II FSK 589/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-02-19
Skład orzekający: Maciej Jaśniewicz, Antoni Hanusz, Mirosław Surma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opłata za czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) może być naliczona, jeśli na rachunku bankowym zobowiązanego nie było dostępnych środków pieniężnych w momencie zajęcia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że opłata za zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.) może być naliczona tylko wtedy, gdy na rachunku bankowym zobowiązanego znajdowały się dostępne środki pieniężne, które mogły zostać faktycznie zajęte. Samo zajęcie rachunku bankowego bez wpływu środków nie uzasadnia naliczenia tej opłaty. Sąd uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę zbadania, czy w sprawie faktycznie doszło do skutecznego zajęcia wierzytelności.Stan faktyczny
Skarżący kwestionował wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego, w tym opłat za zajęcie rachunku bankowego i wynagrodzenia za pracę. Organy egzekucyjne i WSA uznały naliczone koszty za prawidłowe, wskazując m.in. na brak orzeczenia stwierdzającego niezgodność egzekucji z prawem oraz na prawidłowość doręczeń i czynności egzekucyjnych. Skarżący zarzucał m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących kosztów egzekucyjnych oraz naruszenie przepisów proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA w Warszawie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz M. G. kwotę 380 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Antoni Hanusz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirosław Surma, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 347/16 w sprawie ze skargi M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 29 lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz M. G. kwotę 380 (słownie: trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrokiem z 9 listopada 2016 r., VIII SA/Wa 347/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 29 lutego 2016 w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyroku Sąd zwrócił uwagę, że z ustaleń orzekających w sprawie organów wynika, iż Naczelnik US prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych:[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Podczas tego postępowania dokonano szeregu czynności egzekucyjnych, które spowodowały powstanie kosztów, jakie zostały wykazane w tabelarycznym zestawieniu przez organ pierwszej instancji i zaakceptowane przez organ odwoławczy. Postępowanie egzekucyjne było prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na skarżącego i na wniosek wierzyciela postanowieniem z 18 marca 2015 r. zostało umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej: "u.p.e.a."), z uwagi na ustalenie, iż w skład majątku skarżącego wchodzi nieruchomość będąca współwłasnością skarżącego i jego żony, co wymaga do prowadzenia egzekucji wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków.
Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, którym to postanowieniem Naczelnik US określił wysokość powstałych kosztów i wydatków egzekucyjnych na kwotę 37 107,44 zł oraz odmówił zwrotu należności pobranych z tytułu kosztów egzekucyjnych.
2. Pismem z 31 marca 2016 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 29 lutego 2016 r., wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę przepisów proceduralnych, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest na prawidłowe określenie wysokości powstałych kosztów egzekucyjnych, w szczególności:
- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 64c § 3 u.p.e.a.,
- art. 64c § 1, 3, 6 i 7 oraz art. 64 § 1 - 10 u.p.e.a. w związku z uznaniem, że organ egzekucyjny pierwszej instancji prawidłowo zastosował te przepisy w przedmiotowej sprawie,
- art. 77 § 1, art. 80, art. 81 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: "k.p.a.") w związku z art. 144 u.p.e.a., uznając za prawidłowe ustalenia dokonane przez organ egzekucyjny pierwszej instancji i - wskutek tego - pozostawienie zaskarżonego postanowienia w obrocie prawnym.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie wniósł natomiast o jej oddalenie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zwrócił uwagę, że sporem w niniejszej sprawie objęte jest zarówno orzeczenie o odmowie zwrotu kosztów i wydatków egzekucyjnych, jak i obliczenie kwoty kosztów egzekucyjnych, co do którego to obliczenia (zasadności uwzględnienia poszczególnych kwot) skarżący wniósł szereg zarzutów.
W odniesieniu do odmowy zwrotu należności pobranych z tytułu kosztów egzekucyjnych Sąd administracyjny pierwszej instancji podzielił stanowisko organów podatkowych, iż przesłanką do zwrotu zobowiązanemu pobranych kosztów egzekucyjnych jest ustalenie, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Sąd przytoczył treść art. 64 § 1 u.p.e.a. oraz art. 64c § 3 u.p.e.a. i wskazał, że w aktach sprawy brak jest orzeczenia wskazującego na wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie niezgodnie z prawem. Nie stanowi bowiem takiego orzeczenia postanowienie o umorzeniu postępowania z 18 marca 2015 r., na które w tej mierze powołuje się skarżący. Postanowienie to zostało wydane na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. na wniosek wierzyciela. Wskazanie we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego okoliczności, z których wynika, iż zamiarem wierzyciela jest doprowadzenie do zajęcia nieruchomości stanowiącej majątek wspólny obojga małżonków nie stanowi o niezgodności z prawem dotychczas prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu niezasadne są także zarzuty kierowane co do zasadności uwzględnienia w kwocie kosztów egzekucyjnych poszczególnych kwot. Sformułowane zarzuty w zdecydowanej większości podważają skuteczność dokonanych czynności egzekucyjnych, a przez to w ocenie skarżącego czynności te jako bezskuteczne nie mogły stać się podstawą do powstania kosztów egzekucyjnych. Dotyczy to zarzutu braku skuteczności zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] w P., zajęcia wynagrodzenia za pracę – wobec odebrania korespondencji przez żonę skarżącego, która jak wskazano, zamieszkuje pod innym adresem i nie jest domownikiem skarżącego. Te same zarzuty podniesiono w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...] oraz upomnień przy tytułach: [...], [...], [...] i sformułowano je w skardze. W piśmie złożonym w dniu 26 października 2016 r. skarżący podniósł także, iż brak jest dowodu doręczenia tytułów wykonawczych [...] i [...], czy upomnienia w odniesieniu do tytułu wykonawczego [...], nieskuteczne doręczenie tytułu wykonawczego [...], albowiem nieczytelny podpis potwierdzający odbiór tego tytułu nie jest w ocenie skarżącego jego podpisem. Na nieczytelny podpis potwierdzający doręczenie tytułu wykonawczego [...] oraz brak tym samym dowodu skutecznego doręczenia wskazano także w skardze. Sąd uznał, że zarzuty kwestionujące skuteczność dokonanych czynności egzekucyjnych nie mogą odnieść zamierzonego celu w postępowaniu wszczętym wnioskiem o wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny w postępowaniu wszczętym takim wnioskiem nie jest uprawniony do dokonywania oceny skuteczności czynności egzekucyjnych dokonywanych w postępowaniu egzekucyjnym, umorzonym prawomocnym postanowieniem, w którym to postępowaniu nie zapadło orzeczenie stwierdzające, iż egzekucja była prowadzona niezgodnie z prawem. Skarżącemu w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym przysługiwało prawo złożenia skargi na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.), o ile skarżący uznałby takie działanie za zasadne, czy też prawo zgłoszenia zarzutu egzekucyjnego (art. 33 u.p.e.a.). Z akt administracyjnych nie wynika, aby takie działania w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego były przez skarżącego podejmowane. Wobec tego, iż organ egzekucyjny wydający postanowienie w przedmiocie kosztów egzekucyjnych nie jest uprawniony do dokonywania tego rodzaju ocen, nie jest możliwe dokonywanie takiej oceny także podczas sądowej kontroli prawidłowości określenia kosztów egzekucyjnych. Dalej Sąd zwrócił uwagę, że organ odwoławczy odniósł się również do zarzutów skarżącego co do kwestionowanych doręczeń, czytelności podpisów, a wyjaśnienia te są wyczerpujące i zasługują na podzielenie.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących wadliwości uwzględnienia w kwocie kosztów egzekucyjnych kosztów zajęcia rachunku bankowego w Banku [...] w P., Sąd uznał, iż brak jest podstaw do uznania tego zarzutu za zasadny. Wbrew twierdzeniom skarżącego zawartym w skardze, organ egzekucyjny dysponował wiedzą o prowadzonym dla skarżącego rachunku bankowym przez Bank [...] w P. przed datą dokonania zajęcia. W ocenie Sądu brak jest także podstaw do uznania, iż zajęcie rachunku bankowego, o którym mowa nie powinno powodować naliczenia kosztów egzekucyjnych. Nie można bowiem podzielić poglądu, iż dopiero wpływ środków na rachunek bankowy uzasadnia naliczenie takich kosztów. Takie stanowisko pozostaje w sprzeczności z art. 80 § 2 u.p.e.a. Jednocześnie z treści art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. oraz 64 § 9 pkt 3 u.p.e.a wynika, że kwota opłaty uzależniona jest od wysokości kwoty egzekwowanej należności, a obowiązek jej uiszczenia powstaje z chwilą zawiadomienia zobowiązanego o zajęciu, przy czym bez znaczenia dla kwoty i obowiązku uiszczenia opłaty pozostaje stan środków na zajętym rachunku bankowym. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego z 26 września 2005 r. zostało doręczone 30 września 2005 r. Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę z 4 maja 2011 r. zostało skarżącemu doręczone w dniu 12 maja 2011 r. Brak było zatem podstaw do podzielenia zarzutu naruszenia art. 64 § 2, jak i art. 64 § 4 i § 5 u.p.e.a. Wskazanie przez organ pierwszej instancji jako daty dokonania ww. czynności dat wystawienia zajęć rachunku bankowego i wynagrodzenia, z jednoczesnym wykazaniem kwot należności głównej i odsetek obliczonych na tą datę, która jest wcześniejsza niż doręczenie zawiadomień o zajęciu nie powoduje niezasadności określenia opłaty. Ma jedynie wpływ na jej wysokość, ale z uwagi na przyjęcie wcześniejszego terminu obliczenia odsetek sprawia, że ich kwota, jak i kwota opłaty są niższe niż gdyby obliczeń dokonywano na datę późniejszą. Tym samym obecne odmienne określenie kwoty niż to uczyniły orzekające w sprawie organy byłoby z niekorzyścią dla skarżącego. Powyższe dotyczy także zarzutu zawartego w piśmie złożonym 26 października 2016 r. w odniesieniu do tytułu wykonawczego [...]. Tytuł ten został wykazany jako objęty zajęciem rachunku bankowego w Banku [...] w P., zaś data doręczenia tego tytułu wykonawczego - 30 września 2005 r. – odpowiada dacie doręczenia zajęcia.
Organ odwoławczy rozpoznając sprawę w związku ze złożonym przez skarżącego zażaleniem w oparciu o dostępną, zgromadzoną w toku postępowania egzekucyjnego dokumentację odniósł się do zarzutów zażalenia, a utrzymując postanowienie organu pierwszej instancji w mocy podzielił prawidłowość dokonanych obliczeń. W ocenie Sądu stanowisko organu odwoławczego także w tej mierze zasługuje na akceptację.
Zarzuty nie wykazania, że czynności udokumentowane protokołami o stanie majątkowym dokonywane były w toku postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych wymienionych w załącznikach do tych protokołów zostały rozwinięte w piśmie złożonym na rozprawie. W piśmie tym wskazano, iż zastrzeżenia co do nie wskazania w protokołach tytułów wykonawczych, a odesłanie do wykazu dotyczą: protokołu zajęcia ruchomości, protokołów o stanie majątkowym zobowiązanego z: 22 października 2004 r., 4 kwietnia 2005 r., 26 lutego 2008 r., 20 lipca 2009 r., 6 stycznia 2010 r., 2 września 2008 r., 19 października 2010 r., 25 stycznia 2011 r., 15 czerwca 2005 r. Wskazano także na to, iż w aktach znajdują się fotokopie niektórych z ww. protokołów. Okoliczności te, jak wskazano budzą wątpliwości co do zasadności naliczenia opłaty za sporządzenie poszczególnych protokołów. Zdaniem Sądu pierwszej instancji zauważyć zatem należy, iż skarżący nie zaprzeczył dokonaniu czynności sporządzenia ww. protokołów o stanie majątkowym zobowiązanego, które zawierają określoną treść i informacje dotyczące skarżącego, możliwe do weryfikacji, ale jednocześnie poddaje w wątpliwość naliczenie opłaty w związku z tymi czynnościami. Okoliczność wymienienia tytułów wykonawczych, których dotyczyła czynność w wykazie dołączonym do protokołu, a nie w samym protokole z uwagi na wielość tytułów i brak miejsca w druku protokołu nie stanowi o braku podstaw do naliczenia opłaty za dokonanie tej czynności. Z treści protokołu wynika bowiem, iż numery tytułów wykonawczych zostały zawarte w wykazie, co umożliwiało skarżącemu bieżącą weryfikację prawidłowości podejmowanych działań. Poddawanie ich obecnie w wątpliwość nie może być uznane za skuteczne. W ocenie Sądu w protokole o stanie majątku zobowiązanego z 6 stycznia 2010 r. w sposób mało widoczny, nie mniej jednak możliwy do odczytania widnieje zapis, iż czynność ta dotyczyła tytułu wykonawczego [...]. Ponadto opłata za spisanie protokołu o stanie majątkowym odnośnie tego tytułu wykonawczego została naliczona jeden raz. Pozwala to zatem na ocenę prawidłowości naliczenia tej opłaty wbrew twierdzeniom skarżącego. Podobnie zdaniem Sądu należy odnieść się do naliczenia opłaty za spisanie protokołu o stanie majątkowym zobowiązanego 15 czerwca 2005 r. w odniesieniu do tytułu wykonawczego [...], która także została naliczona jeden raz.
Sąd podkreślił, iż sformułowane zarzuty dotyczą prawie wszystkich sporządzonych w postępowaniu egzekucyjnym protokołów.
Skarżący podniósł także wadliwość naliczenia opłat za zajęcie ruchomości w dniu 16 września 2004 r., podczas gdy jak twierdzi, zajęcia ruchomości dokonano w dniu 26 września 2004 r., na co wskazuje protokół i wykaz tytułów wykonawczych znajdujące się na kartach 129 i 130 akt administracyjnych, ze wskazaniem, iż 30 marca 2015 r. akta egzekucyjne nie zawierały protokołu zajęcia ruchomości datowanego na 26 września 2004 r. Tymczasem z treści protokołu zajęcia ruchomości i dołączonego do niego wykazu tytułów wykonawczych wynika, iż został on sporządzony w dniu 16 września 2004 r., w tym też dniu dokonano opisanej w nim czynności. Wątpliwości co do daty zajęcia ruchomości w dniu 16 września 2004 r., a nie w dniu 26 września 2004 r. skarżący nie miał jeszcze podczas sporządzania zażalenia na postanowienie organu pierwszej instancji, mimo, iż zażalenie pochodzi z daty późniejszej niż 30 marca 2015 r. W tych okolicznościach wobec oczywiście błędnego wskazywania na nieprawidłowości związane z datą dokonania czynności zajęcia ruchomości, zarzuty występujące w powiązaniu z powyższym – w ocenie Sądu administracyjnego pierwszej instancji - nie zasługiwały na uwzględnienie.
Sąd nie podzielił także zarzutów dot. prawidłowości obliczenia kosztów egzekucyjnych dotyczących tytułu wykonawczego [...] sformułowanych w piśmie złożonym 26 października 2016 r. Odpowiedź na powyższy zarzut z uwagi na zgłoszenie go na rozprawie organ odwoławczy zawarł w piśmie z 2 listopada 2016 r. doręczonym bezpośrednio pełnomocnikowi skarżącego. Kwota należności głównej 4 933,00 zł po częściowym uregulowaniu uległa zmniejszeniu do kwoty 2 471,20 zł. Na stronie [...] tego tytułu wykonawczego widnieją kwoty opłaty manipulacyjnej z 21 października 2002 r. – 54,20 zł, opłaty za czynność egzekucyjną z 16 września 2004 r. – 366,70 zł, które odpowiadają treści postanowienia organu pierwszej instancji. W miejscach zapisu tych kwot znajdują się oznaki korekty zapisu, nie mniej jednak wobec zgodności widniejących obecnie kwot z treścią postanowienia brak jest podstaw do potwierdzenia zarzutu skarżącego w tej mierze. Co do kwoty 41,87 zł dotyczącej opłaty za czynność z 28 listopada 2006 r. brak jest oznak poprawek i jest ona zgodna z wykazaną w postanowieniu. W tytule wykonawczym nr [...] widnieje data doręczenia – 16 września 2009 r., która jest zgodna z datą wykazaną przez program do ewidencjonowania i przetwarzania danych oraz wyjaśnieniem organu odwoławczego zawartym w piśmie z 2 listopada 2016 r. Tym samym zarzut nieprawidłowości naliczenia kwoty opłaty manipulacyjnej odnośnie tego tytułu z 16 września 2004 r., nie mógł zostać uznany za zasadny.
Wobec powyższego brak było w ocenie Sądu pierwszej instancji podstaw do stwierdzenia zaistnienia wskazanych w skardze naruszeń przepisów prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi. Nie daje podstaw ku temu także wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, wskazywany przez pełnomocnika skarżącego jako mogący mieć wpływ na prawidłowość zaskarżonego postanowienia. Tym samym Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") skargę oddalił.
4. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie złożył pełnomocnik skarżącego. Zaskarżając wyrok w całości, postawił mu zarzuty:
1) na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 145 § 1 pkt 1lit. c), art. 141 § 1 i 4 p.p.s.a, w związku z art. 151 p.p.s.a. i art. 64 § 2 u.p.e.a., w zw. z art. 64 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 42 i 43 k.p.a., w zw. z art. 18 u.p.e.a., wskutek uznania że nastąpił skutek w postaci doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę;
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 1 i 4 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., art. 64 § 9 pkt 2 i art. 80 § 3 u.p.e.a. oraz w zw. z art. 42 i 43 k.p.a., poprzez uznanie że zobowiązany został powiadomiony o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] w P.;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 141 § 1 i 4 i art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 64 § 2 w zw. z art. 64 § 1 pkt 14 i art. 53 § 1 i 2 u.p.e.a., poprzez uznanie, że sporządzenie protokołów o stanie majątkowym miało miejsce w ramach egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych w "wykazach", stanowiących załączniki do tychże protokołów
- w wyniku czego za prawidłowe uznano koszty egzekucyjne określone przez organ egzekucyjny i oddalono skargę,
2) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenia przepisów prawa materialnego, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 64c § 3 u.p.e.a., poprzez:
a) przyjęcie, że niezgodność z prawem (wszczęcia i prowadzenia egzekucji), o której mowa w tym przepisie, powinna być potwierdzona prawomocnym orzeczeniem właściwego organu, a umorzenie postępowania egzekucyjnego na skutek wadliwego wystawienia tytułu wykonawczego, nie stanowi o spełnieniu tej przesłanki,
b) odczytanie treści art. 64c § 3 w ten sposób, że przepis ten nie zawiera nakazu nieobciążania zobowiązanego kosztami egzekucyjnymi w sytuacji gdy tytuł wykonawczy, na podstawie którego wszczęto i prowadzono egzekucję, zawierał wady skutkujące koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego,
- w wyniku czego WSA w Warszawie za zasadną uznał odmowę zwrotu należności pobranych od zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym, zarachowanych na poczet kosztów egzekucyjnych i oddalił skargę. Pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz orzeczenie o kosztach postępowania.
5. Rozpoznając niniejszą skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż ma ona uzasadnione podstawy dlatego należało ją uwzględnić. Skarga kasacyjna wskazuje na podstawy prawne wymienione w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., lecz zaskarżony wyrok uchylono jedynie z powodu niedostatecznego rozpatrzenia przez Sąd zarzutu naruszenia przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W postępowaniu egzekucyjnym opłaty za czynności egzekucyjne, regulowane przepisem art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. przy egzekucji należności pieniężnych, obejmują zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych.
W postępowaniu egzekucyjnym zajęciu podlega więc wierzytelność pieniężna posiadacza rachunku wobec banku. Rachunek bankowy musi zatem odzwierciedlać w liczbach stan majątku albo kapitału jako rezultat obrotów pieniężnych, w tym zapis wpływów i wydatków ujawnionych na kontach. Jeżeli zatem na rachunku zobowiązanego będą znajdowały się dostępne środki pieniężne należące do dłużnika wówczas, w tym momencie będzie możliwe skuteczne zajęcie wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych. Dopiero z chwilą, gdy wpłyną środki pieniężne na rachunek bankowy, stają się wierzytelnością przysługującą właścicielowi rachunku bankowego w stosunku do banku. W tym momencie może nastąpić faktyczne zajęcie wierzytelności pieniężnych.
Dlatego przepis art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. nie przewiduje opłaty za operacje na rachunku bankowym, poprzedzające czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych. Jeżeli nie nastąpi zajęcie wierzytelności brak jest podstaw do obliczania opłaty za czynności egzekucyjne wymienione w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Biorąc pod uwagę wyrażony wyżej pogląd prawny Sąd przy ponownym rozpoznawaniu sprawy obowiązany jest zbadać czy na podstawie akt można uznać, że w sprawie doszło w rzeczywistości do zajęcia wierzytelności. Na kwestię tę zwraca uwagę judykatura choćby w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 marca 2018 r., II FSK 778/16, z 6 kwietnia 2017 r. z II FSK 693/15, z 9 kwietnia 2018 r., II FSK 914/16.
Natomiast całkowicie bezzasadne są zarzuty naruszenia przepisów postępowania z uwagi na naruszenie przepisów art. 141 § 1 i § 4 p.p.s.a. Autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie uzasadnia również swoich twierdzeń, a więc nie wskazuje na czym polegało naruszenie przez Sąd powyższych przepisów. Można zatem stwierdzić, że są one bezpodstawne, gdyż nie wiążą treści wskazanych przepisów z wyrokowaniem Sądu w zakresie w jakim jest on związany treścią przepisów art. 141 § 1 i § 4 p.p.s.a.
Natomiast wskazany w skardze kasacyjnej wątek polemiczny nawiązujący do wadliwego doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia został w sposób wyjątkowo klarowny wyjaśniony zarówno w toku całego postępowania egzekucyjnego jak i w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Z kolei uzasadnienie to znajduje odbicie w aktach sprawy i zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 29 lutego 2016 r., które było przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej W podobny sposób należy ocenić zarzuty dotyczące wadliwego powiadomienia o zajęciu rachunku bankowego w Banku [...] w P. Również w tym przypadku uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest kompletne i w całości przedstawia motywy rozstrzygnięcia, jakie trafnie podjął Sąd administracyjny. Motywy rozstrzygnięcia obejmują także odniesienie się do kwestionowanych przez skarżącego protokołów o stanie majątkowym oraz ich znaczeniu w postępowaniu egzekucyjnym.
Jako bezskuteczne należy uznać również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów art. 64c § 3 u.p.e.a. Sąd prawidłowo skontrolował zgodność z prawem postępowania organów egzekucyjnych oraz nadzoru. W tym zakresie ponownie skarżący przywołuje wady postępowania egzekucyjnego, do których odniosły się organy i które skontrolował Sąd. Nie można zaakceptować stanowiska skarżącego, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem. Sąd trafnie bowiem przyjął, że należało prowadzić postępowanie egzekucyjne w sytuacji, gdy na jaw wyszły nowe okoliczności wskazujące na posiadanie nieruchomości we współwłasności z małżonką. Należało więc wystawić tytuły wykonawcze obejmujące również współmałżonka. Wywody Sądu są w tym zakresie zupełne i wystarczające aby poznać motywy rozstrzygnięcia. Sąd wbrew stanowisku autora skargi kasacyjnej dokonał więc merytorycznej kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie. Są one adekwatną odpowiedzią na zarzuty skargi.
Natomiast skarżący nie przyjmuje do wiadomości, że organ egzekucyjny w ramach postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych nie może czynić ustaleń co do prawidłowości postępowania egzekucyjnego. Wydając postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny nie bada czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem. Pogląd taki ma odbicie w licznych judykatach. Natomiast autor skargi kasacyjnej nie przywołał żadnych nowych okoliczności, które kazały uznać jego poglądy na zasługujące na akceptację. Ograniczają się one do polemiki ze stanowiskiem Sądu nie bacząc na zakres badanej sprawy wyznaczony kwestią związaną z wysokością kosztów egzekucyjnych.
Mając to wszystko na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. Natomiast o kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło