II SA/Gl 491/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Starosta [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2016, poz. 23 ze zm. – dalej k.p.a.), art. 10 ust. 1, art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i 3 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 o kierujących pojazdami (obecnie j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 627 z późn. zm. – dalej u.k.p.), po rozpatrzeniu sprawy T. C., odmówił zwrotu prawa jazdy kategorii A, C, CE. W uzasadnieniu podano m. in., że w dniu 8 lutego 2016 r. T. C. złożył podanie o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kategorii A, C, CE, w związku z faktem, że w dniu [...] r. Sąd Rejonowy w M. orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju, tj. do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kat. B, na okres 36 miesięcy. T. C. posiadał dotychczas uprawnienia do kierowania pojazdami wg. kat. A, B, C, CE. Ustalono, że prawo jazdy T. C. znajduje się w depozycie Starostwa, przekazane przez Prokuraturę Rejonową w M., w związku z wydaniem postanowienia o zatrzymaniu prawa jazdy. Dnia [...] r. została wydana decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kategorii B. T. C. w złożonym podaniu uzasadniał, że uprawnienia kategorii: A, C, BE, CE są mu niezbędne do podjęcia pracy w zawodzie kierowcy. Wniosek strony nie może zostać pozytywnie rozpatrzony ponieważ obowiązuje orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów w zakresie kat. B prawa jazdy. Fakt, że przed wyrokiem sądu karnego strona legitymowała się prawem jazdy obejmującym kat A, B, C i CE, a Sąd Rejonowy w M. prawomocnym wyrokiem zakazał prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie kat. B, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu, skarżący może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte pozostałymi kategoriami, bowiem taka działalność jest objęta zakazem wprowadzonym w unormowaniach art. 12 ustawy o kierujących pojazdami. Odwołanie w powyższej decyzji złożył T. C., wskazując iż organ nie może rozszerzyć zakazu kierowania pojazdami określonej kategorii ponad te, które są orzeczone przez sądowy zakaz. Podkreślał, że utrata uprawnień do kierowania pojazdami wiąże się dla niego z utratą pracy zarobkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej SKO) decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 12 ust. 1 oraz ust. 2 i 3 u.k.p., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu podano m. in., że zakaz wynikający z art. 12 ust. 1 i ust. 2 u.k.p. dotyczy nie tylko wydania prawa jazdy, ale także wszystkich innych czynności organu, których skutkiem byłoby uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami w okresie i zakresie wynikającym z sądowego zakazu prowadzenia pojazdów określonej kategorii. Wspólnym celem tych unormowań jest bezpieczeństwo w komunikacji. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której osoba z orzeczonym sądownie zakazem prowadzenia pojazdów objętych prawem jazdy kategorii B mogłaby - w okresie obowiązania zakazu - wciąż korzystać z innych uprawnień do prowadzenia pojazdów i nadal stwarzać (niekiedy wręcz większe) zagrożenie w ruchu przez prowadzenie innych pojazdów (np. samochodów ciężarowych kat. D, C, C+E). Skargę na powyższą decyzję złożył pełnomocnik T. C., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej: I. Naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj: 1) art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 175 Konstytucji RP w zw. z art. 42 § 2 Kodeksu karnego, poprzez odmowę zwrotu skarżącemu prawa jazdy kategorii A, C, CE, podczas gdy orzeczenie organu stanowi czynność "następczą" po orzeczeniu przez Sąd w postępowaniu karnym o zakresie środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów jedynie co do kategorii B, a co za tym idzie skoro Sąd miał uprawnienie do orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, nieuprawnionym jest dokonywanie "rozszerzania" tego zakazu przez organ także na inne kategorie; 2) art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 u.k.p., poprzez ich błędną wykładnię i odmowę wydania prawa jazdy w zakresie, w jakim nie został orzeczony w stosunku do skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, tj. co do kategorii A, C, CE. II. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynika sprawy, tj. 1) art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 k.p.a., poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, dowolne rozpatrzenie materiału dowodowego i podjęcie decyzji z naruszeniem prawa i naruszeniem interesu prawnego skarżącego; 2) art. 182 § 2 k.k.w. w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na nieuprawnionym rozszerzeniu przez organ zakresu orzeczonego przez sąd zakazu prowadzenia pojazdów oraz pozbawienie skarżącego uprawnień nieobjętych zakazem wynikającym z wyroku Sądu Rejonowego w M., sygn. akt [...], tj. kategorii A, C, CE, co doprowadziło do uchybienia jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, wyrażonej w art. 8 k.p.a.; W oparciu o powyższe, wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podano m. in., że bezspornym w realiach niniejszej sprawy jest, że prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] r., sygn.. akt [...], orzeczono wobec T. C. zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B na okres 3 lat. Decyzja organów administracji ma charakter następczy stosunku do orzeczenia Sądu w postępowaniu karnym i jako takie winno ono być respektowane, jako wydane przez niezależny i niezwisły Sąd. Skoro Sąd Rejonowy w M. w sprawie skarżącego orzekł w stosunku do niego zakaz prowadzenia pojazdów wyłącznie w zakresie prawa jazdy kat. B, musiały istnieć ku temu konkretne przesłanki i podstawy. Wykładnia rozszerzająca w tym przypadku stanowi swoiste naruszenie prawa i prowadzi do pokrzywdzenia obywatela. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. W świetle art. 12 ust. 2 u.k.p. przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. W świetle art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970), przepis art. 12 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą ma zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Ustawa w tym zakresie weszła w życie w dniu 25 października 2014 r. T. C. został skazany za czyn z art. 178a k.k. prawomocnym wyrokiem z dnia [...] r., zatem przepis art. 12 ust. 2 u.k.p. w nowym brzmieniu ma do niego zastosowanie. Nowelizacja, zdaniem przeważającej linii orzeczniczej w istocie nie zmieniła wymowy art. 12 ust. 2 u.k.p., a jedynie stanowiła swoiste doprecyzowanie brzmienia przepisu w celu uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych, mogących w skutkach doprowadzić do sytuacji, w której kierowca skazany za prowadzenie samochodu osobowego w stanie nietrzeźwości mógłby bez przeszkód w czasie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów w zakresie kategorii B prowadzić np. samochody ciężarowe bądź przewożące ludzi autobusy. Już w poprzednim stanie prawnym zwykle przyjmowano, że błędne byłoby takie interpretowanie art. 12 ust. 2 ustawy, które prowadziłoby do zniweczenia celu przepisu, jakim było (i jest obecnie) zapewnienie bezpieczeństwa użytkownikom dróg. I tak, w wyroku z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 603/14 Naczelny Sąd Administracyjny, wyrażając identyczny pogląd, wskazał dodatkowo, porównując brzmienie art. 12 ust. 2 z okresu sprzed i po nowelizacji, iż: "Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w aktualnym stanie prawnym regulującym omawianą kwestię. Art. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (...) nadał nowe brzmienie art. 12 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami (...). W porównaniu do poprzedniej treści dodane zostały słowa: »lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie«. Z uzasadnienia projektu do ustawy zmieniającej (druk sejmowy nr 1957) wynika, że proponowane zmiany mają na celu ujednolicenie stosowania przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami. Pozwala to przyjąć, iż we wskazanym zakresie nowelizacja miała na celu doprecyzowanie przepisów rodzących trudności interpretacyjne w praktyce i w orzecznictwie sądowym, w tym poprzez nadanie art. 12 ust. 2 nowego brzmienia, eliminującego wątpliwości w kwestii, czy przepis ten obejmuje swym zakresem tylko osoby ubiegające się o wydanie prawa jazdy, czy także osoby ubiegające się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy oraz o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy określonej kategorii – czyli osoby, które stosowne uprawnienia wcześniej już posiadały." W pełni podzielając wyrażone w powyżej przywołanym orzecznictwie przekonanie, zdaniem tut. Sądu prawidłowo co do meritum organ I instancji odmówił dokonania zwrotu prawa jazdy, poprawnie w konsekwencji Kolegium rozstrzygnięcie to utrzymało w mocy. Zarówno postępowanie przed organem I instancji, jak też postępowanie odwoławcze, odpowiadały wymogom k.p.a., a sprawa wbrew twierdzeniom skargi, podlegała wnikliwej analizie. Zaskarżona decyzja odpowiada nadto wymogom art. 107 § 3 k.p.a., zawierając wszystkie wskazane w przepisie tym elementy. Nietrafne są sformułowane w skardze zarzuty co do naruszenia przez organy art. 42 Kodeksu karnego. Organy nie rozszerzyły bowiem orzeczonej wyrokiem kary (środka karnego) za występek, bowiem nie leży to w ich właściwości, a jedynie, na podstawie norm prawa administracyjnego, zastosowały konstrukcję przewidzianą w ustawie o kierujących pojazdami, jako skutek orzeczenia przez sąd karny odpowiedniego zakazu. Organy nie naruszyły też art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego (stanowiącego, iż "Organ, do którego przesłano orzeczenie zawierające zakaz prowadzenia pojazdów, zobowiązany jest cofnąć uprawnienia do ich prowadzenia w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu"). Obecnym przedmiotem postępowania, zgodnie z treścią skargi, nie jest decyzja o cofnięciu uprawnień lecz decyzja w przedmiocie odmowy wydania (zwrotu) prawa jazdy w zakresie kategorii nieobjętych orzeczonym w wyroku zakazem, a tym samym niepozostająca w związku z przywołaną przez pełnomocnika normą (por. wyrok WSA w Gliwicach z 26 lutego 2016 r., sygn. II SA/Gl 1033/15; wyrok WSA w Białymstoku z 6 października 2015 r., II SA/Bk 369/15; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27 października 2015 r., II SA/Bd 876/15). Ustawodawca ma prawo wiązać ze skazaniem określone skutki i przepisy tego rodzaju mają zastosowanie nawet jeśli nie orzeczono w wyroku sądowym określonego zakazu. Przyjmuje się bowiem, że osoba skazana prawomocnym wyrokiem za określone przestępstwa nie może np. wykonywać określonego zawodu, prowadzić określonej działalności gospodarczej (np. taksówkarze), zasiadać we władzach określonych spółek, ewentualnie np. prowadzić pojazdów mechanicznych. Nie jest to skutek wynikający bezpośrednio z orzeczenia sądowego, ale z ustawy, jako konsekwencja prawomocnego skazania. Nie doszło zatem do naruszenia art. 6, 7, 8, 9, 77 §1, 107 k.p.a., art. 182 § 2 k.k.w. w zw. z art. 8 k.p.a., art. 103 ust. 1 pkt 4 u.k.p. w zw. z art. 175 Konstytucji RP w zw. z art. 42 § 2 Kodeksu karnego, art. 12 ust. 1 pkt 2 i art. 12 ust. 2 u.k.p., ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.