II FZ 867/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 października 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 1143/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 28 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 października 2016 r., sygn. akt I SA/GL 1143/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: "WSA") odmówił E. P. (dalej: "Skarżący") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia postanowienia wynika, że zaskarżoną decyzją z dnia 28 czerwca 2016 r., Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach (dalej: "Dyrektor IS") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia 26 lutego 2016 r. określającą Skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. w wysokości 1.974.789 zł. Wraz ze skargą pełnomocnik Skarżącego złożył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora IS. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych, a jednorazowe zapłacenie podatku wraz odsetkami w wysokości opiewającej (na dzień złożenia wniosku) na kwotę 3.307.907 zł przekracza jego możliwości finansowe. Należność ta nieznacznie przewyższa przychód za 2015 r. i stanowi siedemnastokrotność średniego miesięcznego dochodu w tym roku osiągniętego. Egzekucja środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, uniemożliwi spłatę rat leasingowych i świadczenie usług. W rezultacie umowy leasingu zostaną wypowiedziane, a Skarżący zostanie pozbawiony możliwości uzyskania dochodu i stanie przed powinnością zapłaty kar umownych. Sytuacja taka spowoduje również przeszkodę do wypłacenia wynagrodzeń osobom zatrudnionym. Jej konsekwencją będzie zatem utrata płynności, niewypłacalność i konieczność ogłoszenia upadłości. Wykonanie decyzji przekroczy więc zwykłe następstwa egzekucji i dodatkowo narazi Skarżącego na zbędne koszty egzekucyjne. Stąd też wniosek należy uwzględnić, a dodatkowym argumentem przemawiającym za jego zasadnością jest fakt, iż ryzyko braku zapłaty podatku nie istnieje, gdyż Skarżący dysponuje majątkiem wystarczającym do zaspokojenia tego roszczenia a poza tym istnieje możliwości ustanowienia na tym majątku zabezpieczenia wykonania zobowiązania, z której organy podatkowe nie chcą jednak skorzystać. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA ocenił, że Skarżący nie wykazał, by konsekwencją wykonania zaskarżonej decyzji mogła być utrata płynności, niewypłacalność i w konsekwencji konieczność ogłoszenia upadłości przez Skarżącego przedsiębiorcę. Analiza zebranego materiału źródłowego pozwala bowiem dostrzec, że Skarżący znajduje się w sytuacji, w której ryzyko wystąpienia sygnalizowanych niebezpieczeństw jawi się jako mało prawdopodobne. Poniekąd na okoliczność tę uwagę zwrócił Skarżący, wskazując, że dysponuje majątkiem pozwalającym na dokonanie zabezpieczenia całości zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji. Trafność tego spostrzeżenia potwierdzają również przedłożone przez niego dokumenty. WSA zauważył, że wszelkie koszty uzyskania przychodów, w tym obejmujące spłaty rat zawartych umów leasingowych, nie stały na przeszkodzie wypracowania w ubiegłym roku zysku brutto w wysokości 2.351.348,44 zł i dochodu netto w kwocie 2.090.489,57 zł. Zysk ten w całości został przeznaczony na kapitał podstawowy, który uległ podwyższeniu z kwoty 12.238.521,38 zł (na początku okresu rozliczeniowego) do kwoty 14.221.526,84 zł (na końcu wspomnianego okresu). Jednocześnie z końcem ubiegłego roku na rachunkach bankowych Skarżącego przedsiębiorcy pozostawały środki w wysokości 1.512.837,10 zł, to jest o 824.217,09 zł większe niż w roku wcześniejszym. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący, zarzucając naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w całości, bowiem jej wykonania przed rozpoznaniem skargi przez WSA spowoduje znaczną szkodę i powstanie nieodwracalnych skutków, bowiem wykonanie decyzji doprowadziłoby do upadłości firmy U. [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (zob.: B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 342 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia - znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (zob. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z dnia 15 września 2010 r., II FZ 417/10, z dnia 29 grudnia 2010 r., II FSK 1836/10, z dnia 18 kwietnia 2012 r., II FSK 528/12, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Samo powołanie się przez Skarżącego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. To na wnioskodawcy spoczywa – jak trafnie przyjął na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. WSA - obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku. Obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd. Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo WSA przyjął, że Skarżący nie wykazał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Pełnomocnik Skarżącego żądając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji poprzestał na wskazaniu, że łączna kwota zobowiązania wraz z odsetkami znacznie przekracza możliwości płatnicze Skarżącego do jednorazowego jej uiszczenia oraz, że wszczęcie egzekucji skutkować będzie koniecznością ogłoszenia upadłości prowadzonej przez Skarżącego działalności gospodarczej, nie przedstawiając przy tym dokumentów obrazujących aktualną sytuację finansowo-materialną Skarżącego. Tymczasem ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez pełnomocnika Skarżącego, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogły stanowić podstawy do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Należy również zauważyć, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku. Konieczność zapłaty egzekwowanego w drodze egzekucji świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku stanowi zwykłe następstwo takiej decyzji. Obowiązkiem Skarżącego jest zatem uprawdopodobnienie, iż na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekroczą zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. Należy bowiem zauważyć, że egzekwowane roszczenie ma charakter pieniężny i z natury rzeczy skutki jego są odwracalne, albowiem w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi nadpłacone kwoty podlegać będą zwrotowi. Tym bardziej, że każde egzekwowanie należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny w ramach postępowania zażaleniowego ocenia legalność działania WSA w związku z wydanym postanowieniem. Nie rozpatruje natomiast powtórnie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Skoro Skarżący nie wykazał w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że w sprawie zachodzi realna możliwość zaistnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, Naczelny Sąd Administracyjny uznał postanowienie WSA za nie naruszające prawa i dlatego postanowił oddalić zażalenie Skarżącego na podstawie art. art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.