II OZ 608/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 524/16 w zakresie kosztów sądowych w sprawie ze skarg A. F., J. M. i P. F. na uchwałę Rady Gminy Oporów z dnia 24 marca 2016 r. nr XVI/71/2016 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: uchylić punkt drugi postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Łd 524/16 i w tym zakresie przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 marca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi: 1. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skarg A. F., J. M. i P. F. na chwałę Rady Gminy Oporów z dnia 24 marca 2016 r. nr XVI/71/2016 w przedmiocie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz 2. zasądził od Rady Gminy Oporów na rzecz każdego ze skarżących: A. F., J. M. i P. F. kwoty po 800 (osiemset) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] Wojewoda Łódzki stwierdził w całości nieważność zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały Rady Gminy Oporów z dnia 24 marca 2016r. nr XVI/71/2016 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Oporów dla obszaru obejmującego części sołectw: Skórzewa, Stanisławów, Mnich-Ośrodek, Jurków Drugi, Kurów-Wieś, Janów, Jastrzębia, Świechów, Wola Owsiana, Golędzkie, Kamienna, Wola Prosperowa, Szczyt, Podgajew, Mnich-Południe, Samogoszcz, Wólka-Lizigódź w Gminie Oporów. Wyrokiem z dnia 6 września 2016r. sygn. akt II SA/Łd 453/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę Gminy Oporów na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze, zaś wyrokiem z dnia 2 marca 2017r. sygn. akt II OSK 2807/16 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Gminy Oporów od wyroku sygn. akt II SA/Łd 453/16. Z powyższego wynika, że zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała została wyeliminowana z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, czyli od momentu jego uchwalenia. Stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego odnosi się zatem do wszystkich zdarzeń prawnych związanych z tym aktem po wejściu w życie aktu, a przed stwierdzeniem nieważności. W tej sytuacji Sąd uznał, że dalsze postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Gminy Oporów z dnia 24 marca 2016r. nr XVI/71/2016 stało się bezprzedmiotowe, w związku z czym na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. postępowanie to umorzył. Sąd wskazał, że o kosztach postępowania orzekł stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., mając na względzie okoliczność, iż w momencie wniesienia skarg do sądu administracyjnego na uchwałę Rady Gminy Oporów z dnia 24 marca 2016r. nr XVI/71/2016 zasługiwały one na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Łódzkiego z dnia [...] kwietnia 2016r. nr [...] uzyskało przymiot prawomocności dopiero z dniem 2 marca 2017r. Zażalenie na powyższe postanowienie w części dotyczącej orzeczenia o kosztach postępowania (pkt 2 postanowienia) złożyła Gmina Oporów podnosząc zarzut naruszenia art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. poprzez zasądzenie od Rady Gminy Oporów na rzecz skarżących kosztów postępowania sądowego w sytuacji, gdy skargi nie były przedmiotem merytorycznego rozpoznania, nie zostały uwzględnione, a ponadto brak było podstaw do jednoznacznego wskazania, jak to uczynił Sąd, iż w momencie wniesienia zasługiwały na uwzględnienie. Wskazując na powyższe strona wnosząca zażalenie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w jego punkcie 2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn innych, niż w nim wskazane. Odnosząc się w pierwszym rzędzie do zarzutów zażalenia wskazać należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Odstępstwa od tej zasady przewidują dalsze przepisy Rozdział I Działu V ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, m.in. art. 200 p.p.s.a., w którym przyjęto, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zakres znaczeniowy pojęcia "koszty postępowania niezbędne do dochodzenia praw" określa art. 205 p.p.s.a., który w § 2 wskazuje, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepis art. 200 p.p.s..a., który stanowił podstawę prawną zaskarżonego zażaleniem rozstrzygnięcia, przewiduje odpowiedzialność finansową organu względem skarżącego za wynik postępowania na zasadzie rezultatu. W niniejszej sprawie bezprzedmiotowość postępowania i związana z tym konieczność umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego była skutkiem stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały Rady Gminy Oporów z dnia 24 marca 2016r. nr XVI/71/2016 w postępowaniu zakończonym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2017r. sygn. II OSK 2807/16. W takim przypadku jak w niniejszej sprawie, a więc w sytuacji, gdy wadliwość zaskarżonej uchwały stwierdzona została w innym postępowaniu należało przyjąć, że o odpowiedzialności za koszty postępowania sądowoadministracyjnego Sąd I instancji powinien orzec na ww. zasadzie rezultatu, co oznacza że wobec stwierdzonej wadliwości badanej uchwały odpowiedzialnym za koszty może być wyłącznie organ, który ową wadliwą uchwałę podjął. Jak się przyjmuje w orzecznictwie, sposób zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego poprzez jego umorzenie w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nie ma wpływu na przyjęte w tym postanowieniu rozstrzygnięcie o kosztach, w przypadkach, gdy stwierdzona przez Sąd I instancji bezprzedmiotowość postępowania była w istocie pochodną stwierdzonej wadliwości objętego skargą aktu (decyzji, postanowienia, uchwały) – zob. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. I OZ 524/16. Wzgląd na powyższe każe zatem stwierdzić, że zasądzenie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zwrotu kosztów od organu, który wydał zaskarżoną uchwałę z dnia 24 marca 2016 r. na rzecz skarżących, reprezentowanych w postępowaniu sądowym przez ustanowionego przez nich adwokata, było możliwe. Zaskarżone rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu kosztów zasługuje jednak na uwzględnienie z innych przyczyn. Po pierwsze zauważenia wymaga, że w zaskarżonym postanowieniu wadliwie zasądzono zwrot kosztów od Rady Gminy Oporów, zamiast od Gminy Oporów. Ponadto zauważyć trzeba, że zasądzając zwrot kosztów postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podał jakiejkolwiek argumentacji pozwalającej ustalić przyczyny zasądzenia od organu zwrotu kosztów na rzecz trojga skarżących we wskazanej w orzeczeniu wysokości. Oznacza to, że zaskarżone orzeczenie nie czyni zadość wymogom określonym w art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie postanowienia powinno zawierać co najmniej podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Powyższa wadliwość w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prowadzi do wniosku, że zaskarżone postanowienie w przedmiocie zasądzonych przez Sąd I instancji kosztów postępowania zawiera braki uniemożliwiające poddanie go merytorycznej kontroli instancyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2016 r. sygn. I OZ 629/16). W tych warunkach jakakolwiek wypowiedź Naczelnego Sądu Administracyjnego poddająca merytorycznej kontroli zasądzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania - tak w zakresie oceny podstawy prawnej takiego działania procesowego, jak i zasadności określenia wskazanej w sentencji kwoty zwrotu - oparta musiałaby być na przyjęciu niedopuszczalnego założenia, że w zaznaczonych kwestiach Sąd, podejmując swoje rozstrzygnięcie, kierował się przypisywanymi mu przez Naczelny Sąd Administracyjny wnioskami. W tych warunkach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.