II SA/Po 322/16
WyrokWSA w Poznaniu2016-09-21
Skład orzekający: Izabela Paluszyńska, Wiesława Batorowicz, Edyta Podrazik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w sytuacji, gdy żądanie strony nie zostało sprecyzowane, a organ nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie wszystkich podnoszonych przez stronę kwestii?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. bez przeprowadzenia wystarczającego postępowania wyjaśniającego, zwłaszcza gdy żądanie strony nie zostało jednoznacznie sprecyzowane lub gdy obejmuje ono różne kwestie. Odmowa wszczęcia postępowania jest aktem formalnym, a nie merytorycznym, i nie może zastępować rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. W przypadku, gdy organ stwierdzi bezprzedmiotowość postępowania, powinien wydać decyzję o umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.Stan faktyczny
Skarżący E. i M. K. złożyli wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie nakazu rozebrania nielegalnie wybudowanego budynku gospodarczego oraz zmiany sposobu jego użytkowania na przepompownię ścieków. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na wcześniejszą decyzję dotyczącą legalności budynku oraz brak dowodów na zmianę sposobu użytkowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. WSA uchylił te postanowienia, wskazując na potrzebę dalszego postępowania wyjaśniającego. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, organy umorzyły postępowanie wobec braku dowodów na samowolną realizację przepompowni ścieków. Skarżący wnieśli skargę do WSA, kwestionując umorzenie postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Edyta Podrazik Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2016 r. sprawy ze skargi E. K. i M. K. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] 2016r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę
Postanowieniem z dnia [...] 2014 r., nr PINB [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W., na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej jako "kpa", po rozpatrzeniu wniosku E. i M. K. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie "wydania nakazu rozebrania nielegalnie wybudowanego budynku gospodarczego" położonego w W. przy ul. [...] oraz w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na przepompownię ścieków i samowolnie pobudowanej instalacji odprowadzenia ścieków do gleby, pobudowanej na opisanej powyżej nieruchomości.
Uzasadniając sentencję wskazano, że dnia 20 listopada 2013 roku E. i M. K. zwrócili się do organu z wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wydania nakazu rozebrania nielegalnie wybudowanego budynku gospodarczego położonego w W. przy ul. [...] oraz w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na przepompownię ścieków oraz samowolnie pobudowanej instalacji odprowadzenia ścieków do gleby, pobudowanej na opisanej powyżej nieruchomości. Tymczasem wniosek o wydanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego nie mógł zostać uwzględniony, z uwagi na stan faktyczny sprawy oraz treść art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 listopada 2007 roku zostało zakończone postępowanie dotyczące przedmiotowego budynku. Wydanie kolejnej decyzji w sprawie, stanowiłoby rażące naruszenie prawa, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 3 kpa. Jak wyjaśniono, decyzją z dnia 30 listopada 2007 roku zobligowano inwestora do wykonania określonych robót budowlanych, a ten zgodnie z protokołem kontroli z dnia 9 listopada 2009 roku wykonał zobowiązanie.
Powyższe zaskarżyli E. i M. K. wnosząc o uchylenie. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 71 i art. 71a ustawy Prawo budowlane polegające na ich niezastosowaniu oraz naruszenie przepisów postępowania określonych w art. 7, art. 77, art. 107 oraz art. 156 § 1 pkt 3.
W uzasadnieniu pisma podniesiono, że sąsiedzi skarżących dokonali samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na przepompownię ścieków, jak również nie wykonali obowiązków wynikających z decyzji z dnia 30 listopada 2007 roku. Podniesiono, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki, określone w art. 61a kpa uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania, wskazując, że z żądaniem wszczęcia postępowania wystąpił podmiot mający przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa (skarżący są właścicielami nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której posadowiony jest budynek gospodarczy), a sprawa samowolnej zmiany sposoby użytkowania obiektu gospodarczego nie jest tożsama ze sprawą zakończoną ostateczną decyzją z dnia 30 listopada 2007 roku. Dodatkowo, decyzja powyższa nie została nigdy wykonana, a stan techniczny budynku odbiega w istotny sposób od obowiązujących norm budowlanych. Zdaniem skarżących, organ I instancji nie wskazał żadnych okoliczności, które przemawiałyby za istnieniem przesłanki oczywistej niemożności wszczęcia postępowania.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. postanowieniem z dnia [...] 2014 r., [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 123 i 144 kpa, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie powtórzono dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie podtrzymano stanowisko organu I instancji, że sprawa dotycząca żądania rozbiórki obiektu budowlanego została już zakończona ostateczną decyzją z dnia 30 listopada 2007 roku i obecnie niemożliwe stało się prowadzenie kolejnego postępowania dotyczącego powyższej kwestii. Odnosząc się natomiast, do okoliczności dotyczącej zmiany sposobu użytkowania budynku gospodarczego na przepompownię ścieków wyjaśniono, że analiza całości zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazuje, że do zmiany powyższej nie doszło.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu E. i M. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji z dnia 19 lutego 2014 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 71 i art. 71a ustawy Prawo budowlane polegające na ich niezastosowaniu oraz naruszenie przepisów postępowania określonych w art. 7, art. 61a, art. 77, art. 107 oraz art. 156 § 1 pkt 3.
W uzasadnieniu skargi podtrzymano zarzuty zawarte w odwołaniu, uzupełniając, że sprawa dotycząca samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego nie jest tożsama ze sprawą legalności jego pobudowania oraz podnosząc, że w sprawie nie zostały wyczerpane przesłanki, określone w art. 61a kpa uzasadniające wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Zakwestionowano ustalenia poczynione w czasie kontroli przeprowadzonej w przedmiotowym budynku gospodarczym oraz podniesiono, że obowiązkiem organów było zareagowanie na zgłoszenie skarżących. Do skargi załączono wyczerpujący – 20 stronicowy załącznik, wskazujący na nieprawidłowości, jakich mieli dopuścić się właściciele nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością skarżących. W ocenie jego autorów na działce sąsiadującej ze skarżącymi samowolnego wykonania instalacji ściekowej.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Podkreślono, że w aktach sprawy są fotografie, które nie potwierdzają zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 roku w sprawie pod sygn. akt II SA/Po 546/14 uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] 2014 roku nr PINB [...] i określił, że zaskarżone postanowienie nie mogło być wykonane.
Powyższe Sąd uzasadnił wskazując, że materialnoprawną podstawą wydanych w sprawie rozstrzygnięć był art. 61a § 1 kpa. Skarżący są właścicielami nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której pobudowano sporny budynek gospodarczy, posiadali zatem interes prawny do bycia stroną postępowania dotyczącego tego obiektu. Druga z przesłanek wskazanych w art. 61a § 1 kpa, na którą również orzekające w sprawie organy obu instancji odmawiając wszczęcia postępowania powołały się, dotyczy sytuacji, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Sąd zwrócił uwagę, że wskazane przesłanki nie mogę być oceniane w pełni dyskrecjonalnie przez organy i tylko wyjątkowe okoliczności, jak na przykład wcześniej wydane prawomocne orzeczenie w taj samej sprawie, mogą stanowić podstawę dla takiego postanowienia. Tymczasem na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadził postępowania administracyjnego i nie rozstrzygał sprawy co do jej istoty, stąd należy przyjąć, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie mógł formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się bowiem aktem formalnym, a nie merytorycznym. Konsekwentnie, jeżeli przed podjęciem rozstrzygnięcia konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, to brak jest podstaw do uznania, iż zachodzi przeszkoda przedmiotowa w dalszym prowadzeniu postępowania. W opinii Sądu, przy ocenie istnienia przesłanek określony w art. 61a § 1 kpa, a więc przy ocenie, czy z uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, za niedopuszczalne należy uznać gromadzenie przez organ dowodów na podstawie których dokonuje się ustaleń stanu faktycznego. Stwierdzenie, w wyniku podjętych przez organ działań, iż wydanie rozstrzygnięcia w sprawie uznać należy za bezprzedmiotowe, a więc ustalenie określonego stanu faktycznego, winno skutkować decyzją o umorzeniu postępowania w oparciu o art. 105 § 1 kpa Sąd wskazał również, że w sytuacji, gdy żądanie strony zostało zredagowane w sposób niezręczny, czy też mało zrozumiały, obowiązkiem organów administracji, przed wydaniem postanowienia, o jakim mowa w art. 61a § 1 kpa, jest zwrócenie się do wnioskodawcy z wnioskiem o jego sprecyzowanie. Innymi słowy, organ jest związany żądaniem strony i nie jest uprawniony do jego samodzielnego weryfikowania, czy też jego zmiany. W tym zakresie może jedynie zwrócić się do strony z wnioskiem o sprecyzowanie żądania. W ocenie Sądu zakreślony wniosek skarżących wskazuje, że jego przedmiotem były w istocie dwa żądania – pierwszym z nich było przeprowadzenia postępowania w przedmiocie legalności posadowienia budynku gospodarczego w granicy z nieruchomością skarżących oraz kwestia realizacji na działce sąsiadującej (a więc w tym również w budynku gospodarczym znajdującym się na tej nieruchomości) przepompowni ścieków wraz z niezbędną infrastrukturą. Innymi słowa żądanie ograniczało się do przeprowadzenia kontroli legalności pobudowania budynku gospodarczego w granicy z nieruchomością skarżących oraz do zrealizowania nakazów skierowanych do jego właścicieli w ramach prowadzonego postępowania legalizacyjnego, pomimo że postępowanie dotyczące legalności budynku gospodarczego było już prowadzone i zakończyło się ostateczną decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 listopada 2007 roku, którą zobowiązano inwestora do wykonania określonych robót budowlanych. Z obowiązków nałożonych powyższą decyzją inwestor się wywiązał, co zostało stwierdzone protokołem kontroli z dnia 9 listopada 2009 roku, a więc w odniesieniu do powyższego żądania skarżących istotnie spełniona została przesłanka, o jakiej mowa w art. 61a § 1 kpa uzasadniająca wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W tym stanie rzeczy niemożliwym jest bowiem ponowne prowadzenie postępowania, co do legalności pobudowania przedmiotowego budynku. Natomiast drugiego z żądań skarżących, a więc żądanie zbadania, czy na nieruchomości sąsiadującej doszło do samowolnej realizacji przepompowni ścieków, uznać należało, że organy administracji publicznej w sposób niedostateczny rozważyły zasadność złożonego wniosku. Przedmiotem kontroli uczyniono jedynie pomieszczenie budynku gospodarczego, przy czym w czasie kontroli stwierdzono, że brak jest podstaw do potwierdzenia uwag wniesionych w podaniu z dnia 20 listopada 2013 roku, a budynek gospodarczy nie zagraża życiu i mieniu osób przebywających w nieruchomości. W czasie powyższych czynności kontrolnych nie zweryfikowano w jakikolwiek sposób twierdzeń skarżących, a dotyczących realizacji infrastruktury przepompowni ścieków, ograniczając się jedynie do kontroli budynku gospodarczego. Ocena zebranego materiału dowodowego wskazuje, że organy nie podjęły jednak jakichkolwiek czynności kontrolnych, pozwalających ustalić, czy infrastruktura powyższa została wykonana, ograniczając się jedynie do kontroli budynku gospodarczego. Należało zatem przyjąć, że organ I instancji, a w ślad za nim organ odwoławczy, w sposób nieuprawniony przyjął, iż również w omawianym zakresie postępowanie administracyjne nie może być wszczęte. W tych okolicznościach uznano, że zarówno Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, jak i organ I instancji, przedwcześnie uznali, że w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Po pierwsze, organy w sposób niedopuszczalny ograniczyły zakres rozpoznania wniosku z dnia 20 listopada 2013 roku jedynie do kwestii legalności pobudowania budynku gospodarczego na nieruchomości sąsiadującej z działką skarżących, dopuszczając się tym samym naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. Po drugie, wbrew ogólnym zasadom postępowania administracyjnego, określonym w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa (znajdującym swoje zastosowanie również w odniesieniu do postanowień), organy nie wyjaśniły, czy istotnie, jak podnoszą skarżący, na działce położonej przy ul. [...] doszło do samowolnej realizacji inwestycji określonej przez nich jako "przepompownia ścieków". W ocenie Sądu, naruszenia powyższe stanowiły istotne naruszenia przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organy nadzoru budowlanego zobowiązane zostały do wykonania czynności kontrolnych jeszcze raz, w celu udzielenia jednoznacznej odpowiedzi, czy na nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. doszło do pobudowania instalacji przepompowni ścieków, a w przypadku stwierdzenia jej wykonania, czy konieczne jest w sprawie prowadzenie jednego z postępowań opisanych w ustawie Prawo budowlane, właściwego dla organów nadzoru budowlanego.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu uchylającym zaskarżone postanowienie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. decyzją dnia 28 stycznia 2016 roku w sprawie o sygnaturze PINB [...] umorzył postepowanie w zakresie samowolnej realizacji inwestycji "przepompowni ścieków" na terenie działki o numerze geodezyjnym [...] położonej w W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu organ podniósł, że zgodnie ze wskazaniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu zawartymi w wyroku z dnia 29 lipca 2014 roku w sprawie o sygnaturze akt II SA/Po 546/16 podjął wszelkie niezbędne czynności, w tym czynności kontrolne, w celu zebrania materiału dowodowego oraz ustalenia stanu nieruchomości, która zgodnie z pismami skarżących E. i M. K., miała być zagospodarowywana wbrew prawu, to jest bez uzyskania stosownych decyzji. Dowiedziono, że nie istnieją żadne przesłanki dla potwierdzenia tezy o samowolnym wykonaniu "przepompowni ścieków" przez A. i A. K.. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w tych okolicznościach stwierdził bezprzedmiotowość postępowania, co stanęło u podstaw rozstrzygnięcia.
Odwołaniem z dnia 4 lutego 2016 roku wniesionym do Inspektor Nadzoru Budowlanego za pośrednictwem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dnia 8 lutego 2016 roku, opierając się o art. 127 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 129 § 1 i 2 kpa, zaskarżono decyzję z dnia 28 stycznia 2016 roku. Skarżący na podstawie art. 15, art. 136 oraz art. 138 kpa wnieśli o uchylenie przedmiotowego rozstrzygnięcia w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o wydanie decyzji merytorycznej co do istoty rzeczy i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Organowi zarzucono naruszenie art. 9, 11 i 61a kpa, art. 105 § 1 kpa poprzez błędną wykładnię, art. 7 i 8 kpa w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 81 kpa poprzez dowolną ocenę całości zgromadzonego materiału dowodowego, art. 7, 8, 77 § 1 i 79 kpa poprzez niewłaściwe przeprowadzenie oględzin.
Uzasadniając powyższe skarżący podnieśli, że organ orzekając w sprawie sformułował sentencję postanowienia używając słów "postanawiam umorzyć", co świadczy o braku merytorycznego rozpoznania sprawy. Wskazano, że orzecznictwo będące podstawą czynności organu, nie ma bliskiego związku ze sprawą, co prowadzi, zgodnie z orzeczeniem WSA z dnia 29 listopada 2009 roku w sprawie VII SA/Wa 1548/09 do obowiązku rozpatrzenia sprawy merytorycznie. Dalej, sposób załatwienia sprawy budzi wątpliwości, ponieważ strona dąży do rzeczywistego wyjaśnienia stanu faktycznego, o czym świadczą kolejne pisma, a które nie były przedmiotem rozważań organu. O braku przesłanek do umorzenia świadczą również występujące w postępowaniu podmiot i przedmiot. Skarżący podnoszą, że w takim wypadku prawidłowe orzeczenie winno zawierać uwzględnienie bądź oddalenie żądania. Strona nie zgadza się również z potraktowaniem przekazywanych przez nią treści za polemiczne i niemożliwe do potwierdzenia w materiale dowodowym. Wielokrotnie przedkładane zdjęcia fotograficzne były konsekwentnie pomijane przez organ, a zgodnie z orzecznictwem dowody nienazwane w Kodeksie postępowania administracyjnego podlegają ocenie na podstawie art. 308 kpc., art. 309 kpc oraz art. 235 i następne kpc. Ponadto, zgodnie z art. 77 § 1 kpa przesądza o tym, że ciężar prowadzenia postępowania dowodowego spoczywa w całości na organie administracji publicznej, skąd wniosek, że nawet w obliczu pominięcia rzeczonych dowodów w postaci zdjęć fotograficznych, wciąż organ winien wyjaśnić sprawę inicjując czynności celem ustalenia stanu faktycznego. Skarżący podważają również zaskarżoną decyzję pod względem formy wskazując, że uzasadnienia orzeczenia nie uargumentowano w zakresie stanu faktycznego ani w zakresie stanu prawnego.
Decyzją z dnia 18 kwietnia 2016 roku wydaną przez Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w sprawie o znaku [...] na podstawie art. 104 oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższe organ, wskazując na dotychczasowy przebieg postępowania, uzasadnił tym, że na podstawie akt sprawy można stwierdzić zaktualizowanie się przesłanek art. 105 § 1 k.p.a., albowiem postępowanie stało się bezprzedmiotowe w całości. Wynika to z braku znamion jakiejkolwiek działalności "przepompowni ścieków", elementów sieci z nią związanych oraz faktu przyłączenia spornej działki nr [...] do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej. Argumenty przemawiające za wyżej wskazanymi twierdzeniami organ I instancji oparł o dowody zgromadzone na przestrzeni rocznego postępowania. Wśród nich ustalono, że Burmistrz Ś. w swoim piśmie z dnia 14 września 2015 roku, znak [...] wskazał między innymi, że od stycznia 2014 roku, to jest od daty przyłączenia przedmiotowej nieruchomości do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej, ilość zużywanej wody odpowiada ilości odprowadzanych ścieków z terenu nieruchomości. Dalej, oględziny z dni 9 września 2014 roku oraz 13 maja 2015 roku przeprowadzone przez Straż Miejską wykluczyły odprowadzanie nieczystości płynnych poza teren nieruchomości oraz występowanie uciążliwych zapachów. Natomiast kontrola budynku gospodarczego z dnia 13 października 2015 roku nie ujawniła mającej znajdować się w nim "przepompowni ścieków". Również sąsiedzi nie potwierdzili zgłoszonego przez M. K. wylewania nieczystości płynnych przez A. K..
Skarżący nie zgodzili się z powyższym rozstrzygnięciem i dnia 5 maja 2016 roku złożyli do tutejszego Sądu skargę na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] 2016 roku w sprawie o znaku [...]., wskazując na przepisy prawa przywołane w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] 2016 roku.
W uzasadnieniu skargi podniesiono jak dotychczas uzupełniając, że organ II instancji nie zainicjował żadnych czynności celem poszerzenia materiału dowodowego. Nadto, skarżący wskazali, że ustalenia Sądu w sprawie o sygnaturze akt II SA/Po 564/16 nie zostały uwzględnione w toku ponownego rozpatrywania sprawy przez organy I i II instancji.
W odpowiedzi na skargę Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumenty zawarte uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 218 ze zm.– dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wydana w dniu 18 kwietnia 2016 roku decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Budowlanego w P. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 stycznia 2016 roku umarzającą postępowanie wszczęte w dniu 29 maja 2015 roku w sprawie samowolnej realizacji inwestycji "przepompowni ścieków" na terenie działki o numerze geodezyjnym [...], położonej w W. przy ul. [...].
Na wstępie zaznaczyć należy, że przed tutejszym Sądem toczyło się już postępowanie w sprawie o sygn. akt II SA/Po 546/14, którego przedmiotem było postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd w wyroku z dnia 29 lipca 2014 roku uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie spornych okoliczności a w zgodzie z przepisami prawa nie zachodzą przesłanki dla pozostawienia sprawy bez merytorycznego rozstrzygnięcia. I tak, zgodnie z przytoczonym orzeczeniem organy nadzoru budowlanego zostały zobowiązane do ponownego przeprowadzenia czynności kontrolnych, w celu udzielenia jednoznacznej odpowiedzi, czy na nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. doszło do pobudowania instalacji przepompowni ścieków. W wypadku, gdyby stwierdzono taki fakt, należało ustalić czy konieczne jest prowadzenie jednego z postępowań zawartych w ustawie Prawo budowlane.
Z powyższego wynika, że w niniejszej sprawie dla stwierdzenia zasadności decyzji wydanej przez organ II instancji należy ocenić, czy przeprowadzone kolejny raz postępowanie dowodowe czyniło zadość wskazaniom tutejszego Sądu. Nie ma znaczenia, czy organ II instancji samodzielnie inicjował i przeprowadzał kolejne czynności dowodowe, czy też oparł się o zgromadzony przez organ I instancji materiał i jedynie go uzupełnił, jeśli uznał, że zgodnie z art. 7 kpa tenże jest rzetelny i w sposób bezsporny prowadzi do ustalenia rzeczywistego stanu sprawy. Jak wskazuje ustawodawca postępowanie dowodowe musi zawierać niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Co za tym idzie, wszystkie działania podejmowane ponad ową niezbędność są działaniami zbędnymi dla zbadania analizowanych kwestii. W ocenie Sądu stanowisko organu II instancji w zakresie przesądzenia o bezprzedmiotowości sprawy jest w pełni poparte zgromadzonym materiałem dowodowym.
I tak, Burmistrz Ś. w swoim piśmie z dnia 14 września 2015 roku znak: [...] przyznał wprawdzie, że nie posiada wyników badań gruntów oraz innej dokumentacji przemawiającej za lub przeciw skażeniu rzeczonych nieruchomości, to przyłączenie działki A. i A. K. do miejskiej sieci kanalizacji sanitarnej pozwala ustalić, że ilość wody zużytej oraz ilość ścieków odprowadzanych kanalizacją jest taka sama. Burmistrz dodał, że na badanym obszarze nie jest prowadzona działalność gospodarcza ani rolnicza i stąd jakiekolwiek podejrzenia co do powstawania i odprowadzania nieczystości wbrew prawu jest nieuzasadnione. Podobnie, choć w oparciu o inny dowód, wypowiedziała się Inspekcja Weterynaryjna w W.. W protokole kontroli sanitarnej z dnia 21 sierpnia 2009 roku nie stwierdzono w rzeczonym budynku gospodarczym śladów hodowli zwierząt, a jedynie składowano tam takie przedmioty jak rowery, opony zimowe czy skrzynki. Podobny wynik dały oględziny posesji prowadzone przez Straż Miejską w dniach 21 sierpnia 2014 roku przy udziale właścicielki posesji. W piśmie z dnia 9 września 2014 roku Komendant Straży Miejskiej w W. stwierdził brak występowania uciążliwych zapachów oraz nieczystości płynnych w sąsiedztwie i na działce A. i A. K..
Na podstawie tych dowodów organ prawidłowo wywiódł o nieistnieniu "przepompowni ścieków", a tym samym o bezprzedmiotowości sprawy. Słusznie zatem wskazano art. 105 § 1 kpa, zgodnie z którym w postępowaniu z jakiejkolwiek przyczyny bezprzedmiotowym organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Nieuzasadniony jest również zarzut strony skarżącej odnoszący się do treści art. 79 kpa. W żadnym wypadku analizując tenże przepis nie można ograniczyć się tylko do wykładni językowej pomijając wykładnię systemową. Zważyć należy, że dla ustalenia przedmiotu postępowania organy prowadzące czynności zmuszone były działać w obszarze nieruchomości będącej własnością A. i A. K.. Ustawodawca nie przewidział jednak szczególnej instytucji uprawniającej stronę do uczestniczenia w oględzinach na nieruchomości stanowiącej własność prywatną bez zgody właściciela. Takie rozwiązanie byłoby nie tylko niezgodne chociażby z przepisami prawa cywilnego dotyczącymi prawa własności, ale przede wszystkim z normami konstytucyjnymi. W tym tonie wypowiada się również NSA w wyroku z dnia 4 grudnia 2015 roku sprawy o sygnaturze akt II OSK 872/14, w którym wskazał, że prawa strony wynikającego z art. 79 § 2 kpa, nie można tak rozumieć, że daje ono prawo wstępu na cudzą nieruchomość bez zgody jej właścicieli, co naruszałoby art. 140 kc oraz inne przepisy rangi konstytucyjnej, jak np. art. 21 ust. 1 oraz art. 64. Organy administracji publicznej nie mają też takiej możliwości, aby wbrew woli właściciela nieruchomości spowodować wejście na jej teren innej osoby, jeżeli nawet jest stroną postępowania, w którym mają być przeprowadzane oględziny. Nie zmienia to faktu, że skarżący kilkukrotnie odnosili się do dokumentów zawartych w aktach sprawy, co daje podstawy do twierdzenia, że nie tylko mogli zapoznać się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, ale również wypowiedzieć się na temat jego treści. Powyższe, w świetle stanowiska organu II instancji, prowadzi do konstatacji, że skarżący skutecznie nie zakwestionowali oceny dowodów w sprawie.
Powracając do zarzutu naruszenia art. 7 kpa w zw. z art. 77 kpa Sąd podkreśla raz jeszcze, że zgodnie ze wskazanym przepisem organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, co też organ uczynił. Rozpatrzenie stojących ze sobą w sprzeczności dowodów przemawiających albo za, albo przeciw istnieniu "przepompowni ścieków" musi w zgodzie z zasadami logiki wykluczyć część materiału dowodowego. Trafnie też organ drugiej instancji nie kontynuował sugerowanych przez skarżących poszukiwań na działce. Urządzenie nazywane przez skarżących "przepompownią", musiałoby posiadać określone gabaryty, łatwe do odnalezienia i mieć związek z działalnością gospodarczą co zostało przez organ trafnie wykluczone. Załączone przez skarżących zdjęcia fotograficzne organ słusznie uznał za niewystarczające dla rozstrzygnięcia przedmiotu sprawy. Dodatkowo Sąd stwierdza, że materiały fotograficzne dołączone do akt administracyjnych oraz sądowych nie mają wartości dowodowej już chociażby z uwagi na słabą czytelność zdjęć. Opisy znajdujące się pod zdjęciami nie przybliżają przedmiotów objętych zdjęciem i trudno podzielić wyciągane z tych materiałów wnioski o istnieniu domniemanej "przepompowni ścieków".
Biorąc powyższe pod uwagę skarga okazała się bezzasadna, o czym, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło