II SA/Op 573/15
WyrokWSA w Opolu2016-01-28
Skład orzekający: Teresa Cisyk, Ewa Janowska, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu wójta, wydane z powodu niezłożenia oświadczenia majątkowego w dodatkowym terminie, jest zgodne z prawem, jeśli wezwanie do złożenia oświadczenia zostało doręczone z opóźnieniem?Ratio decidendi
Sąd uchylił zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu wójta, uznając, że wezwanie do złożenia oświadczenia majątkowego nie zostało skutecznie doręczone w terminie. Skoro pracownik urzędu odebrał korespondencję w dniu, gdy wójt był nieobecny, a faktycznie przekazał mu ją dopiero po kilku dniach, to bieg dodatkowego terminu na złożenie oświadczenia powinien być liczony od daty faktycznego otrzymania pisma przez wójta, a nie od daty odbioru przez pracownika urzędu. W związku z tym, oświadczenie złożone w terminie liczonym od faktycznego doręczenia było złożone prawidłowo.Stan faktyczny
Wójt Gminy Tarnów Opolski nie złożył oświadczenia majątkowego w ustawowym terminie. Wojewoda Opolski wezwał go do złożenia oświadczenia w dodatkowym 14-dniowym terminie. Wezwanie zostało odebrane przez pracownika urzędu w dniu 11 maja 2015 r., a przekazane wójtowi w dniu 15 maja 2015 r. Wójt złożył oświadczenie 28 maja 2015 r. Wojewoda wydał zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu wójta, uznając, że oświadczenie zostało złożone po terminie. Wójt zaskarżył zarządzenie, podnosząc zarzuty dotyczące wadliwego doręczenia wezwania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone zarządzenie zastępcze w całości i zasądził od Wojewody Opolskiego na rzecz Krzysztofa Mutza zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Ewa Janowska Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Protokolant Sekretarz sądowy Mariola Krzywda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Krzysztofa Mutza na zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego z dnia 15 października 2015 r., nr NK.III.4131.7.2.2015.AP w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta 1) uchyla zaskarżone zarządzenie zastępcze w całości, 2) zasądza od Wojewody Opolskiego na rzecz Krzysztofa Mutza kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego stanowi skarga Krzysztofa Mutza na zarządzenie zastępcze Wojewody Opolskiego z dnia 15 października 2015 r., nr NK.III.4131.7.2.2015.AP, którym stwierdzono wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Tarnów Opolski.
Zaskarżone zarządzenie zastępcze zapadło w następującym stanie faktycznym:
W dniu 30 kwietnia 2015 r. upłynął termin do którego wójt gminy, stosownie do treści art. 24h ust. 1 i ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, zobowiązany był do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego. Wójt Gminy Tarnów Opolski nie dotrzymał tego terminu i nie złożył oświadczenia majątkowego. W związku z powyższym, Wojewoda Opolski pismem z dnia 6 maja 2015 r. wezwał Wójta Gminy Tarnów Opolski – Krzysztofa Mutza do niezwłocznego złożenia oświadczenia majątkowego za 2014 r., wyznaczając mu dodatkowy czternastodniowy termin na dokonanie tej czynności od dnia dostarczenia pisma (k-39 akt). Przedmiotowe pismo nadane zostało za pośrednictwem poczty (Poczta Polska) i skierowane zostało imiennie do skarżącego na adres Urzędu Gminy Tarnów Opolski. Pismo to odebrane zostało przez upoważnionego do odbioru korespondencji pracownika Urzędu Gminy w dniu 11 maja 2015 r. (k-40 i 41 akt).
Skarżący w dniu 11 maja 2015 r. nie był obecny w Urzędzie Gminy Tarnów Opolski. Pismo Wojewody zostało mu przekazane dnia 15 maja 2015 r. (por. oświadczenie pracownika urzędu – k-68 akt).
W dniu 25 maja 2015 r. Kierownik Oddziału Organizacji Urzędu Wojewódzkiego w Opolu, wobec nieobecności skarżącego, pozostawił w sekretariacie Wójta Gminy Tarnów Opolski telefoniczną informację o upływie terminu do złożenia oświadczenia (k-42 akt).
Pismem z dnia 1 czerwca 2015 r. Wojewoda Opolski wezwał Krzysztofa Mutza do wyjaśnienia przyczyn niezłożenia oświadczenia majątkowego za 2014 r. w zakreślonych terminach (k-43). Krzysztof Mutz, pismem z dnia 9 czerwca 2015 r. wyjaśnił, że oświadczenie majątkowe za 2014 r. wysłał listem poleconym w dniu 28 maja 2015 r., co oznacza, że zostało ono złożone w zakreślonym dodatkowo terminie. Podał również, iż wezwanie z dnia 6 maja 2015 r. otrzymał w dniu 15 maja 2015 r. (k-46 akt).
Wojewoda Opolski, pismem z dnia 3 czerwca 2015 r. poinformował Przewodniczącego Rady Gminy Tarnów Opolski o niezłożeniu przez Wójta Gminy Tarnów Opolski oświadczenia majątkowego za 2014 r.
Pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. Wojewoda Opolski wezwał Radę Gminy Tarnów Opolski do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Krzysztofa Mutza, w terminie 30-dni od dnia doręczenia wezwania.
Rada Gminy Tarnów Opolski nie podjęła uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu wójta (k-76-80) i stąd też w dniu 22 września 2015 r. Wojewoda Opolski przesłał do Ministra Administracji i Cyfryzacji zawiadomienie o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta, wobec niezłożenia w terminie oświadczenia majątkowego za 2014 r. Do zawiadomienia dołączono projekt zarządzenia zastępczego.
Zaskarżonym zarządzeniem zastępczym z dnia 15 października 2015 r. Wojewoda Opolski działając na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1515, ze zm.), wobec bezskutecznego upływu terminu 30 dni od wezwania Rady Gminy Tarnów Opolski do podjęcia odpowiedniej uchwały i po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, stwierdził wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Tarnów Opolski Krzysztofa Mutza. W uzasadnieniu Wojewoda podniósł, iż przepis art. 24h ust. 1 i ust. 4 u.s.g. nakłada na wójta gminy obowiązek złożenia co roku do dnia 30 kwietnia, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, oświadczenia majątkowego. W przypadku niedotrzymania ww. terminu Wojewoda wzywa osobę, która nie złożyła tego oświadczenia do jego niezwłocznego złożenia wyznaczając dodatkowy 14-dniowy termin, który liczy się od dnia skutecznego dostarczenia wezwania. Uchybienie wyznaczonemu terminowi stanowi podstawę dla rady gminy do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta na podstawie art. 492 ustawy Kodeks wyborczy. Wskazując na przesłanki uzasadniające wygaśnięcie mandatu, Wojewoda podniósł, że Wójt Gminy Tarnów Opolski nie złożył oświadczenia majątkowego za 2014 r. w dodatkowo zakreślonym terminie, który upłynął w dniu 25 maja 2015 r. Podniósł, że wobec braku odrębnego uregulowania w ustawie o samorządzie gminnym sposobu i trybu doręczania wezwania do złożenia oświadczenia majątkowego w dodatkowym terminie zastosowanie w sprawie mają przepisu rozdziału 8 działu I ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, ze zm.), zwanej dalej K.p.a. Wskazując na przepis art. 42 § 1 K.p.a. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych stwierdził, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W przypadku doręczenia pisma w miejscu pracy możliwe jest doręczenie przesyłki nie tylko adresatowi, ale i osobie upoważnionej do takiego odbioru. Prawne zaś skutki związane z doręczeniem pism wywołuje ich doręczenie, a nie zapoznanie się adresata z treścią pisma. Argumentował organ nadzoru, że oświadczenie wójta Gminy Tarnów Opolski nadane zostało w placówce pocztowej w dniu 28 maja 2015 r., a wpłynęło do Wojewody Opolskiego w dniu 1 czerwca 2015 r., co oznacza, że wniesione zostało po upływie dodatkowo wyznaczonego terminu, tj. z 3 dniowym opóźnieniem. Konsekwencją powyższego jest ziszczenie się przesłanek stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta na podstawie art. 492 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego. Podał także, iż dochowana została w sprawie sekwencja czynności poprzedzających dopuszczalność wydania zarządzenia zastępczego. Uzasadniał, iż stosownie do stwierdzeń zawartych w wyroku TK z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt K 8/07 (OTK-A 2007/3/26) rozważył kwestię konstytucyjnej zasady proporcjonalności. Wywodził, że pozbawienie mandatu na zasadach przewidzianych w ustawie i z przyczyn koniecznych w demokratycznym państwie prawa, jest możliwe, jednakże przyczyny te podlegają kontroli konstytucyjności z punktu widzenia proporcjonalności przyczyn decydujących o przekreśleniu wyniku wyborów. W kontekście powyższego zwracał uwagę, że wójt sprawuje kadencję po raz kolejny i od dnia wyboru po raz pierwszy na stanowisko, tj. od listopada 2010 r. dwukrotnie wyznaczano mu dodatkowy termin na złożenie oświadczenia majątkowego. W obu sytuacjach korespondencja była kierowana na adres Urzędu Gminy Tarnów Opolski. W niniejszej sprawie dodatkowy termin do złożenia oświadczenia o stanie majątkowym upłynął w dniu 25 maja 2015 r. i wbrew stanowisku wójta brak jest podstaw do stosowania konstytucyjnej zasady proporcjonalności, która znajduje zastosowanie w sytuacji, gdy osoba będąca w kolizji z prawem niezwłocznie podejmuje kroki zmierzające do doprowadzenia do zgodności z prawem. Z okoliczności sprawy, zdaniem Wojewody Opolskiego, nie wynika aby zachodziły jakiekolwiek przesłanki usprawiedliwiające uchybienie dodatkowemu terminowi do złożenia oświadczenia majątkowego przez stronę.
Skargę na powyższe zarządzenie zastępcze wywiódł Krzysztof Mutz, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 24h ust. 1, ust. 4, ust. 5a u.s.g. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że doszło do skutecznego dostarczenia skarżącemu w dniu 11 maja 2015 r. wezwania podczas, gdy w istocie miało to miejsce w dniu 15 maja 2015 r. i w konsekwencji wadliwego stwierdzenia, że wobec uchybienia dodatkowemu terminowi do złożenia oświadczenia majątkowego zaistniały łącznie przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta; art. 492 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w efekcie błędne przyjęcie, że oświadczenie majątkowe nie zostało złożone w zakreślonym terminie, pomimo że zostało złożone w dniu 15 maja 2015 r. (winno być 28 maja 2015 r.) oraz naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 42 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że doręczenie przesyłki adresatowi w miejscu pracy możliwe jest do rąk jakiejkolwiek osoby przebywającej w miejscu pracy adresata podczas, gdy przesyłkę w miejscu pracy adresatowi można doręczyć wyłącznie osobiście lub osobie upoważnionej do jej odbioru przez adresata; art. 7, art. 77, art. 80, art. 86 K.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę dążenia do prawdy obiektywnej przy zastosowaniu wszelkich możliwych środków dowodowych, w szczególności poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z zeznań osoby, która odebrała korespondencję adresowaną do skarżącego, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, prowadzące do uznania, że doszło do skutecznego dostarczenia wezwania skarżącemu w dniu 11 maja 2015 r. podczas, gdy w istocie miało to miejsce w dniu 15 maja 2015 r.; błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, że doszło do skutecznego dostarczenia wezwania skarżącemu w dniu 11 maja 2015 r. podczas, gdy miało to miejsce w dniu 15 maja 2015 r. oraz, że pracownik urzędu, który kwitował odbiór korespondencji był upoważniony przez skarżącego do odbioru korespondencji kierowanej do niego. Wskazując na powyższe, wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia zastępczego oraz zasądzenie od Wojewody Opolskiego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu skargi skarżący dowodził, że nie doszło do skutecznego doręczenia mu wezwania dotyczącego niezwłocznego złożenia oświadczenia o stanie majątkowym za 2014 r. Doręczenie pisma Wojewody Opolskiego z dnia 6 maja 2015 r. nastąpiło do rąk pracownika Urzędu Gminy Tarnów Opolski w dniu 11 maja 2015 r. i dostarczone zostało ono skarżącemu w dniu 15 maja 2015 r. Argumentował, że kierując się treścią pouczenia zawartego w piśmie Wojewody wypełnił nałożony na niego obowiązek składając oświadczenie majątkowe w dniu 28 maja 2015 r. Zauważał, że błędne zaadresowanie spornego pisma Wojewody Opolskiego nie może wywoływać tak daleko idących skutków związanych z wygaszeniem mandatu. Prezentował stanowisko, iż adresatem powinności jest osoba fizyczna i stąd też korespondencja winna być kierowana na jej adres,
Wojewoda Opolski w Opolu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację i wywody zawarte w zaskarżonym zarządzeniu zastępczym. Podkreślił, że obowiązek złożenia oświadczenia majątkowego nie jest adresowany do osoby fizycznej, lecz do wójta, jako funkcjonariusza publicznego. Dowodził, że pismo z dnia 6 maja 2015 r. zostało doręczone w sposób prawidłowy.
W piśmie z dnia 27 stycznia 2015 r. skarżący dowodził, że w zakresie doręczania wezwania do złożenia oświadczenia majątkowego w trybie art. 24h ust. 5a u.s.g. brak jest podstaw do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Do przedmiotowego pisma skarżący dołączył opinię radcy prawnego A. R. z dnia 22 stycznia 2016 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.).
Z zasady, iż sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, wynika konsekwencja, co do tego, iż sąd ten rozważa wyłącznie prawo obowiązujące w dniu wydania decyzji jak i stan sprawy istniejący na dzień wydania decyzji (tak NSA w wyroku z dnia 14 stycznia 1999 r., sygn. III SA 4731/97 – LEX nr 37180). Legalność decyzji, aktów prawa miejscowego, aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, aktów nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 2 P.p.s.a) bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym.
Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest zarządzenie zastępcze z dnia 15 października 2015 r. Wojewody Opolskiego, który działając na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, wobec bezskutecznego upływu terminu 30 dni od wezwania Rady Miejskiej w Tarnowie Opolskim do podjęcia odpowiedniej uchwały i po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej stwierdził wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy Tarnów Opolski – Krzysztofa Mutza.
Na wstępie należy odnotować, iż zachowane zostały warunki formalne dotyczące trybu wydania przez Wojewodę Opolskiego zarządzenia zastępczego, o którym stanowi art. 98a ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym ((Dz. U. z 2015 r. poz. 1515), zwanej dalej u.s.g.
Art. 98a ust. 1 u.s.g. stanowi, że jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 383 § 2 i 6 oraz art. 492 § 2 i 5 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6, oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne (Dz. U. z 2006 r. nr 216, poz. 1584, ze zm.), w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, wygaśnięcia mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną, nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. W razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze (ust. 2).
Wojewoda Opolski, pismem z dnia 4 sierpnia 2015 r. wezwał Radę Gminy w Tarnowie Opolskim do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu wójta Krzysztofa Mutza, w terminie 30 - dni od dnia doręczenia wezwania. Rada Gminy Tarnów Opolski nie podjęła stosownej uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu wójta i stąd też po zawiadomieniu Ministra Administracji i Cyfryzacji, Wojewoda wydał zaskarżone zarządzenie zastępczego w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy Tarnów Opolski - Krzysztofa Mutza.
Co do zasady zgodzić się należało, że niepodjęcie przez Radę Gminy w uchwały o wygaśnięciu mandatu wójta upoważniało Wojewodę Opolskiego do zastosowania trybu, o którym stanowi przepis art. 98a u.s.g. Przepis art. 98a ust. 1 u.s.g. stanowi podstawę do podjęcia przez organ nadzoru odpowiednich czynności, w sytuacji gdy organ gminy nie podejmuje czynności do których zobligowany jest przepisami prawa. Wojewoda z racji przyznanych uprawnień zobligowany jest do nadzorowania działalności samorządowej w zakresie zakreślonym przepisami prawa, ingerowania w przypadku naruszenia prawa przez organy gminy, jak i w przypadku pozostawania przez ten organ w bezczynności, gdy winien podjąć przewidziane prawem uchwały. Wydanie przez Wojewodę zarządzenia zastępczego, w przypadku milczenia organu stanowiącego organ gminy, gdy spełnione są przesłanki z art. 492 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2011 r. nr 21, poz. 112, ze zm.) przewidującego, że wygaśnięcie mandatu wójta następuje wskutek niezłożenia w terminach określonych w odrębnych przepisach oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Obowiązek złożenia zaś przez wójta gminy oświadczenia majątkowego wynika z przepisu art. 24h u.s.g. Art. 24h ust. 1 u.s.g. stanowi bowiem, że radny, wójt, zastępca wójta, sekretarz gminy, skarbnik gminy, kierownik jednostki organizacyjnej gminy, osoba zarządzająca i członek organu zarządzającego gminną osobą prawną oraz osoba wydająca decyzje administracyjne w imieniu wójta są obowiązani do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym. Radny i wójt składają pierwsze oświadczenie majątkowe w terminie 30 dni od dnia złożenia ślubowania. Do pierwszego oświadczenia majątkowego radny jest obowiązany dołączyć informację o sposobie i terminie zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia gminy, w której uzyskał mandat, a wójt informację o zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej, jeżeli taką działalność prowadzili przed dniem wyboru. Kolejne oświadczenia majątkowe są składane przez radnego i wójta co roku do dnia 30 kwietnia, według stanu na dzień 31 grudnia roku poprzedniego, oraz na 2 miesiące przed upływem kadencji (art. 24h ust. 4 u.s.g.). Jeżeli terminy określone w ust. 4 lub 5 nie zostaną dotrzymane, odpowiednio, przewodniczący rady gminy, wojewoda lub wójt w terminie 14 dni od dnia stwierdzenia niedotrzymania terminu wzywa osobę, która nie złożyła oświadczenia do jego niezwłocznego złożenia wyznaczając dodatkowy czternastodniowy termin. Termin ten liczy się od dnia skutecznego dostarczenia wezwania (art. 24h ust. 5a u.s.g.).
W tym miejscu wskazać należy, iż w sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący nie złożył oświadczenia o stanie majątkowym za 2014 r. w terminie do dnia 30 kwietnia 2015 r. i stąd też Wojewoda Opolski skierował do niego pismo z dnia 6 maja 2015 r. Poza sporem jest także, iż skarżący nadał oświadczenie o stanie majątkowym za 2014 r. w dniu 28 maja 2015 r. Zasadnicze znaczenie zatem dla oceny dopuszczalności wydania zarządzenia zastępczego przez Wojewodę Opolskiego, w tym stanie faktycznym miało ustalenie, w jakiej dacie zostało dostarczone skarżącemu wezwanie z dnia 6 maja 2015 r., a w konsekwencji czy doszło do złożenia oświadczenia przez skarżącego w terminie. Przypomnienia wymaga to, że w dniu 11 maja 2015 r. doszło do odebrania ww. wezwania Wojewody Opolskiego adresowanego imiennie do skarżącego z dodatkowym oznaczeniem funkcji - Wójt Gminy, na adres Urzędu Gminy w Tarnowie Opolskim. Odbioru tej korespondencji dokonał pracownik Urzędu Gminy uprawniony do odbioru korespondencji kierowanej do wójta, jako organu gminy. Stosownie do przepisu art. 33 ust. 1 u.s.g. wójt gminy wykonuje swoje zadania przy pomocy urzędu gminy. Stąd też urząd gminy nie wykonuje jakichkolwiek kompetencji wójta wynikających z u.s.g., a jedynie od strony technicznej i administracyjnej zapewnia prawidłowe wykonywanie powierzonych wójtowi kompetencji (por. wyrok NSA z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt II OSK 3045/12 – http:nsa.orzeczenia.gov.pl). W orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że wezwanie wojewody, o którym mowa w art. 24h ust. 5a u.s.g., jako akt władzy publicznej podlega doręczeniu, jak każde tego rodzaju pismo w trybie przepisów rozdziału 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 39- 49 K.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt II OSK 2821/13; wyrok NSA z dnia 13 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2277/15 – http:nsa.irzeczeniagov.pl). Przyjmując, że w przedmiotowej sprawie miał rację Wojewoda Opolski, że prawidłowym było doręczenie skarżącemu wezwania z dnia 6 maja 2015 r. na adres urzędu gminy, gdyż zastosowanie miał przepis art. 42 § 1 K.p.a. stanowiący, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, a doręczenia przesyłki w miejscu pracy możliwe jest poprzez doręczenie jej osobiście adresatowi, ale także za skuteczne należy uznać doręczenie przesyłki osobie do takiego odbioru upoważnionej (por. postanowienia NSA z dnia 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 587/14 i sygn. akt II OSK 586/14 – http:nsa.orzeczenia.gov/pl), to i tak nie możliwym jest w istocie przyjęcie, że w zaistniałym stanie faktycznym doszło do skutecznego dostarczenia wezwania skarżącemu. Po pierwsze organ nadzoru nie wykazał, aby skarżący podał zamiast adresu zamieszkania adres urzędu, jako adres dla doręczeń korespondencji związanej z pełnioną funkcją wójta i obowiązkami wynikającymi z jego działań w płaszczyźnie publicznoprawnej, w tym obowiązku złożenia oświadczenia majątkowego. Doręczenie zatem korespondencji na adres urzędu i odebranie jej przez pracownika uprawnionego do odbioru korespondencji adresowanej do urzędu, lecz nie przez wójta, jako osobę fizyczną, do odbioru jego prywatnej korespondencji, w dniu w którym jest nieobecny w urzędzie nie może zostać uznane za skuteczne dostarczenie wezwania, o którym mowa w art. 24h ust. 5a u.s.g. Do skutecznego dostarczenia takiego wezwania doszłoby wówczas, gdyby jego adresat dokonał osobistego odbioru korespondencji w miejscu zamieszkania lub miejscu pracy, bądź odbioru takiego wezwania dokonał wprawdzie pracownik urzędu, ale uprzednio upoważniony przez wójta do odbioru tego typu korespondencji i miał realną możliwość jej dostarczenia w tym samym dniu wójtowi. Wojewoda Opolski pomimo konsekwentnie prezentowanego przez skarżącego stanowiska, popartego oświadczeniem pracownika urzędu dotyczącego rzeczywistej daty dostarczenia mu wezwania Wojewody dopiero w dniu 15 maja 2015 r., a to wobec nieobecności skarżącego w urzędzie w dniu odbioru korespondencji, tj. 11 maja 2015 r., nie uwzględnił tego faktu i nie dostrzegł, że przepisy ustawy o samorządzie gminnym w swej treści zawierają odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego tylko co do przepisów art. 91 ust. 5 i art. 94 ust. 2 oraz, że dla określenia początku biegu dodatkowo zakreślonego przez wojewodę 14 - dniowego terminu do złożenia oświadczenia majątkowego użył sformułowania "skuteczne dostarczenie", a nie doręczenie, tak jak to uczynił w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Słownik Języka Polskiego PWN pod red. prof. Mieczysława Szymczaka z 1995 r. jako "dostarczenie" rozumie sprawienie, żeby się coś znalazło, żeby się ktoś znalazł w jakimś określonym miejscu, zaś "skuteczne" oznacza dający pozytywny wynik, oczekiwany rezultat. Zdaniem Sądu, skuteczne dostarczenie wezwania, o którym mowa w art. 24h ust. 5a u.s.g. wiąże się zatem z faktycznym i rzeczywistym dotarciem pisma do adresata, który posiada realną, a nie hipotetyczną możliwość zapoznania się z jego treścią. Skoro pracownik urzędu nie miał realnej możliwości dostarczenia skarżącemu w dniu 11 maja 2015 r. odebranej korespondencji adresowanej do skarżącego, a to wobec nieobecności wójta w urzędzie i uczynił to dopiero w dniu 15 maja 2015 r., to dopiero ten dzień uznać należy za dzień skutecznego dostarczenia wezwania Wojewody z dnia 6 maja 2015 r. Stąd też dodatkowo zakreślony przez Wojewodę Opolskiego 14 - dniowy termin do złożenia oświadczenia majątkowego upływał z dniem 29 maja 2015 r., a nie z dniem 25 maja 2015 r. Tym samym nadanie przez skarżącego w dniu 28 maja 2015 r. oświadczenia majątkowego za 2014 r. dokonane zostało z zachowaniem dodatkowo wyznaczonego terminu.
Niezależnie od powyższego dostrzec należy, że Wojewoda Opolski trafnie zauważył w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zastępczego, iż koniecznym jest rozważenie możliwości zastosowania konstytucyjnej zasady proporcjonalności, na którą zwracał uwagę TK w wyroku z dnia 13 marca 2007 r., sygn. akt K 8/07 (por. OTK-A 2007/3/26). Zasada ta powoduje, że w demokratycznym państwie prawa istnieje możliwość pozbawienia mandatu osoby wybranej w wyborach powszechnych na zasadach przewidzianych w ustawie, ale przyczyny te muszą podlegać kontroli z punktu widzenia proporcjonalności przyczyn decydujących o przekreśleniu wyniku wyborów. Przyczyna winna być na tyle poważna, aby nie zniweczyć wyników wyborów. Wprowadzenie sankcji w postaci wygaśnięcia mandatu uzasadnione jest koniecznością zdyscyplinowania radnych, a zasada proporcjonalności ma rację w sytuacji, gdy osoba znajdująca się w kolizji z obowiązkiem wynikającym z prawa podejmuje niezwłocznie kroki zmierzające do doprowadzenia zgodności z prawem. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie.
Niekwestionowanym jest, że wójt gminy zobowiązany jest przestrzegać prawa niezależnie od tego czy działa jako organ gminy czy też jako osoba fizyczna. Jednakże nie może on ponosić konsekwencji z tytułu nieskutecznego doręczenia korespondencji, przy nazbyt ogólnych sformułowaniach dotyczących początku biegu terminu zakreślonego dodatkowo do złożenia oświadczenia. Zamieszczenie przez Wojewodę w piśmie z dnia 6 maja 2015 r. następującego sformułowania: "Jednocześnie wyznaczam dodatkowy 14-dniowy termin na dokonanie tej czynności – liczony od dnia dostarczenia niniejszego wezwania." w sytuacji, gdy nie doszło do osobistego odbioru korespondencji w dniu 11 maja 2015 r. przez skarżącego i otrzymaniu jej dopiero w dniu 15 maja 2015 r., uzasadniało uznanie, że bieg terminu dla wywiązania się z obowiązku wynikającego z przedmiotowego pisma wiązać powinien skarżący z faktycznym momentem otrzymaniem tej korespondencji. Tylko bowiem niewywiązanie się z ciążącego na stronie obowiązku w terminie, którego początek, jak i moment upływu nie budzą wątpliwości może być uznane za brak realizacji zobowiązania nałożonego na osobę fizyczną, która z racji pełnienia obowiązków wójta zobowiązana jest do ujawnienia majątku. Przy czym adresat takiego obowiązku nie może mieć pozostawionej możliwości, ani swobody w interpretowaniu daty dostarczenia wezwania.
W tym stanie rzeczy skarga ma uzasadnione podstawy, a w tym konkretnym stanie faktycznym nie można podzielić poglądu organu nadzoru, że w sprawie zaistniały ustawowe podstawy do zastosowania środka nadzoru w postaci zarządzenia zastępczego.
Mając, zatem powyższe na uwadze, w oparciu o art. 150 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło