I SA/Ke 660/13

WyrokWSA w Kielcach2014-01-30

Skład orzekający: Artur Adamiec, Maria Grabowska, Mirosław Surma

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opłaty dodatkowe (za media, podatki, ochronę mienia) wynikające z umowy dzierżawy, oprócz czynszu dzierżawnego, stanowią wierzytelność podlegającą zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że opłaty dodatkowe związane z użytkowaniem nieruchomości, takie jak media, podatki czy ochrona mienia, ściśle powiązane z czynszem dzierżawnym, stanowią jedną wierzytelność wynikającą z umowy dzierżawy i podlegają zajęciu w postępowaniu egzekucyjnym. "Bezpodstawne uchylanie się" od przekazania tych opłat organowi egzekucyjnemu uzasadnia wydanie postanowienia o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty.
Stan faktyczny
Skarżąca, będąca dzierżawcą, została zobowiązana do przekazania organowi egzekucyjnemu kwoty z tytułu zajęcia wierzytelności przysługującej jej od niej wydzierżawiającemu. Organ egzekucyjny ustalił, że wierzytelność ta obejmuje nie tylko czynsz dzierżawny, ale także dodatkowe opłaty związane z użytkowaniem nieruchomości. Skarżąca kwestionowała to stanowisko, twierdząc, że wierzytelność obejmuje jedynie czynsz dzierżawny i że nie uchyla się bezpodstawnie od przekazania środków. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi M. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [..] 2013 r. nr [...] w przedmiocie kwoty z tytułu zajęcia wierzytelności oddala skargę. 1. Tok postępowania w sprawie przed organami egzekucyjnymi. 1.1 Postanowieniem z dnia [...] r. znak [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] znak [...] w sprawie określenia M. H. (dalej jako "skarżąca" lub "dzierżawca") wysokości nieprzekazanej kwoty z tytułu zajęć wierzytelności należnych dla Przedsiębiorstwa Zaopatrzenia Budownictwa S.-B. Sp. z o.o. z/s w S. (dalej jako "wydzierżawiający" lub "zobowiązany") w łącznej kwocie 446 568,87 zł. 1.2 We wskazanym postanowieniu organ przywołał treść art. 89 § 1 oraz art. 71a § 1 i 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.; dalej jako "u.p.e.a.") i wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. dokonał u M. H. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą “P.P.H. L." (dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank) zajęć praw majątkowych stanowiących wierzytelność pieniężną zobowiązanego z tytułu umowy dzierżawy. W wyniku przeprowadzonej u skarżącej kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego wobec zobowiązanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny - na podstawie zestawienia danych z faktur VAT i not księgowych okazanych do kontroli za okres od 2009 r. do 2012 r. wystawionych przez S.-B. sp. z o.o. na rzecz P.P.H. L. za: czynsz dzierżawny, usługi telekomunikacyjne, energię elektryczną oraz podatek od nieruchomości - określił wysokość nieprzekazanej kwoty z tytułu zajęć wierzytelności należnych dla wydzierżawiającego. Dyrektor Izby Skarbowej - stwierdzając zasadniczą prawidłowość działań podjętych przez organ I instancji - zauważył, że dłużnik zajętej wierzytelności przekazał w 2009 r. z tytułu zajęcia wierzytelności kwotę 11 445,16 zł. Nieprawidłowe więc było – wynikające z założenia, że skarżąca przekazywała do urzędu skarbowego co miesiąc kwotę 1 000 zł - uznanie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, że kwota ta wynosiła 12 000 zł. W styczniu 2009 r. skarżąca przekazała bowiem 645,16 zł, a w czerwcu 2009 r. - 800 zł. Oragn II instancji stwierdził przy tym, że skorygowanie powyższego błędu spowodowałoby określenie skarżącej kwoty wyższej o 554,84 zł od tej wskazanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Rozstrzygnięcie takie nie jest jednak możliwe ze względu na treść art. 139 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2013 r. poz. 267, dalej jako “k.p.a."). Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził nadto, że skarżąca nie kwestionuje sposobu wyliczenia kwoty nieprzekazanej, lecz ujecie tej kwoty jako wierzytelności wynikającej z umowy dzierżawy. Kwestionuje więc stwierdzenie, że w skład zajętej wierzytelności z tytułu umowy dzierżawy oprócz czynszu dzierżawnego wchodzą także inne świadczenia. Zajmując w tej kwestii stanowisko, organ przytoczył treść art. 693 § 1 i art. 702 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r., nr 16, poz. 93 ze zm., dalej jako “k.c.") i wyjaśnił, że w dniu 11 grudnia 2007 r. spółka S.-B. reprezentowana przez prezesa zarządu L. H. zawarła umowę dzierżawy z firmą P.P.H. L. reprezentowaną przez pełnomocnika A. R. W w/w umowie dzierżawca został zobowiązany do zapłaty czynszu i pokrywania kosztów użytkowania nieruchomości, które obciążają wydzierżawiającego, takich jak: opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, śmieci, ścieki, telefony, ochronę mienia, podatki i opłaty lokalne. Należności za podatek od nieruchomości, którymi obciążana była P.P.H. L. przez wydzierżawiającego wpłacane były do kasy S.-B. sp. z o.o. Pozostałe należności płacone były przez dzierżawcę z rachunku bankowego bezpośrednio na rzecz kontrahentów S.-B. sp. z o.o. na zasadzie refakturowania usługi, którą najpierw obciążano wydzierżawiającego, a ten przenosił obowiązek zapłaty na dzierżawcę. Oceniając zebrany materiał dowodowy, organ uznał, że wynikające z umowy dzierżawy należności dzierżawcy względem wydzierżawiającego (czynsz i inne dodatkowe opłaty) stanowią jedną wierzytelność i powinny być łącznie przekazywane organowi egzekucyjnemu zgodnie z dyspozycją zawiadomienia o zajęciu. W/w świadczenia dodatkowe są ściśle powiązane z czynszem dzierżawnym i razem stanowią należność wynikającą z umowy dzierżawy. Zasadnym było więc przyjecie, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu części kwoty wynikającej z umowy dzierżawy z tytułu opłat dodatkowych. Powyższe potwierdza treść przepisu art. 702 k.c., który stanowi, że wydzierżawiającemu przysługuje względem dzierżawcy prawo zastawu w celu zabezpieczenia roszczenia o zwrot wszystkich sum wynikających z umowy dzierżawy. 2. Skarga do Sądu. 2.1 Na powyższe postanowienie M. H. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (tj. art. 7, art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.) polegające na naruszeniu zasady dwuinstancyjności poprzez nierozstrzygnięcie istoty sprawy przez organ II instancji i oparciu się jedynie na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji; 2) naruszenie art. 71a § 9 u.p.e.a. poprzez jego: a. niewłaściwe zastosowanie na skutek błędnego ustalenia przez organ, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności albo jej części, podczas gdy stan faktyczny i prawny temu przeczy; b. błędną wykładnię i przyjęcie, że użyte w przepisie określenie "bezpodstawnie uchyla się" nie oznacza tego samego co “bez podstawy prawnej", podczas gdy określenie "bezpodstawnie uchyla się" oznacza to samo co “bez podstawy prawnej"; 3) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu zarówno przez organ I jak i II instancji, że wierzytelność z tytułu zawartej umowy dzierżawy obejmuje oprócz czynszu dzierżawnego także opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, śmieci, ścieki, telefony, ochronę mienia, podatki i opłaty lokalne, pomimo że z zawartej umowy dzierżawy wynika, że wierzytelność przysługująca S.-B. sp. z o.o. od P.P.H. L. M. H. obejmuje jedynie czynsz dzierżawny. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości skarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. 2.2 W motywach skargi skarżąca wskazała, że organ II instancji naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, gdyż nie rozpatrzył po raz drugi sprawy od nowa ograniczając się do skontrolowania prawidłowości rozumowania organu I instancji. Ponadto w jej ocenie postanowienia organów I i II instancji zostały oparte na błędnym przyjęciu, że wierzytelność z tytułu umowy dzierżawy zawartej między skarżącą a S.-B. sp. z o.o. obejmuje oprócz czynszu dzierżawnego także opłaty dodatkowe, mimo że z § 7 umowy wynika, że wierzytelność przysługująca spółce S.-B. od dzierżawcy obejmuje jedynie czynsz dzierżawny, gdyż pozostałe koszty związane z użytkowaniem przedmiotu dzierżawy (takie jak opłaty za media) nie mogą stanowić wierzytelności przysługującej wydzierżawiającemu. Stanowisko organu jest zatem sprzeczne z zapisami umowy oraz z jej wykładnią. Idąc tokiem rozumowania organu, m.in. opłaty za media winny być przekazywane na konto urzędu skarbowego. Doprowadziłoby to do sytuacji, w której urząd skarbowy nie przekazywałby dalej tych opłat na rzecz dostawców mediów (gdyż nie miałby ku temu podstawy prawnej). W rezultacie powstałyby zaległości płatnicze, które skutkowałyby tzw. "odcięciem" dostaw mediów i szkodą u dzierżawcy i wydzierżawiającego. Ponadto skarżąca dodała, że w myśl postanowień umowy dzierżawy jest zobowiązana płacić wydzierżawiającemu czynsz dzierżawny, co czyni przekazując kwoty czynszu na rachunek bankowy urzędu skarbowego. Organ nie może pomijać kształtu wierzytelności nadanej przez strony umowy dzierżawy. Powyższe wskazuje, że nie może być mowy o tym, iż dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności albo jej części. Skarżąca stwierdziła też, że użyte w przepisie art. 71 a § 9 u.p.e.a. określenie "bezpodstawnie uchyla się" oznacza to samo co “bez podstawy prawnej". Podstawa prawna może wynikać bądź z przepisu ustawy, bądź z czynności prawnej (np. umowy). Dlatego nieuprawnione są twierdzenia organu, że skarżąca bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności, gdyż z zawartej umowy wynika, że na rzecz S.-Bud sp. z o.o. skarżąca winna płacić jedynie czynsz dzierżawny. 2.3 W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Dodał, że kwestia prowadzenia działalności przez P.P.H. L. w przypadku nieuregulowania należności przez posiadacza nieruchomości nie ma znaczenia dla wskazania kwoty nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności. Odpowiadając na zarzut przyjęcia błędnej wykładni art. 71a § 9 u.p.e.a. organ wskazał, że “bezpodstawne uchylanie się" to sytuacja, w której osoba zobowiązana do dokonania czynności bez uzasadnienia jej nie wykonuje. Jedynie okoliczności prawne, które umożliwiają skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia itp.), powodują że brak jest możliwości uznania, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od obowiązku przekazania należności. Natomiast brak podstawy prawnej, to brak przepisów prawa regulujących i dających podstawę do określonego działania osób lub organów dokonujących czynności. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył co następuje: 3.1 Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), co oznacza, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c ustawy p.p.s.a. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako ,,ustawa p.p.s.a."). Istotne jest również to, że Sąd - rozstrzygając sprawę w jej granicach - nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Dokonana w powyższy sposób kontrola zaskarżonego postanowienia wykazała, że orzeczenie to odpowiada prawu, co skutkować musiało oddaleniem skargi. Sąd stwierdził przy tym, że stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Wobec tego ustalenia te zostały przyjęte za podstawę dalszych rozważań. 3.2 Istotą sporu w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie czy skarżąca, będąca dłużnikiem zajętej wierzytelności, bezpodstawnie uchylała się od przekazywania organowi egzekucyjnemu wierzytelności, wynikającej z umowy dzierżawy zawartej przez nią z Przedsiębiorstwem Zaopatrzenia Budownictwa S.-BUD. sp. z o.o., w części dotyczącej opłat związanych z użytkowaniem nieruchomości, tj. opłat za energię elektryczną, wodę, gaz, śmieci, ścieki, usługi telefoniczne, ochronę mienia czy podatki i opłaty lokalne. W ocenie skarżącej, zajęta wierzytelność przysługująca wydzierżawiającemu obejmowała jedynie czynsz dzierżawny. Nie zawierała w sobie natomiast w/w opłat dodatkowych. Wobec tego niezasadnym było przyjęcie, że skarżąca bezpodstawnie uchylała się od przekazania organowi egzekucyjnemu tych opłat. Natomiast zdaniem organów, w/w świadczenia dodatkowe były ściśle powiązane z czynszem dzierżawnym i razem z nim stanowiły należność wynikającą z umowy dzierżawy. Nieprzekazanie organowi egzekucyjnemu równowartości tych opłat stanowiło bezpodstawne uchylanie się od przekazania części zajętej wierzytelności i uprawniało do wydania - na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. - postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. 3.3 Najdalej postawionym zarzutem złożonej przez M. H. skargi był zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności wynikającej z przepisu art. 15 k.p.a. Skarżąca upatrywała go w niedokonaniu przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. ponownego rozpatrzenia istoty sprawy i poprzestaniu jedynie na kontroli zasadności argumentów podniesionych w zażaleniu. Z tak postawionym zarzutem nie sposób się jednak zgodzić. Co prawda zasadnie skarżąca wskazuje, że zasada dwuinstancyjności wymaga od organu odwoławczego merytorycznego rozpoznania sprawy i sprzeciwia się ograniczaniu postępowania toczącego się przed tym organem jedynie do kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia, lecz w niniejszej sprawie Sąd nie dostrzegł, by Dyrektor Izby Skarbowej wykroczył przeciwko tak rozumianej zasadzie. Jak wynika z uzasadnienia skarżonego postanowienia, organ powtórnie przeanalizował i ocenił zebrane w sprawie dowody, a zwłaszcza treść umowy dzierżawy, zestawienie danych wynikających z faktur VAT i not księgowych wystawionych przez wydzierżawiającego na rzecz dzierżawcy oraz wysokość kwot przekazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności. Powyższe pozwoliło organowi drugoinstancyjnemu stwierdzić, że w umowie dzierżawy zastrzeżono ciążący na dzierżawcy obowiązek uiszczania – obok czynszu dzierżawnego – również innych dodatkowych opłat związanych z eksploatacją przedmiotu dzierżawy, które łącznie z czynszem dzierżawnym stanowią jedną wierzytelność. Ponadto pozwoliło to organowi dostrzec wystąpienie różnic między kwotami rzeczywiście przekazanymi przez skarżącą a tymi, które powinny być uiszczone. W konsekwencji organ mógł również przeprowadzić kontrolę wyliczeń dokonanych przez organ I instancji i w jej wyniku stwierdzić występowanie w nich błędu. Bez ponownej dogłębnej analizy sprawy i poczynienia przez organ II instancji ustaleń merytorycznych nie byłoby również możliwe zawarcie istniejących w treści uzasadnienia postanowienia stwierdzeń istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Świadczy to o tym, że organ II instancji nie ograniczył rozstrzygania sprawy do kontroli postanowienia organu I instancji, ale też na podstawie zgromadzonego przez organ I instancji materiału dowodowego, dokonał odpowiednich, dotyczących istoty sprawy ustaleń. Wskazać przy tym należy, że postanowienie wydane przez organ II instancji zasadniczo powinno dotyczyć dwóch kwestii: rozpoznania i rozstrzygnięcia po raz drugi sprawy oraz ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w zażaleniu. W zaskarżonym postanowieniu wyraźnie widoczny jest podział uzasadnienia na wskazane wyżej elementy, co również przeczy zasadności zarzutu skarżącej w kwestii naruszenia zasady dwuinstancyjności. 3.4 Skarżąca zarzuciła ponadto organowi błąd w przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia ustaleniach faktycznych. W jej ocenie błąd ten polegał na stwierdzeniu – wbrew treści zawartej przez nią umowy – że wierzytelność z tytułu dzierżawy nieruchomości od spółki S.-B. obejmowała zarówno czynsz dzierżawny jak i opłaty dodatkowe. Zarzut ten Sąd uznał za chybiony. Choć przepis art. 693 § 1 k.c. wskazuje, że świadczeniem dzierżawcy na rzecz wydzierżawiającego z tytułu używania i pobierania pożytków z przedmiotu dzierżawy jest zasadniczo czynsz dzierżawny, to jednak zauważyć należy, że w umowie dzierżawy strony mogą zawrzeć postanowienie, zgodnie z którym obok czynszu dzierżawnego przez dzierżawcę dodatkowo będą ponoszone opłaty inne niż czynsz dzierżawny. Opłatami tymi są zwykle świadczenia należne za usługi ściśle związane z używaniem nieruchomości i możliwością wykorzystania jej potencjału, np. opłaty za wodę, gaz, energię elektryczną, odprowadzanie ścieków czy wywóz śmieci. Taka właśnie konstrukcja zdaje się wynikać z umowy dzierżawy zawartej w dniu 11 grudnia 2007 r. miedzy "S.-B. Sp. z o.o." a "P.P.H. L. M. H.". W § 7 ust. 2 tej umowy zawarto stwierdzenie, że dzierżawca jest zobowiązany do pokrywania kosztów użytkowania związanych z prawidłową eksploatacją, legalizacją i wszelkimi naprawami urządzeń znajdujących się na nieruchomości, w tym opłat za energię elektryczną, wodę, gaz, śmieci, ścieki, telefony, ochronę mienia, podatki i opłaty lokalne związane z użytkowaniem nieruchomości. Taki (niejako podwójny) sposób odpłatności za usługę dzierżawy wynika również z praktyki przyjętej między stronami w/w umowy. Z protokołu kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego wynika, że czynsz dzierżawny był płacony przez skarżącą oddzielnie od reszty należności. Należności za podatek od nieruchomości wpłacane były gotówką bezpośrednio do S.-B. sp. z o.o. Natomiast pozostałe należności firma skarżącej płaciła na zasadzie refakturowania usług z własnego rachunku bankowego, jako odbiorców tych opłat wskazując kontrahentów wydzierżawiającego. Wobec powyższych ustaleń nie sposób przyjąć, że organ egzekucyjny wbrew postanowieniom umowy dzierżawy uznał, że wierzytelność z tytułu dzierżawy nieruchomości od spółki S.-B. obejmowała zarówno czynsz dzierżawny jak i opłaty dodatkowe. Skarżąca – chcąc zakwestionować wyrażony przez organ egzekucyjny pogląd o obejmowaniu przez zajętą wierzytelność zarówno czynszu dzierżawnego jak i w/w należności dodatkowych – wskazała, że koszty związane z użytkowaniem przedmiotu dzierżawy (takie jak opłaty za media) nie stanowią wierzytelności przysługującej wydzierżawiającemu. Z tak postawionego zarzutu zdaje się wynikać stwierdzenie, że skoro należności za media nie są wierzytelnością wydzierżawiającego, to również i organ egzekucyjny nie może wykonywać praw zobowiązanego w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji. Organ nie może zatem wstąpić w miejsce zobowiązanego w zakresie, o jakim mowa w art. 67a § 1 u.p.e.a. Odpowiadając na tak postawiony zarzut, wskazać należy przede wszystkim na treść przepisu art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (j.t. Dz.U. z 2011, nr 177, poz. 1054 ze zm.), zgodnie z którym w przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi. Z wskazanego wyżej przepisu wynika zatem, że podmiot pośredniczący w świadczeniu usługi jest uprzednio nabywcą (odbiorcą) usługi, a następnie sam świadczy na rzecz osoby trzeciej zakupioną wcześniej usługę. Oznacza to, że to de facto jemu (tu: wydzierżawiającemu) przysługuje należność za świadczoną pośrednio przez siebie usługę na rzecz osoby trzeciej (tu: dzierżawcy). To zaś jak przedsiębiorcy dokonają między sobą rozliczeń pieniężnych (czy P.P.H. L. M. H. zapłaci bezpośrednio kontrahentom spółki S.-B., czy też najpierw zapłaci Spółce, a ta następnie przekaże należności własnym kontrahentom) nie ma istotnego dla sprawy znaczenia. Wobec powyższego należało zaakceptować pogląd przyjęty przez organ, zgodnie z którym koszty takie jak opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, śmieci, ścieki, usługi telefoniczne, ochronę mienia, podatki i opłaty lokalne itp. są ściśle związane z przedmiotem umowy dzierżawy. Opłaty te należy - obok czynszu dzierżawnego – uznać za należności płacone z tytułu świadczonej przez wydzierżawiającego usługi dzierżawy nieruchomości (korzystanie i pobieranie pożytków z nieruchomości jest bowiem często wprost uzależnione od możliwości korzystania z mediów). Takie łączne traktowanie w/w należności – jak słusznie zauważył organ - uzasadnia również wykładania przepisu art. 702 k.c. Konsekwencją przyjętego przez organ poglądu był sposób sformułowania zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności innego niż pracodawca, organ rentowy lub bank. Pismami tymi wzywano skarżącą jako dłużnika zajętej wierzytelności, by należnej od niej kwoty z tytułu wykonywanych usług bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczała zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazała organowi egzekucyjnemu na pokrycie dochodzonych należności. Tym samym organ w przesłanych do skarżącej zawiadomieniach podkreślił, że skarżąca ma przekazywać całość należnych z tytułu usługi dzierżawy kwot, a nie tylko sam czynsz dzierżawny. Konsekwencją niezastosowania się w pełni do tego wezwania było określenie skarżącej wysokości kwoty nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu. 3.5 Stwierdzić również należy, że - wbrew zarzutom skargi - organ nie dokonał niewłaściwej wykładni i zastosowania art. 71a § 9 u.p.e.a., w myśl którego, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Należy bowiem uznać, że przed wydaniem postanowienia organ zbadał i spełnił wszystkie przesłanki warunkujące określenie skarżącej wysokości nieprzekazanej kwoty. Przede wszystkim w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdził, że skarżąca – mimo ciążącej na niej powinności przekazywania organowi egzekucyjnemu całej należnej kwoty z tytułu usługi dzierżawy (czynszu dzierżawnego wraz z opłatami dodatkowymi) - faktycznie przekazuje jedynie jej część (sam czynsz dzierżawny), czyli uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętej wierzytelności w części stanowiącej równowartość opłat dodatkowych związanych z używaniem nieruchomości. Organ ustalił również, że nie istnieją żadne okoliczności przemawiające za istnieniem podstawy takiego zachowania się przez dłużnika zajętej wierzytelności. Zasadnie więc uznał, że w niniejszej sprawie nastąpiło "bezpodstawne uchylanie się", o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. Podstawą niewpłacania do organu egzekucyjnego w/w należności dodatkowych nie była z pewnością umowa dzierżawy zawarta między nią a zobowiązanym. Umowa ta – wbrew zarzutom skargi - nie stanowi bowiem, że skarżąca ma z tytułu dzierżawy uiszczać jedynie sam czynsz dzierżawny. W tym kontekście warto również podkreślić, że użyty w treści art. 71a § 9 u.p.e.a. zwrot normatywny "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną a nie faktyczną. Innymi słowy, uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych (np. z powodu trudnej sytuacji ekonomicznej), a zwłaszcza takich, które dopiero mogą nastąpić w przyszłości (np. możliwość wstrzymania skarżącej lub wydzierżawiającemu dostawy mediów) może stanowić podstawę do wydania postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt II FSK 2221/10, LEX nr 1244185). Dodatkowo, podstawą do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia itp.). Użyte w spornym przepisie określenie "bezpodstawnie uchyla się" oznacza zatem tyle, co "bez podstawy prawnej" (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2007 r., sygn. akt I FSK 984/06, LEX nr 364771, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I SA/GL 150/11 LEX nr 1131574). W niniejszej sprawie nie zaszły jednak żadne okoliczności, które stanowiłyby tak rozumianą podstawę prawną do nieprzekazywania organowi egzekucyjnemu części zajętej wierzytelności w wysokości odpowiadającej opłatom dodatkowym wynikającym z umowy dzierżawy. Zasadnie zatem organ - przyjmując, że uchylanie się przez dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania całości kwoty wynikającej z umowy dzierżawy miało charakter bezpodstawny – wydał postanowienie, o jakim mowa w przepisie art. 71a § 9 u.p.e.a. 3.6 Podsumowując stwierdzić należy, że podczas rozpatrywania niniejszej sprawy Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazywanych w skardze przepisów postępowania (art. 7, art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Organy działały bowiem zgodnie z przepisami prawa, a ponadto podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Zebrały potrzebny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy i wyczerpująco go rozpatrzyły. Wobec dokonanych ustaleń uprawnione stało się zatem utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. i przyjęcie, że skarżąca bezpodstawnie uchylała się od przekazywania organowi egzekucyjnemu zajętej należności. W kontekście całej sprawy nie budzi również wątpliwości Sądu, że organ dokonał prawidłowej wykładni przepisu art. 71a § 9 u.p.e.a. oraz właściwie go zastosował. Wobec tego uznać należało, że organ zasadnie określił skarżącej wysokość nieprzekazanej kwoty z tytułu zajęć wierzytelności należnych dla wydzierżawiającego w kwocie 446 568,87 zł. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. - na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło