III SA/Lu 380/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca),, Sędzia WSA Ewa Ibrom, Protokolant Starszy asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 4 października 2016 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r., Nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) odmówił B. K. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] września 2015 r., Nr [...]. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: Decyzją z dnia [...] września 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w [...] ustalił B. K. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości 47.068,40 zł. Przesyłka zawierająca decyzję została przesłana na adres skarżącego i odebrana w dniu [...] września 2015 r. przez dorosłego domownika, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. W dniu [...] października 2015 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej), skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r., Nr [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, który upływał w niniejszej sprawie w dniu [...] września 2015 r. Postanowienie zostało przesłane na adres skarżącego i odebrane w dniu [...] listopada 2015 r. przez dorosłego domownika, który podjął się oddania przesyłki adresatowi. Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do organu z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w dniu [...] września 2015 r. skarżący sporządził odwołanie od decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności i przekazał przesyłkę do wysłania swojemu synowi. Z powodu godzin wieczornych urząd pocztowy w Gminie [...] był już zamknięty, zaś tego samego dnia syn skarżącego wyjeżdżał do Niemiec w celu zakupu i sprowadzenia do Polski auta. W związku z powyższym, korespondencję nadał dopiero w dniu [...] października 2015 r., po powrocie z Niemiec. Pełnomocnik skarżącego podniósł, że skarżący nie miał żadnych podejrzeń co do terminowości nadania odwołania, ponieważ otrzymał od organu informację, że jego odwołanie zostało przekazane organowi odwoławczemu. Dopiero [...] grudnia dowiedział się od żony, że odebrała kierowaną do niego korespondencję w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Pełnomocnik wskazał również, że w okresie od [...] listopada do [...] grudnia 2015 r, skarżący przebywał poza granicami kraju i dopiero po powrocie dowiedział się o korespondencji. Podniósł również, że w dniu przekazania odwołania synowi skarżący miał problemy zdrowotne (atak dny moczanowej), przez co nie mógł wysłać przesyłki osobiście. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2016 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ przedstawił stan faktyczny sprawy i przywołał treść art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016 r., poz. 23 z późn. zm.), dalej: k.p.a., regulującego kwestie przywrócenia terminu. Organ podniósł, że przywrócenie terminu jest możliwe, w sytuacji gdy zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki., tj. gdy strona uprawdopodobni brak winy w uchybieniu terminu, złoży wniosek o przywrócenie terminu, w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu oraz wraz z wnioskiem dopełni czynności, do której była zobowiązana. Organ stwierdził, że podane przez skarżącego okoliczności nie stanowią o braku jego winy w uchybieniu terminu. Wskazał, że zaniedbanie osoby, której powierzono nadanie przesyłki nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, że powierzenie czynności osobie trzeciej powoduje, że nieprawidłowe wykonanie przez nią obowiązków obciąża stronę. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, że w niniejszej sprawie decyzja z dnia [...] września 2015 r. została skutecznie doręczona w dniu [...] września 2015 r., zatem czternastodniowy termin na wniesienie odwołania upływał z dniem [...] września 2015 r. Powołane przez skarżącego przyczyny uchybienia terminu nie stanowią okoliczności nadzwyczajnych i wynikają wyłącznie z braku należytej staranności skarżącego oraz osoby, której powierzono nadanie przesyłki. Organ podniósł, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu oraz wraz z wnioskiem dokonał czynności, do której był zobowiązany. Nie spełnił jednak jednej z czterech przesłanek warunkujących przywrócenie terminu, co przesądza o niedopuszczalności przywrócenia terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pełnomocnik B. K. wniósł o uchylenie postanowienia z dnia [...] stycznia 2016 r., zarzucając naruszenie art. 58 § 1 oraz art. 7, art. 77 § 1, 2 i 3 k.p.a. Pełnomocnik skarżącego nie zgodził się z argumentacją organu. Wskazał, że skarżący posłużył się osobą trzecią, która nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem i nie posiada fachowej wiedzy w zakresie skutków uchybienia terminu. Syn skarżącego nie nadał odwołania w terminie, ponieważ urząd pocztowy był już zamknięty. Sam skarżący znajdował się natomiast w złym stanie zdrowia, dlatego nie mógł nadać pisma osobiście. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z dnia [...] września 2015 r., ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego. Podstawę prawną powyższego rozstrzygnięcia stanowił art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl § 1 tego przepisu, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z powyższego przepisu wynika, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Oceniając spełnienie wskazanych powyżej przesłanek w pierwszej kolejności należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie przesyłka zawierająca decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] została doręczona skarżącemu w trybie wskazanym w art. 43 k.p.a., zgodnie z którym w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Jak wynika z akt sprawy, przesyłka zawierająca decyzję nie została odebrana przez skarżącego. Zgodnie z adnotacją na skierowanej do skarżącego kopercie, przesyłka została odebrana w dniu [...] września 2015 r. przez dorosłego domownika, który zobowiązał się oddania korespondencji adresatowi. W ocenie sądu ma żadnych podstaw do podważenia skuteczności doręczenia przesyłki. Decyzja została doręczona zgodnie z art. 43 k.p.a. Należy również zauważyć, że skarżący nie kwestionuje prawidłowości doręczenia. W niniejszej sprawie bezsporne jest również, że skarżący uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...], wskazanemu w art. 129 § 2 k.p.a. Jak już wyżej ustalono, skarżący odebrał przesyłkę zawierającą decyzję w dniu [...] września 2015 r., zatem czternastodniowy termin do wniesienia odwołania upływał z dniem [...] września 2015 r. Odwołanie od decyzji skarżący wniósł natomiast w dniu [...] października 2015 r. (data nadania w placówce pocztowej), a więc dwa dni po upływie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem sądu, organ prawidłowo przyjął również, że skarżący zachował termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu oraz dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Do rozważenia pozostaje zatem ocena kluczowej dla sprawy przesłanki przywrócenia terminu – braku winy po stronie skarżącego. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący podniósł, że sporządził odwołanie od decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności w dniu [...] września 2015 r. i przekazał je do wysłania swojemu synowi. Syn nie wysłał jednak pisma, ponieważ urząd pocztowy w Gminie [...] był już zamknięty, zaś tego samego dnia wyjeżdżał do Niemiec. W związku z powyższym, korespondencję nadał dopiero w dniu [...] października 2015 r., po powrocie do kraju. Skarżący wskazał również, że sam nie mógł nadać odwołania z powodu złego stanu zdrowia - ataku dny moczanowej. W ocenie sądu, powyższa argumentacja nie daje podstaw do uznania braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. W tym miejscu należy podkreślić, że ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (por. wyroki WSA w Bydgoszczy z dnia 3 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Bd 106/13, WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Po 648/12, WSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 1697/10, WSA w Łodzi z dnia 23 października 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 573/14). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. powódź, pożar, przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się osobą trzecią przy dokonywaniu konkretnej czynności (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Beck, Warszawa 2012, s. 283). Przeszkoda, uzasadniająca przyjęcie uprawdopodobnienia braku winy, zachodzi zatem wówczas, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było niemożliwe albo nie można było oczekiwać od strony, że w danych okolicznościach zachowa dany termin procesowy. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wskazał tak rozumianych okoliczności i przeszkód, które świadczyłyby o braku winy w uchybieniu terminu. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący podniósł, że nie mógł nadać odwołania osobiście ze względu na nagłą chorobę – atak dny moczanowej. W pierwszym rzędzie należy stwierdzić, że skarżący w żaden sposób nie wykazał, jak też nawet nie uprawdopodobnił tego, że w dniu wysyłania przesyłki stan zdrowia uniemożliwiał mu nadanie przesyłki. Skoro zaś skarżący nie wykazał, że ze względu na obiektywne przeszkody (np. choroba uniemożliwiająca osobiste działanie) zmuszony był posłużyć się osobą trzecią w dokonaniu czynności złożenia odwołania, zlecając jej nadanie przesyłki pocztowej, to nie sposób uznać, że uchybienie terminu do dokonania tej czynności odbyło się bez jego winy. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że sam fakt choroby, czy nawet dysponowanie zaświadczeniem lekarskim stwierdzającym niezdolność do pracy nie przemawia automatycznie za brakiem winy w uchybieniu wiążącego stronę terminu. Tego rodzaju okoliczności uzasadniałyby przyjęcie braku winy po stronie skarżącego wówczas, gdyby zaistniały w warunkach nie pozwalających na wyręczenie się przez skarżącego inną osobą. W niniejszej sprawie, wobec nagłej choroby, skarżący zwrócił się o pomoc w nadaniu przesyłki do syna, który jednak zaniechał dokonania tej czynności. Wbrew twierdzeniom skarżącego, sytuacja taka nie stanowi okoliczności uprawdopodobniającej, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym działania osoby trzeciej, z pomocy której strona korzysta w załatwianiu swoich spraw, obciążają stronę wraz ze wszystkimi, również ujemnymi dla niej konsekwencjami (por. postanowienie NSA z dnia 30 maja 2016 r., sygn. akt II OZ 535/16). Zaniedbanie syna, którym skarżący posłużył się do nadania przesyłki obciąża zatem skarżącego. Jak wskazano już wyżej skarżący we wniosku o przywrócenie terminu podał, że odwołanie sporządził w dniu [...] września 2015 r. i tego też dnia przekazał je do wysłania synowi B. K., który tego dnia wyjeżdżał do Niemiec w celu zakupu i sprowadzenia samochodu i z uwagi na fakt, że w godzinach wieczornych nie był już czynny urząd pocztowy w Gminie [...] nie mógł jej nadać w tym dniu. Tego rodzaju okoliczności nie mogą w żadnym razie świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, co trafnie stwierdził organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Po pierwsze to, że w przeważającej większości urzędy pocztowe są otwarte tylko w ściśle określonych godzinach, przy czym z wyjątkiem pojedynczych urzędów w największych miastach, nie są one otwarte w godzinach wieczornych i nocnych, jest oczywiste i powinno być znane każdej osobie dysponującej przeciętnym choćby doświadczeniem życiowym. W konsekwencji też nie uwzględnienie przy nadawaniu przesyłki pocztowej godzin otwarcia konkretnego urzędu pocztowego świadczy o niezachowaniu przez nadającego pismo minimalnej staranności, co uniemożliwia traktowanie takiej sytuacji jako nie zawinionej przez wnoszącego pismo. Na marginesie już więc tylko należy wskazać, że w tego rodzaju sytuacji istniała możliwość skorzystania z urzędu pocztowego położonego w sąsiadującym z Gminą [...] L., w którym Urząd Pocztowy nr [...] przy ul. [...] pozostaje otwarty również w godzinach wieczornych i nocnych. Po drugie podzielić należy stanowisko organu co do tego, że o braku winy w terminowym nadaniu przesyłki w urzędzie pocztowym nie świadczy fakt wyjazdu syna skarżącego za granice kraju po zakup i sprowadzenie samochodu. Tego rodzaju czynność nie należy do czynności nagłych i niespodziewanych, ani też nie ma charakteru aż tak doniosłego ażeby uznawać, że ma ona pierwszeństwo nad innymi czynnościami, w tym czynnościami związanymi z dokonywaniem czynności procesowych w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji też fakt realizowania przez syna skarżącego wyjazdu po zakup i sprowadzenie samochodu nie może być okolicznością usprawiedliwiającą zaniechanie nadania przesyłki w terminie. Powyższe okoliczności świadczą o winie syna skarżącego w uchybieniu terminy, którym do nadania przesyłki posłużył się skarżącym. Jak trafnie się zaś wskazuje w orzecznictwie sądowym niedbalstwo osoby, którą skarżący się posłużył przy wnoszeniu odwołania, jest równoznaczne z brakiem szczególnej staranności wymaganej przy dokonywaniu czynności ze strony samego skarżącego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 1998 r., sygn. akt SA/Sz 1697/97, System Informacji Prawnej Lex nr 34125). W konsekwencji stwierdzić należy że, rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe. W okolicznościach niniejszej sprawy organ zasadnie uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] nastąpiło bez jego winy. W ocenie sądu nie można bowiem uznać, że złożenie odwołania w terminie było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Zwracając się zaś do syna o nadanie odwołania skarżący zgodził się na związane z tym ryzyko i to skarżący ponosi odpowiedzialność za zaniechanie syna w tym zakresie. Wobec tego organ zasadnie przyjął, że skarżący nie wykazał się należytą starannością w dochowaniu terminu i prawidłowo odmówił przewrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).