II OZ 559/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 2920/16 o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 grudnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi M. S. wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2016 r., którą zobowiązano skarżącą do powrotu w terminie 15 dni od dnia doręczenia decyzji oraz orzeczono o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji lub w przypadku braku informacji o jej wykonaniu od dnia upływu terminu dobrowolnego powrotu w niej określonego oraz o zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 1 roku od dnia wykonania decyzji na wypadek, jeżeli w terminie określonym w decyzji strona nie opuści terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub przekroczy bądź będzie usiłowała przekroczyć granicę wbrew przepisom prawa. W uzasadnieniu powyższego postanowienia, odwołując się do przepisów art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) oraz art. 331 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 ze zm.), Sąd pierwszej instancji stwierdził, że uzyskanie wstrzymania wykonania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu jest jedynym środkiem ochrony dla cudzoziemca przed przymusowym wykonaniem tej decyzji. Co więcej, udzielenie ochrony tymczasowej jest związane ze standardami rzetelnej procedury i realizacją prawa do sądu. W konsekwencji, po ocenie faktycznych i prawnych następstw, jakie wiązałyby się z wykonaniem zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że brak wstrzymania wykonania tej decyzji groziłby niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla strony skarżącej. Z powyższych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a. orzekł jak na wstępie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, zarzucając mu naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. poprzez orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji pomimo braku wykazania przez stronę skarżącą realizacji którejkolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania decyzji oraz konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wstrzymanie wykonania decyzji jest zasadne. W związku z powyższym, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek strony skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika więc, iż warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jej wykonania. Sąd orzeka, bowiem w kwestii wstrzymania wykonania na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla strony skarżącej niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. Ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanego aktu spoczywa na wnioskodawcy. Podkreślić przy tym trzeba, że możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. nie oznacza, iż Sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2008, s. 335 i n.). Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, iż wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. W okolicznościach niniejszej sprawy trafnie zauważa się w rozpoznawanym zażaleniu, że Sąd pierwszej instancji z góry podzielił jedyny argument podany przez skarżącą we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, że za udzieleniem skarżącej ochrony tymczasowej przemawia konieczność zachowania standardów rzetelnej procedury i urzeczywistnienia prawa strony do sądu. Tymczasem skarżąca w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika – adwokata, co – w powiązaniu ze specyfiką tego postępowania, które nie wymaga osobistego udziału strony na rozprawie i zasadą orzekania na podstawie akt sprawy (art. 107 i art. 133 § 1 P.p.s.a.) - wyklucza przyjęcie, że do zapewnienia stronie prawa do sądu konieczne jest orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju "automatyzm" stosowania ochrony tymczasowej, do którego prowadzi argumentacja Sądu pierwszej instancji, oznaczałby zaś, że w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem kraju przez cudzoziemca, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tymczasem możliwości takiej ustawodawca nie przewidział stawiając wymóg, by to strona uprawdopodobniła przesłanki wskazane w art. 61 § 3 P.p.s.a. W sprawie tego rodzaju, co poddana kontroli, istnienia tych przesłanek, nie można domniemywać (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 31 marca 2017 r. sygn. akt II OZ 295/17; z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt II OZ 442/17; z dnia 12 maja 2017 r. sygn. akt II OZ 448/17; z dnia 18 maja 2017 r. sygn. akt II OZ 463/17 – orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę powyższą argumentację, należy stwierdzić, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania żądanej przez nią ochrony tymczasowej. Mając powyższe na względzie, sformułowany przez skarżącą wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a., dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z tych względów, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 i art. 61 § 3 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.