I GSK 198/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz, Sędzia WSA (del.) Artur Adamiec (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 1353/16 w sprawie ze skargi T. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia 30 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 1353/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę T. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 30 września 2016 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2015. Od przedmiotowego wyroku T. B. złożył skargę kasacyjną wnosząc o jego zmianę poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w części dotyczącej płatności na zazielenienie - 2015 rok oraz zasądzenie od organu administracyjnego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego Skarżący kasacyjnie na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) zarzucił naruszenie: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; dalej: k.p.a.) oraz art. 107 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w wyniku oparcia rozstrzygnięcia jedynie na bazie ustaleń organów administracyjnych, bez wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i argumentów skarżącego zawartych i dalszych pismach, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w sytuacji gdy mogłyby w istocie wpłynąć na zmianę dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych i prawnych, a tym samym na zmianę treści decyzji. Argumenty na poparcie powyższego zarzutu zostały przedstawione w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16, z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt. I GSK 1294/16, z dnia 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16, z dnia 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z dnia 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Wniesiona skarga kasacyjna powołuje podstawę kasacyjną przewidziane w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzuca się w niej Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które w ocenie autora skargi kasacyjnej – miało istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do postawionego zarzutu naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2015 r. poz. 1551, zwana dalej: ustawą o płatnościach) w art. 3 ust. 2 ma regulacje odmienne od przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego zawartych w rozdziale 2 działu I. Zgodnie, bowiem z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba, że przepisy ustawy stanowią inaczej. Natomiast art. 3 ust. 2 pkt 1, 2, 3 i 4 tej ustawy stanowi, że w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnienia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepis art. 81 kpa nie stosuje się. Porównanie przytoczonej regulacji z zasadami ogólnymi wymienionymi w Kodeksie postępowania administracyjnego wskazuje, że ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w części drugiej art. 7 k.p.a. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. zgodnie, z którą organ administracji publicznej ma obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. W art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach, obowiązek ten został ograniczony jedynie do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego wskazanego przez stronę. Ustawodawca w art. 3 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o płatnościach ograniczył też stosowanie zasady informowania stron przez organ administracji publicznej (art. 9 k.p.a.) oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.). Co też istotne w art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, nałożono na strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązki przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążono obowiązkami udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne. Tym samym w postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., co oznacza, że to nie organ administracji publicznej, a posiadacz gruntów ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest to, że organ administracji, zasadniczo, zwolniony jest z obowiązku poszukiwania dowodów na okoliczności istotne z punktu widzenia uprawnień wnioskodawcy do płatności. Mając powyższe na uwadze, w ocenie składu orzekającego nie można się zgodzić z zarzutami, że Sąd I instancji wadliwie nie dostrzegł naruszenia przez organ obowiązku określonego tymi przepisami. Jak trafnie stwierdził Sąd I instancji skarżący nie zaprzeczył treści wyników kontroli poprzez wskazanie błędów w rozumowaniu organów, bądź w świetle wiedzy i doświadczenia życiowego. Nie wnioskował także o przeprowadzenie jakichkolwiek dowodów, których celem byłoby podważenie treści sprawozdania. Za taki dowód nie może bowiem zostać uznany dowód w postaci faktury zakupu materiału siewnego. Z jego treści wynika ponad wszelką wątpliwość jedynie to, że skarżący dokonał zakupu materiału siewnego również pod postacią pszenżyta ozimego. Zgodzić się zatem należy z organem odwoławczym Agencji, że dowód ten nie może w żaden sposób potwierdzić faktu zasiania pszenżyta na działce rolnej AD1. Biorąc pod uwagę, że art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach, nakłada na strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu obowiązki przedstawienia dowodów oraz dawania wyjaśnień, co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz obciążono obowiązkami udowodnienia faktu osobę, która wywodzi z niego skutki prawne to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania, iż spełnia kryteria żeby otrzymać płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w pełnej wysokości. Jak wskazał organ postępowania administracyjnego w wyniku wizytacji terenowej ujawniono szereg nieprawidłowości, a jedna z nich dotyczyła działki rolnej AD1, gdzie kontrolujący stwierdzili inny zasiew niż deklarowany. Skarżący nie zakwestionował wyników przedstawionych w raporcie kończącym wizytację. Bierność skarżącego w zakresie postępowania dowodowego i brak dowodów, które mogłyby podważyć prawidłowość ustaleń dokonanych przez organ powoduje, że podniesione zarzuty stanowią jedynie polemikę z prawidłowymi ustaleniami organów i ich oceną dokonaną przez Sąd I instancji. Skarżący składając wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego winien liczyć się z obowiązkiem wykazania, że spełnia warunki do przyznania płatności, w szczególności gdy organy dokonały ustaleń z których wynika, iż skarżący nie spełnia wymogów do przyznania takiej płatności, czego nie uczynił. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzut naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów za nieusprawiedliwione i z tego względu, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.