I OW 70/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Kremer, Sędzia del. WSA Marian Wolanin, po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Szczecinie a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Gorzowie Wielkopolskim w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpatrzenia odwołania A.T. od decyzji Starosty Słubickiego z dnia 26 sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: wskazać Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim jako organ właściwy w sprawie. Wnioskiem z dnia 4 kwietnia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie zwróciło się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość powstałego między nim a Samorządowym Kolegium Odwoławczym w Gorzowie Wielkopolskim, przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia odwołania A.T. od decyzji Starosty Słubickiego z dnia 26 sierpnia 2014 r. znak [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. W uzasadnieniu wniosku SKO w Szczecinie wskazało, że właściwe w sprawie samorządowe kolegium odwoławcze należy ustalić biorąc pod uwagę siedzibę organu administracji pierwszej instancji, czyli Starosty Słubickiego. W odpowiedzi na powyższy wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim wniosło o uznanie za właściwe w sprawie SKO w Szczecinie. W ocenie SKO w Gorzowie Wielkopolskim właściwość miejscową należy ustalać zgodnie z miejscem zamieszkania strony, a tym stała się miejscowość Golenice, podlegająca miejscowo właściwości SKO w Szczecinie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Istota sporu sprowadza się do tego, które samorządowe kolegium odwoławcze jest właściwe do rozpoznania tego odwołania. Wbrew treści wniosku, jest to spór o właściwość między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, a nie spór kompetencyjny, gdyż spory kompetencyjne, to spory pomiędzy organami samorządu terytorialnego a organem administracji rządowej (art. 4 p.p.s.a. oraz art. 22 § 2 kpa). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela stanowisko, że właściwość rzeczową organu odwoławczego należy biorąc pod uwagę siedzibę organu pierwszej instancji. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 5 października 2010 r., o sygn. akt I OW 90/10, po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji i złożeniu przez stronę odwołania od niej nie można zmieniać właściwości organu. Pogląd ten został podzielony także w dalszych orzeczeniach Sądu (zob. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2014 r., I OW 305/13). Zgodnie z art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do tego organu, który - w jego ocenie – jest właściwy w danej sprawie, przy jednoczesnym zawiadomieniu o tym wnoszącego podanie (art. 65 § 1 k.p.a.). Według art. 17 pkt 1 k.p.a. organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. Kodeks postępowania administracyjnego regulując właściwość instancyjną wobec organów jednostek samorządu terytorialnego przyznał ją samorządowym kolegiom odwoławczym. Jednakowoż przepisy tej ustawy nie regulują zagadnienia właściwości miejscowej tych organów. Zasadę tę powtarzają przepisy ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz.U. 2015, poz. 1659 ze zm.). W myśl art. 1 ust. 1 tej ustawy samorządowe kolegia odwoławcze są organami wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W sprawach tych kolegia są organami właściwymi w szczególności do rozpatrywania odwołań od decyzji, zażaleń na postanowienia, żądań wznowienia postępowania lub do stwierdzania nieważności decyzji (art. 2). Przepis art. 2a ust. 1 tej ustawy zawiera delegację dla Prezesa Rady Ministrów do określenia obszaru właściwości miejscowej poszczególnych kolegiów. Delegacja ta nie dotyczy określenia właściwości miejscowej organu wyższego stopnia w stosunku do organów samorządu województwa, gdyż czyni to wprost sama ustawa w art. 2a ust. 2 stanowiąc, że organem tym jest kolegium mające siedzibę w mieście będącym siedzibą władz samorządu województwa. W przepisie art. 2a ust. 1 przywołanej ustawy zawierającym powyższą delegację nie ma wskazania, czy chodzić ma o siedzibę organu pierwszej instancji czy o miejsce zamieszkania lub pobytu strony, albo inne jeszcze kryteria (przesłanki). W wykonaniu wskazanej wyżej delegacji z art. 2a ust. 1 Prezes Rady Ministrów wydał rozporządzenie z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Nr 198, poz. 1925). Rozporządzenie to określa m.in. obszary właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych, wskazując powiaty objęte właściwością poszczególnych kolegiów. Z brzmienia § 1 pkt 4 lit. a) tegoż rozporządzenia jasno wynika, że obszarem właściwości miejscowej dla Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim jest powiat słubicki. Powiat ten nie znajduje się w zakresie właściwości miejscowej SKO w Szczecinie wskazanej w § 1 pkt 16 lit. b) tego rozporządzenia. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim jest właściwe do rozpoznawania odwołań od orzeczeń wydanych przez organy jednostek samorządu terytorialnego położonych w powiecie słubickim. W konsekwencji czego oczywistym jest, że organem właściwym do rozpoznania odwołania od decyzji Starosty Słubickiego jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wielkopolskim, dotyczy to rzecz jasna także odwołania A.T. od decyzji Starosty Słubickiego z dnia 26 sierpnia 2014 r. nr [...]. Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym argumentacją zawartą w uzasadnieniu wniosku w sprawie, że przyjęcie, iż właściwy organ odwoławczy ulega zmianie po zmianie miejsca zamieszkania strony postępowania administracyjnego – godziłoby w jego sprawność, a nadto utrudniać mogłoby sprawy załatwienie sprawy i jej ewentualną kontrolę przez sąd administracyjny. Końcowo należy też podać, że postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt I OW 114/08 – na którym swoją argumentację oparło SKO w Gorzowie Wielkopolskim – nie jest podzielane w aktualnym orzecznictwie (zob. np. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2014 r., I OW 306/13). Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, mając za podstawę art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji postanowienia.