VII SA/Wa 2139/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska ( spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Maria Tarnowska, Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi Ł. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2015r., znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania Ł. Z. od decyzji wydanej z upoważnienia Starosty [...] przez Podinspektora ds. Komunikacji Starostwa [...] w [...] z dnia [...] czerwca 2015 roku, nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy w zakresie kategorii C, CE - do dnia 6 grudnia 2018r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2, ust. 2 pkt 2 i 3, art. 102 ust. 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015, poz. 155 z późniejszymi zmianami) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. I tak, opisaną wyżej decyzją z dnia [...] czerwca 2015r., Starosta [...] odmówił skarżącemu zwrotu prawa jazdy kat. C, CE. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołał art. 12 ust. 1 pkt 2 wyżej wymienionej ustawy, zgodnie z którym dokument prawa jazdy nie może być wydany osobie: w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Wskazał, że wobec skarżącego Sąd Rejonowy w [...] Wydział Karny, wyrokiem z dnia [...] lutego 2015r., w sprawie o sygn. akt [...], orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów, do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kategorii C i CE - na okres czterech lat. Podkreślił, że przepis ww. art. 12 ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy kategorii lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. (art. 12 ust. 2). Tym samym, nie można skutecznie ubiegać się o zwrot prawa jazdy kat. C, CE w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Rozpoznając odwołanie od ww. decyzji organ drugiej instancji ocenił, że nie zasługuje ono na uwzględnienie. Nie ma racji skarżący podnosząc, że skoro w prawomocnym wyroku karnym sąd orzekł o zakazie prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów, do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kategorii C, CE, to powinno być zwrócone prawo jazdy kat. C,CE tym bardziej, że praca jako kierowca TIR-a jest jego jedynym źródłem utrzymania. Kolegium wskazało, że ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (w tym art. 12) weszła w życie z dniem 19 stycznia 2013 r. zastępując uchylone tą ustawą stosowne przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym. Ustawa ta nie zawiera przepisów przejściowych, odnoszących się do sytuacji osób, które nabyły uprawnienia do kierowania pojazdami określonych kategorii pod rządami poprzednich regulacji prawnych, jednocześnie wobec których zakaz prowadzenia pojazdów orzeczony został pod rządami nowej ustawy o kierujących pojazdami, a zatem okres na jaki został orzeczony przedmiotowy środek karny rozpoczął bieg już pod rządami ustawy o kierujących pojazdami. Wobec braku przepisów przejściowych orzecznictwo administracyjne przyjmuje, że do sytuacji tych osób (należy do nich skarżący) zastosowanie mają nowe regulacje. Ponadto, nowelizacją ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U.2014.970) ustawodawca nadał nowe brzmienie art. 12 ust. 2, przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy. Ustawodawca jednoznacznie rozszerzył zastosowanie tego przepisu do osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Powołując się na przepis art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 ww. ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami Kolegium stwierdziło, że słusznie przyjął organ pierwszej instancji - osoba w stosunku, do której orzeczono zakaz prowadzenia pojazdu mechanicznego obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B, nie może skutecznie dochodzić zwrotu prawa jazdy kategorii C, C+E. Taki, porządek przyjąć należy mimo, że wobec skarżącego Sąd Rejonowy w [...], Wydział Karny wyrokiem z dnia [...] lutego 2015r., w sprawie o sygn. akt [...], orzekł zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów, do prowadzenia których wymagane jest prawo jazdy kategorii C i CE - na okres 4 lat. W świetle ww. wyroku karnego, doszło do wydania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, co poprzez treść przepisu art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 wyżej wymienionej ustawy stanowi także zakaz prowadzenia pojazdów kategorii C, C+E. Tym samym decyzja organu pierwszej instancji jedynie konkretyzuje obowiązujące wobec skarżącego zakazy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniósł Ł. Z.. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: - art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami [Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 ze zm.), w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, poprzez ich błędną wykładnie i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że: - do skarżącego miał zastosowanie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami, mimo że uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C, CE, nabyły jeszcze przed orzeczeniem sądu karnego, tj. wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. sygn. akt: [...]; - odmowie wydania skarżącemu prawa jazdy kategorii C, CE mimo, że uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii C, CE, nabyły jeszcze przed wyrokiem, zaś w tym w sąd orzekł wobec skarżącego (jedynie) zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych - z wyłączeniem pojazdów, do prowadzenia których wymagane jest prawo jazdy kategorii C, CE, naruszenie art. 6 k.p.a. - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. Nr 267 z późn. zm.), poprzez wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem powołanych powyżej przepisów ustawy o kierujących pojazdami i zmodyfikowanie orzeczonego wobec skarżącego środka karnego na niekorzyść skarżącego, i stworzenie sytuacji, w której dolegliwość orzeczona zaskarżona decyzją będzie przekraczać dolegliwość odpowiadającego im środka karnego zawartego w wyroku. Wskazując na powyższe zarzuty, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2015 r. (znak sprawy: [...]) oraz decyzji Starosty [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. (znak sprawy: [...]), a ponadto o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje. Stanowisko skarżącego uzupełnione zostało w piśmie procesowym jego pełnomocnika z dnia 18 sierpnia 2016r. Na podstawie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. wniesiono o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentu tj. odpisu wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lutego 2015 r. sygn. akt: [...] - na okoliczność treści zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonych wobec skarżącego, oraz braku zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, do prowadzenia których wymagane jest prawo jazdy kategorii C, CE, a w konsekwencji na okoliczność niewykonalności ww. wyroku na skutek wydania decyzji. Ponadto, wniesiono o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W piśmie wskazano, że zgodnie z art. 42 § 2 k.k. sąd karny orzeka, na okres nie krótszy niż 3 lata, zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa wymienionego w § 1 był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środka odurzającego lub zbiegł z miejsca zdarzenia określonego w art. 173, art. 174 lub art. 177 k.k.. Sąd karny kierując się zasadami wymiaru kary i środków karnych, a o których mowa w art. 56 k.k. w związku z art. 53 k.k. tj. wymierza środek karny według swojego uznania, w granicach przewidzianych przez ustawę, bacząc, by jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, uwzględniając stopień społecznej szkodliwości czynu oraz biorąc pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, jest uprawniony do orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju (względnie z wyłączeniem pojazdów określonego rodzaju). Ponownie podkreślono - organ administracji nie może zatem korygować, negować ani ignorować treści orzeczenia sądu karnego, albowiem podstawą orzeczenia administracyjnego jest właśnie (i wyłącznie) treść tego wyrok. Gdyby z ww. wyroku miał wynikać dla skarżącego także zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, do prowadzenia których wymagane jest prawo jazdy kategorii C, CE, to poczynione w tym zakresie wyłączenie w pkt II wyroku byłoby bezprzedmiotowe. W dacie wydania ww. wyroku tj. w dniu [...] lutego 2015 r. obowiązywały już przepisy ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r. Nr 30, poz. 151 z późn. zm.), a w szczególności art. 12 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 tej ustawy. Zgodnie z zasadą "iuria novit curia" nie można ignorować treści orzeczenia sądu karnego, a w szczególności znaczenia treści tego wyroku dla praw i obowiązków skarżącego w zakresie jego uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych, określonych kategorii. Wyłączenia w powołanym wyroku (od zakazu prowadzenie pojazdami mechanicznymi) pojazdów mechanicznych do prowadzenia których wymagane jest prawo jazdy kategorii C, CE nie można traktować jako nieistniejącego. Decyzja organów administracji ma za zadanie skonkretyzować (wykonać) swą treścią obowiązujące wobec skarżącego zakazy wynikające ze skutków orzeczonego wobec niego środka karnego przez sąd karny, zatem działaniem organów administracyjnych nie może tych orzeczonych zakazów ani zmniejszać, ani rozszerzać. Sąd karny znając treść przepisów ustawy o kierujących pojazdami celowo (tj. mając na uwadze dyrektyw wymiaru kary i środków karnych) uprawnienia w kategorii C, CE nie pozbawił. Przyjęcie, że przedmiotowe prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że skarżącemu nie można zwrócić prawa jazdy kategorii C, CE, o który zwrot się ubiegał, i skutek ten miałby wynikać z orzeczenia administracyjnego (a nie wyroku), prowadziłoby do naruszenia konstytucyjnych zasad odpowiedzialności karnej, mimo braku stosownego wyroku sądu (karnego), a o których mowa w art. 42 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Skarga nie zasługuje na uwzględnianie. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają przepisom prawa. Sąd, na rozprawie, oddalił wniosek dowodowy zgłoszony w ww. piśmie procesowym. Sądowi znany był dokument - odpis ww. wyroku karnego, który znajdował się w aktach administracyjnych i był dowodem już w toku postępowania administracyjnego. Okoliczności sprawy nie są sporne między stronami jak chodzi o brzmienie rozstrzygnięcia zawartego w wyroku karnym skazującym skarżącego. Wyrokiem z dnia [...] lutego 2015 r. Sąd Rejonowy w [...] (sygn. akt: [...]) orzekł wobec skarżącego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych - z wyłączeniem pojazdów, do prowadzenia których wymagane jest prawo jazdy kategorii C, CE - na okres 4 lat ( pkt II). Bezsporne jest także żądanie skierowane do organu a dotyczące wydania skarżącemu prawa jazdy w zakresie kategorii C oraz CE. W dniu 19 czerwca 2015 r. skarżący wystąpił do Starosty [...] o wydanie prawa jazdy kategorii C, CE. Sąd podziela stanowisko organów obu instancji zgodnie z którym nie było podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego. Sąd przyjmuje za własną argumentację organu drugiej instancji co do zasadności zastosowanie art. 12 ust. 2 pkt. 2 i 3 ww. ustawy o kierujących pojazdami, mimo że skarżący nabył uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii C, CE jeszcze przed orzeczeniem sądu karnego dniem [...] lutego 2015r. Zgodnie z ww. przepisem art. 12 ust. 1 pkt. 2 ustawy o kierujących pojazdami, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii:1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Już w uzasadnieniu projektu "ustawy zmieniającej", słusznie przywołanej i szczegółowo opisanej w zaskarżanej decyzji wskazano, iż proponowane zmiany mają na celu ujednolicenie stosowania przepisów ustawy o kierujących pojazdami w zakresie wydawania i cofania uprawnień do kierowania pojazdami (Sejm VII kadencji, druk nr 1957). Przepis art. 12 ust. 2. w brzmieniu przed nowelizacją, stanowił tylko o osobach ubiegających się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, w związku z czym sporna była kwestia, czy art. 12 ust. 1 pkt 2 ma zastosowanie wyłącznie do osób ubiegających się po raz pierwszy się o wydanie prawa jazdy, czy też należy go stosować także do osób już posiadających uprawnienia do kierowania pojazdami nabyte przed orzeczeniem sądu karnego, które następnie zostały im cofnięte lub zatrzymane (w orzecznictwie sądowym dominował pierwszy z wymienionych poglądów, co koreluje z obecnie prezentowanym przez skarżącego stanowiskiem). Sąd podziela stanowisko organu drugiej instancji, w obecnym porządku prawnym regulowanym przez ustawę o kierujących pojazdami, w stosunku do osoby ubiegającej się o zwrot (wydanie) prawa jazdy, nie może być zwrócone (wydane) prawo jazdy kategorii C i CE w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Skutki zdarzenia prawnego jakim jest prawomocny wyrok zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jaki i dysponującym już takim prawem jazdy. Należy wskazać na słuszny pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym - decyzja odmawiająca zwrotu dokumentu prawa jazdy konkretyzuje jedynie obowiązywanie zakazu prowadzenia pojazdów uwzględniając regulacje tej ustawy. Nie modyfikuje środka karnego orzeczonego sądownie, a tym samym nie wkracza w kompetencje sądu karnego. (por wyrok Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku z dnia 6 października 2015r., w sprawie o sygn. akt I SA/Bk 369/15, LEX nr 1940846). W kontekście powyższych wskazań nie można podzielić stanowiska skarżącego, że dolegliwość orzeczona zaskarżoną decyzją będzie przekraczać dolegliwość odpowiadającego im środka karnego zawartego w wyroku. Organy w sposób uprawniony rozszerzyły na drodze administracyjnej sankcje wynikające z wyroku sądu karnego. Wyrok sądu karnego spośród kategorii prawa jazdy, którymi dysponował oskarżony pozbawiał go jednej z nich - kategorii B, ale już to w świetle wyżej wymienionej ustawy musiało skutkować orzeczeniem o odmowie wydania prawa jazdy w zakresie kategorii C oraz CE. Stanowisko Sądu orzekającego w sprawie niniejszej odpowiada poglądom prawnym prezentowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach: z dnia 29 października 2015r., w sprawie o sygn. akt I OSK 382/14, z dnia 3 grudnia 2015r., sygn. akt I OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015r., sygn. akt I OSK 888/14). Już tylko zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B musi skutkować odmową wydania prawa jazdy w pozostałych kategoriach wymienionych w ww. ustawie. Przemawia za tym wykładnia językowa i celowościowa. Ratio legis zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych stanowi wykluczenie z ruchu drogowego takich kierowców, którzy wykazali, że zagrażają bezpieczeństwu w komunikacji, zwłaszcza jeżeli uczynili to znajdując się w stanie nietrzeźwości. Trudno bowiem przyjąć, że racjonalny ustawodawca pozbawiając prawa do kierowania pojazdami osobowymi kat. B, zezwoliłby np. na prowadzenie pojazdów ciężarowych, ciężarowych z przyczepą czy autobusów (kat. C, C+E, D). Sąd podkreśla - zarówno przy interpretacji, jak i zastosowaniu w sprawie wymienionych przepisów należało mieć na uwadze, że służą one zapewnieniu bezpieczeństwa wszystkich uczestników ruchu drogowego i ochronie w szczególności wartości nadrzędnych, którymi są życie i zdrowie ludzkie. Odebranie skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Wyraźnie zakazał tego ustawodawca w ww. art. 12 ust. 2 w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Adresatem tego przepisu jest organ administracyjny, a nie sąd karny. Rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa jazdy w sytuacji objętej przepisem art. 12 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy nie jest objęte uznaniem administracyjnym, lecz obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji. Stosownie do art.6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Orzekając na podstawie omówionych wyżej przepisów, które miały zastosowanie w sprawie, organy dały wyraz poszanowania tej zasady. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).