II FZ 201/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sławomir Presnarowicz (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wr 1172/16 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 19 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 stycznia 2018 r., sygn. akt I SA/Wr 1172/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: "WSA") odmówił T. K. (dalej: "Skarżąca") przywrócenia uchybionego terminu. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Ze stanu faktycznego przedstawionego przez WSA wynika, że wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2017 r. WSA oddalił skargę Skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 19 sierpnia 2016 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2014 r. Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono Skarżącej w dniu 24 maja 2017 r. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 24 lipca 2017 r. przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Pismem z dnia 4 września 2017 r. Okręgowa Rada Adwokacka zawiadomiła WSA o wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu w osobie adwokat K. K. W dniu 12 października 2017 r. pełnomocnik z urzędu wniosła w imieniu Skarżącej skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2017 r. WSA odrzucił skargę kasacyjną, z uwagi na wniesienie jej po upływie ustawowego terminu. Następnie w piśmie z dnia 12 grudnia 2017 r. wniesiono o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącej wskazała, że M. C. (prowadząca biuro usług księgowych sąsiadujące z kancelarią adwokacką pełnomocnika), która odebrała korespondencję z zawiadomieniem o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu, przekazała tę korespondencję pełnomocnikowi w dniu 15 września 2017 r. z informacją, że odebrano ją w dniu 12 września 2017 r. W związku z powyższym pełnomocnik obliczyła termin do wniesienia skargi kasacyjnej na 12 października 2017 r. Pełnomocnik dodała, że nie było powodu, dla którego musiałaby weryfikować informację otrzymaną przez M. C. o dacie odbioru pisma, bowiem z osobą tą pełnomocnik współpracuje od dłuższego czasu i nie było sytuacji aby doszło kiedykolwiek do podobnego zdarzenia. W uzasadnieniu powyższego postanowienia WSA uznał, że w realiach niniejszej sprawy, przedstawione we wniosku okoliczności związane z obiegiem korespondencji związanej z wyznaczeniem pełnomocnika z urzędu i datą jej otrzymania, nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. WSA stwierdził, że wyznaczona w sprawie pełnomocnik z urzędu, znając wagę dokonywania czynności procesowych w terminie, powinna upewnić się, czy data odbioru pisma (12 października 2017 r., a nie 7 października 2017 r.) podana przez jej odbiorcę, tj. M. C., której pełnomocnik powierzyła odbieranie korespondencji, ma potwierdzenie w rzeczywistości. Z treści wniosku tymczasem wynika, że pełnomocnik – co sama przyznała - takiej weryfikacji nie przeprowadziła, powołując się na fakt dotychczasowej współpracy z M. C. i brak wystąpienia podobnego zdarzenia. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przywrócenie terminu może nastąpić, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy; dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa nie jest możliwe przywrócenie terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. także postanowienia NSA: z 15 lipca 2014 r., II FZ 832/14; z 9 września 2014 r., I GZ 499/14 oraz z 2 października 2014 r., II OZ 1011/14 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności, czyli również winę pełnomocnika. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowej przez tego pełnomocnika. Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Należy zgodzić się z WSA, który wskazał, że okoliczności sprawy nie uzasadniały przywrócenia terminu, ponieważ wyznaczona w sprawie pełnomocnik z urzędu, znając wagę dokonywania czynności procesowych w terminie, powinna upewnić się, czy data odbioru pisma (12 października 2017 r., a nie 7 października 2017 r.) podana przez jej odbiorcę, tj. M. C., której pełnomocnik powierzyła odbieranie korespondencji, ma potwierdzenie w rzeczywistości. Z treści wniosku tymczasem wynika, że pełnomocnik – co sama przyznała - takiej weryfikacji nie przeprowadziła, powołując się na fakt dotychczasowej współpracy z M. C. i brak wystąpienia podobnego zdarzenia. W ocenie Sądu, tak przedstawione postępowanie pełnomocnika stanowi brak staranności w organizacji obiegu korespondencji kierowanej do pełnomocnika i przepływu informacji, które w tym przypadku, w pełni obciążają Skarżącą. W konsekwencji, mając na uwadze miernik staranności wymagany przy dokonywaniu czynności procesowej (wniesienia skargi kasacyjnej), wskazane zaniedbania wyznaczonej w sprawie pełnomocnik, musiały skutkować nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu. Z uwagi na fakt, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, to w ustalonych przez WSA okolicznościach faktycznych Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a. Dlatego też w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak sentencji postanowienia.