II GZ 426/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2471/16 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [...] na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Relacjonując przebieg sprawy Sąd I instancji podał, że pismem z dnia 27 października 2016 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga na ww. decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Zaskarżona decyzja wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie jej zaskarżania doręczona została pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 października 2016 r. W dniu 2 listopada 2016 r. skarżący złożył skargę osobiście w siedzibie Wielkopolskiego Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...], który to przy piśmie z dnia 7 listopada 2016 r. (data nadania pisma w Urzędzie Pocztowym – 8 listopada 2016 r.) przekazał skargę do Prezesa Narodowego Funduszy Zdrowia, kierując ją na adres Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia – Departament Spraw Świadczeniobiorców. WSA podkreślił, że mając uwadze treść w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) - termin do wniesienia skargi upływał w dniu 3 listopada 2016 r. Natomiast bez znaczenia dla ustalenia terminowości skargi pozostaje okoliczność, że skarżący składając skargę w dniu 2 listopada 2016 r. działał z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a. Wniesienie skargi do organu I instancji było bowiem działaniem nieprawidłowym. Reasumując Sąd I instancji stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie termin do wniesienia skargi upływał 3 listopada 2016 r., skarga przekazana przez organ I instancji organowi właściwemu w sprawie nadana została w dniu 8 listopada 2016 r., czyli z przekroczeniem 30 dniowego terminu do jej wniesienia. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 54 § 1 p.p.s.a. polegające na uznaniu, że Oddział Wojewódzki Narodowego Funduszu Zdrowia jest osobnym, niezależnym organem od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, gdy tymczasem jest terytorialnym zapleczem administracyjnym Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, 2. art. 54 § 1 p.p.s.a. polegające na niewłaściwym uznaniu, że złożenie pisma w Wojewódzkim Oddziale Narodowego Funduszu Zdrowia nie jest równoznaczne ze złożeniem skargi u Prezesa NFZ, 3. art. 54 § 1 p.p.s.a. polegające na niewłaściwym uznaniu, że złożenie pisma w Wojewódzkim Oddziale Narodowego Funduszu Zdrowia nie jest równoznaczne ze złożeniem skargi u Prezesa NFZ, gdy tymczasem tylko Narodowy Fundusz ma osobowość prawną, natomiast poszczególne oddziały NFZ są jedynie zapleczem administracyjnym. Argumentacje na poparcie powyższych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu zażalenie. W odpowiedzi na zażalenie Prezes NFZ wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast w myśl art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Ustawa nie przewiduje w tym zakresie żadnych wyjątków. Z zestawienia powyższych przepisów wynika, że aby skutecznie wnieść do sądu skargę na decyzję organu administracji, skarżący musi to uczynić za pośrednictwem organu, którego decyzję kwestionuje, w terminie prawem przewidzianym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, iż w przypadku złożenia przez skarżącego skargi do sądu lub organu niewłaściwego (w tym do organu I instancji), sąd lub organ powinien przesłać ją właściwemu organowi administracji publicznej celem nadania biegu. W tej sytuacji o zachowaniu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez sąd lub organ niewłaściwy w urzędzie pocztowym na adres właściwego organu administracji publicznej (porównaj: postanowienia NSA: z dn. 27.02.2009 r. sygn. akt I FSK 1597/08, z dn. 12.01.2009 r. sygn. akt II OSK 1918/08, z dn. 11.03.2009 r. sygn. akt I OSK 234/09 czy z dn. 10.10.2007 r. sygn. akt II OSK 1433/07). W rozpoznawanej sprawie do Sądu I instancji zaskarżona została decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 27 września 2016 r. w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Zatem za jego pośrednictwem należało wnieść skargę. Zgodnie bowiem z art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2015 r., poz. 581 z późn. zm.; dalej: u.o.ś.) - organami Funduszu są: Rada Funduszu, Prezes Funduszu, rady oddziałów wojewódzkich Funduszu oraz dyrektorzy oddziałów wojewódzkich Funduszu. Prezes jest organem właściwym w sprawach niezastrzeżonych do zakresu zadań pozostałych organów Funduszu (art. 98 ust. 2), kieruje działalnością Funduszu (art. 102 ust. 1) i reprezentuje Fundusz na zewnątrz. W myśl art. 109 ust. 1 u.o.ś. dyrektor oddziału wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń. Natomiast w myśl art. 109 ust. 5 tej ustawy odwołanie od decyzji wydanej w sprawach, o których mowa w ust. 1, wnosi się do Prezesa Funduszu w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania. Z kolei stosowanie do art. 109 ust. 6 ww. ustawy w sprawach, o których mowa w ust. 1, w zakresie nieregulowanym niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 110 tej ustawy stanowi, że od decyzji Prezesa Funduszu w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wobec powyższego nie może ulegać wątpliwości, że w sprawach dotyczących objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń organem pierwszej instancji są dyrektorzy oddziałów wojewódzkich Funduszu zaś organem drugiej instancji jest Prezes NFZ. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia została wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie jej zaskarżania doręczona pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 października 2016 r., zatem termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 3 listopada 2016 r. Natomiast skarżący w dniu 2 listopada 2016 r. złożył skargę osobiście w siedzibie organu I instancji, tj. [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...], który to przy piśmie z dnia 7 listopada 2016 r. (data nadania pisma w Urzędzie Pocztowym – 8 listopada 2016 r.) przekazał skargę do Prezesa Narodowego Funduszy Zdrowia, to jest po upływie terminu do jej wniesienia. Skargi wniesionej za pośrednictwem [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ w [...] nie można bowiem uznać za skargę wniesioną za pośrednictwem właściwego organu. W takim stanie rzeczy nie można również uznać, że data złożenia skargi w niewłaściwym organie jest datą wniesienia skargi. Mimo że skarżący złożył skargę w przedostatnim dniu terminu do jej wniesienia, złożył ją za pośrednictwem organu I instancji, zamiast zgodnie z art. 54 § 1 p.p.s.a., właściwego organu administracji, za którego pośrednictwem skarga winna zostać wniesiona. W związku z powyższym celem nadania skardze prawidłowego biegu organ I instancji zobowiązany był przesłać skargę właściwemu organowi. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarga została wniesiona dopiero w dniu 8 listopada 2016 r., albowiem w tej sytuacji faktycznej, dla ustalenia daty wniesienia skargi decydujące znaczenie ma data nadania przesyłki skierowanej do właściwego organu. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie odrzucił skargę. Zaznaczyć przy tym należy, że Sąd I instancji odrzucił skargę nie z powodu uchybienia przez skarżącego trybowi wniesienia skargi, wynikającemu z art. 54 § 1 p.p.s.a., ale dlatego, że została ona wniesiona już po upływie terminu prawem przewidzianego do jej wniesienia. Wnosząc skargę w sposób nieprawidłowy skarżący przejął na siebie ryzyko ewentualnego uchybienia terminu i konsekwencji z tym związanych, wraz z możliwością odrzucenia skargi włącznie (por. postanowienie NSA z dnia 15.02.2013 r. sygn. akt II OSK 3025/12). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie. Odnosząc się do wniosku Prezesa NFZ o zasądzenie kosztów postępowania należy wskazać, że stosownie do art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia (por. post. NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OZ 659/17).