I GSK 1994/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędzia del. WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 200/17 w sprawie ze skargi S. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 200/17, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej jako "p.p.s.a.", oddalił skargę S. w W. (dalej jako: skarżący, Stowarzyszenie) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym: Prezydent m.st. Warszawy, zawiadomieniem z dnia [...] maja 2013 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego (dłużnika). Postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie oddaliło skargę Stowarzyszenia na tę czynność egzekucyjną. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy ww. postanowienie własne. Organ stwierdził, że Prezydent m.st. Warszawy zawiadomieniem z dnia [...] maja 2013 r. (na stosownym druku zgodnym z załącznikiem nr 14 do rozporządzenia z dnia 22 listopada 2001 r.) poinformował bank o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanego – skarżącego Stowarzyszenia. Jednocześnie wezwał bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego. Organ stwierdził, że w zawiadomieniu znalazły się wszystkie wymagane prawem elementy i informacje - pouczenia zarówno dla banku, jak i zobowiązanego, a samo zawiadomienie zostało prawidłowo doręczone. Zdaniem organu zajęcie rachunku bankowego dokonane zostało zgodnie z przepisami prawa tj. zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. a i art. 80 u.p.e.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę Stowarzyszenia na powyższe postanowienie stwierdził, że działający w sprawie organ nie naruszył prawa. Sąd I instancji stwierdził, że w niniejszej sprawie organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez Stowarzyszenie obowiązku o charakterze pieniężnym prawidłowo zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego. Zawiadomienia o zajęciu doręczono Stowarzyszeniu wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu [...] maja 2013 r. W ocenie Sądu, powyższa czynność egzekucyjna została dokonana z zachowaniem reguł przewidzianych w art. 80 § 1 u.p.e.a. Prawidłowo przesłano do banku zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie płatności dochodzonych zaległości oraz kosztami egzekucyjnymi. Jednocześnie wezwano dłużnika, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu albo zawiadomił organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty. Do przedmiotowego zajęcia wykorzystano prawidłowy druk, to jest odpowiadający wzorowi określonemu dla druków tego rodzaju w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych. Nadto Sąd I instancji stwierdził, że czynność egzekucyjna została dokonana zawiadomieniem spełniającym wymogi z art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie zawierało bowiem wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. i zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a. stanowiło podstawę zastosowania tego środka egzekucyjnego. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności pieniężnej została dokonana w oparciu o tytuł wykonawczy doręczony Stowarzyszeniu w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego wraz z zawiadomieniem o zajęciu. Sąd stwierdził również, że uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia je poprzedzającego, są wyczerpujące, odnoszą się do podniesionych zarzutów, wskazują podstawy prawne i faktyczne przyjętych rozstrzygnięć. Jak wyjaśnił Sąd I instancji okoliczności podniesione zarówno w skardze na czynności egzekucyjne, w zażaleniu, jak i w złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie mają znaczenia dla niniejszego postępowania i nie mogły być uwzględnione przez organ, ani przez Sąd badający zaskarżone postanowienie. Kwestie te mogą bowiem stanowić podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 8 u.p.e.a. Nie są to kwestie podlegające badaniu i ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną, gdyż skarga nie może dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Podsumowując swe rozważania Sąd I instancji stwierdził, że organy nie dopuściły się naruszenia wskazanych przepisów postępowania, ani przepisów prawa materialnego w sposób wpływający na wynik sprawy, zaś postępowanie było prowadzone z zachowaniem zasad ogólnych, w tym zasad wynikających z art. 8, art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.". Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyło S. w W., zaskarżając wyrok w całości oraz wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. Ponadto skarżące Stowarzyszenie wniosło o rozstrzygnięcie w sprawie kosztów zastępstwa procesowego z urzędu. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: I. art. 3 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności administracji publicznej i niezastosowanie środka przewidzianego w ustawie, wyrażające się oddaleniem skargi w sytuacji, gdy organ administracji dopuścił się obrazy art. 54 § 1 u.p.e.a., poprzez uznanie, że środek egzekucyjny był prawidłowy, podczas gdy w świetle okoliczności niniejszej sprawy jest on nieprawidłowy i nie powinien był w ogóle zostać zastosowany; II. art. 3 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. wobec braku odpowiedniego ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skargi, które pozwoliłoby dokonać oceny zasadności zapadłego wyroku w zakresie powołanych podstaw zaskarżenia; a także poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym przede wszystkim nie zostały w sposób wyczerpujący omówione i odparte wszystkie zarzuty skarżącego podniesione w skardze; III. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., poprzez błędne przyjęcie, że organy zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący oraz obiektywny cały materiał dowodowy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania, bowiem doprowadziło do utrzymania zaskarżonego postanowienia i oddalenia skargi Stowarzyszenia. IV. z ostrożności procesowej także naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 8 ust. 1 pkt 15 u.p.e.a., polegające na uznaniu, że środek egzekucyjny zastosowano prawidłowo, podczas gdy w ogóle nie mógł on w tym konkretnym wypadku zostać zastosowany, gdyż jak wynika z ww. art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. określone środki są wyłączone spod egzekucji, gdy tymczasem w tym przypadku zostały one, wbrew prawu, egzekucją objęte. Argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony - w tym przypadku organ - w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z treścią art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Stosownie do art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niż podniesione przez skarżącego naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej, wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego określenia podstaw kasacyjnych, co zgodnie z art. 176 p.p.s.a. oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej uchybił sąd pierwszej instancji w zaskarżonym orzeczeniu oraz uzasadnienie ich naruszenia. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mimo, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określają warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej (por. wyroki NSA z : 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, nr 3, poz. 36; [...] marca 2005 r. sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r. sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r. sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006 r. sygn. akt I OSK 459/06). Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i nie budzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Skarżąca kasacyjnie w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzuca naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez naruszenie przepisów wskazanych w pkt I ppkt (i),(ii),(iii) petitum skargi kasacyjnej, podnosząc przede wszystkim wadliwe dokonanie przez Sąd I instancji kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia z uwagi na błędne przyjęcie, że organy zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący i obiektywny cały materiał dowodowy, co doprowadziło do oddalenia skargi zamiast uwzględnienia, a także naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak odpowiedniego ustosunkowania się do wszystkich zarzutów skargi, które pozwoliłoby dokonać oceny zasadności zapadłego wyroku w zakresie powołanych podstaw zaskarżenia. Zarzuty te nie zasługują na uwzględnienie. Zwrócić należy uwagę, że prawidłowość merytorycznego stanowiska Sądu I instancji nie może być skutecznie podważana zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd I instancji tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej. Taka sytuacja nie zachodzi w kontrolowanej sprawie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wszystkie przesłanki wskazane w tym przepisie. Sąd I instancji właściwie określając przedmiot skargi (postanowienie oddalające skargę na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu przez organ egzekucyjny wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego) ocenił postępowanie organu nadzoru rozpoznającego sprawę w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 1a pkt 2 tej ustawy. Zajął jednoznaczne stanowisko, że organy te oceniły właściwie, iż przy dokonywaniu czynności egzekucyjnych, mających na celu zastosowanie środka w postaci egzekucji z rachunku bankowego nie doszło do naruszenia przepisów prawa normujących te kwestie. Wskazał, że w sprawie zastosowano środek egzekucyjny przewidziany przepisami u.p.e.a. i zaznaczył, że prawidłowe było wskazanie jako podstawy prawnej dokonanego zajęcia art. 80 § 1 i 3 u.p.e.a. z uwagi na to, że w przepisie tym zostały określone obowiązki organu egzekucyjnego, który dokonuje zajęcia. Kontroli poddał także terminy i sposób doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Podkreślił, że czynność egzekucyjna została dokonana zawiadomieniem spełniającym wymogi z art. 67 § 2 u.p.e.a. Zawiadomienie zawierało bowiem wszystkie niezbędne elementy o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. i zgodnie z art. 67 § 1 u.p.e.a. stanowiło podstawę zastosowania tego środka egzekucyjnego. Czynność egzekucyjna zajęcia wierzytelności pieniężnej została dokonana w oparciu o tytuł wykonawczy doręczony Stowarzyszeniu w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego wraz z zawiadomieniem o zajęciu. Z przedstawionych wyżej względów zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd I instancji przepisów określonych w pkt I (i),(ii) jest niezasadny. Nie jest trafny również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a. w związku z art. 7, 75§1, 77§1 oraz 80 k.p.a. poprzez niezastosowanie środka określonego w ustawie poprzez zaakceptowanie braków materiału dowodowego. Przede wszystkim w kontekście tego zarzutu przypomnienia wymaga, że w myśl art. 18 u.p.e.a. jeśli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego słusznie Sąd I instancji podkreślił, że badając sprawę, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego ocenie podlega czy czynność ta jest zgodna z art. 80 u.p.e.a. Jak wynika z wcześniejszych rozważań, Sąd takiej kontroli dokonał a zasadność tej oceny Sąd drugiej instancji podziela. Zgodzić należy się również ze stanowiskiem tego Sądu, że w ramach postępowania zainicjowanego skargą na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie okoliczności, które dotyczą kwestionowanej czynności, czyli zajęcia rachunku bankowego zaś okoliczności podnoszone przez skarżącą kasacyjnie nie mają znaczenia dla wyniku niniejszego postępowania, tym samym słusznie nie zostały uwzględnione przez organ i Sąd badający zaskarżone postanowienie. Kwestie te mogą bowiem stanowić podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. - wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. - odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. - niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego i na podstawie art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Nie są to kwestie podlegające badaniu i ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną, gdyż skarga nie może dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. Zarzut wskazany w pkt I (iV) w postaci naruszenia art. 8 § 1 pkt 15 u.p.e.a. wywodzony z podstawy kasacyjnej opartej na art. 174 pkt 1 p.p.s.a. z przyczyn wyżej opisanych również nie zasługuje na uwzględnienie. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, na którą w istocie zarzut ten wskazuje stanowi wymienioną w art. 33 § 1 pkt 6 ww. ustawy podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji. Podsumowując, NSA przychyla się do stanowiska prezentowanego w orzecznictwie, na co także zwrócił uwagę Sąd I instancji, sprowadzającego się do twierdzenia, że nie ma podstaw do przyjęcia aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a. skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2010 r. o sygn. akt II FSK 568/09, LEX 745753, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r. o sygn. akt III SA/Wa 644/08, LEX 489600; orzeczenia sądów administracyjnych są także dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze, NSA na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.