II OZ 1360/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 16/17 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 16/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił A. B. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 16/17. Sąd wskazał, że pismem z dnia 20 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uiszczania wpisu od skargi kasacyjnej podnosząc, że skarżąca uiściła wpis po terminie z powodu problemów związanych z jej rachunkiem bankowym, które powstały niezależnie od niej. Z przyczyn niezrozumiałych dla skarżącej pierwsze polecenie przelewu opłaty sądowej, które złożyła 24 czerwca 2017 r. nie zostało zrealizowane przez bank i dopiero jej kolejne polecenie przelewu z dnia 3 lipca 2017 r. zrealizowano. Do wniosku dołączono jedynie polecenie przelewu z dnia 3 lipca 2017 r. Sąd uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, skarżąca nie wykazała, aby bez swej winy nie dochowała terminu. Dowody zgromadzone w aktach sprawy wskazują jednoznacznie, że przelewu dokonano w dniu 3 lipca 2017 r. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu, gdyż nie wykazała, że w okresie od 24 czerwca 2017 r. do 3 lipca 2017 r. zaistniały niezależne od strony przyczyny, które stanowiłyby przeszkodę w dokonaniu czynności w terminie. Zdaniem Sądu, należyta dbałość w prowadzeniu własnych spraw wymagała, aby przed zleceniem płatności skarżąca sprawdziła stan konta bankowego, z którego miał być dokonany przelew za wpis oraz sprawdziła czy faktycznie przelew został poprawnie zrealizowany. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: art. 86 § 1 P.p.s.a. przez niezastosowanie w warunkach uprawdopodobnienia przez stronę, że uchybiła terminowi bez własnej winy, i przez wykładnię, że w piśmie należało uprawdopodobnić niezależne od strony przyczyny przekroczenia terminu uiszczenia wpisu w okresie od 24 czerwca 2017 r. do 3 lipca 2017 r.; - odpowiednio stosowanych art. 106 § 3 i art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a. przez nie przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej na okoliczność braku jej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podniosła, że uiściła wpis po terminie wskazanym przez Sąd z powodu problemów związanych z rachunkiem bankowym, które były niezależne od niej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak wynika z akt sprawy postanowieniem z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 16/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 16/17. Odpis tego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 20 lipca 2017 r. W dniu 20 lipca 2017 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, natomiast w dniu 25 lipca 2017 r. złożył zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 4 lipca 2017 r. Sąd pierwszej instancji rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu i zaskarżonym obecnie postanowieniem z dnia 27 lipca 2017 r. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Jednocześnie zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej nadano dalszy bieg (zostało ono rozpoznane przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt II OZ 1359/17). Z praktyki orzeczniczej wynika, że nierzadkie są przypadki łącznego składania zażalenia na odrzucenie pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu przewidzianego na wykonanie danej czynności procesowej. W przypadku jednoczesnego złożenia zażalenia na orzeczenie o odrzucenie pisma procesowego (skargi) oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej – winien być nadany bieg w pierwszej kolejności zażaleniu, a dopiero po stwierdzeniu bezskuteczności czynności procesowej wskutek upływu terminu rozpoznaniu podlegałby wniosek o jego przywrócenie. Na gruncie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawniony jest pogląd o dopuszczalności jednoczesnego złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu pisma procesowego oraz ewentualnego wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej. Jak trafnie wypowiedziano się w doktrynie co do kolizji obu środków: "rozwiązania analizowanego problemu należy szukać nie na płaszczyźnie niedopuszczalności jednoczesnego dokonania dwóch czynności procesowych, lecz na płaszczyźnie niedopuszczalności ich jednoczesnego rozpoznania. Stwierdzenie, że przesłanki środka odwoławczego i wniosku o przywrócenie terminu wzajemnie się wykluczają, oznacza tylko tyle, iż obie te czynności nie mogą okazać się skuteczne. Jeżeli zatem obie czynności procesowe spełniają przewidziane dla nich wymagania formalne, konieczne jest nadanie im właściwego biegu. Wojewódzkie sądy administracyjne w pierwszej kolejności powinny nadawać bieg zażaleniu, a w przypadku jego oddalenia przystąpić do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Proponowane wyjście rozwiązuje liczne problemy będące konsekwencją konieczności odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu jako przedwczesnego oraz – co istotne – wydatnie przyczyni się do zapewnienia sprawności postępowania przez wyeliminowanie konieczności wydawania wpadkowych orzeczeń, które jako zaskarżalne niepotrzebnie angażują Naczelny Sąd Administracyjny" (D. Lebowa, Kolizja wniosku o przywrócenie terminu i środka odwoławczego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2014/ 3/s. 87-88). Pogląd ów aprobowany jest w piśmiennictwie (B. Dauter, Metodyka pracy sędziego administracyjnego, LexisNexis 2009, s. 269; A. Nędzarek, Wymogi procesowe wniosku o przywrócenie terminu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ZNSA 2013/2/s. 87). Zasadniczo nie jest trafny pogląd, że w przypadku łącznego złożenia zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu, sąd administracyjny winien wezwać wnioskodawcę do sprecyzowania formułowanych żądań, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (H. Knysiak-Molczyk, Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/s. 127; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda – op. cit., s. 476, nb 11 in fine). To, że strona korzysta z dwu środków prawnych, z których tylko jeden może okazać się skuteczny, nie powinna być rozwiązywana w trybie art. 49 P.p.s.a., gdyż nie ma przeszkód formalnych do ich rozpoznania. Rzeczą sądu jest właściwe nadanie biegu pismom procesowym składanym przez stronę, przy uwzględnieniu wynikającej z art. 7 P.p.s.a. zasady szybkości postępowania i wymogów sprawiedliwości proceduralnej. Poszukując właściwych rozwiązań procesowych w konkretnej sprawie należy mieć również na uwadze, że celem nowelizacji P.p.s.a. dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. było m.in. usprawnienie, uproszczenie i zapewnienie szybkości postępowania przed sądem administracyjnym (uzasadnienie do projektu ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W zależności od etapu postępowania na którym strona składa wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, różny może być sposób procedowania przez sąd. Jeżeli strona składa wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą, bądź przed jej odrzuceniem z powodu przekroczenia ustawowego terminu przewidzianego na jej złożenie, to należy w pierwszej kolejności rozpoznać ten wniosek. Utrwalona jest linia orzecznicza, zgodnie z którą odrzucenie skargi wniesionej po terminie, w przypadku gdy został złożony wniosek o przywrócenie terminu, możliwe jest dopiero po prawomocnym rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu. Jeżeli wystąpi taka sytuacja, że wniosek o przywrócenie terminu nie zostanie rozpoznany, a skarga zostanie odrzucona, to wówczas wniosek taki nie staje się bezprzedmiotowy. Wskazuje się bowiem, że ewentualne postanowienie sądu o przywróceniu terminu znosi skutki postanowienia o odrzuceniu środka prawnego, bez potrzeby uchylenia tego orzeczenia (postanowienia NSA z: 9 września 2011 r. II OSK 1692/ 11; 28 października 2015 r. II OSK 2557/15; 4 grudnia 2015 r. I OZ 1601/15; 20 stycznia 2016 r. I GZ 729/15; 12 maja 2017 r. II OZ 449/17, orzeczenia dostępne w CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przyczyn omówionych wyżej, krytycznie należałoby ocenić takie działanie sądu, gdy w pierwszej kolejności rozpoznawany byłby wniosek o przywrócenie terminu, gdyż wymaga to ustalenia, czy rzeczywiście doszło do uchybienia terminowi, co jednak winno być przesądzone przez sąd drugiej instancji, przy rozpoznawaniu zażalenia. Dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminowi do dokonania czynności procesowej, rozpoznaniu podlega wniosek o przywrócenie terminu. Natomiast w przypadku uwzględnienia zażalenia i uchylenia orzeczenia o odrzuceniu pisma, wniosek o przywrócenie terminu stałby się bezprzedmiotowy. Jednoczesne złożenie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi i wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków skargi, skutkuje tym, że wniosek o przywrócenie terminu podlega rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej przed rozpoznaniem zażalenia na postanowienie z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 16/17 , którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę kasacyjną. Rozpoznanie przedmiotowego wniosku mogło nastąpić dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.