I OSK 1952/17

Dnia [...] marca 2018 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski (spr.) po rozpoznaniu w dniu [...] marca 2018 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia [...] kwietnia 2017 r. sygn. akt [...] w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] października 2016 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy wydania wtórnika prawa jazdy oddala skargę kasacyjną [pic] I OSK 1952/17 Uzasadnienie Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie odmowy wydania wtórnika prawa jazdy. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne. Wyrokiem Sądu Rejonowego w D. II Wydziału Karnego z dnia [...] listopada 2015 r., [...], J. W. został uznany za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu aktem oskarżenia, to jest kierowania w ruchu lądowym motorowerem będąc w stanie nietrzeźwości, przy stwierdzonym stężeniu alkoholu w wydychanym powietrzu wynoszącym 1,01 miligrama na litr wydychanego powietrza. Orzeczony został jednocześnie wobec niego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów, do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kategorii B, na okres 4 lat i zobowiązano go do zwrotu posiadanego prawa jazdy organowi, który go wydał. Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. Starosta D. zwrócił się do J. W. o zwrot dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii A, B, B+E, wydanego w dniu [...] września 2015 r. W dniu [...] lutego 2016 r. J. W. oświadczył, że zgubił swoje prawo jazdy kat. A + B +E w miejscowości S. w dniu [...] stycznia 2016 r. Następnie Starosta D. decyzją z dnia [...] lutego 2016 r., orzekł o cofnięciu J. W. uprawnień do kierowania pojazdami kategorii A, B+E na okres od dnia 9 lutego 2016 r. do dnia 9 lutego 2020 r. W dniu [...] września 2016 r. J. W. złożył wniosek o wydanie mu wtórnika prawa jazdy kat B (część E) z powodu utraty dokumentu. Decyzją z dnia [...] września 2016 r. Starosta D. odmówił J. W. wydania wtórnika prawa jazdy kat. B. Powodem odmowy był wynikający z art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 627), dalej ustawa, zakaz wydania prawa jazdy kat. B w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujących uprawnienia w zakresie kategorii A. W odwołaniu od ww. decyzji J. W. podniósł, że jest ona sprzeczna z wyrokiem sądu powszechnego. Prawo jazdy jest mu potrzebne do podjęcia pracy. Decyzją z dnia [...] października 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że wtórnik prawa jazdy nie może być wydany osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych – w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu oraz wobec której wydano decyzję o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami lub zatrzymaniu prawa jazdy. J.W. posiadał prawo jazdy kategorii: A, B, B+E, nr [...] wydane przez Starostę D.. W następstwie wyroku sądu karnego Starosta D. wydał w dniu [...] lutego 2016 r. decyzję o cofnięciu J. W. uprawnień do kierowania pojazdami kat. A, B+E. Decyzja ta stała się ostateczna. Stosownie do art. 12 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie obowiązywania tej decyzji. Przepis art. 12 ust. 2 stanowi, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 lub B – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Oznacza to, że w sytuacji, w której na podstawie prawomocnego wyroku sądu powszechnego skarżącego obowiązuje zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem kategorii B – a zatem także AM, A1, A2 lub A - niedozwolone jest wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B – o co strona wnosiła we wniosku z dnia 24 maja 2016 r. Na decyzję ostateczną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wniósł J. W.. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wskazał, że zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy zakaz wydawania prawa jazdy obejmuje osobę, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei w myśl art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 czerwca 2014 r. o zmianie ustawy o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2014 r. poz. 970), dalej ustawa zmieniająca, obowiązującym od dnia 25 października 2014 r., zakaz wydawania prawa jazdy stosuje się wprost do osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B - w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii A. Wskazana zmiana w sposób wyraźny poszerzyła katalog przypadków, w których kierowca wobec którego sąd karny orzekł zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A, zostaje ograniczony w korzystaniu z uprawnień innych kategorii. Zgodnie z art. 3 ustawy zmieniającej przepis art. 12 ust. 2 ustawy w zmienionej wersji ma wprost zastosowanie do osób, wobec których orzeczono prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych po dniu wejścia w życie tej zmieniającej ustawy (czyli od dnia 25 października 2014 r.). Tym samym ustawodawca wprost nakazał stosowanie zmienionego art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy do osób, wobec których poczynając od dnia 25 października 2014 r. zapadł wyrok zawierający zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A. Skoro wobec skarżącego orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii A i wyrok ten stał się prawomocny, to organy administracji dokonały prawidłowej wykładni wskazanych powyżej przepisów uznając, że mają one zastosowanie również do skarżącego, wobec którego orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmujący uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii A - w okresie obowiązywania tego zakazu. Prawomocne orzeczenie sądu karnego spowodowało zatem, że skarżącemu na pewno nie można wydać prawa jazdy kategorii B. Sąd I instancji podkreślił także, że w celu otrzymania wtórnika prawa jazdy niezbędne jest legitymowanie się uprawnieniem do wydania urzędowego dokumentu prawa jazdy. Zakaz wynikający z art. 12 ust. 1 i ust. 2 ustawy dotyczy bowiem nie tylko wydania prawa jazdy, ale także wszystkich innych czynności organu, których skutkiem byłoby uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami w okresie i zakresie wynikającym z sądowego zakazu prowadzenia pojazdów określonej kategorii. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia [...] kwietnia 2017 r. skargę kasacyjną wniósł J. W.. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił mu naruszenie: 1/ przepisów prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy w związku z art. 2, art. 8 ust. 2, art. 10, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 i 175 Konstytucji RP, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy i tym samym bezzasadną odmowę wydania wtórnika prawa jazdy kategorii B skarżącemu, który spełnia wszystkie pozytywne przesłanki uzyskania prawa jazdy kat. B, a wyrok sądu karnego nie pozbawił go tych uprawnień; w ocenie skarżącego kasacyjnie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy na podstawie art. 8 § 2 Konstytucji i zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji, powinien zostać uznany przez Sąd I instancji jako sprzeczny ze wskazanymi przepisami Konstytucji, w wyniku czego decyzje administracyjne powinny były zostać uchylone; 2/ przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej p.p.s.a., w związku z art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a., polegające na tym, że sąd administracyjny dokonał błędnej oceny działań organu administracyjnego i w efekcie niesłusznie oddalił skargę, podczas gdy organ administracyjny pominął przy załatwianiu sprawy słuszny interes skarżącego, w wyniku czego nie został mu wydany dokument potwierdzający faktycznie i prawnie posiadane uprawnienia do prowadzenia pojazdów objętych kategorią B prawa jazdy; sąd administracyjny nie dostrzegł także, że organ administracyjny przekroczył zasadę zaufania do organów państwa i mimo treści wyroku Sądu Rejonowego w D., na mocy którego skarżący zachował uprawnienia do prowadzenia pojazdów mechanicznych kat. B, uniemożliwił skarżącemu korzystanie w ww. uprawnień, poprzez odmowę wydania wtórnika dokumentu prawa jazdy. Wskazując na powyższe naruszenia autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Skarżący kasacyjnie złożył także oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy i rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego też, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Biorąc po uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Podkreślenia przede wszystkim wymaga, że aby otrzymać wtórnik prawa jazdy kategorii B, a skarżący kasacyjnie szczególnie podkreślał, że taki był zakres jego wniosku, trzeba legitymować się uprawnieniem do wydania urzędowego dokumentu prawa jazdy tej kategorii. Autor skargi kasacyjnej koncentruje się w jej zarzutach i w uzasadnieniu przede wszystkim na treści art. 12 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wskazując, że skoro wyrokiem Sądu Rejonowego w D. II Wydziału Karnego z dnia [...] listopada 2015 r., [...], wobec skarżącego orzeczony został środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych z wyłączeniem pojazdów, do prowadzenia których uprawnia prawo jazdy kategorii B, to skarżącemu winien być wydany wtórnik zgubionego prawa jazdy kategorii B – uprawnień w tym zakresie bowiem skarżący nie utracił. Tymczasem w myśl art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie i zakresie obowiązywania tego zakazu. Z kolei art. 12 ust. 2 pkt 1 stanowi, że przepis ust. 1 pkt 2 stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie lub zwrot zatrzymanego prawa jazdy, a także o przywrócenie uprawnienia w zakresie prawa jazdy kategorii B1 lub B – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii AM, A1, A2 lub A. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw, by podzielić wyrażone w skardze kasacyjnej stanowisko dotyczące uchybień Sądu I instancji w zakresie wykładni i zastosowania art. 12 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy. Skoro w myśl cytowanych przepisów prawo jazdy nie może być wydane osobie, w stosunku do której został orzeczony prawomocnym wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych i zakaz ten stosuje się także wobec osoby ubiegającej się o wydanie prawa jazdy (czyli także jego wtórnika) kategorii B – w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych obejmującego uprawnienie w zakresie prawa jazdy kategorii A, to słusznie Sąd Wojewódzki ocenił – mając na uwadze stan faktyczny sprawy – jako zgodną z prawem odmowę wydania skarżącemu wtórnika prawa jazdy w zakresie kategorii B. Warto przy tym podkreślić, że choć odmowa wydania wtórnika prawa jazdy w zakresie kategorii B nastąpiła na skutek orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych określonych w kategorii A, to decyzja nie została wydana w wykonaniu wyroku Sądu Rejonowego w D. II Wydziału Karnego z dnia [...] listopada 2015 r., [...]. Jak słusznie bowiem stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. w wyroku z dnia [...] kwietnia 2014 r., [...]: "Wyrażenie "osoba ubiegająca się o wydanie prawa jazdy" w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy odnosi się do podmiotu, który ubiega się o wydanie prawa jazdy (a więc i wtórnika prawa jazdy) potwierdzającego istnienie uprawnień, których nie posiadał w chwili prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie karne. W tym znaczeniu przepis ten przewiduje negatywne skutki skazania, ale nie ingerujące w zakres orzeczenia sądu i nie narusza proporcji między sankcją orzeczoną przez sąd, a jej dalszymi konsekwencjami przewidzianymi ex lege przez ustawodawcę". Nie jest więc uprawnione twierdzenie skarżącego, że odmowa wydania wtórnika prawa jazdy w zakresie kategorii B stanowi niedopuszczalne rozszerzenie decyzją administracyjną sankcji orzeczonej wyrokiem sądu karnego, a także, że doszło do naruszenia art. 2, art. 8 ust. 2, art. 10, art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 i art. 45 ust. 1 i 175 Konstytucji RP. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela odmiennego stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia [...] marca 2017 r., [...], powołanego w skardze kasacyjnej. Zaprezentowane w niniejszym wyroku stanowisko w zakresie wykładni art. 12 ust. 2 pkt 1 w związku z art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy jest dominujące w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyroki NSA z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 603/14, z dnia 18 grudnia 2015 r., I OSK 888/14, z dnia 9 grudnia 2015 r. I OSK 678/14, z dnia 29 października 2015 r., I OSK 382/14). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.