II OSK 2767/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia del. WSA Paweł Groński (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K.D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 31 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Gl 369/16 w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 369/16 oddalił skargę K. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...]w przedmiocie wymeldowania. K. D., reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną od powołanego wyroku. Zaskarżając orzeczenie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy, tj. wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada przesłankom określonym w art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Podnosząc powyższy zarzut, K. D. wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach; 2. zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych; 3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Wnoszący skargę kasacyjną, reprezentowany przez pełnomocnika, poparł zarzuty i wnioski skargi kasacyjnej na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 21 listopada 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Ponieważ postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej powoływana również jako "P.p.s.a."). Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia zatem w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzut postawiony wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a. Strona oparła skargę kasacyjną wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 388 ze zm. – stan prawny na dzień wydania decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji; dalej powoływana również, jako "u.e.l."). Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Stosownie z kolei do art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Ustawowymi przesłankami wymeldowania są zatem: opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Należy przy tym podkreślić, że ewidencja ludności służy jedynie rejestracji faktu pobytu danej osoby w konkretnym lokalu. Organy ewidencyjne mają więc przede wszystkim obowiązek ustalić, czy dana osoba przebywa w konkretnym lokalu, a jeśli nie, to czy dany lokal opuściła. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się ponadto pogląd, że opuszczenie miejsca stałego pobytu musi mieć charakter dobrowolny, przy czym przez brak dobrowolności opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć sytuację, w której osoba "wymeldowywana" została pozbawiona prawa korzystania z lokalu na skutek bezprawnego działania osób trzecich (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 14 września 2016 r. sygn. akt II OSK 3047/14; z dnia 20 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 2229/14; z dnia 13 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1455/09 i z dnia 27 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 521/06. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywołana w skardze kasacyjnej podstawa zaskarżenia (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) może mieć dwojaką postać - może polegać na błędnej wykładni przepisu prawa materialnego, albo jego niewłaściwym zastosowaniu. W ocenie autora skargi kasacyjnej, w sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem doszło do niewłaściwego zastosowania art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 u.e.l. poprzez uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada normie prawnej zawartej w tych przepisach. Z uzasadnienia zarzutu wynika jednak, że jego celem było wykazanie błędu w ustaleniach faktycznych, który skutkować miał nieprawidłowym zaakceptowaniem przez Sąd pierwszej instancji stanowiska organów administracji, że opuszczenie przez K. D. lokalu było trwałe i dobrowolne. Wnoszący skargę kasacyjną wywiódł bowiem, że stan faktyczny sprawy wskazuje jednoznacznie, iż nie zostały spełnione przesłanki wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego, ponieważ powrót do lokalu został mu udaremniony na skutek wymiany zamków w drzwiach wejściowych. Dalej podniósł, że K. D. kilkakrotnie podejmował próby powrotu do miejsca stałego zameldowania, a wcześniej – co wynikać ma z jego relacji – właścicielka lokalu, przy udziale zięcia spakowała wszystkie jego rzeczy osobiste i wystawiła je na klatkę schodową. Zauważył także, że właścicielka odmówiła wydania kluczy do drzwi i wpuszczenia do mieszkania. Wskazał ponadto, że nie bez znaczenia w sprawie jest, iż skarżący regularnie uiszczał czynsz i opłaty za media, a także przeprowadził gruntowny remont. Autor skargi kasacyjnej dowodzi zatem, w jej podstawie i uzasadnieniu, niewłaściwego zastosowania art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 u.e.l., jednakże w aspekcie wadliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy, wiążąc istotę naruszenia prawa materialnego z nieprawidłowymi ustaleniami okoliczności faktycznych. Skonstruowanie podstawy kasacyjnej w powyższy sposób powoduje, że skarga kasacyjna nie może wywołać zamierzonego rezultatu w postaci uchylenia zaskarżonego wyroku, ponieważ wnoszący skargę kasacyjną de facto za pomocą zarzutu naruszenia prawa materialnego próbuje zwalczyć wady postępowania. Przepisy P.p.s.a. nie dają natomiast możliwości skutecznego stawienia zarzutu naruszenia prawa materialnego, jeżeli z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że wadliwie, w ocenie strony skarżącej kasacyjnie, ustalone zostały okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie konkretnie normy postępowania zostały naruszone przez Sąd w procesie kontroli legalności decyzji. Skoro zatem zaakceptowane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia organów administracji dotyczące opuszczenia przez K. D. spornego lokalu mieszkalnego jednoznacznie wskazują, że opuścił miejsce zameldowania dobrowolnie i trwale, to w konsekwencji należy uznać za prawidłowe zastosowanie do tego stanu faktycznego normy prawnej zawartej w art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 u.e.l. W konsekwencji, w rozpoznawanej sprawie nie zostały skutecznie podważone ustalenia faktyczne, co do charakteru opuszczenia lokalu mieszkalnego przez K. D., ale również – wykładnia i zastosowanie art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 u.e.l. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.