I SA/Kr 1396/16

|Sygn. akt I SA/Kr 1396/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 stycznia 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędziowie: WSA Paweł Dąbek (spr.), WSA Waldemar Michaldo, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, w dniu 9 stycznia 2017 r., sprawy ze skargi Inspektora w W., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 3 października 2016 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, , I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie, organu I instancji,, II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej, koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych)., Postanowieniem z dnia 3 października 2016r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 20 lipca 2016r. nr [...], w którym organ I instancji odmówił wierzycielowi Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanemu w W. (dalej: strona skarżąca) umorzenia kosztów egzekucyjnych w kwocie 5.632,68 zł przypadających na rzecz organu egzekucyjnego. Koszty te powstały w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego do majątku zobowiązanej K.Z. na wniosek strony skarżącej. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 5 lutego 2016r. w związku z bezskutecznością postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wydał postanowienie z dnia 22 kwietnia 2016r., w którym obciążył stronę skarżącą kosztami postępowania w kwocie 5.632,68 zł. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy, którego rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez wierzyciela do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który z kolei wyrokiem o sygn. akt I SA/Kr 1089/16 z dnia 19 października 2016r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Przed rozstrzygnięciem sprawy wyżej powołanym wyrokiem, strona skarżąca pismem z dnia 11 maja 2016r. zwróciła się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie naliczonych kosztów egzekucyjnych. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że jako organ administracji publicznej działa zgodnie ze swoją właściwością na podstawie ustawy Prawo budowlane, nie posiada środków na koszty związane z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi, ma ograniczony budżet na wydatki związane z podstawową działalnością urzędu, a zapłata kosztów egzekucyjnych – skoro jest on organem skarbu państwa – będzie stanowiła jedynie transfer środków pieniężnych w obrębie wydatków ponoszonych przez budżet państwa na działalność swoich jednostek administracyjnych. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2016r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia kosztów powstałych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W zażalenia na w/w rozstrzygniecie, strona skarżąca przytoczyła te same argumenty co we wniosku o umorzenie, stwierdzając także, że za umorzeniem kosztów postępowania egzekucyjnego przemawiają przesłanki zawarte w art. 64e § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 64e § 3 tej ustawy, które nie zostały przez organ należycie przeanalizowane. Zarzuciła ponadto organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia 3 października 2016r. utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji, podzielając pogląd organu, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewidują szczególnego trybu postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych w sytuacji, gdy wierzycielem jest jednostka finansowana przez budżet państwa, a nadto, że umorzenie kosztów egzekucyjnych obciążających wierzyciela nie może stanowić reguły i powinno wynikać z wyjątkowych okoliczności. Organ podkreślił wagę racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi w kontekście instytucji umorzenia kosztów egzekucyjnych, także konieczność uwzględnienia przy ocenie zaistnienia przesłanki ważnego interesu publicznego nie tylko interesu wierzyciela, ale także charakteru i celu, jakiemu służą środki wpłacane z tytułu kosztów egzekucyjnych, stanowiące dochód budżetu państwa. Organ odwoławczy uznał, że strona skarżąca jak każdy inny wierzyciel powinna ponosić ryzyko obciążenia kosztami egzekucyjnymi nie ściągniętymi od zobowiązanego, powinien także wskazać majątek zobowiązanego, o którym posiada wiedzę i ocenić potencjalną skuteczność wszczynanego postępowania egzekucyjnego, kierując tytuły wykonawcze do egzekucji, a nadto powinna być świadoma, iż bezskuteczność postępowania egzekucyjnego spowoduje obciążenie go ewentualnymi kosztami egzekucyjne. Strona skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając: - naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 64e § 2 i § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wobec braku przeanalizowania i uzasadnienia w sposób dostateczny przez organ niezaistnienia przesłanki wymienionej w art. 64e § 2 pkt 1 w zw. z art. 64e § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj.: obciążenia wierzyciela obowiązkiem uiszczenia kosztów egzekucyjnych jako gospodarczo nieuzasadnionych wobec stwierdzenia nieściągalności od zobowiązanego dochodzonego obowiązku, - naruszenie przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a/ art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wobec zaniechania rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie i ustalenia, czy zaistniały okoliczności faktyczne uzasadniające przyjęcie podstaw do umorzenia kosztów egzekucyjnych ze względu na spowodowanie znacznego uszczerbku dla sytuacji finansowej strony skarżącej w następstwie poniesienie kosztów egzekucyjnych wobec braku gospodarczego uzasadnienia ich ściągnięcia. b/ art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez niepełne uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, pomijające treść wniosku o umorzenie kosztów egzekucji i zarzuty wniesione w zażaleniu, c/ art. 12 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez uchybienie obowiązkowi wnikliwego działania w sprawie. Zdaniem strony skarżącej zastrzeżenia budzi trybu procedowania organów, w szczególności dowolność przy odmowie rozpatrzenia wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych. Organ nie wypełnił bowiem obowiązku rozstrzygnięcia co do faktów i prawa, a fakt uznaniowości organu przy ocenie okoliczności sprawy nie oznacza, że organ jest zwolniony od przestrzegania zasad postępowania, a w tym należytej oceny materiału dowodowego. Sam fakt braku wprost wyrażonej w ustawie zasady zwalniania organów administracji publicznej z kosztów egzekucyjnych, nie stanowi przesłanki do odmowy uwzględnienia wniosku strony, którą dopiero ocena organu dokonana na gruncie zgromadzonego materiału w sprawie pod kątem art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje: Podstawę prawną wydania przez organ egzekucyjny I instancji przedmiotowego postanowienia stanowił art. 64e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz.U. z 2016r., poz. 599 ze zm. – dalej: u.p.e.a.). Stosownie do tego przepisu, organ egzekucyjny może umorzyć w całości lub w części przypadające na jego rzecz koszty egzekucyjne, jeżeli stwierdzono nieściągalność od zobowiązanego dochodzonego obowiązku lub gdy zobowiązany wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów egzekucyjnych bez znacznego uszczerbku dla swojej sytuacji finansowej (pkt 1), za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny (pkt 2), ściągnięcie tylko kosztów egzekucyjnych spowodowałoby niewspółmierne wydatki egzekucyjne. Przy czym § 3 art. 64e u.p.e.a. stanowi, że koszty egzekucyjne powstałe w egzekucji należności pieniężnych mogą być umorzone w przypadkach określonych w § 2 pkt 1, jeżeli obciążenie wierzyciela obowiązkiem uiszczenia tych kosztów byłoby gospodarczo nieuzasadnione. Niezależnie jednak od zasadności rozstrzygnięcia przez organ, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie postanowienie organu odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, należało uchylić w związku ze stwierdzeniem zaistnienia przesłanki dającej podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową pozwalającą na ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją lub postanowieniem, gdy postępowanie prowadzące do jej wydania było dotknięte kwalifikowaną wadą procesową (por. komentarz do art. 145 k.p.a. w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, Lex 2016). Przyczyny wznowienia postępowania zostały wymienione enumeratywnie w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Sąd przypomina, że wyrokiem z dnia 19 października 2016r. sygn. I SA/Kr 1089/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13 lipca 2016r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 kwietnia 2016r., w którym obciążono stronę skarżącą kosztami egzekucyjnymi w kwocie 5.632,68 zł naliczonymi w związku z umorzonym postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym do majątku K.Z. Sąd orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że będące przedmiotem postępowania postanowienie z dnia 3 października 2016r. utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 20 lipca 2016r. w sprawie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego pozostaje w związku z uchylonymi wyrokiem z dnia 19 października 2016r. sygn. akt I SA/Kr 1089/16 postanowieniami w przedmiocie obciążenia strony skarżącej kosztami egzekucyjnymi. W świetle powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. dopuszczalność powtórzenia czynności jurysdykcyjnych w sprawie administracyjnej uzależniona jest od wzruszenia prejudykatu uwzględnionego przy wydawaniu dotychczasowego rozstrzygnięcia i mającego wpływ na jego treść. Jeżeli prejudykat był aktem konstytutywnym i tym samym miał znamiona zdarzenia prawnego (co będzie regułą w przypadku "innej decyzji", o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a.), jego skutki musiały być objęte hipotezą normy materialnej skonkretyzowanej przez organ administracji. Wzruszenie prejudykatu musi mieć charakter następczy i dojść do niego musi po zakończeniu sprawy decyzją ostateczną – tylko wtedy może być przyczyną wznowienia postępowania (por. komentarz do art. 145 k.p.a. w: A. Golęba, T. Kiełkowski, K. Klonowski, H. Knysiak-Molczyk (red.), M. Romańska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WK 2015). Pomiędzy decyzją organu administracji a inną decyzją musi istnieć związek przyczynowy, na który wskazuje zwrot "w oparciu". Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 27 maja 2011r. (II OSK 935/10, LEX nr 1081961) należy wykazać, że decyzje są od siebie zależne, tzn. jedna decyzja stanowi podstawę wydania drugiej, przy czym wydanie tej drugiej decyzji nie będzie możliwe bez wcześniejszego wydania decyzji pierwszej (podobnie wyrok NSA z dnia 22 marca 2013r., II OSK 2236/11, LEX nr 1299452). Sformułowanie użyte przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. należy rozumieć szeroko, jako związek pomiędzy decyzjami bądź decyzjami i orzeczeniem sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2011r., II SA/Po 953/11, LEX nr 1153167). Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 10 października 2006r. (II GSK 156/06, LEX nr 276701), związek, o którym mówi art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a, można zobrazować jako pewną sekwencję "działań prawnych" organu administracyjnego, zgodnie z logiką których jedna decyzja lub jedno orzeczenie sądu stanowi podstawę wydania innej decyzji (ta druga decyzja jest zależna od decyzji pierwszej). Podkreślić przy tym trzeba, iż wydanie drugiej decyzji nie będzie możliwe bez wcześniejszego wydania decyzji pierwszej. Językowy sens sformułowania "w oparciu" można przy tym scharakteryzować zwrotem "na podstawie", co wprost wskazuje, iż jakaś rzecz lub jakiś stan (decyzja lub postanowienie) znajduje uzasadnienie czy wręcz merytoryczne umocowanie w jakiejś innej rzeczy lub innym stanie (również decyzji). Pojęcie użyte przez ustawodawcę w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. należy – jak już zaznaczono – rozumieć szeroko, jako związek pomiędzy decyzjami. Przenosząc powyższe rozważania do realiów rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że rozstrzyganie w kwestii umorzenia kosztów egzekucyjnych poprzedzone jest wcześniejszym obciążeniem tymi kosztami egzekucyjnymi wierzyciela, który następnie – po przesądzeniu takiego jego obciążenia przez organ egzekucyjny – domaga się umorzenia ustalonych kosztów. Rozstrzyganie w kwestii umorzenia kosztów egzekucyjnych jest więc w ocenie Sądu logicznym następstwem przesądzenia przez organ obciążenia wierzyciela (który następnie może wnioskować o umorzenie kosztów egzekucyjnych, jeżeli miałby je ponieść z powodu niemożności lub niecelowości ich ściągnięcia od zobowiązanego), czyli z przesądzenia takiego czerpie uzasadnienie swojego bytu. O zastosowaniu ulg w spłacie kosztów egzekucyjnych przez ich umorzenie można mówić dopiero w tym momencie postępowania, kiedy zostaną one ostatecznie naliczone, gdyż nie jest możliwe umarzanie kosztów egzekucyjnych jeszcze przed ich powstaniem (por. komentarz do art. 64e u.p.e.a. w: E. Cisowska-Sakrajda, M. Faryna, W. Grześkiewicz, D. Kijowski (red.), C. Kulesza, W. Łuczaj, P. Pietraj, J. Radwanowicz-Wanczewska, P. Starzyński, R. Suwaj Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Lex 2015). Związek pomiędzy niniejszą sprawą dotyczącą odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych, a sprawami obciążenia strony skarżącej postanowieniami, które zostały uchylone wyrokiem WSA w Krakowie o sygn. I SA/Kr 1089/16, jest – stosownie do wyżej poczynionych uwag – związkiem, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Bez wydania postanowienia o obciążeniu strony skarżącej kosztami postępowania egzekucyjnego, nie byłoby możliwe rozstrzyganie o umorzeniu tych kosztów. Skoro w systemie prawnym nie ostały się rozstrzygnięcia organów obu instancji w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi w związku z ich uchyleniem, to nie powinny w systemie ostać się również mające w nimi związek (czerpiące z nich uzasadnienie swojego bytu) rozstrzygnięcia obu instancji w przedmiocie odmowy umorzenia wierzycielowi takich kosztów egzekucyjnych. W związku z zaistnieniem przesłanki wznowieniowej, Sąd działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), uchylił zaskarżone postanowienie, a z uwzględnieniem art. 135 tej ustawy uchylił także postanowienie organu I instancji, uznając, że jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Na kwotę, ustaloną w oparciu o art. 205 § 2 p.p.s.a. złożyła się równowartość wpisu od skargi (100 zł). Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.