IV SA/Wr 374/14
WyrokWSA we Wrocławiu2014-10-23
Skład orzekający: Julia Szczygielska, Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Alojzy Wyszkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, oparta na opiniach jednostek orzeczniczych I i II stopnia, jest zgodna z prawem, mimo zarzutów strony skarżącej o pominięcie jej w postępowaniu i błędne ustalenie stanu faktycznego?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny opinii lekarskich dotyczących chorób zawodowych. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń lekarskich wydanych przez uprawnione jednostki, o ile nie budzą one wątpliwości w świetle pozostałych dowodów i nie zawierają wad formalnych. W przypadku braku takich wad, sąd bada jedynie zgodność z prawem postępowania administracyjnego i decyzji organu.Stan faktyczny
Strona skarżąca domagała się stwierdzenia choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka. Organy administracji, opierając się na opiniach dwóch jednostek orzeczniczych (I i II stopnia), stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wskazując na pozazawodowy charakter schorzenia oraz różnorodność wykonywanych przez skarżącą czynności, które nie nosiły znamion monotypii. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania, w tym pominięcie jej w postępowaniu i błędne ustalenie stanu faktycznego. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Julia Szczygielska Sędziowie : Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski (spr.) Protokolant : st. sekretarz sądowy Dorota Hurman po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r. nr 212, poz. 1263 ze zm., dalej: ustawa), art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 8 ust. 1 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 105, poz. 869 ze zm.) jak również art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania J. S. (dalej: strona, odwołująca się, skarżąca) od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych), zakwestionowaną decyzję utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że strona pracowała kolejno w:
1) Jednostce Wojskowej [...] w G. (następca prawny: Jednostka Wojskowa nr [...] w G. - zlikwidowana):
od dnia 14 września 2000 r. do dnia 30 listopada 2001 r. jako pracownik pomocniczy kuchni i stołówki żołnierskiej.
2) Jednostce Wojskowej nr [...] w G. (zlikwidowana):
od dnia 1 grudnia 2001 r. do dnia 31 stycznia 2003 r. w jako pracownik pomocniczy kuchni i stołówki żołnierskiej,
od dnia 1 lutego 2003 r. do dnia 31 sierpnia 2006 r. jako kucharz.
3) Przedszkolu Publicznym Nr [...] w G.:
od dnia 1 września 2006 r. do nadal w jako kucharz.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie choroby zawodowej strony - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1). Zawiadomienie z dnia 9 maja 2013 r. otrzymały strony postępowania administracyjnego:
- J. S.,
- Przedszkole Publiczne Nr [...] w G..
D. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. dnia 30 sierpnia 2013 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1). Jednostka orzecznicza I stopnia diagnostycznego swoje stanowisko uzasadniła tym, że: "W wykonanym w trakcie diagnostyki w tutejszym Ośrodku badaniu EMG stwierdzono graniczne wartości przewodzenia we włóknach ruchowych obu nerwów pośrodkowych w odcinku dystalnym, przy prawidłowych parametrach przewodzenia we włóknach czuciowych. W badaniu neurologicznym stwierdzono ograniczenie ruchomości w odcinku szyjnym. Niepełne zaciska dłoń w pięść, niezupełne przeciwwstawienie palców I i V obustronnie. W badaniu radiologicznym odcinka szyjnego stwierdzono na poziomie C4-C5 centralną szeroką przepuklinę jądra miażdżystego z uciskiem worka oponowego i rdzenia. Dla rozpoznania choroby zawodowej wymagane jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sposobem wykonywania pracy, a rozpoznanym schorzeniem. W przypadku zespołu cieśni nadgarstka należy wykazać liczne i długotrwale wykonywane ruchy monotypowe w stawach nadgarstkowych, polegające na ich zginaniu i prostowaniu skutkujące uciskiem na nerw pośrodkowy. Zakres wykonywanych przez Panią J. S. czynności zawodowych był różnorodny i szeroki i nie wiązał się z długotrwałym wykonywaniem ruchów zginania i prostowania w zakresie nadgarstków z jednoczesnym uciśnięciem nerwu pośrodkowego. Mając powyższe na uwadze nie znaleziono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych. Choroba ma charakter pozazawodowy."
Strona nie zgodziła się z powyższym orzeczeniem lekarskim i złożyła wniosek o przeprowadzenie ponownych badań w jednostce orzeczniczej II stopnia diagnostycznego.
Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., dnia [...] listopada 2013 r., wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1). Jednostka orzecznicza II stopnia diagnostycznego swoje stanowisko uzasadniła tym, że: "...w trakcie aktualnej obserwacji klinicznej przeanalizowano dostępną dokumentację lekarską pacjentki w tym kartę oceny narażenia zawodowego, przeprowadzono konsultację neurologiczną ortopedyczną. W wykonanym obecnie badaniu EMG stwierdzono początkowy zespół cieśni nadgarstka lewego a przewodzenie w pozostałych nerwach kończyn górnych jest prawidłowe. Natomiast w przedmiotowym badaniu neurologicznym zwraca uwagę brak odruchów głębokich w kończynie górnej prawej i ich osłabienie w lewej oraz ograniczenie ruchomości kręgosłupa szyjnego. Z dostarczonego przez pacjentkę wyniku badania TK kręgosłupa szyjnego wynika istnienie szerokiej centralnej przepukliny jądra miażdżystego z uciskiem worka oponowego i rdzenia. Utrzymywanie się dolegliwości ze strony kończyn górnych - pomimo leczenia operacyjnego zespołu cieśni nadgarstka - świadczy pośrednio o zespole podwójnego ucisku i istnieniu objawów korzeniowych w kończynach górnych. Z analizy charakteru wykonywanych czynności zawodowych wynika, że wykonywane przez badaną czynności obciążały kończyny górne, jednak nie jest to równoznaczne z monotypią ruchów mogących stwarzać ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka. Uwzględniając powyższe, a także biorąc pod uwagę dane odnośnie sposobu wykonywania czynności zawodowych i stopnia obciążenia kończyn górnych (duża różnorodność i zmienność w czasie czynności obciążających w różny sposób kończyny górne) oraz istniejące pozazawodowe udokumentowane czynniki ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka (otyłość, hipercholesterolemia, subkliniczna niedoczynność tarczycy, zmiany zwyrodnieniowe w stawach nadgarstków) nie znajdujemy podstaw do rozpoznania u badanej bezspornie lub z wysokim przeważającym prawdopodobieństwem przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka."
Na podstawie powyższych opinii jednostek I i II stopnia diagnostyczno-orzeczniczego oraz w oparciu o ocenę narażenia zawodowego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1).
Od powyższej decyzji strona odwołała się zarzucając jej pominięcie w postępowaniu poprzez niedoręczenie wszystkich pism, w tym orzeczenia lekarskiego nr [...] , błędne ustalenie stanu faktycznego, a także oparcie się wyłącznie na dokumentacji przedstawionej przez pracodawcę.
D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., na podstawie zgromadzonej dokumentacji dotyczącej choroby zawodowej odwołującej się wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego państwowego inspektora sanitarnego muszą być spełnione łącznie, jak to wynika w art. 2351 i art. 2352 k.p. oraz § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, trzy warunki:
choroba musi być rozpoznana przez upoważnioną do tego placówkę służby zdrowia i znajdować się w wykazie chorób zawodowych,
choroba ta musi być wywołana czynnikami szkodliwymi znajdującymi się w środowisku pracy albo sposobem wykonywania pracy,
wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych musi nastąpić w okresie ustalonym w załączniku do ww. rozporządzenia.
W przypadku strony dochodzenie sanitarno-epidemiologiczne wykazało, że wykonując swoje obowiązki zawodowe była narażona na sposób wykonywania pracy obciążający kończyny górne.
Odnośnie klinicznych podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stwierdził, że placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych, tj. Dolnośląski Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy we W. - Oddział w L. oraz Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. nie rozpoznały przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1). Jednostki orzecznicze były zgodne co do faktu, iż zakres wykonywanych przez odwołującą się czynności był różnorodny, szeroki i nie wiązał się z długotrwałym wykonywaniem ruchów zginania i prostowania w zakresie nadgarstków. Charakter wykonywanych czynności obciążał kończyny górne, jednakże nie jest to równoznaczne z monotypią ruchów, czyli ruchów mogących stwarzać ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka. Nadto jak zgodnie wskazały jednostki orzecznicze u strony istnieją pozazawodowe czynniki rozwoju rozpoznanego schorzenia - otyłość, hipercholesterolemia, niedoczynność tarczycy, zmiany zwyrodnieniowe w stawach nadgarstków, które niezależnie od dokonanej oceny narażenia zawodowego, są czynnikami wskazującymi na pozazawodowy charakter schorzenia. W tym stanie rzeczy zawodowe tło schorzenia zostało wykluczone.
Odnosząc się do zawartej w odwołaniu kwestii dotyczącej pominięcia strony postępowania poprzez nie doręczenie orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu oraz wezwania na badania, organ odwoławczy wyjaśnił, że wyżej wymieniony Instytut nie jest organem administracji, jest natomiast jednostką orzeczniczą II stopnia diagnostycznego. Podkreślić należy, że pełnomocnik strony upoważniony był do reprezentowania jej przed sądami powszechnymi, sądami administracyjnymi oraz organami administracji i organami ścigania. Zatem przesłanie orzeczenia lekarskiego, a tym bardziej wezwania na badanie odwołującej się dokonane zostało prawidłowo.
Odpowiadając na zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego i przyjęcie, że obciążenie pracą kończyn górnych nie jest jednoznaczne z monotypią ruchów mogących stwarzać ryzyko rozwoju cieśni nadgarstka wskazał, iż sama odwołująca się w odwołaniu opisując zakres wykonywanych czynności wskazuje na "ruchy zginania i prostowania palców." W kwestii rozpoznania omawianej choroby zawodowej istotne jest długotrwałe wykonywanie ruchów zginania i prostowania w zakresie nadgarstków z jednoczesnym uciśnięciem nerwu pośrodkowego.
Odnośnie zarzutu uwzględnienia przez organ I instancji jedynie dokumentacji przedstawionej przez ostatniego pracodawcę podkreślił, że wbrew twierdzeniom odwołującej się ocena narażenia zawodowego u ostatniego pracodawcy przeprowadzona została poprzez wizytację stanowiska pracy w dniu 17 maja 2013 r., zatem zarzut ten nie znajduje potwierdzenia w toku prowadzonego postępowania. Ponadto z akt sprawy wynika, że były poczynione ustalenia co do oceny narażenia u poprzednich pracodawców. Poza tym zauważyć trzeba, iż strona była prawidłowo pouczona o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, zgodnie z art. 10 k.p.a. - nie skorzystała z przysługujących jej uprawnień, niemniej jednak stosownie do art. 81 k.p.a. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną jeżeli strona miała możność wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. W związku z powyższym zarzut nie zasługuje na uwzględnienie.
Organ odwoławczy odnosząc się do twierdzenia skarżącej na istnienie domniemania związku przyczynowo- skutkowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie w miejscu pracy podał, że kwestia ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pozostaje w zakresie obowiązków lekarza orzecznika, który dysponuje odpowiednią wiedzą medyczną pozwalającą na ustalenie wyżej wymienionego związku. Organ administracji nie jest ustawowo uprawniony do takiej oceny. Lekarz orzecznik to lekarz specjalista, który ma świadomość doniesień naukowych i dysponuje szeroką wiedzą medyczną oraz posiada odpowiednią praktykę w zakresie orzecznictwa w sprawie chorób zawodowych. Jednostki orzecznicze upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych w procesie orzeczniczym badają związek pomiędzy narażeniem zawodowym a jego wpływem na stan zdrowia, każdorazowo oceniają rodzaj narażenia zawodowego stanowiący przyczynę powstania choroby zawodowej i skutek jego działania powodujący powstanie charakterystycznych schorzeń. Dochodzenie przeprowadzone przez lekarza orzecznika potwierdziło, że źródło zdiagnozowanego u strony schorzenia należy wiązać z czynnikami pozazawodowymi, tym samym wskazuje na brak związku przyczynowo-skutkowego w rozpatrywanej sprawie. Natomiast w zakresie działań Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest ustalenie warunków pracy, które mogły przyczynić się do powstania choroby zawodowej. Mając powyższe na względzie organ I instancji, wykazał pełne zaangażowanie dążąc do wyjaśnienia powyższej kwestii. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny podjął wszelkie konieczne i możliwe czynności mające na celu ustalenie stanu faktycznego - zgodnie z art. 7 k.p.a., tj. przeprowadzona została wnikliwa ocena narażenia zawodowego.
Dalej organ odwoławczy podał , że zespół cieśni nadgarstka występuje często u kobiet wykonujących powtarzające czynności np. u maszynistek, włókniarek ("Choroby zawodowe" pod red. K. Marka). Charakter pracy i wykonywane czynności tych grup zawodowych nie sposób porównać do pracy kucharza, pomocy kuchennej, które jak wskazuje doświadczenie życiowe, cechuje zróżnicowany charakter wykonywanych prac. Zdaniem organu ocena dokonana przez lekarzy orzeczników jest spójna z doniesieniami literatury.
Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania:
- art. 10 § 1 w związku z art. 79 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie skarżącej w postępowaniu dowodowym, tj. nie doręczenie wszystkich pism, w tym orzeczenia lekarskiego nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej oraz wezwania na badania ustanowionemu prawidłowo pełnomocnikowi;
- art. 7 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że obciążenie pracą kończyn górnych nie jest jednoznaczne z monotypią ruchów mogących stwarzać ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka, nie biorąc pod uwagę rzeczywiście wykonywanej przez skarżącą pracy, a jedynie przedstawioną przez ostatniego pracodawcę dokumentację, która nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie sprawy;
- art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a. i § 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez rozpatrzenie sprawy w oparciu o opinię nie spełniającą wymogów określonych w powołanych przepisach;
- art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 84 § 1 k.p.a. i § 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, poprzez oparcie się w zaskarżonej decyzji wyłącznie na dokumentacji przedstawionej przez pracodawcę nie ustosunkowując się do całego materiału dowodowego oraz nie wyjaśniając dlaczego prace wykonywane przez skarżącą nie stwarzały zagrożenia dla choroby zawodowej;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji podstaw, dla których organ nie wziął pod uwagę wyjaśnień skarżącej, co do rzeczywistego charakteru pracy.
Do skargi skarżąca dołączyła dokumenty w postaci historii choroby, skierowania do ortopedy, a także wyników badań mających dowieść niewystępowanie u skarżącej pozazawodowych czynników rozwoju rozpoznawanego schorzenia, wytworzonych na przestrzeni 2011 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Odnośnie załączonej dokumentacji organ odwoławczy wskazał, że była ona znana obydwu jednostkom orzeczniczym, które zgodnie uznały, iż brak jest podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej i nie wnosi nic nowego do sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów naruszenia prawa procesowego, gdyż stoi ono na straży podmiotowych praw podatnika, zapewniając stronie w procesie stosowania prawa podatkowego pozycję gwarantującą skuteczną obronę jej praw. Zasadność tych zarzutów należy ocenić w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b i c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tylko bowiem w przypadku naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (lit. b), lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c") - sąd uwzględnia skargę.
W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego jak i poprzedzająca ją decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych), nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność, czyli zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy administracji.
Kodeks pracy w art. 235¹ - stanowi, że za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów choroby w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Oznacza to, że choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą (jej rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania). Choroby zawodowe zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych.
Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
W związku z tym skarżąca została poddany badaniu w jednostkach medycznych, to jest w D. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy we W. – Oddział w L. i w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Ośrodki te nie znalazły podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20 pkt 1 wykazu chorób zawodowych wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych)
Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania opinii tych jednostek orzeczniczych pierwszego i drugiego stopnia. Lekarze obu tych jednostek wydali jednobrzmiące orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Trzeba tu zaznaczyć, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej ma charakter opinii biegłego, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych.
W orzecznictwie wielokrotnie podkreślano, że wydane w sprawie orzeczenie lekarskie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego, a organ prowadzący postępowanie jest nim związany. Organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia skarżącego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007, sygn. akt II OSK 1078/06 publikowany w CBOSA i powołane w nim orzecznictwo).
Sąd administracyjny kontrolując pod względem zgodności z prawem decyzję państwowego inspektora sanitarnego, może zakwestionować ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organ, co może prowadzić do zakwestionowania pod względem formalnym również orzeczenia lekarskiego, np. że zostało wydane w niewłaściwej formie, bez uzasadnienia lub przez nieuprawnionego lekarza, bądź uprawnionego lekarza lecz niezatrudnionego we wskazanej w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych jednostce organizacyjnej, jednak nie może to dotyczyć merytorycznej treści orzeczenia lekarskiego. Zakwestionowanie orzeczeń lekarskich jest także możliwe w przypadku, jeżeli w materiale dowodowym znajdują się orzeczenia lekarzy zatrudnionych w uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych jednostkach organizacyjnych, które zawierają różne ustalenia (rozpoznania chorobowe). Jednak nawet w takiej sytuacji organ ani sąd administracyjny, nie są uprawnieni do weryfikacji treści merytorycznej orzeczeń lekarskich, co najwyżej organ może żądać wydania kolejnych orzeczeń przez inne uprawnione jednostki organizacyjne w celu ujednolicenia stanowisk.
Nie będąc uprawniony do poddawania analizie materiału dowodowego z medycznego punktu widzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 listopada 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 256/08 dostępne w CBOSA), Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organ opierając się o stanowiska zajęte przez uprawnionych lekarzy, zgodnie z prawem rozstrzygnął sprawę.
Sąd jednocześnie podzielił argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i odpowiedzi na skargę wskazującą, że postępowanie w omawianej sprawie dotyczyło wyłącznie choroby zawodowej: - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespołu cieśni w obrębie nadgarstka
Orzeczenia lekarskie w sprawie wydali lekarze spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach prawa. Uprawnieni do orzekania lekarze swoje opinie oparli na całości zebranej dokumentacji medycznej. Obie placówki służby zdrowia upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych były zgodne co do faktu, że brak jest podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej. W opinii tych jednostek podano, że "z analizy charakteru wykonywanych czynności zawodowych wynika, że wykonywane przez badaną czynności obciążały kończyny górne, jednak nie jest to równoznaczne z monotypią ruchów mogących stwarzać ryzyko rozwoju zespołu cieśni nadgarstka. Uwzględniając powyższe, a także biorąc pod uwagę dane odnośnie sposobu wykonywania czynności zawodowych i stopnia obciążenia kończyn górnych (duża różnorodność i zmienność w czasie czynności obciążających w różny sposób kończyny górne) oraz istniejące pozazawodowe udokumentowane czynniki ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka nie znajdujemy podstaw do rozpoznania u badanej bezspornie lub z wysokim przeważającym prawdopodobieństwem przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni nadgarstka."
Wobec powyższego zatem, nie każde schorzenie, nawet gdy pozostaje w związku ze szkodliwymi warunkami pracy może być zakwalifikowane jako choroba zawodowa, tak jak nie zawsze szkodliwe warunki pracy prowadzą do tego wyniku.
Nadto podkreślić należy, że żaden przepis nie nakłada na orzecznicze jednostki medyczne lub organy orzekające w sprawie chorób zawodowych wykazania, co konkretnie było przyczyną danego schorzenia. Jednostka orzecznicza, czy organ, ustalają jedynie, czy schorzenie aktualnie istnieje oraz czy powstało w związku z warunkami pracy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 16 marca 2011 r. VII SA/Wa 2203/10).
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że podnoszone przez skarżącą okoliczności związane m. innymi ze stanem zdrowia, aczkolwiek bardzo istotne z Jej punktu widzenia, nie mogły być uwzględnione przez Sąd z tej to przede wszystkim przyczyny, iż względy społeczne, czy też sprawiedliwości społecznej Sąd ten nie może brać pod uwagę, jako, że dotyczą one sfery pozaprawnej.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło