II OSK 627/17

Dnia 20 grudnia 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1653/15 w sprawie ze skargi Z. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [..] października 2015 r. nr [..] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 23 listopada 2016r. sygn. akt III SA/Kr 1653/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Z. S. na decyzję Wojewody [..] z [..] października 2015r. w przedmiocie wymeldowania. Wyrok ten wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym. Prezydent Miasta [..] decyzją z dnia [..] sierpnia 2015 r., orzekł o wymeldowaniu Z. S. z lokalu przy al. [..] w K., gdyż uznał, że doszło do trwałego i dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności, z uwagi na orzeczony wyrok eksmisyjny. W odwołaniu Z. S. podniósł że ustalenia dokonane przez organ są sprzeczne ze stanem taktycznym oraz niezgodne z przepisami ustawy o ewidencji ludności. Wskazał, że w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym w K. przebywa jedynie czasowo do chwili zakończenia leczenia i wtedy powróci do swego miejsca stałego zamieszkania, którego nigdy nie opuścił w sposób dobrowolny i trwały. Decyzją z dnia [..]października 2015r., Wojewoda [.] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek właścicielki lokalu, która podała, że skarżący przebywa w Zakładzie Opiekuńczo-Leczniczym, a nadto pokreśliła, że Sąd Rejonowy dla [..] Wydział I Cywilny wyrokiem z dnia [..] lipca 2013 r. sygn. akt [...], nakazał skarżącemu opróżnienie lokalu mieszkalnego przy al. [..]w K. i wydanie go w stanie wolnym właścicielce mieszkania. W wyroku tym Sąd ustalił, że skarżącemu przysługuje uprawnienie do otrzymania lokalu socjalnego, którego obowiązek dostarczenia spoczywa na Gminie [..]. W dniu 25 sierpnia 2015 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla [..] w K., dokonał czynności egzekucyjnych polegających na opróżnieniu przedmiotowego lokalu z rzeczy stanowiących własność skarżącego i wydał opróżniony lokal właścicielce mieszkania. Organ odwoławczy podkreślił, że w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż na równi z opuszczeniem lokalu należy traktować wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu. Zdaniem organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie opuszczenie lokalu nastąpiło przymusowo na skutek działań organów państwowych podjętych zgodnie z prawem (czynności egzekucyjne wykonane przez Komornika sądowego w oparciu o prawomocny wyrok Sądu orzekający o eksmisji). Egzekucja wyroku orzekającego eksmisję strony oznacza, że nie ma ona tytułu prawnego do przebywania w przedmiotowym lokalu i jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i nawet jeżeli po wykonaniu egzekucji eksmitowana osoba wejdzie do lokalu, nie stanowi to stałego jej pobytu z zamiarem stałego przebywania będącego generalną przesłanką zameldowania i nie uchyla zaistniałej wcześniej przesłanki wymeldowania. W skardze do WSA w Krakowie skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący zaprzeczył, że opuścił lokal w sposób dobrowolny i trwały. Podkreślił, że do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego został skierowany przez szpital, celem kontynuacji leczenia. Natomiast o czynnościach Komornika został powiadomiony dopiero po upływie dwóch tygodni od dokonania eksmisji, co skutkowało złożeniem przez niego skargi na te czynności. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [..] w całości podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał wniesioną skargę za nieuzasadnioną. W ocenie Sądu ustawowa przesłanka wymeldowania polegająca na opuszczeniu miejsca pobytu stałego jest spełniona także w przypadku przymusowego opuszczenia lokalu, jeżeli ten przymus wynikał ze zgodnego z prawem władczego działania organów państwa w związku z wykonaniem w drodze egzekucji wyroku nakazującego eksmisję z lokalu. Jednocześnie dla rozstrzygnięcia nie ma znaczenia zamiar i wola skarżącego przebywania w przedmiotowym lokalu, gdyż sam fakt dokonania komorniczych czynności egzekucyjnych polegających na opróżnieniu przedmiotowego lokalu z rzeczy stanowiących własność skarżącego i wydania opróżnionego lokalu właścicielowi mieszkania jest wystarczający dla ustalenia, że nastąpiło ustanie pobytu skarżącego w tym lokalu, co z kolei jest wystarczającą przesłanką do orzeczenia o jego wymeldowaniu. W ocenie sądu nie zasługiwały również na uwzględnienie zarzuty dotyczące naruszenia art. 11 Międzynarodowego Paktu Praw Gospodarczych, Socjalnych i Kulturalnych ONZ, art. 25 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka ONZ, art. 34 Karty Praw Podstawowych oraz art, 75 Konstytucji RP, bowiem przepisy te nie miały w sprawie zastosowania. Dodatkowo Sąd podkreślił, że skarżącemu na podstawie wyroku Sądu Rejonowego dla [..] w [..] Wydział I Cywilny z dnia [.] lipca 2013 r., sygn. akt [..], przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Jednakże realizacji tego prawa skarżący nie może dochodzić w postępowaniu o wymeldowanie. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Z. S. zarzucił wadliwe zastosowanie przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności oraz naruszenie jej przepisów zawartych w art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 1 i art. 33 ust. 1. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania K. G.o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do postanowień art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tekst jedn. Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm. dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny tylko w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej, w pierwszej kolejności wskazać należy, że zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego w przypadku zaskarżania wyroku WSA powinien sprowadzać się do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. Powołanie przez stronę jedynie przepisów naruszonych przez organ administracyjny nie jest wykonaniem obowiązku przytoczenia podstaw kasacyjnych. Przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym jest bowiem orzeczenie sądu, a nie decyzja administracyjna lub inny akt administracyjny. Jednakże zgodnie z uchwałą NSA z dnia 26 października 2009r. sygn. I OPS 10/09 nie dyskwalifikuje to samej skargi kasacyjnej i nie może prowadzić do nierozpoznania merytorycznego jej zarzutów. Zasadniczy zarzut skargi kasacyjnej dotyczy naruszenia art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności ( tekst jedn. Dz. U. z 2015r. poz. 388 z późn. zm.) poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy skarżący opuścił lokal bez własnej woli, w wyniku eksmisji. Zgodnie z tym przepisem organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Wskazać należy, że nie każde opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stanowi podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu. Dla stwierdzenia, że nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu powołanego przepisu konieczne jest ustalenie, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny, było wynikiem realizacji uprzednio powziętego zamiaru zmiany miejsca pobytu i przeniesienia centrum swych spraw życiowych w inne miejsce. W tym miejscu podnieść należy, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że przymusowe wykonanie obowiązku opuszczenia lokalu w trybie egzekucji komorniczej powoduje ustanie pobytu skarżącego w miejscu dotychczasowego zameldowania i wypełnia ustawową przesłankę opuszczenia miejsca pobytu, co daje jednocześnie podstawę do jego wymeldowania. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje chęć powrotu przez skarżącego do lokalu, do którego formalnie nie ma już tytułu prawnego. Podobnie jak i okoliczność, że lokal opuścił w celu kontynuowania leczenia w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym, bowiem po opuszczeniu lokalu została prawomocnie orzeczona wobec skarżącego eksmisja, która następnie została wykonana. W tej sytuacji doszło do trwałego opuszczenia przez skarżącego miejsca dotychczasowego zameldowania. Zarówno w orzecznictwie sądowym, jak i doktrynie ukształtowany jest pogląd, że na równi z opuszczeniem lokalu w rozumieniu omawianego przepisu, należy traktować również wykonanie przez komornika sądowego w drodze postępowania egzekucyjnego prawomocnego orzeczenia sądowego nakazującego eksmisję danej osoby z lokalu (por. wyroki NSA: z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 526/11, z dnia 18 stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 46/10, z dnia 4 października 2007 r. sygn. akt II OSK 519/07, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl; z dnia 4 lipca 2008 r. sygn. akt II OSK 788/08, LEX nr 498351, z dnia 18 stycznia 2011r. sygn. akt II OSK 46/10, LEX nr 953076, z dnia 20 maja 2011r. sygn. akt II OSK 915/10, LEX nr 992665 oraz z dnia 29 lutego 2012r. sygn. akt II OSK 2387/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Należy przy tym zwrócić uwagę, że wykonania prawomocnego wyroku sądu powszechnego orzekającego eksmisję nie można uznawać za działanie nielegalne. Zgodnie z wyrażoną w art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego zasadą poszanowania prawa, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Nie można zatem, wbrew orzeczeniu sądowemu zaopatrzonemu w klauzulę wykonalności, podważać rozstrzygnięcia nakazującego opuszczenie lokalu, a w przypadku wykonania eksmisji na drodze postępowania egzekucyjnego twierdzić, że opuszczenie w tej sytuacji miejsca pobytu jako nie mające charakteru dobrowolnego, nie jest opuszczeniem lokalu w znaczeniu wynikającym z art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Dokonując wykładni tego przepisu należy również mieć na uwadze, że istotą postępowania w sprawie o wymeldowanie osoby z lokalu jest zapewnienie zgodności zapisów w ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu danej osoby. Jeśli zatem osoba nie przebywa w dotychczasowym miejscu pobytu, a opuszczenie miało charakter dobrowolny lub wynikało z czynności właściwego organu mającego swe oparcie w prawie, stwarza to podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu tej osoby (por. wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 195/09, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt, że skarżący utracił stałe zameldowanie w miejscu dotychczasowego pobytu i nie może takiego uzyskać w Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym, w którym aktualnie przebywa, bowiem zgodnie z wyrokiem sądu powszechnego posiada prawo do lokalu socjalnego, w którym po opuszczeniu zakładu będzie mógł się zameldować. Oczywistym jest również, że sam fakt poddania się leczeniu wiążący się z koniecznością czasowej zmiany miejsca pobytu, nie może zostać potraktowany, jako wskazujący na zamiar opuszczenia miejsca stałego pobytu i stanowić podstawę wymeldowania. Jednak w niniejszej sprawie doszło do eksmisji skarżącego z zajmowanego lokalu, zatem okoliczność czasowego przebywania na leczeniu, nie ma wpływu na ocenę zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu i w konsekwencji wymeldowania skarżącego. Z przytoczonych powyżej powodów nieusprawiedliwiony okazał się zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 35 oraz art. 24 ust.1, art. 25 ust. 1 i art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.