II SA/Op 360/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant Referent stażysta Sebastian Żytkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu zatrzymanego prawa jazdy oddala skargę. Przedmiotem skargi, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez Z. O., jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 marca 2016 r., nr [...], uchylająca decyzję Starosty Oleskiego z dnia 3 grudnia 2015 r., nr [...] i orzekająca o odmowie zwrotu skarżącemu zatrzymanego prawa jazdy kategorii ACDE. Zaskarżone rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Sąd Rejonowy w [...], wyrokiem z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt [...], orzekł o zakazie prowadzenia przez Z. O. pojazdów mechanicznych kat. B na okres trzech lat oraz zaliczył na poczet orzeczonego środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres zatrzymania prawa jazdy, tj. od dnia [...] 2015 r. do dnia prawomocności wyroku. W związku z ww. wyrokiem, Starosta Oleski pismem z dnia 30 października 2015 r., wszczął postępowanie w sprawie cofnięcia Z. O. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B na okres 3 lat. Decyzją z dnia 13 listopada 2015 r., nr [...], Starosta Oleski orzekł o cofnięciu Z. O. uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi kat. B na okres 3 lat, tj. od dnia [...] 2015r. do dnia [...] 2018 r., zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] Wydz. [...] Karnego z dnia 24 września 2015 r., sygn. akt [...]. Wnioskiem z dnia 17 listopada 2015 r., Z. O. - zwany dalej skarżącym, zwrócił się o zwrot zatrzymanego prawa jazy kat. A,C,T,D, D+E, C+E. Decyzjami z dnia 23 listopada 2015r., nr [...], Starosta Oleski orzekł o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie oraz badania psychologiczne przeprowadzone w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych i psychologicznych do kierowania pojazdami. Nawiązując do wniosku skarżącego o zwrot prawa jazdy kategorii A,C,D,E,T, Starosta Oleski pismem z dnia 20 listopada 2015 r. zawiadomił ww. o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłaszania wniosków przed wydaniem decyzji, w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma. Pismo to zostało doręczono skarżącemu w dniu 23 listopada 2015 r. Decyzją z dnia 3 grudnia 2015 r., nr [...], Starosta Oleski odmówił skarżącemu zwrotu zatrzymanego prawa jazdy kategorii A,C,D,E,T. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny sprawy, wskazując na zastosowanie w sprawie art. 12 ust. 2 pkt. 2 i 3 ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155), zwanej dalej ustawą. Organ wyjaśnił, że zgodnie z tym przepisem prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie prawa jazy kategorii B w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM,A1,A2,A,C1,C,D1,D a także BE,C1E,CE,D1E lub DE. Jednocześnie organ wskazał, iż prawomocne orzeczenie sądu spowodowało, że nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B, ale także i tych kategorii, które nie są objęte zakazem, czyli kategorii ACDET. Przy czym organ stwierdził, że z ww. wyroku wynika dla skarżącego bezpośredni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B, a pośrednio - poprzez art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy - również zakaz prowadzenia pojazdów kategorii ACDET, bowiem w przedmiotowej sprawie nie jest to modyfikacja środka karnego, a jedynie uwzględnienie treści ustawy. Organ argumentował, że fakt orzeczenia w wyroku sądu zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu strona może prowadzić pojazdy mechaniczne objęte pozostałymi kategoriami. W tej materii organ nawiązał do orzecznictwa sądów administracyjnych, w zakresie wykładni art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. O., żądając jej zmiany i uwzględnienie wniosku poprzez wydanie mu prawa do prowadzenia pojazdów, dla których nie jest wymagane uprawnienie kategorii B. Stwierdził, że decyzja narusza wszelkie prawa, rozszerzając zakazy na prawa nabyte legalnie, których nie pozbawił go sąd, ani organ administracyjny. Ponadto skierował zapytanie cyt.: "dlaczego sądy mają prawo zatrzymywać prawo jazdy określonej kategorii, zaś organ administracyjny tego nie respektuje". Tym samym Z. O. wniósł o uwzględnienie treść wyroku Sądu Rejonowego w [...] oraz zmianę decyzji i równoczesne wydanie jemu prawa jazdy kat. A,C,D,E,T. Zaskarżoną decyzją z dnia 31 marca 2016 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 - zwaną dalej K.p.a.), uchyliło decyzję Starosty Oleskiego z dnia 3 grudnia 2015 r. i orzekło o odmowie zwrotu Z. O. zatrzymanego prawa jazdy kategorii ACDE. W uzasadnieniu organ odwoławczy zrelacjonował przebieg postępowania oraz przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Zaakcentował, iż w myśl art. 12 ust. 2 ustawy, regulacja wynikająca z art. 12 ust. 1 pkt 2 omawianej ustawy odnosi się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, Al, A2 lub A (pkt 1); AM, Al, A2, A, Cl, C, Dl lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B (pkt 2); B+E, Cl+E, C+E, Dl+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii Cl, C, Dl lub D (pkt3). Organ zwrócił uwagę, że Z. O. zatrzymane zostało prawo jazdy w dniu [...] 2015r., w czasie kontroli drogowej. W tej sytuacji, organ podkreślił, że zastosowanie ma właśnie art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zgodnie z ww. przepisami, zatrzymane prawo jazdy nie może być zwrócone osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu, w odniesieniu do prawa jazdy kategorii AM, Al, A2, A, Cl, C, Dl lub D, a także B+E, Cl+E, C+E, Dl+E lub D+E w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Zdaniem organu, pomimo że orzeczony przez sąd karny zakaz prowadzenia przez Z. O. pojazdów mechanicznych dotyczył kategorii B prawa jazdy, to regulacja art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy zakazuje zwrotu tego dokumentu obejmującego inne, wskazane w tym przepisie, uprawnienia. W konsekwencji, Starosta Oleski (związany powyższym przepisem), zobowiązany był wydać rozstrzygnięcie o odmowie zwrotu prawa jazdy kategorii A,C,D,E. Organ wywiódł, że prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało, że Z. O. nie można wydać nie tylko prawa jazdy kategorii B, a także tych kategorii o które się ubiegał, czyli kategorii A,C,C+E. Stąd też decyzję Starosty Oleskiego należało uchylić w całości i orzec o istocie sprawy, ponieważ organ ten wadliwie orzekł m.in. o odmowie zwrotu wnioskodawcy prawa jazdy kat. T, przy czym kategoria ta nie została wymieniona w art. 12 ust. 2 ustawy, co oznacza, że zakaz prowadzenia pojazdów nie obejmuje tej kategorii. W związku z powyższym, dodał organ odwoławczy, Starosta Oleski jest zobowiązany do zwrotu Z. O. prawa jazdy kat. T. Organ odnotował również, że nie orzekał o zwrocie stronie zatrzymanego prawa jazdy kat. T w sentencji zaskarżonej decyzji, gdyż zwrot prawa jazdy jest czynnością materialnotechniczną i w tym przedmiocie nie wydaje się decyzji administracyjnej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Z. O. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Podniósł, że dokument prawa jazdy winien być jemu zwrócony zgodnie z wnioskiem, bowiem organ powinien działać według treści wyroku sądu karnego a nie wyrok ten modyfikować. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa procesowego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 P.p.s.a.), skarga podlega natomiast oddaleniu, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te nie naruszają prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa materialnego. W ocenie Sądu, postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone prawidłowo, ustalenia organów nie pozostawiają wątpliwości, a ocena dokonana na podstawie przyjętych ustaleń znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. Z tego powodu Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do przedmiotu kontroli przypomnieć należy, iż zaskarżoną decyzją organ odmówił zwrotu Z. O. zatrzymanego prawa jazdy kategorii ACDE. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ podał przepisy art. 12 ust. 2 pkt 2 i 3 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 cyt. wyżej ustawy z dnia 5 stycznia 2011 o kierujących pojazdami, zwanej nadal w skrócie ustawą. Oceniając zatem legalność zapadłych rozstrzygnięć obu organów orzekających o odmowie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy należy w pierwszej kolejności wskazać na regulacje wynikające z przywołanych powyżej przepisów. Zgodnie z przepisem art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii: 1) B1 lub B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A; 2) AM, A1, A2, A, C1, C, D1 lub D - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B; 3) B+E, C1+E, C+E, D1+E lub D+E - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B lub odpowiednio kategorii C1, C, D1 lub D. Odnotować również przyjdzie, że słusznie w tej sprawie organy zwróciły uwagę na wprowadzoną z dniem 25 października 2014 r. nowelizację art. 12 ust. 2 ustawy poprzez wskazanie, że przepis ten odnosi się nie tylko do osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy określonej kategorii, lecz także do osoby ubiegającej się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy danej kategorii, czy o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy. Zgodnie bowiem z art. 3 ustawy z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014 r., poz. 970), przepis art. 12 ust. 2 ustawy ma zastosowanie do osób wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie ustawy. Ustawodawca zatem jednoznacznie rozszerzył zastosowanie przepisu art. 12 ust. 2 ustawy do osób ubiegających się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy. Skutki zdarzenia prawnego jakim niewątpliwie jest prawomocny wyrok sądu karnego zakazujący prowadzenia pojazdów mechanicznych w zakresie określonej kategorii, zostały rozciągnięte na inne uprawnienia do prowadzania pojazdów, zarówno względem osób ubiegających się o prawo jazdy tej innej kategorii, jak i dysponującym już takim prawem jazdy - art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14, LEX nr 1999944; z dnia 29 października 2015 r., I OSK 382/14, LEX nr 1985918; z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14, LEX nr 1988137; z dnia 9 grudnia 2015 r., I OSK 678/14, LEX nr 1988146). W świetle powyższego, nie ulega wątpliwości, że w stosunku do skarżącego znowelizowane przepisy mają zastosowanie, bowiem zakaz prowadzenia przez skarżącego pojazdów mechanicznych kategorii B został orzeczony po dacie ww. nowelizacji, gdyż wyrok w tym przedmiocie zapadł w dniu 24 września 2015 r., zaś uprawomocnił się w dniu 5 października 2015 r. Stąd też, w obecnym porządku prawnym uregulowanym ustawą o kierujących pojazdami, w stosunku do osoby ubiegającej się o zwrot (wydanie) prawa jazdy, nie może być zwrócone (wydane) prawo jazdy kategorii A,C,D,E w okresie obowiązywania orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii B. Wprawdzie powyższy wyrok sądu karnego spośród kategorii prawa jazdy, którymi dysponował oskarżony pozbawiał go jednej z nich - kategorii B, ale już ta okoliczność w świetle art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy musiała skutkować wydaniem decyzji o odmowie zwrotu prawa jazdy w zakresie kategorii A,C,D,E. Odebranie bowiem skarżącemu prawomocnym wyrokiem karnym tylko części posiadanych uprawnień, nie oznacza, że w trakcie obowiązywania tego zakazu może on żądać zwrotu dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. W kontekście powyższych wskazań nie można podzielić stanowiska skarżącego, że organy rozpoznając jego wniosek z dnia 17 listopada 2015 r. dokonały bezpodstawnej modyfikacji zapadłego wobec niego wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 24 września 2015 r. Prawomocny wyrok sądu karnego spowodował, że skarżącemu nie można zwrócić (wydać) nie tylko prawa jazdy kategorii B, a także tych posiadanych kategorii, o które wnioskował. Tym samym stanowisko skarżącego zaprezentowane w skardze nie zasługiwało na uwzględnienie. Raz jeszcze podkreślić przyjdzie, że w art. 12 ust. 1 ustawy zostały wyraźnie wymienione okoliczności, których wystąpienie uniemożliwia zwrot (wydanie) prawa jazdy. Jedną z takich okoliczności stanowi wymieniony w pkt 2 tego przepisu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu, w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z mocy regulacji art. 12 ust. 2 ustawy, okoliczność wyłączająca możliwość zwrotu (wydania) prawa jazdy określona w pkt 2 art. 12 ust. 1, odnosi się także do innych kategorii uprawnień w zakresie prawa jazdy, niż objętych orzeczonym zakazem. Zatem przepis art. 12 ust. 2 ustawy obliguje organ do zastosowania wynikających z niego sankcji, w sytuacji gdy osoba z orzeczonym zakazem prowadzenia pojazdu kategorii B wnioskuje do organu o zwrot dokumentu potwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami co do pozostałych kategorii. Decyzja odmawiająca zwrotu dokumentu prawa jazdy, na podstawie art. 12 ust. 2 w zw. z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy, nie modyfikuje środka karnego orzeczonego sądownie, lecz jedynie realizuje normę prawną przypisaną organom administracji publicznej. Dodatkowo dostrzec także trzeba, że organ odwoławczy prawidłowo swoje rozstrzygnięcie oparł o przepis art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., bowiem organ pierwszej instancji wadliwie orzekł m.in. o odmowie zwrotu skarżącemu prawa jazdy kat. T, gdyż kategoria ta nie została wymieniona w art. 12 ust. 2 ustawy, stąd zakaz prowadzenia pojazdów nie obejmuje tej kategorii. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że w ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, pozostaje w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. W tym stanie rzeczy, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę.