktem posiadania nieruchomości. Właściciel (współwłaściciel) jest zawsze (właścicielem, współwłaścicielem) niezależnie czy korzysta z tej nieruchomości. Natomiast posiadacz samoistny stanowi odrębną formę władania i forma ta nie występuje przy współwłasności nieruchomości. Ponadto, w niniejszej sprawie zastosowanie mają przepisy wynikające z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych jedynie w części mówiącej o współwłaścicielach a nie posiadaczach. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 1 pkt 4 tej ustawy podatnikami podatku od nieruchomości są posiadacze nieruchomości lub ich części stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego w przypadkach wymienionych w pkt a) i b). Stan taki w niniejszej sprawie nie występuje, jak bowiem ustalono ww. osoby są współwłaścicielami nieruchomości. W dalszej kolejności przywołano art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i wyjaśniono, w kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy, istotę i zasady odpowiedzialności solidarnej za zobowiązania podatkowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniesionej przez K.P., L.P., M.M., R.M. oraz A.M. na opisaną decyzję organu II instancji sformułowano zarzuty naruszenia art. 21 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, art. 200a § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz art. 3 ust. 4 i ust. 3 u.p.o.l. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w sprawie nie odbyła się rozprawa administracyjna mimo składanego wniosku o jej przeprowadzenie. Zatem wiedza organów jest jednostronna. Przeprowadzenie rozprawy a na niej dowodów z przesłuchania stron miało na celu udowodnienie faktu, że przedmiotowa nieruchomość pozostaje we władaniu W. oraz B.M. Dalej wskazano, że stanowisko organu nie znajduje potwierdzenia w przepisach prawa. To przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przesądzają o tym, kto jest płatnikiem podatku od nieruchomości. Ustawa ta stanowi, że posiadacz samoistny jest płatnikiem podatku od nieruchomości przed właścicielem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 października 2015 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. Z treści skargi wynika, że skarżący w istocie kwestionują przypisanie im statusu podatników podatku od nieruchomości z tytułu współwłasności nieruchomości, znajdującej się w obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...]. Zarzut ten opierają na twierdzeniu, że pomimo, iż są współwłaścicielami ww. działki to jednak faktycznymi posiadaczami są W. i B.M. W konsekwencji to W. i B.M. powinni być podatnikami. Wskazać należy, że w myśl art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2016r. poz. 716 ze zm.) dalej "u.p.o.l.", jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach, z zastrzeżeniem ust. 4a (tj. z wyjątkiem obowiązku podatkowego z tytułu współwłasności w częściach ułamkowych lokalu użytkowego - garażu wielostanowiskowego w budynku mieszkalnym wraz z gruntem stanowiących odrębny przedmiot własności) oraz ust. 5 (tj. z wyjątkiem obowiązku podatkowego z tytułu władania wspólnym gruntem oraz wspólną częścią budynku przy wyodrębnieniu własności lokalu). Wyjaśnić należy, że norma stanowiąca, że obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach nieruchomości oznacza, że organ podatkowy ustala wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości dla całej nieruchomości w jednej decyzji, której adresatami są wszyscy współwłaściciele. Organ nie ma obowiązku badania, w jakim zakresie dana nieruchomość jest użytkowana przez poszczególnych współwłaścicieli, ani w szczególności ustalania wysokości zobowiązań w zależności od fizycznego posiadania części nieruchomości wspólnej. Jeżeli nieruchomość stanowi współwłasność, to postępowanie winno toczyć się z udziałem wszystkich współwłaścicieli i kończyć się decyzją stwierdzającą solidarny obowiązek podatkowy wobec wszystkich współwłaścicieli. Nie można w jednej decyzji adresowanej do konkretnej osoby opodatkować udziału we własności gruntu. W postępowaniu podatkowym za strony należy uznać wszystkich właścicieli części ułamkowych działek i to do nich powinna być skierowana decyzja wymiarowa dotycząca tych gruntów. W takiej sytuacji będą oni ponosić solidarną odpowiedzialność za zobowiązanie podatkowe dotyczące całej nieruchomości. (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 927/12 LEX nr 1316624, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Ol 43/13, LEX nr 1300980). Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że istota i zasady odpowiedzialności solidarnej zostały w sposób wyczerpujący przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Sposób rozliczania się z obowiązku podatkowego zależy od współwłaścicieli nieruchomości. W praktyce współwłaściciele dzielą pomiędzy sobą kwotę podatku w oparciu o przypadający im udział we współwłasności. Jednak kwestia ta nie podlega kontroli organu podatkowego. Zgodnie z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków, sporna nieruchomość do dnia 12 maja 2015 r. stanowiła współwłasność następujących osób: W. i B.M., M.M., E.C., A.M., R.M., W.M., K.P., L.P.. W związku z tym, że grunt w ewidencji gruntów i budynków oznaczony jest jako "B", to nieruchomość podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że wziął pod uwagę fakt, iż B.M. zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej na części nieruchomości, zatem w sprawie nie miały już zastosowania stawki właściwe dla budynków zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Strona skarżąca powołała się na art. 3 ust. 3 u.p.o.l., w myśl którego jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. Zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Z przyjętej przez ustawodawcę definicji posiadacza samoistnego rzeczy (jest nim ten kto nią faktycznie włada jak właściciel) można wyprowadzić wniosek, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt II CSK 17/11). Powołany przepis wymaga zatem aby w takim przypadku podmiot korzystający z nieruchomości był posiadaczem samoistnym w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego, czyli faktycznie władał rzeczą jak właściciel, a więc używał jej, pobierał pożytki, dysponował rzeczą jak właściciel. Oznacza to brak potrzeby liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innej osoby (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 29 września 2005 r., III CK 332/05, publ. Lex 255625; z 29 września 2004 r., II CK 550/03, publ. Lex 182090; z 18 września 2003r., I CK 74/02, publ. Lex 141416; z 7 kwietnia 1994 r., III CRN 18/94, publ. Lex 137701; uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1993 r., III CZP 72/93, pub. OSNC 1994, Nr 3, poz. 49). Zatem posiadanie samoistne przedstawia się jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. Posiadanie nieruchomości przez jej współwłaścicieli (nawet jeżeli jest to tylko jeden z wielu współwłaścicieli) nie jest z reguły posiadaniem samoistnym, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., bowiem zwykle wynika wyłącznie z wykonywania prawa własności przysługującego współwłaścicielom z respektowaniem prawa własności przysługującego wszystkim z nich, to jest posiadającym nieruchomość i nieposiadającym. Jedynie w wypadku posiadania nieruchomości przez jednego ze współwłaścicieli lub niektórych z nich z zamiarem władania jak właściciele całą nieruchomością z wyzuciem z własności innych współwłaścicieli, można mówić o posiadaniu samoistnym ponad udziały przysługujące posiadającym współwłaścicielom. Tylko w takiej sytuacji podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości mogą być równocześnie przepisy art. 3 ust. 1 pkt 2 i pkt 1 u.p.o.l. Wówczas opodatkowaniu podlegają tylko ci spośród współwłaścicieli, którzy posiadają nieruchomość bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 8 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Lu 577/12, LEX nr 1339765). Przytoczone wyżej uwagi, w kontekście stanu faktycznego sprawy prowadzą do wniosku, że organy podatkowe prawidłowo uznały, że podatnikami podatku od nieruchomości są wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Nie można bowiem w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy orzec o B. i W.M. że wykonują uprawnienia właścicielskie w odniesieniu do całej nieruchomości tak jak właściciele bez respektowania uprawnień innych współwłaścicieli. Pomimo bowiem faktycznego posiadania nieruchomości B. i W.M. mają świadomość istnienia uprawnień właścicielskich pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Zdaniem Sądu świadczy o tym okoliczność, że B. i W.M. nie korzystali z całej nieruchomości jak i to, że rozwiązanie konfliktu co do sposobu zarządzania i wykorzystania wspólnej nieruchomości upatrywali w zniesieniu współwłasności. W ocenie Sądu to, że pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków jak i przyczyny tego stanu rzeczy, nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z 26.6.2007 r., sygn. akt II FSK 1748/06 (www.orzecznictwo.nsa.gov.pl), iż zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej pozostają bez znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W ocenie Sądu, to że pozostali współwłaściciele nieruchomości z niej nie korzystają i nie pobierają pożytków, jak i przyczyny tego stanu rzeczy, nie są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie podatku od nieruchomości. W tym zakresie Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1748/06, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, iż zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l., w sytuacji, gdy nieruchomość stanowi współwłasność, to obowiązek podatkowy ciąży na wszystkich współwłaścicielach solidarnie. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej pozostają bez znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W świetle powyższego, wbrew twierdzeniom skargi, organy podatkowe dokonały prawidłowej interpretacji przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zdaniem Sądu, niezasadny jest również zarzut, dotyczący nieprzeprowadzenia rozprawy administracyjnej w niniejszej sprawie. Wyjaśnić należy, że organ odwoławczy na mocy art. 200a § 1 pkt 1 i 2 O.p. jest obowiązany do przeprowadzenia rozprawy z urzędu (w tej sprawie przypadek obligatoryjnego prowadzenia rozprawy nie występuje) albo też na wniosek strony. Skarżący sformułowali taki wniosek w odwołaniu, jednak stwierdzić należy, że prowadzenie w tego typu sprawach postępowania dowodowego w postaci m.in. dopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków bądź stron na okoliczność podważenia wpisów zawartych w ewidencji, stanowiących urzędowe źródło informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach podatkowych, byłoby prawnie nieskuteczne. Kwestia istnienia sporu między współwłaścicielami co do zakresu posiadania nieruchomości nie była sporna i nie było potrzeby prowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie. Jak jednak wyżej wyjaśniono, spór ten jest bez znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób uzasadniający uwzględnienie skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w sentencji wyroku. [pic]