II SA/Ke 29/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2017r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody z dnia 16 listopada 2016r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu prawa własności nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia 16 listopada 2016r. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania J. S. od decyzji Starosty z dnia 22.08.2016 r., znak: [...] orzekającej o odmowie zwrotu na rzecz J. S. nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 9.03.1970 r., położonej w S. przy ul. P. 18, oznaczonej na mapie wpisanej do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 23.10.2015 r. za nr [...] jako działka nr 1038;A1 o pow. 0,1073 ha, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazano, że decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 9.03.1970 r., Nr [...] została wywłaszczona na potrzeby Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, nieruchomość położona w S. przy ul. P. 18 o pow. 1098m2, oznaczona nr 10 na planie przyjętym do ewidencji Powiatowego Biura Geodezji i Urządzeń Rolnych Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w dniu 9.10.1968 r. za nr [...], ujawniona w księdze wieczystej Biura Notarialnego w S. pod nr KW [...] jako własność J. S.. Opisana decyzja została utrzymana w mocy decyzją Komisji Odwoławczej ds. Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia 19.06.1970 r. Nr [...]. Decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 9.03.1970 r. została wydana w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Wskazaną wyżej nieruchomość wywłaszczono jako niezbędną dla realizacji narodowych planów gospodarczych "na przeprowadzenie prac zabezpieczających m. S. przed skutkami osuwisk i zapadlisk zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] ustaloną decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nr [...] z dnia 22.12.1969 r. , dla nieruchomości położonej w S. przy ul. P. 18 i wyrażała zgodę na "wykonanie obiektów inżynierskich i budownictwa mieszkaniowego". Integralną częścią decyzji był załącznik – mapa sytuacyjna z dnia 4.12.1969 r. J. S. w dniu 28.05.2009 r. wystąpiła do Starosty z wnioskiem o zwrot nieruchomości – działki nr 1038 położonej w S. przy ul. P. 18 podnosząc, iż nieruchomość ta nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia jakim było wybudowanie obwodnicy. Starosta wydając w dniu 22.08.2016 r. opisaną na wstępie decyzję uznał, że cel wywłaszczenia związany z przeznaczeniem wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości na potrzeby zabezpieczenia m. S. przed skutkami osuwisk i zapadlisk, został zrealizowany. Z powyższym stanowiskiem nie zgodziła się J. S. wnosząc odwołanie od decyzji organu I instancji. Strona zarzuciła organowi nie wyjaśnienie kiedy podmiot dysponujący tą nieruchomością podjął czynności zmierzające do jej zagospodarowania, jaki był charakter tych prac i kiedy one zostały ostatecznie ukończone, czy miały one związek z zabezpieczeniem skarpy zachodniej Starego Miasta. Zdaniem odwołującej, Gmina S. do 2004 r. wykorzystywała nieruchomość niezgodnie z jej przeznaczeniem i wbrew treści decyzji wywłaszczeniowej tj. na cele mieszkaniowe. Nie podejmowano żadnych prac zmierzających do zabezpieczenia skarpy czy też prac niwelujących teren jak również prac inżynierskich przeciwdziałających osuwiskom i zapadliskom na terenie Rynku Starego Miasta. W jej ocenie, potwierdzeniem tego stanowiska są zeznania świadków – byłych lokatorów budynku mieszkalnego znajdującego się na spornej nieruchomości, którzy zamieszkiwali w nim do 2004 r. J. S. stwierdziła, że prace na ww. nieruchomości zostały rozpoczęte po wysiedleniu ostatnich mieszkańców a ich zakończenie nastąpiło dopiero w 2006 r., a więc w okresie kiedy obowiązywał art. 137 ust. 1 ugn, który określał terminy rozpoczęcia i zakończenia prac związanych z realizacja celu wywłaszczenia. Zgodnie ze stanowiskiem strony, wyburzenie budynku było podyktowane jego złym stanem technicznym, a nie jak twierdzi organ, realizacją celu wywłaszczenia. Wojewoda rozpoznając odwołanie w oparciu o dokumentację geodezyjną – mapę do celów prawnych nr [...] wpisaną w dniu 23.10.2015 r. do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej stwierdził, że wnioskowanej do zwrotu działce nr 1038 odpowiada obecnie część działki nr 1038;1A o pow. 0,1073 ha. Na mocy decyzji Wojewody znak: [...] z dnia 16.08.1991 r. nieruchomość położona w S. przy ul. P. 18 stała się własnością Gminy S. Przytaczając brzmienie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r., o gospodarce nieruchomościami (dalej: ugn) organ stwierdził, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość, z uwagi na swoje położenie, została przeznaczona pod zabezpieczenie miasta S. przed skutkami osuwisk i zapadlisk. Taki sposób zagospodarowania nieruchomości został wskazany w szczególności w decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 09.03.1970r. Nr [...]. Ponadto o przeznaczeniu wnioskowanej do zwrotu nieruchomości na ten cel wskazywała m.in. decyzja nr [...] Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 22.12.1969 r. oraz uchwała Nr [...] Prezydium Miejskiej Rady Narodowej. Z zapisów szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego Starego Miasta stanowiącego integralną część szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 23.12.1965 r. wynika, że wywłaszczona nieruchomość leżała na terenie oznaczonym symbolem A-25 co oznaczało "tereny położone pomiędzy ulicami P., Po., M." który został opisany jako teren objęty I strefą konserwatorską, jako przedpole Starego Miasta, przewidziany do zagospodarowania w sposób zieleniarski". Z istniejącej zabudowy przewidziano do utrzymania zabytkowy dworek przy ul. M. oraz budynki w dobrym stanie przy ul. "Z.", natomiast pozostałe budynki przeznaczono do wyburzenia. Organ odwoławczy ustalił, że z uwagi na lokalizację nieruchomości wywłaszczonej od J. S. przy ul. "Z.", znajdujące się na niej budynki, podlegały wyburzeniu. Na mapie nr ewidencyjny [...] budynek mieszkalny położony przy ul. P. 18 został oznaczony kolorem czerwonym, jako budynek mieszkalny przeznaczony do rozbiórki wg. planu szczegółowego Starego Miasta. Wojewoda przedstawiając podjęte działania zmierzające finalnie do zagospodarowania spornej nieruchomości zgodnie z celem przejęcia, powołał się na protokół z oględzin przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonych w dniu 27.10.2009. Treść tego dokumentu wskazuje, że nieruchomość jest niezabudowana. Na jej części zlokalizowany jest pas drogi miejskiej ul. P. (fragment jezdni i chodnika), skarpa i teren zieleni obsiany trawą. Z analizy przedłożonych przy piśmie z dnia 25.07.2011 r. przez Urząd Miasta dokumentów wynika, że w 2004 r. z uwagi na zły stan techniczny znajdującego się na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości budynku mieszkalnego, podjęto prace zmierzające do jego rozbiórki. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 6.04.2004 r. znak: [...] nakazał natychmiastowe wyłączenie budynku z użytkowania, a następnie Starosta decyzją z dnia 2.06.2004 r. udzielił Gminie pozwolenia na rozbiórkę obiektu budynku mieszkalnego przy ul. P. 18 w S. wraz z wykonaniem rekonstrukcji nawierzchni i ukształtowania przyległego terenu po rozbiórce na działkach nr 1038 i nr 1246/1. Konieczność rozbiórki budynku - z uwagi na jego zły stan techniczny - zlokalizowanego na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości potwierdza również znajdujące się w aktach sprawy pismo Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Delegatura w S. z dnia 13.04.2004 r. Nr [...]. O wykonaniu prac wyburzeniowych na gruncie świadczy, zawiadomienie z dnia 13.07.2004 r. o terminie rozpoczęcia rozbiórki, dziennik budowy z dnia 2.06.2004 r. i protokół odbioru technicznego końcowego inwestycji spisany w dniu 12.08.2004 r. Z w/w dokumentów wynika, że prace wykonywane na gruncie dotyczyły rozbiórki budynku mieszkalnego przy ul. P. 18 wraz z wykonaniem rekonstrukcji nawierzchni ulicy i ukształtowaniem terenu po rozbiórce. Zakończenie prac związanych z wyburzeniem tego budynku mieszkalnego potwierdza zaświadczenie z dnia 14.09.2004 r. znak: [...]. Po zakończeniu prac wyburzeniowych i rozbiórce budynku zabezpieczono skarpę, pokrywając ją zagęszczonym nasypem o grubości warstwy 30 cm, odtworzono nawierzchnię bezpośrednio przyległą do skarpy chodnika z płyt betonowych, a także nawierzchnię ulicy P. z kostki granitowej. Z uwagi na powyższe okoliczności jak również uwzględniając obecny sposób zagospodarowania wnioskowanej do zwrotu nieruchomości organ uznał za uzasadnione stanowisko Starosty, że cel wywłaszczenia określony w dacie nabycia został zrealizowany. Na nieruchomości znajdują się obiekty inżynierskie, takie jak nasyp, fragment nawierzchni ulicy z chodnikiem, których istnienie jest związane docelowo z zabezpieczeniem terenu przed osuwiskami i zapadliskami. Podkreślono, że organ I instancji w swojej decyzji z dnia 22.08.2016 r. nie dokonał tendencyjnej oceny materiału dowodowego, co sugeruje w odwołaniu J. S., ale dokładnie wywiązał się z zaleceń Wojewody zawartych w decyzji z dnia 22.05.2015r. znak: [...]. Starosta w ramach prowadzanego postępowania uzupełnił materiał dowodowy o brakujące dokumenty, a następnie poddał go analizie. Wszystkie ustalenia opisał w decyzji przytaczając na potwierdzenie ustaleń konkretny materiał dowodowy, stanowiący w jego ocenie wiarygodny dowód na potwierdzenie, że cel wywłaszczenia został na gruncie zrealizowany. Akta zawierają zarówno dokumentację z okresu wywłaszczenia, zeznania świadków, protokół z oględzin przedmiotowej nieruchomości, a także dokumentację obrazującą przebieg podejmowanych w 2004 r. prac na gruncie prowadzących finalnie do jego zagospodarowania w ramach celu wywłaszczenia. Z decyzji organu I instancji wynika kto i kiedy podjął działania zmierzające do wyburzenia budynku znajdującego się na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości. Ponadto Starosta zamieścił w decyzji informacje o charakterze wykonywanych na gruncie prac i terminie ich zakończenia. Powołał przy tym konkretne dokumenty potwierdzające te okoliczności. Zdaniem Wojewody, J. S. jako strona postępowania miała zapewnioną przez organ I instancji możliwość czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu polegającą na możliwości zapoznania się i wypowiedzenia co do akt sprawy. Strona nie przedstawiła w toku postępowania żadnych wiarygodnych dokumentów, które mogłyby budzić wątpliwości co do zajętego przez organ I instancji w decyzji z dnia 22.08.2016 r. stanowiska w kwestii odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto nie przedstawiła żadnych dokumentów na potwierdzenie tezy zawartej w odwołaniu, które mogłyby wskazywać, że inwestycja podejmowana na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości została zakończona dopiero w 2006 r., a nie jak twierdzi Starosta w decyzji z dnia 22.08.2016 r. w roku 2004. Odnosząc się do kwestii terminów zrealizowania celu wywłaszczenia na przedmiotowej nieruchomości, wynikających z przepisu art. 137 ugn organ przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13.03.2014 r. sygn. akt P 38/11, wskazując, że obecnie jest ona bez znaczenia. Biorąc pod uwagę zebrany materiał dowodowy i poczynione w jego oparciu ustalenia organ II instancji uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany, w związku z tym brak jest podstaw do zwrotu nieruchomości i to niezależnie od terminu jego realizacji. Wobec treści art. 137 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 u.g.n. oraz zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie sądowym przepis ten ma tylko wtedy zastosowanie jeżeli nie został zrealizowany cel wywłaszczenia (m.in. wyrok NSA z dnia 6.03.2013r. sygn. akt I OSK 1879/11). Skoro bowiem nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło pod rządami ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która nie określała jakichkolwiek terminów na zrealizowanie celu wywłaszczenia i jeżeli zrealizowano cel wywłaszczenia to nie można twierdzić, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i określeniu w art. 137 ust. 1 szczegółowych przesłanek zbędności, nieruchomość która nie była zbędna na cel wywłaszczania, bowiem została wykorzystana zgodnie z tym celem, automatycznie podlega rygorom zawartym w tym przepisie. Zdaniem organu stanowisko, że w sytuacji wykorzystania danej nieruchomości na cel wywłaszczenia wygasa prawo byłego właściciela lub jego następców prawnych do jej zwrotu, a regulacja zawarta w art. 137 ust. 1 ugn sytuacji tej nie zmienia, jest już ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 07.07.2011 r., sygn. akt I OSK 514/11; z dnia 30.11.2011 r., sygn. akt I OSK 2098/10; z dnia 20.09.2011 r., sygn. akt I OSK 1558/10 oraz wyrok NSA z dnia 6.03.2013r. sygn. akt I OSK 1879/11). Odmienna interpretacja tego przepisu prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnej zasady lex retro non agit, która jest jedną z podstawowych standardów państwa prawa. Wprawdzie ustawodawca w tym zakresie nie wprowadzając regulacji intertemporalnych, przyjął zasadę bezpośredniego działania nowego prawa, co oznacza, że nowe przepisy od momentu wejścia w życie regulują wszystkie zdarzenia - zarówno przyszłe, jak i przeszłe, w tym nawet także takie, które w całości zakończone zostały przed wejściem ich w życie (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt P 66/07) tym niemniej w, takim przypadku zachowane muszą być podstawowe zasady wynikające z zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa. Zasada niedziałania prawa wstecz, jak to podkreślał wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny, sprowadza się do nakazu, aby stosowanie i stanowienie prawa odbywało się w taki sposób, by adresat danej normy prawnej mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na negatywne skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania określonej decyzji. W sytuacji gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna pod rządami powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i gdyby doszło do realizacji celu wywłaszczenia, kiedy przepisy nie przewidywały stosownych terminów związanych z tą realizacją, to oczywistym jest, że przepis obowiązującego obecnie art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może mieć zastosowania, nie może on bowiem mieć zastosowania do sytuacji prawnych ostatecznie już ukształtowanych. Podsumowując powyższy wywód organ stwierdził, iż w niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został zrealizowany na cele związane z poprawą i zabezpieczeniem Starego Miasta przed skutkami osuwisk i zapadlisk, co oznacza prawidłowość podjętego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Skargę na powyższą decyzję Wojewody z dnia 16.11.2016r. wniosła J. S. żądając w całości jej uchylenia. Skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu błąd w ustaleniach faktycznych, stanowiących podstawę zaskarżonej decyzji dotyczący ustalenia kwestii czy przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w decyzji Powiatowej Rady Narodowej o lokalizacji szczegółowej nr 90/69 z dnia 22.12.1969 r., co narusza art. 7, art. 8, art. 35 § 1, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu podniesiono, że wbrew ocenie wyrażonej przez organy obu instancji, cele dla których wywłaszczono nieruchomość tj. zabezpieczenie osuwisk i zapadlisk skarpy zachodniej Starego Miasta, nigdy nie zostały zrealizowane. Nie wykonano na tej nieruchomości żadnych obiektów inżynierskich i budownictwa mieszkaniowego. Skarżąca podniosła, że celem wywłaszczenia było wyburzenie wszystkich znajdujących się na jej działce budynków mieszkalnego i gospodarczych i niwelacja terenu. Prace w tym zakresie zostały podjęte dopiero w 2004 r., w sytuacji, gdy na skutek wieloletnich zaniedbań doprowadzono do katastrofalnego stanu przedmiotowe budynki. Podtrzymała swoją wcześniejszą argumentację dotyczącą powodów, które legły u podstaw przystąpienia do prac wyburzeniowych. Zdaniem autorki skargi, zabezpieczenie skarpy, o którym mowa w uzasadnieniu decyzji Wojewody, nie dotyczyło skarpy zachodniej Starego Miasta, a dotyczyło skarpy, która znajduje się poniżej ul. P. (k.7 uzasadnienia). Prace zabezpieczające skarpę zachodnią podjęto dopiero w 2013 r., umacniając skarpę specjalnymi siatkami zakopanymi i usztywnionymi w zboczu i obsadzając ją odpowiednimi roślinami, ale i wówczas nie były prowadzone na spornej nieruchomości. Prace te były następstwem ulewy z 2011 r. i nie wykonywano wówczas jakichkolwiek prac obejmujących nawierzchnie i chodnik ul. P. Skarżąca stwierdziła, że dla prawidłowego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy koniecznym byłoby przeprowadzenie dowodu z kompletnej dokumentacji dotyczącej prac rekonstrukcyjnych nawierzchni i chodnika ul. P. w 2004 r. i dowodu z umacniania skarpy zachodniej Starego Miasta od 2011 r. oraz analiza tej dokumentacji, takich działań zaś nie podjęto. Zgodnie ze stanowiskiem skarżącej, jedynymi pracami wykonanymi po wyburzeniu budynku z uwagi na jego usytuowanie częściowo w chodniku i częściowo w jezdni ul. P., było odtworzenie części jezdni i części chodnika, co nie miało nic wspólnego z zabezpieczaniem skarpy Zachodniej Starego Miasta przed skutkami osuwisk i zapadlisk. W ocenie skarżącej, prowadzone opieszale w niniejszej sprawie postępowanie, nie wyczerpanie wszystkich możliwości dowodowych oraz brak wszechstronnej i obiektywnej oceny przyczyniły się do ustaleń organu, niezgodnie z zebranymi w sprawie dowodami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r, poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.), dalej "ugn", poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do art. 137 ustawy, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 216 ust. 1 ugn, przepisy o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości stosuje się również do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa, tak jak w niniejszej sprawie, na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. nr 10, poz. 64). W sprawie spór dotyczy ustalenia, czy prace wykonane na wywłaszczonej nieruchomości, której obecnie odpowiada działka nr 1038;A1 o pow. 0,1073 ha były realizacją celu wywłaszczenia, czy też jak twierdzi skarżąca nigdy nie zostały zrealizowane, albowiem nie wykonano żadnych obiektów inżynierskich i budownictwa mieszkaniowego. Przede wszystkim należy podnieść, że organy administracji prawidłowo określiły cel na jaki została wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wywłaszczenie nastąpiło w oparciu o decyzję Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 9.03.1970 r., Nr [...] na potrzeby Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej, "na przeprowadzenie prac zabezpieczających m. S. przed skutkami osuwisk i zapadlisk, zgodnie z lokalizacją szczegółową nr [...] ustaloną decyzją Wydziału Budownictwa Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej nr [...] z dnia 22.12.1969 r., celem "wykonania obiektów inżynierskich i budownictwa mieszkaniowego", na terenie położonym w S. przy ul. P. 18, zgodnie z mapą sytuacyjną z dnia 4.12.1969 r. stanowiącą integralną częścią decyzji. W planie zagospodarowania przestrzennego Starego Miasta stanowiącego integralną część szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia 23.12.1965 r., sporna nieruchomość była położona na terenie oznaczonym symbolem A-25: tereny położone pomiędzy ulicami P., P., M. Teren ten został objęty I strefą konserwatorską, jako przedpole Starego Miasta i przewidziany do zagospodarowania w sposób zieleniarski. Ustalenia planu szczegółowego Starego Miasta wraz z mapą nr ewidencyjny [...] wskazywały, że budynek stanowiący własność J. S., położony przy ul. "Z.", został przeznaczony do rozbiórki, o czym zgodnie z opisem, świadczy oznaczenie tego obiektu kolorem czerwonym. Ustalenia Wojewody odnośnie wykonania na wnioskowanej do zwrotu nieruchomości prac rozbiórkowych, a następnie prac mających na celu zabezpieczenie skarpy przed skutkami osuwiska i zapadlisk znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Ich potwierdzenie stanowi dokumentacja formalno-prawna związana z procesem budowlanym, począwszy od uzyskania przez Gminę Sa. pozwolenia na rozbiórkę budynku mieszkalnego przy ul. P. 18 w . oraz wykonanie rekonstrukcji nawierzchni i ukształtowanie przyległego terenu po rozbiórce (decyzja Starosty z dnia 2.06.2004 r.), aż po wydanie zaświadczenia z dnia 14.09.2004 r. o zakończeniu prac wyburzeniowych. W projekcie rozbiórki zakres prac przewidywał pozostawienie ściany podłużnej przebiegającej wzdłuż ulicy oraz fragmentów ścian poprzecznych, które będą stanowić podparcie naziomu i zabezpieczać przed obsunięciami ziemi. Podparcie naziomu przewidziano do czasu wykonania nasypu uzupełniającego. Z kolei projekt rekonstrukcji nawierzchni i ukształtowania przyległego terenu po rozbiórce budynku i usunięciu gruzu przewidywał wykonanie nasypu uzupełniającego z gruntu lessowego zagęszczonego mechanicznie warstwami grubości 30 cm, ułożenie na nasypie warstwy ziemi roślinnej grubości 10 cm i obsianie trawą oraz uzupełnienie nawierzchni ulicy P. kostką granitową. "Ilość nasypu wynosi 563 m3, powierzchnia do obsiania trawą wynosi 300m2 ‘’. Zakres wykonanych prac jest adekwatny do istniejącego stanu zagospodarowania nieruchomości. Z protokołu oględzin z dnia 27.10.2009 r. wynika, że na terenie objętym wnioskiem skarżącej znajdują się: nasyp, fragment nawierzchni ulicy z chodnikiem. Wbrew twierdzeniom skarżącej, że na terenie objętym jej wnioskiem nie wykonano żadnych robót związanych z celem wywłaszczenia, wymienione obiekty są obiektami inżynierskimi będącymi wynikiem prac inżynierskich, których realizację należy uznać za docelowo związaną z zabezpieczeniem terenu przed osuwiskami i zapadliskami. Pod pojęciem drogowego obiektu inżynierskiego, zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 4 pkt 12 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 2016, 1440) należy rozumieć obiekt mostowy, tunel, przepust i konstrukcję oporową. Konstrukcję oporową stosownie do treści art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U.2016, 290 ) zalicza się do budowli. Powstanie budowli wymaga wykonania jednego z rodzajów robót budowlanych, na które inwestor zobowiązany jest uzyskać pozwolenie na budowę, o ile nie zachodzą przewidziane ustawą Prawo budowlane wyjątki (art. 29 – 31). W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że nasyp stanowi konstrukcję oporową, zaś roboty mające na celu wykonanie takiej konstrukcji oporowej należy uznać za roboty inżynierskie, które w tej sytuacji są częścią robót budowlanych, na które inwestor – Gmina S., uzyskał wymagane prawem pozwolenie na budowę, o czym świadczy przywołana wcześniej decyzja Starosty z dnia 2 czerwca 2004 r . Zarówno więc rozbiórka jak i pozostałe roboty budowlane objęte pozwoleniem na budowę należy, tak jak przyjął organ, uznać za docelowo związane z zabezpieczeniem terenu przed osuwiskami i zapadliskami. Reasumując powołane wyżej dowody i ich analiza jednoznacznie wskazują, że nieruchomość została wywłaszczona na cele związane z przeprowadzeniem prac zabezpieczających m. S. przed skutkami osuwisk i zapadlisk i cele te zrealizowano. Rację ma organ twierdząc, że dla oceny przesłanek z art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ugn umożliwiających zwrot nieruchomości, bez znaczenia pozostaje okoliczność, że dopiero w 2004 r. podjęto skonkretyzowane prace zmierzające do zagospodarowania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia. Nie ma również wpływu na zasadność rozstrzygnięcia kwestia przyczyn, dla których te prace wykonano, a które zdaniem skarżącej wynikały ze złego stanu technicznego budynku. W realiach niniejszej sprawy istotne jest bowiem to, że przed złożeniem wniosku o zwrot tj. przed datą 28 maja 2009 r. prace zostały zrealizowane, a ich charakter potwierdza zagospodarowanie ww. nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia. Za prawidłową należy uznać ocenę Wojewody w zakresie wynikających z art. 137 ust. 1 ugn przesłanek zbędności nieruchomości na cele wywłaszczenia, która została oparta na prezentowanej w Naczelnym Sądzie Administracyjnym linii orzeczniczej. Nie znajduje uzasadnienia zawarty w skardze zarzut nieprzeprowadzenia przez organ dowodu z dokumentacji dotyczącej prac zabezpieczających skarpy zachodniej Starego Miasta, gdyż jak podaje sama skarżąca miały one miejsce w 2013 r. i nie obejmowały spornej nieruchomości. Nie dotyczyły zatem prac przy rozbiórce budynku mieszkalnego na terenie ul. P. 18 w S., a więc budynku zlokalizowanego na nieruchomości wywłaszczonej decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 9 marca 1970 r. Nr [...]. Z podniesionych wyżej względów, ustalony w sprawie przez organy stan faktyczny odpowiada zgromadzonym dowodom, które zostały prawidłowo rozpatrzone i ocenione zgodnie z zasadami i regułami postępowania administracyjnego. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016, poz. 718 ze zm.).