III SA/Lu 926/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Sp. z o. o. z siedzibą w T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżąca spółka wniosła również o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Do skargi strona załączyła wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPPr" oraz dokumenty finansowe i księgowe za rok 2015 i 2016 (zeznanie podatkowe CIT - 8, wyciągi bankowe, faktury VAT, dowody potwierdzające opłatę należności składek ZUS i wynagrodzeń zatrudnionych przez spółkę pracowników), a także dokumenty potwierdzające istnienie należności wobec organów celnych. W uzasadnieniu wniosku spółka podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, ponieważ w 2015 r. poniosła stratę w wysokości [...] zł. Sytuacja ta nie uległa poprawie w 2016 r., spółka w dalszym ciągu ponosi straty (w I kwartale 2016 r. w kwocie [...] zł). Strona wskazała, że jest obciążona spłatą kar pieniężnych o łącznej wartości [...] zł, a zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego wynoszą [...] zł. W ocenie spółki, koszt związany z opłatą skargi spowoduje utratę jej płynności finansowej. W dalszej części wniosku spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł oraz że spółka nie posiada środków trwałych według bilansu za ostatni rok. Stan rachunku bankowego spółki na koniec miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym złożono wniosek o przyznanie prawa pomocy wykazywał saldo zerowe. Dodatkowo spółka podniosła, że zobowiązania miesięczne spółki wynoszą [...] zł, w tym: czynsz [...] zł; usługi księgowe [...] zł; opłata składek ZUS [...] zł; wynagrodzenia pracowników [...] zł; opłata PIT 4 – [...] zł. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy rozpatrywać z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Skarżąca spółka domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. Do wymaganych na obecnym etapie postępowania opłat sądowych należy zaliczyć wpis sądowy od wniesionej skargi, który biorąc pod uwagę podaną wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi [...] zł - § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Pozostałe ewentualne opłaty sądowe (za wyjątkiem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu sądowego od skargi), tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dokonując oceny możliwości poniesienia przez skarżącą spółkę opłat sądowych w sprawie niniejszej wzięto również pod uwagę wysokość kosztów sądowych w pozostałych sprawach, w których skarżąca wniosła skargi i złożyła wnioski o przyznanie prawa pomocy (III SA/Lu 888/16; III SA/Lu 889/16 i III SA/Lu 927/16). W sprawach III SA/Lu 888/16 i III SA/Lu 927/16 koszty sądowe kształtują się identycznie jak w sprawie niniejszej, natomiast w sprawie III SA/Lu 889/16 wpis sądowy od skargi przy wskazanej przez stronę wartości przedmiotu zaskarżenia wynosi [...] zł. Łączna wysokość wpisów od wniesionych przez spółkę skarg będzie zatem wynosiła [...] zł. Porównując wykazaną w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikającą z nadesłanych dokumentów, sytuację majątkową i finansową skarżącej spółki do wysokości opłat sądowych w sprawie niniejszej (przy uwzględnieniu wysokości kosztów sądowych w pozostałych sprawach, w których skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy) uznać należy, że żądanie strony nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Obowiązek stron ponoszenia kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie dotyczy również podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe, czy dochody. W świetle ugruntowanej linii orzecznictwa sądowoadministracyjnego, przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., sygn. I OZ 191/11; postanowienie WSA w Gliwicach z 14 lipca 2008 r. sygn. I SA/GI 219/08 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zatem osoba prawna jest zobowiązana wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych, ale także, że podjęła wszelkie niezbędne środki, aby uzyskać fundusze na pokrycie tych wydatków. Należy zauważyć, że chociaż kapitał zakładowy skarżącej spółki jest niewielki ([...] zł) i nie posiada środków trwałych (według bilansu za ostatni rok), to spółka prowadzi działalność znacznych rozmiarów. Świadczy o tym wielkość przychodów za 2015 r., które wyniosły [...] zł (zeznanie podatkowe CIT – 8). Okoliczność, że koszty uzyskania przychodów były większe niż przychody ([...] zł), co spowodowało, że spółka poniosła stratę księgową wielkości [...] zł nie świadczy automatycznie o braku środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. Strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (por. postanowienie NSA z 22 marca 2011 r. II GZ 112/11 Lex nr 783893). Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Oceniając możliwości płatnicze strony podnieść należy, że przedstawione przez stronę dokumenty potwierdzają, że spółka na bieżąco reguluje swoje zobowiązania finansowe, w zakresie opłacania czynszu najmu, składek ZUS, wynagrodzeń pracowników, podatków do urzędu skarbowego, itp. Jak wskazuje sama strona zobowiązania te wynoszą [...] zł miesięcznie, a skoro są na bieżąco opłacane, to nie można mówić o utracie płynności finansowej spółki. Zauważyć również należy, że chociaż spółka ponosi straty, to jednak nie wykazała aby zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą, czy też aby objęta była postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym. Skoro spółka nie wykazała, że utraciła płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, to nawet pomimo trudności finansowych powinna partycypować w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego wniesioną skargą. W ocenie referendarza, brak jest podstaw aby zobowiązania wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów sądowych w związku zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Przyznanie stronie prawa pomocy w żądanym zakresie (zwolnienie od kosztów sądowych w całości), chroniłoby majątek spółki kosztem środków publicznych, które są przeznaczane na pokrycie kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14, Centralna Baza Orzeczeń sądów Administracyjnych). Odnosząc się z kolei do argumentu strony, że na posiadanym rachunku bankowym widnieje saldo zerowe, należy zauważyć, że z przedstawionego wyciągu bankowego wynika, że obroty na wymienionym koncie w maju 2016 r. wyniosły [...] zł (suma uznań), a pełniący funkcję prezesa zarządu skarżącej spółki kilkakrotnie dokonywał wpłat własnych na konto spółki (w dniu 4 maja 2016 r. wpłata [...] zł, w dniu 13 maja 2016 r. wpłata [...] zł, w dniu 16 maja 2016 r. wpłata [...] zł i [...] zł). Zatem w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, na koncie bankowym skarżącej widniały środki pieniężne, które spółka mogła przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych w sprawie niniejszej. W ocenie referendarza przedstawiona przez stronę sytuacja majątkowa i finansowa spółki, nie daje podstaw do uznania, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wielkość przychodów skarżącej spółki, rozmiar prowadzonej działalności, wysokość miesięcznych obrotów na rachunku bankowym spółki, a także regulowanie swoich miesięcznych zobowiązań w kwocie [...] zł nie pozwala przyjąć, aby spółka była pozbawiona środków finansowych. Ponadto w ocenie referendarza skarżąca spółka ma możność pozyskania środków na pokrycie kosztów sądowych bądź z bieżących przychodów, jak też poprzez zażądanie dopłat od wspólników. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym aktualny jest pogląd, że udziałowcy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot gospodarczy poprzez dofinansowanie działalności spółki w formie dopłat (postanowienie NSA z dnia 13 lutego 2014 r., sygn.. akt II FZ 1543/13, LEX nr 1422842). Dopłaty takie mogą być wnoszone nie tylko w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych, ale mogą być także wykorzystane na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2011 r., II FZ 701/11; postanowienie NSA z 5 lutego 2014 r., II FZ 1470/13 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skarżąca spółka jako podmiot powołany w celu prowadzenia działalności gospodarczej powinna w procedurze planowania wydatków uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych. Skarżąca spółka nie wykazała zatem spełnienia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a warunkujących przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie, bowiem nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.