IV SA/Wa 2506/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-09
Skład orzekający: Anna Szymańska, Anna Sękowska, Agnieszka Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, która stała się ostateczna i w wyniku której nastąpiło przejście własności nieruchomości na Skarb Państwa, może zostać zmieniona w trybie art. 155 k.p.a. w zakresie wyłączenia części nieruchomości z inwestycji, co skutkowałoby zwrotnym przejściem własności na rzecz poprzednich właścicieli?Ratio decidendi
Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, która stała się ostateczna i w wyniku której nastąpiło przejście własności nieruchomości na Skarb Państwa z mocy prawa, nie może być zmieniona w trybie art. 155 k.p.a. w zakresie skutków prawnorzeczowych, takich jak zwrotne przejście własności na rzecz poprzednich właścicieli. Zmiana taka naruszałaby szczególną regulację prawną zawartą w ustawie o transporcie kolejowym, która stanowi, że nabycie własności następuje z dniem uprawomocnienia się decyzji lokalizacyjnej i nie może być cofnięte decyzją wydaną w trybie art. 155 k.p.a.Stan faktyczny
Inwestor wystąpił z wnioskiem o zmianę ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej w trybie art. 155 k.p.a., domagając się m.in. korekty przebiegu linii rozgraniczającej teren inwestycji, co skutkowałoby wyłączeniem części nieruchomości z inwestycji i zwrotnym przejściem własności na rzecz poprzednich właścicieli. Wojewoda odmówił zmiany decyzji, uznając, że nie jest ona możliwa w trybie art. 155 k.p.a. ze względu na charakter decyzji i skutki prawne w sferze własnościowej. Minister Infrastruktury i Budownictwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Inwestor złożył skargę do WSA, zarzucając m.in. naruszenie art. 155 k.p.a. oraz art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w związku z udziałem w postępowaniu pracownika, który brał udział w wydaniu pierwotnej decyzji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Magdalena Dębska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej oddala skargę
Decyzją z dnia [...] lipca 2016r. (znak: [...]) Minister Infrastruktury i Budownictwa działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpoznaniu odwołania [...] S.A. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016r. (znak [...]) odmawiającą zmiany na podstawie art. 155 k.p.a. decyzji Wojewody [...] nr [...], znak: [...], o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej w celu realizacji inwestycji pn.: "Przebudowa i rozbudowa linii kolejowej [...] na odcinku [...] - [...] - [...], odcinek [...] - [...] - granica województwa [...]/[...]: odcinek nr [...] (w km 0,000 - 1,150 linii nr [...] i km 15,810 - 19,500 linii nr [...]); odcinek nr [...] (w km 19,500 - 24,093 linii nr [...])".
Stan faktyczny sprawy jest następujący.
[...] S.A. działając na podstawie art. 9o ust. 1 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1297, ze zm.), zwanej dalej "ustawą o transporcie kolejowym", wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej w celu realizacji inwestycji pn.: "Przebudowa i rozbudowa linii kolejowej [...] na odcinku [...] - [...] - [...], odcinek [...] - [...] - granica województwa [...]/[...]: odcinek nr [...] (w km 0,000 - 1,150 linii nr [...] i km 15,810 - 19,500 linii nr [...]); odcinek nr [...] (w km 19,500 - 24,093 linii nr [...])".
Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie ustalenia lokalizacji przedmiotowej inwestycji, Wojewoda [...], działając na podstawie art. 9o ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym i art. 104 k.p.a., wydał w dniu [...] lutego 2015 r. decyzję nr [...], znak: [...], o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej dla przedmiotowej inwestycji.
Od decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2015r. zostało wniesione odwołanie do Ministra Infrastruktury i Rozwoju.
Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju stwierdził niedopuszczalność wniesienia tegoż odwołania.
Następnie pismem z dnia [...] listopada 2015 r. inwestor wystąpił z wnioskiem o zmianę ostatecznej decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...] w trybie art. 155 k.p.a.
Wnioskowany przez inwestora zakres zmian decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...] obejmował zmianę pkt I dotyczącego określenia linii rozgraniczających teren inwestycji, poprzez korektę przebiegu linii rozgraniczającej teren, która stanowi linię podziału nieruchomości nr [...] w obrębie [...] [Nr [...]] w Gminie [...], korektę przebiegu linii rozgraniczającej teren, która nie stanowi linii podziału nieruchomości, przebiega po granicy nieruchomości i wyłącza z lokalizacji inwestycji nieruchomości nr [...], [...], [...], [...] i [...] w obrębie [...] [Nr [...]] w Gminie [...], usunięcie z tabeli Nr 1, stanowiącej wykaz nieruchomości, na których zlokalizowana jest inwestycja kilku działek ewidencyjnych. Dalej inwestor wniósł o zmianę pkt V dotyczącego zatwierdzenia podziałów nieruchomości, poprzez ustanowienie w tabeli Nr 2 stanowiącej zestawienie zatwierdzanych decyzją podziałów nieruchomości (zamieszczonej w decyzji na stronach 14-19), nowej treści pozycji nr 91, usunięcie z tabeli Nr 2 stanowiącej zestawienie zatwierdzanych decyzją podziałów nieruchomości (zamieszczonej w decyzji na stronach 14-19), pozycji nr 27, 31, 32, 33 i 34. Wniosek dotyczył także korekty w dokumentacji związanej z podziałem nieruchomości (załącznik nr 2 do decyzji) poprzez stosowne zmiany map z projektami podziałów poszczególnych działek. W konsekwencji zmianę pkt VI dotyczącego nieruchomości wydzielonych liniami rozgraniczającymi teren inwestycji, przechodzących z mocy prawa na własność Skarbu Państwa, poprzez dopisanie na końcu ppkt 1 nowego akapitu o wyłączeniu ze zmiany prawa własności, w wyniku zmiany decyzji, poszczególnych – wymienionych - nieruchomości.
Dalej zmianę pkt VII dotyczącego ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego - służebności gruntowej, polegającą na korekcie zapisu w pkt 1 i ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego.
W uzasadnieniu wniosku inwestor wskazał, iż zmiana decyzji lokalizacyjnej podyktowana jest interesem stron - spółki [...] S.A. z siedzibą w [...] oraz spółki [...] S.A z siedzibą w [...] - w zakresie zmiany przebiegu linii rozgraniczającej teren nieruchomości nr [...] (działki stanowiącej teren zamknięty). Inwestor wyjaśnił, iż z terenu przejmowanego na potrzeby inwestycji wydziela się działkę nr [...], na której znajduje się budynek dworca kolejowego z ul. [...] oraz budynek mieszkalny. W związku z tym, iż na terenie nieruchomości nie projektuje się obiektów infrastruktury kolejowej, funkcje istniejących budynków zostaną utrzymane w przyszłości, a w przedmiocie działalności statutowej spółki [...] S.A. nie występuje gospodarowanie nieruchomościami z zabudową mieszkaniową.
Dalej inwestor wskazał, iż zmiana decyzji lokalizacyjnej podyktowana jest potrzebą sprostowania ewidentnych błędów w dokumentacji związanej z podziałem nieruchomości nr [...] i [...], które to błędy występują w wykazach zmian gruntowych - w powierzchniach działek w stanie nowym. Inwestor zawnioskował o "poprawę" powierzchni działki nr [...] z 0,2897 ha na powierzchnię 0,3797 ha, powierzchni działki nr [...] z 0,0218 ha na powierzchnię 0,1151 ha i powierzchnię działki nr [...] z 2,8656 ha na powierzchnię 2,7723 ha.
Ponadto, jak wyjaśnił inwestor, zmiana przedmiotowej decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...] podyktowana jest również koniecznością dokonania zmian rozwiązań projektowych w zakresie obsługi komunikacyjnej m. [...] (rejon ul. [...]), ze względu na brak zgody Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] (na etapie wydawania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego poza liniami rozgraniczającymi teren inwestycji kolejowej), na przełożenie potoku [...], co uniemożliwia wykonanie ul. [...] w zaprojektowanej lokalizacji.
Według inwestora nieruchomości znajdujące się poza zmienionym przebiegiem linii rozgraniczającej teren inwestycji kolejowej stały się zbędne na potrzeby inwestycji i powinny być przywrócone byłym właścicielom.
Po rozpatrzeniu wniosku inwestora, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r., odmówił zmiany decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...] we wnioskowanym przez inwestora zakresie.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż jednym z trybów, w którym jest możliwe wzruszenie decyzji ostatecznej jest możliwość uregulowana w art. 155 k.p.a., który stanowi, że decyzja ostateczna na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Wojewoda [...] podniósł, iż art. 155 k.p.a. dotyczy wyłącznie decyzji o charakterze uznaniowym, nie zaś decyzji o charakterze związanym. Ponadto przesłanki wyznaczone przepisami prawa, a zatem art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a. oraz art. 155 k.p.a. muszą wystąpić łącznie, aby organ mógł odstąpić od związania ogólną zasadą trwałości decyzji administracyjnej i dokonać weryfikacji decyzji w trybie nadzwyczajnym.
Organ I instancji uznał, iż decyzja lokalizacyjna Wojewody [...] nie może być zmieniona w trybie art. 155 k.p.a. w zakresie zmiany linii rozgraniczającej na arkuszu nr 3.3 oraz mapy z jednostkowym projektem podziału w stosunku do działki [...] (obręb [...] nr [...]) a także - jako konsekwencja ww. zmian - poprzez dokonanie korekty zapisu w pkt VII ppkt 1 dotyczącego ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego - służebności gruntowej dla każdoczesnych właścicieli, użytkowników wieczystych i władających działki nr [...] (obręb [...]), bowiem spowoduje ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, czego konsekwencją będzie zatwierdzenie nowych załączników graficznych.
Organ I instancji uznał również, iż decyzja lokalizacyjna Wojewody [...] nie może być zmieniona w trybie art. 155 k.p.a. w zakresie sprostowania błędów w wykazach zmian gruntowych (w powierzchniach nieruchomości po podziale) na mapach z jednostkowymi projektami podziałów względem działek nr [...] i [...], ponieważ uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Według Wojewody [...], wskazane wyżej okoliczności stanowią przesłankę do wznowienia postępowania, o której mowa w art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a.
Według Wojewody [...], za odmową zmiany decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...] przemawia uregulowana w ustawie o transporcie kolejowym teza, iż przejście własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bądź też odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego, następuje w związku z wydaniem ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej i stanowi skutek prawny, który nie może być cofnięty poprzez wydanie decyzji wygaszającej czy zmieniającej odnośnie przedmiotowych nieruchomości.
Wojewoda [...], powołując się na art. 9s ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym stwierdził, iż nabycie prawa własności następuje z mocy samego prawa, nie będąc tym samym przedmiotem orzekania decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, lecz stanowiąc jej skutek prawny od momentu, gdy stanie się ona ostateczna. Organ I instancji dalej stwierdził, iż uzyskanie prawa własności nieruchomości lub ich części na podstawie ustawy o transporcie kolejowym zasadniczo różni się od wywłaszczenia zdefiniowanego w art. 112 i nast. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 1774), zwanej dalej "ustawą o gospodarce nieruchomościami", gdyż nie jest dokonywane w drodze aktu o charakterze konstytutywnym, kreującym skutek przejęcia prawa własności nieruchomości, gdzie przejęcie to jest przedmiotem orzekania samej decyzji. W przypadku decyzji lokalizacyjnej przejęcie własności ma charakter deklaratoryjny, a elementem konstytutywnym jest określenie linii rozgraniczającej teren inwestycji dotyczących linii kolejowej.
Niezależnie natomiast od istnienia ewentualnych możliwości zwrócenia byłym właścicielom własności przejętych pod lokalizację inwestycji dotyczących linii kolejowej nieruchomości, w przypadku niezrealizowania na nich planowanej inwestycji, zdaniem Wojewody [...], skutkiem zmiany decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nie może być automatyczne przejście prawa własności gruntów objętych inwestycją z powrotem na ich byłych właścicieli, ewentualnie z jednoczesnym obowiązkiem po stronie tychże właścicieli do zwrotu uzyskanego za ten grunt odszkodowania.
Podsumowując, Wojewoda [...] wskazał, iż skutek przejścia własności nieruchomości z powrotem na byłego właściciela nie nastąpi jako konsekwencja zmiany ostatecznej decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...]. W związku z tym, organ I instancji stwierdził, iż właścicielem nieruchomości będzie nadal Skarb Państwa, a użytkownikiem wieczystym będzie spółka [...] S.A.
Jak wynika również z uzasadnienia decyzji Wojewody [...], odrębnym postanowieniem Wojewoda [...] wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją lokalizacyjną Wojewody [...].
Od decyzji Wojewody [...] odwołanie do Ministra Infrastruktury i Budownictwa, za pośrednictwem organu I instancji, wniósł inwestor i zarzucił naruszenie:
- art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na udziale w wydaniu zaskarżonej decyzji pracownika podlegającego wyłączeniu tj. Pani B. G., [...] Wydziału Infrastruktury [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...], która brała udział w wydaniu decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...],
- art. 155 k.p.a. polegające na stwierdzeniu, iż zmiana decyzji, na mocy której strona nabyła prawo, możliwa jest wyłącznie w stosunku do tzw. decyzji uznaniowych.
Organ odwoławczy rozpoznając odwołanie podniósł następujące kwestie.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy nie podzielił stanowiska Wojewody, iż decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej wydawana w trybie przepisów ustawy o transporcie kolejowym jest w całości decyzją związaną i dlatego nie ma do niej zastosowania art. 155 k.p.a.
Zdaniem organu zmiana decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie jedynie w odniesieniu do decyzji o charakterze uznaniowym, a nie do decyzji tzw. związanych, wydawanych w oparciu o przepisy nie dające organowi żadnego luzu decyzyjnego, gdy wydanie decyzji jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia warunków określonych w przepisie. Jednakże związany co do zasady charakter decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nie sprzeciwia się podjęciu i przeprowadzeniu przez organ czynności polegających na dokonaniu weryfikacji zasadności żądania w zakresie ewentualnego istnienia rozwiązania alternatywnego prowadzącego do zmniejszenia ingerencji w prawa własności osób trzecich. Skoro dopuszczalne jest podjęcie przez organ tego rodzaju czynności, to tym bardziej może on dokonać, w celu zmniejszenia ingerencji w prawa własności osób trzecich, czynności polegającej jedynie na ocenie zasadności wykorzystania nieruchomości (działek gruntu) dla potrzeb planowanej inwestycji, z zastrzeżeniem wyłączenia jednoczesnego wkraczania w ocenę racjonalności i słuszności przyjętych przez inwestora rozwiązań projektowych. Organ winien rozważyć zasadność zakresu wywłaszczenia w kontekście realizacji celów ustawy o transporcie kolejowym oraz winien ustalić, czy podlegające wywłaszczeniu nieruchomości są zgodnie z projektem przeznaczone pod realizację inwestycji kolejowej.
Zdaniem Ministra organ administracji właściwy w zakresie orzekania o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej nie jest ściśle związany wnioskiem inwestora i winien dokonywać kontroli poszczególnych elementów planowanej inwestycji pod kątem ustalenia, czy nie dojdzie do nieuzasadnionej i nadmiernej ingerencji w prawo własności. Tym samym pojawia się możliwość działania przez organ w warunkach ograniczonego luzu decyzyjnego. Organ otrzymuje pewną możliwość wyboru rozstrzygnięcia, poprzedzoną przeprowadzeniem postępowania w przedmiocie zakresu i niezbędności ingerencji w prawa własności osób trzecich.
Pomimo błędnego rozumienia zakresu normy art. 155 k.p.a. – zdaniem Ministra - Wojewoda [...] prawidłowo jednak uznał, iż decyzja lokalizacyjna Wojewody [...] nie może być zmieniona na podstawie art. 155 k.p.a. we wnioskowanym przez inwestora zakresie.
Minister Infrastruktury i Budownictwa podzielił stanowisko Wojewody [...] zajęte na stronach 7-10 zaskarżonej decyzji, iż nie jest możliwa zmiana ostatecznej decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej na podstawie art. 155 k.p.a., w zakresie dotyczącym rezygnacji z działek nr [...] i [...] (powstałych w wyniku podziału działki nr [...] w obrębie [...]), nr [...], [...], [...] i [...] (powstałych w wyniku podziału nieruchomości nr [...] w obrębie [...]), nr [...] (powstałej w wyniku podziału nieruchomości nr [...] w obrębie [...]), nr [...] (powstałej w wyniku podziału nieruchomości nr [...] w obrębie [...]) oraz nr [...] (powstałej w wyniku podziału nieruchomości nr [...] w obrębie [...]), które po wydaniu decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...], okazały się zbędne do realizacji inwestycji kolejowej i w konsekwencji zwrot ww. działek dotychczasowym właścicielom tych nieruchomości.
Organ odwoławczy podkreślił, że w doktrynie dotyczącej wprawdzie ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 2031), lecz odnoszącej się odpowiednio do postępowań prowadzonych w trybie ustawy o transporcie kolejowym, jednoznacznie stwierdza się, iż zmianie w trybie art. 155 k.p.a. nie mogą podlegać elementy deklaratoryjne decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, dotyczące chociażby jej skutków w sferze prawnorzeczowej, będące konsekwencją wyznaczenia linii rozgraniczających inwestycji drogowej w określonym kształcie. Nie jest dopuszczalne dokonywanie zmian w określeniu przebiegu linii rozgraniczających inwestycji w takiej części, w której ich skutkiem jest zmiana stanu własnościowego (prawnego) nieruchomości, zgodnie z art. 12 ust. 4 specustawy drogowej. Nie można bowiem decyzją wydaną w trybie art. 155 k.p.a. cofnąć skutku prawnorzeczowego zaistniałego z mocy prawa w chwili, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Zmiana decyzji może być dokonana w takiej części lub zakresie, który nie będzie kolidował z ukształtowanym dotychczas stanem własnościowym (tak M. Wolanin, Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz 2. wydanie, C.H. Beck Warszawa 2010).
Zdaniem organu powyższy pogląd doktryny wypracowany na kanwie specustawy drogowej pozostaje aktualny również w stosunku do decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej.
Stosownie do art. 9s ust. 3 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym, sporne działki stały się własnością Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna. Nabycie to nie jest przedmiotem orzekania w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, lecz stanowi skutek prawny tej decyzji, gdy stanie się ona ostateczna.
Dalej wywiódł, że decyzją wydaną w trybie art. 155 k.p.a. nie można cofnąć skutku prawnorzeczowego zaistniałego z mocy prawa w chwili, gdy decyzja o ustaleniu lokalizacji przedmiotowej linii kolejowej stała się ostateczna. Na podstawie ostatecznej decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...] pozyskano bowiem nieruchomości pod inwestycję, a to wiąże się z dokonaniem ich podziału, ujawnieniem nowego właściciela w księgach wieczystych i ewidencji gruntów, wszczęciem postępowań odszkodowawczych w stosunku do byłych właściciel, wypłatą odszkodowań. Nie jest dopuszczalne dokonywanie zmian w określeniu przebiegu linii rozgraniczających inwestycji w takiej części, w której ich skutkiem jest zmiana stanu własnościowego (prawnego) nieruchomości, które z mocy prawa stały się własnością Skarbu Państwa, z dniem uostatecznienia się decyzji lokalizacyjnej Wojewody [...].
Z powyższych względów decyzja lokalizacyjna Wojewody [...] nie może być zmieniona w trybie art. 155 k.p.a. w zakresie wnioskowanym przez inwestora.
Minister Infrastruktury i Budownictwa podzielił również stanowisko Wojewody [...], iż decyzja lokalizacyjna Wojewody [...] nie może być zmieniona w trybie art. 155 k.p.a. w zakresie sprostowania błędów w wykazach zmian gruntowych (w powierzchniach nieruchomości po podziale) na mapach z jednostkowymi projektami podziałów względem działek nr [...] i [...], ponieważ uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania lub do stwierdzenia nieważności. Wskazane okoliczności stanowią natomiast przesłankę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez inwestora Minister uznał, że udział w wydaniu zaskarżonej decyzji pracownika tj. B. G. nie ma znaczenia w sprawie. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Unormowania art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie mają zastosowania do postępowań nadzwyczajnych w sprawach z wniosków o wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności oraz zmianę decyzji. Zaprezentowane powyżej stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stosownie do którego art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nakazuje wyłączenie się pracownika od udziału w sprawie, w której brał udział w wydaniu decyzji w niższej instancji.
Postępowanie nadzwyczajne stanowi odrębne od odwoławczego postępowanie administracyjne, którego podstawą wszczęcia jest osobny wniosek. Postępowanie w sprawie zmiany decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. nie jest kontynuacją "zwykłego" postępowania, tj. kolejną jego instancją, lecz odrębnie wszczynanym postępowaniem nadzwyczajnym. Dopiero w ewentualnym postępowaniu odwoławczym w sprawie decyzji wydanych z ww. wniosków, możliwe byłoby wyłączenie pracownika organu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożył inwestor - [...] S.A. Zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z [...] lipca 2016r. zarzuciła naruszenie:
- art. 155 k.p.a. oraz art. 16 § 1 k.p.a., art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez odmowę zmiany decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2015r., Nr [...], podczas gdy zachodzą przesłanki do jej zmiany;
- art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. polegające na udziale w wydaniu decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2016r. pracownika podlegającego wyłączeniu, tj. B. G. ([...] Wydziału Infrastruktury co stanowi wadę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.;
- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2016r., podczas gdy narusza ona prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Skarga wnosi o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, rozważenie przez Sąd uchylenia w całości decyzji Wojewody [...] z [...] stycznia 2016r. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że wszystkie przesłanki określone w art. 155 k.p.a. zostały spełnione: decyzja lokalizacyjna Wojewody [...] w dniu złożenia wniosku o jej zmianę była już ostateczna, na jej mocy skarżąca nabyła prawo rozumiane jako ustalenie lokalizacji linii kolejowej, zgodnie z przedłożoną dokumentacją. Ponadto przepisy szczególne odnoszące się do wniosku strony nie sprzeciwiały się dokonaniu zmiany oraz przemawiał za tym interes społeczny i słuszny interes stron.
W przekonaniu Skarżącej interes społeczny winien być rozumiany, jako możliwość zmiany przebiegu linii rozgraniczającej teren nieruchomości, w celu poprawnego wykorzystania terenu na potrzeby inwestycji, który w sposób najmniej uciążliwy wpłynąłby na status tych nieruchomości i ich właścicieli. Słuszny interes strony winien być rozumiany jako zagospodarowanie określonych nieruchomości tylko i wyłącznie w niezbędnym zakresie na potrzeby inwestycji. Stąd słusznie Skarżąca argumentowała we wniosku, iż m.in. wydzielenie z terenu przejmowanego na potrzeby inwestycji działki [...], na której znajduje się budynek dworca kolejowego z ul. [...] oraz budynek mieszkalny, będzie służyło zachowaniu funkcji istniejących budynków. Tymczasem w przedmiocie działalności statutowej Inwestora nie zawiera się gospodarowanie nieruchomościami z zabudową mieszkaniową, a wydzielona działka powinna być użytkowana przez inny podmiot tj. [...] S.A. Ten argument także przemawia za słusznym interesem strony w zmianie decyzji
Zdaniem skarżącego możliwość zastosowania art. 155 k.p.a. w konkretnej sprawie należy rozważać w świetle przepisów prawa materialnego w tym znaczeniu, iż zmiana lub uchylenie decyzji musi pozostawać w zgodności z tymi przepisami. Niewątpliwie cel zmian proponowanych przez inwestora był obiektywnie słuszny, z uwagi na ochronę własności osób trzecich, które podlegały wywłaszczeniu.
Stąd w ocenie skarżącej, organ odwoławczy winien uchylić decyzję organu wojewódzkiego, gdyż decyzja lokalizacyjna nie była typową decyzją związaną, a organ ją wydający mógł działać w granicach luzu decyzyjnego, tak więc podlegała ona zmianie w trybie art. 155 k.p.a..
Skarżący zwrócił uwagę, że organ drugiej instancji powołując się w uzasadnieniu swojej decyzji na stosowanie per analogiam doktrynalnej interpretacji ustawy z 10 kwietnia 2003r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych naruszył zasadę legalności wyrażoną w art. 6 k.p.a. i art. 7 Konstytucji RP. Przepisy nie zezwalają na stosowanie wprost czy odpowiednio powołanej regulacji o drogach publicznych. Ponadto, niedopuszczalne jest w ocenie Skarżącej powoływanie się na interpretację zapisów innej ustawy w przypadku związania organów administracji publicznej prawem.
Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. to zdaniem skarżącego zakres wyłączenia pracownika z przyczyny, o której mowa w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. obejmuje nie tylko sytuacje, gdy decyzja poddawana jest kontroli w postępowaniu zwykłym (w administracyjnym toku instancji albo w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), ale również w postępowaniu nadzwyczajnym, co znajduje potwierdzenie w przywołanym orzecznictwie sądów wojewódzkich.
Zdaniem skarżącego ze względu na udział w postępowaniu zwykłym B. G. ([...] Wydziału Infrastruktury) podlegała ona wyłączeniu od orzekania w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 155 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu, bowiem Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja była dotknięta wadami zarzuconymi w skardze lub innymi, które jest zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", a prowadzącymi do wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego.
Pierwszym zagadnieniem, które powinno zostać rozpatrzone była ewentualna wadliwość postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie ze względu na fakt, że decyzję lokalizacyjną w postępowaniu zwykłym w I instancji wydała w imieniu Wojewody [...] ta sama osoba, która rozpoznawała następnie wniosek o zmianę owej decyzji w trybie art. 155 k.p.a. i podpisała - działając z upoważnienia Wojewody - decyzję o odmowie zmiany decyzji lokalizacyjnej. Skarżący wywodzi, że taki sposób procedowania stanowi wadę, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a.
Stosownie do art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011r.) pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Takie brzmienie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. uzyskał w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz. 18). Przed tą zmianą przepis ten stanowił, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Nowelizacja art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. miała na celu usunięcie wątpliwości dotyczących nakazu wyłączenia pracownika organu rozpoznającego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy ( art. 127 § 3 k.p.a.). Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma również zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., a więc do sytuacji, gdy pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji lub postanowienia w I instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy.
Celem przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. było uniknięcie sytuacji, w której ten sam pracownik orzekałby w sprawie i rozpoznawał środek zaskarżenia od decyzji, w wydaniu której brał udział. Przepis ten stanowi gwarancję bezstronnego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji.
A zatem art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wyłącza pracownika od udziału w postępowaniu odwoławczym, jeżeli uczestniczył uprzednio w postępowaniu przed organem I instancji, w którym wydano zaskarżoną odwołaniem decyzję oraz wyłącza pracownika z udziału w postępowaniu wywołanym wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 k.p.a.), jeżeli uczestniczył uprzednio w postępowaniu, w którym w pierwszej instancji wydana została decyzja przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłankę wyłączenia pracownika organu wiąże zatem bezpośrednio z wniesieniem środka zaskarżenia, co oznacza, że osoba wydająca decyzję w I instancji nie może rozpoznać środka zaskarżenia od decyzji, w której wydaniu brała udział.
Nowelizacja art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. uwzględnia wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 15 grudnia 2008 r. (P 57/07). "Usunięcie" sformułowania "w niższej instancji" ma odzwierciedlać istotę powyższego wyroku TK.
Wyżej zaprezentowane rozumienie instytucji wyłączenia nie pozwala na automatyczne przełożenie wyłączenia pracownika orzekającego w danej sprawie w postępowaniu zwykłym na postępowania nadzwyczajne. Sąd orzekający przyjmuje tę wykładnię za własną przy czym dysponując wiedzą orzeczniczą konkluduje, że w tym zakresie pojawiły się rozbieżności w orzecznictwie i prezentowany jest odmienny pogląd.
Problem bowiem sprowadza się do rozumienia pojęcia "branie udziału w wydaniu zaskarżonej decyzji". Jak wywodzi jeden z nurtów orzeczniczych nie należy ograniczać się przy wykładaniu tego przepisu tylko do dwóch sytuacji, tj. kiedy pracownik organu brał udział w wydaniu decyzji w niższej instancji oraz kiedy brał udział w wydaniu decyzji, która jest objęta wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wręcz przeciwnie, wykreślenie przez ustawodawcę sformułowania: "w niższej instancji", daje o wiele szersze możliwości rozumienia sytuacji, w których pracownik organu podlega wyłączeniu. Odnosi się bowiem również do przypadków, kiedy zaskarżenie decyzji realizowane jest w trybach nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznej decyzji. Ustawodawca nie ogranicza się tu bowiem wyłącznie do środka zaskarżenia w postaci odwołania, ale używa sformułowania o charakterze ogólnym. Chodzi tu zatem o środki zaskarżenia zwyczajne, jak również nadzwyczajne (tak wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2016r. sygn. akt II OSK 1286/14, podobnie wyrok NSA z dnia 9 czerwca 2016r. sygn. akt II GSK 135/15). Przeciwne stanowisko zostało zaprezentowane w wyroku NSA z dnia 28 października 2016r. sygn. akt II OSK 155/15 oraz wyroku NSA z dnia 17 października 2014r. sygn. akt II FSK 622/13.
Rozbieżność w interpretacji art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w niniejszej sprawie została przez Sąd orzekający rozstrzygnięta na potrzeby niniejszego postępowania - ze względu na charakter niniejszego postępowania gdzie był rozpoznawany wniosek o zmianę ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. Postępowanie w tym trybie jest odrębnym postępowaniem w nowej sprawie pod względem procesowym, ale również materialnym. Niewątpliwie należy ono do postępowań nadzwyczajnych, jednak nie można przypisać mu tożsamości pojęcia "sprawa" ze "sprawą" w postępowaniu o lokalizację linii kolejowej. O ile bowiem w postępowaniu nieważnościowym i wznowieniowym przeprowadzana jest swoista kontrola decyzji administracyjnych pod kątem wystąpienia czy to wad o charakterze procesowym (wznowienie) czy materialnych (nieważność), o tyle niniejsze postępowanie ma zupełnie inny cel, a jego zakres przedmiotowy jest odmienny. Zmierza bowiem do zmiany ostatecznej i często zgodnej z prawem decyzji, nie zaś kontroli takiej decyzji.
W sprawie natomiast mającej podstawę w art. 155 k.p.a. przedmiotem sprawy są inne przesłanki. Przepis ten stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 k.p.a. stosuje się odpowiednio. Wynika z tego, że dla zmiany lub uchylenia decyzji, na mocy której strona nabyła prawo (lub nałożono na nią obowiązek), łącznie muszą być spełnione przesłanki: istnienie decyzji ostatecznej, za jej uchyleniem lub zmianą przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, zgoda strony na zmianę lub uchylenie decyzji, brak przeciwwskazań w przepisach ustaw szczególnych.
Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (vide wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 586/06), jak również do kontroli legalności takiego rozstrzygnięcia. Celem postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a. jest ustalenie zaistnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie i w istocie przesłanki te determinują przedmiot postępowania toczącego się w tym trybie. Zatem nie jest przedmiotem tego postępowania ponowne ustalenie istotnych elementów lokalizacji linii kolejowej, lecz zbadanie m.in. czy przepisy nie wyłączają możliwości proponowanej zmiany.
Te powody zdaniem Sądu przemawiają za tym, że instytucja wyłączenia pracownika ze względu na udział w wydaniu decyzji podlegającej zmianie nie znajduje zastosowania. Zarzut zatem naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest bezzasadny.
Powracając do możliwości zastosowania art. 155 k.p.a. i zmiany decyzji lokalizacyjnej w zakresie wskazanym przez inwestora Sąd uznaje argumentację Ministra za prawidłową.
Na wstępie jednak należy podnieść, że uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1) lub do stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1) – tak wyrok SN z dnia 6 stycznia 1999 r., III RN 101/98, OSNAP 1999, nr 20, poz. 637. Zasadnie zatem Minister uznał, że decyzja lokalizacyjna Wojewody [...] nie może być zmieniona w trybie art. 155 k.p.a. w zakresie sprostowania błędów w wykazach zmian gruntowych (w powierzchniach nieruchomości po podziale) na mapach z jednostkowymi projektami podziałów względem działek nr [...] i [...], ponieważ uchylenie lub zmiana decyzji na podstawie art. 155 k.p.a. może nastąpić jedynie wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania lub do stwierdzenia nieważności. Wskazane okoliczności stanowią natomiast przesłankę do wznowienia postępowania, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i organ wszczął takie postępowanie nadzwyczajne (str. 10 decyzji Wojewody [...]).
Istota sporu natomiast sprowadza się do takich zmian decyzji lokalizacyjnej, które wkraczają w kwestie własnościowe. Zasadnicza bowiem część zmian dotyczyła zmian linii rozgraniczających inwestycję i wyłączenie skutkiem tego z inwestycji części działek, które zostały uprzednio wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa na mocy decyzji lokalizacyjnej. Wedle koncepcji inwestora część działek, które zostały wymienione we wniosku o zmianę uległyby wskutek wydania decyzji w trybie art. 155 k.p.a. wyłączeniu z terenu inwestycji (poprzez przesunięcie linii rozgraniczających teren nieruchomości przejętych pod inwestycję), co skutkować miałoby jednoczesnym zwrotnym przejściem prawa własności na rzecz poprzednich właścicieli. Strona zatem przypisuje decyzji wydawanej w trybie art. 155 k.p.a. szczególny skutek, który nie wynika z istoty tej regulacji. Tymczasem zdaniem Sądu regulacja zawarta w art. 9 s ust. 3 w zw. z art. 9 q ust. 1 pkt 7 ustawy o transporcie kolejowym ma charakter szczególny i nie jest możliwe dowolne stosowanie skutków prawnorzeczowych wynikających z tych norm do sytuacji faktycznych nie wynikających ściśle z tych regulacji. Art. 9 q ust. 1 pkt 7 ustawy stanowi, że decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej zawiera w szczególności oznaczenie nieruchomości lub ich części, według katastru nieruchomości lub map z projektami podziału nieruchomości, które stają się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego. Z kolei art. 9s ust. 3 ustawy stanowi, że nieruchomości opisane w decyzji lokalizacyjnej jako przeznaczone do wywłaszczenia stają się z mocy prawa własnością czy to Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej stała się ostateczna.
Nabycie to nie jest przedmiotem orzekania w decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, lecz stanowi skutek prawny tej decyzji, gdy stanie się ona ostateczna. Nabycie własności nieruchomości przez podmioty publicznoprawne w omawianej sytuacji następuje bowiem z woli samego ustawodawcy. Decyzja o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, jako wydana w określonym czasie, konkretyzuje czas zaistnienia woli ustawodawcy w zakresie uzyskania własności przez podmioty publicznoprawne, tj. z chwilą, gdy decyzja ta stanie się ostateczna. Ponadto decyzja ta konkretyzuje również przedmiot woli ustawodawcy poprzez władcze określenie terenu wyznaczonego liniami rozgraniczającymi, który jest przeznaczony pod lokalizację linii kolejowej. Zaistnienie skutku prawnego w postaci uzyskania własności nieruchomości przez podmioty publicznoprawne nie zależy więc od woli organu orzekającego, lecz od jego oceny prawnej dopuszczalności wyznaczenia linii rozgraniczającej teren inwestycji kolejowej w określonym miejscu. Skutek ten w razie objęcia liniami rozgraniczającymi następuje z mocy prawa i w żaden sposób nie zależy od woli dotychczasowego właściciela. W miejsce zaś odebranego prawa własności ustawodawca przyznał majątkowy równoważnik prawa w postaci odszkodowania.
Jednakże taki sposób uregulowania skutku prawnorzeczowego ma swoje umocowanie w konkretnej normie prawa materialnego. Normę tę należy interpretować ściśle i granicach sprawy administracyjnej, którą jest ustalenie lokalizacji linii kolejowej. Tymczasem – jak już wyżej wywiedziono – postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. jest odrębnym postępowaniem w nowej sprawie pod względem procesowym, ale również materialnym. W postępowaniu tym organ bada inne przesłanki, niż w postępowaniu o lokalizacji linii kolejowej. Z tego względu przenoszenie skutków szczególnej regulacji prawnej zawartej w art. 9 s ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym do skutków jakie miałaby wywołać decyzja wydana na podstawie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalne. Jedynie wobec szczególnych podmiotów prawa publicznego jakim jest Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego przepis przewiduje skutek w sferze prawa rzeczowego. Adresat skutku prawnorzeczowego jest ściśle określony. Nie może być nim zatem dowolna osoba, która uprzednio była właścicielem przejętych działek. Ponadto skutek ten wynika wyłącznie z decyzji o ustaleniu lokalizacji tj. wydanej na podstawie art. 9 q ustawy o transporcie kolejowym, nie zaś rozstrzygnięcia opartego na normie art. 155 k.p.a.
Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie, na co zasadnie zwrócił uwagę Minister, w poglądach doktryny wypracowanych na tle innej ustawy, które to akty normatywne powszechnie określane są mianem specustaw.
Mianowicie na tle ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tekst jednolity Dz. odnoszącej się odpowiednio do postępowań prowadzonych w trybie ustawy o transporcie kolejowym, jednoznacznie stwierdza się, iż zmianie w trybie art. 155 k.p.a. nie mogą podlegać elementy deklaratoryjne decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, dotyczące chociażby jej skutków w sferze prawnorzeczowej, będące konsekwencją wyznaczenia linii rozgraniczających inwestycji drogowej w określonym kształcie. Nie jest dopuszczalne dokonywanie zmian w określeniu przebiegu linii rozgraniczających inwestycji w takiej części, w której ich skutkiem jest zmiana stanu własnościowego (prawnego) nieruchomości. Nie można bowiem decyzją wydaną w trybie art. 155 k.p.a. cofnąć skutku prawnorzeczowego zaistniałego z mocy prawa w chwili, gdy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Zmiana decyzji może być dokonana w takiej części lub zakresie, który nie będzie kolidował z ukształtowanym dotychczas stanem własnościowym. (tak M. Wolanin, Ustawa o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Komentarz 2. wydanie, C.H. Beck Warszawa 2010).
Nie ma przy tym racji skarżący, że organ stosował wprost czy odpowiednio przepisy ustawy o drogach publicznych. Organ jedynie przywołał w jaki sposób jest rozumiana w doktrynie regulacja zawarta w analogicznej normie prawnej zawartej w innej szczególnej ustawie. W ocenie Sądu nie ma żadnych przeszkód, aby wykładnię przepisu prawa dokonaną na potrzeby innej normy prawa zastosować przy interpretacji normy analogicznej. Należy bowiem zaznaczyć, że art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych stanowi, iż nieruchomości lub ich części, o których mowa w art. 11f ust. 1 pkt 6, stają się z mocy prawa:
1) własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych,
2) własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych
- z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna. Ze względu na zbieżność zacytowanego przepisu z art. 9 s ust. 3 ustawy o transporcie kolejowym wykładnia wypracowana na gruncie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych może zostać przyjęta na potrzeby interpretacji ustawy kolejowej.
W konsekwencji słusznie wywodzi Minister, że decyzją wydaną w trybie art. 155 k.p.a. nie można cofnąć skutku prawnorzeczowego zaistniałego z mocy prawa, jeśli brak odrębnej normy zezwalającej na taki odwrotny skutek.
Nie można także zgodzić się z argumentacją, iż skorzystanie z trybu art. 155 k.p.a. uzasadniają cele statutowe skarżącego, nie jest on bowiem powołany do zarządzania nieruchomościami. Otóż kwestie ustrojowe i zadaniowe należy uznać za pozostające bez znaczenia w zestawieniu z przepisami rangi ustawowej. Jeśli w istocie zgodnie ze statutem przedmiot działalności spółki nie mieści się w obowiązkach będących wynikiem decyzji lokalizacyjnej skarżący może dokonać przeniesienia praw własności do spornych nieruchomości w ramach czynności cywilnoprawnej lub zmienić przedmiot działalności, aby dostosować go do nowych obowiązków.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło