II SA/Sz 1480/16
PostanowienieWSA w Szczecinie2017-04-06
Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Barbara Gebel, Patrycja Joanna Suwaj
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przeniesienie funkcjonariusza Służby Celnej na równorzędne stanowisko służbowe w ramach tej samej jednostki organizacyjnej, na podstawie art. 86 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, wymaga wydania decyzji administracyjnej i podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Przeniesienie funkcjonariusza Służby Celnej na równorzędne stanowisko służbowe w ramach tej samej jednostki organizacyjnej, na podstawie art. 86 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, nie wymaga wydania decyzji administracyjnej i ma charakter aktu wewnętrznego wynikającego z podległości służbowej. W związku z tym skarga na takie przeniesienie jest niedopuszczalna przed sądem administracyjnym, a właściwą drogą dochodzenia praw jest sąd powszechny.Stan faktyczny
Funkcjonariusz Służby Celnej został przeniesiony służbowo na równorzędne stanowisko starszego eksperta w innej jednostce organizacyjnej w ramach tej samej Izby Celnej. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak uwzględnienia jego kwalifikacji i doświadczenia. Organ administracji utrzymał w mocy decyzję o przeniesieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę z powodu niedopuszczalności drogi sądowej.Rozstrzygnięcie
Odrzucono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.), , Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przeniesienia na równorzędne stanowisko służbowe postanawia: odrzucić skargę.
1. Dyrektor Izby Celnej, działając na podstawie art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (t. j. Dz. U. 2016, poz. 990, dalej przywoływana jako: "u.s.c."), decyzją nr [...] z dnia [...] r. przeniósł służbowo st. asp. M. G. (dalej przywoływany jako: "funkcjonariusz" lub "Skarżący"), realizującego zadania na stanowisku starszego eksperta Służby Celnej, z Referatu Dochodzeniowo-Śledczego w Urzędzie Celnym do Wydziału Centrum Wierzyciela w Izbie Celnej na równorzędne stanowisko – starszego eksperta Służby Celnej.
2. W dniu 30 sierpnia 2016 r., do Dyrektora Izby Celnej wpłynął wniosek Skarżącego, o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie decyzji [...] z dnia [...] r.
Jednocześnie przedmiotowej decyzji, funkcjonariusz zarzucił naruszenie:
1). art. 86 ust. 2 u.s.c. poprzez przeniesienie funkcjonariusza, od dnia [...] r. z Referatu Dochodzeniowo-Śledczego w Urzędzie Celnym do Wydziału Centrum Organu Wierzyciela w Izbie Celnej bez dokonania należytej oceny celowości zwolnienia funkcjonariusza z zajmowanego dotychczas stanowiska i jednostronnym uznaniu przy podejmowaniu decyzji jedynie interesu jednostki organizacyjnej - Izby Celnej, z całkowitym pominięciem interesu funkcjonariusza;
2). art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2016, poz. 23, dalej przywoływany jako: "K.p.a."), poprzez nieuwzględnienie dotychczasowego przebiegu służby, zdobytych kompetencji, umiejętności i doświadczenia oraz odbytych szkoleń specjalistycznych z procedury karnej i wyznaczenie obowiązków nie pokrywających się ze zdobytymi kwalifikacjami, co jest sprzeczne z zasadą podejmowania przez organy administracji publicznej w toku postępowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes strony;
3). art. 9 K.p.a. poprzez lakoniczne wskazanie w uzasadnieniu decyzji, że powodem przeniesienia jest zapewnienie prawidłowej organizacji pracy i ciągłości realizacji zadań statutowych przez Wydział Centrum Organu Wierzyciela w Izbie Celnej, co jest sprzeczne z zasadą należytego i wyczerpującego informowania przez organy administracji publicznej stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego;
4). art. 111 Kodeksu pracy (dalej: K.p.) poprzez przeniesienie służbowe bez uwzględnienia dotychczasowego przebiegu służby funkcjonariusza, zdobytych kompetencji, umiejętności i doświadczenia oraz wyznaczenie obowiązków nie pokrywających się ze zdobytymi kwalifikacjami, co jest sprzeczne z zasadą szanowania przez pracodawcę godności innych dóbr osobistych pracownika;
5). art. 17 K.p. poprzez przeniesienie służbowe od dnia [...] r. funkcjonariusza z Referatu Dochodzeniowo - Śledczego w Urzędzie Celnym, do Wydziału Centrum Organu Wierzyciela, w Izbie Celnej, zajmującego się postępowaniami wierzycielskimi (tj. postępowaniami administracyjnymi), bez uwzględnienia dotychczasowego przebiegu służby oraz nabytych umiejętności, w zakresie procedury karnej oraz bez uprzedniego przygotowania do realizacji powierzonych nowych obowiązków i tym samym uniemożliwienie dalszego rozwoju zawodowego, co jest sprzeczne z zasadą nakładającą na pracodawcę obowiązek ułatwienia pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych.
3. Dyrektor Izby Celnej, po rozpatrzeniu wniosku w trybie art. 188 ust. 1 i 5 ustawy o Służbie Celnej, decyzją nr [...] z dnia [...] r., utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] r.
W uzasadnieniu wskazał, że w związku z zaistnieniem potrzeby wzmocnienia kadrowego Wydziału Centrum Organu Wierzyciela, Dyrektor Izby Celnej w ramach ww. uprawnień przeniósł służbowo Skarżącego, od dnia [...] r., do pełnienia stałej służby z Referatu Dochodzeniowo-Śledczego do Wydziału Centrum Organu Wierzyciela. Decyzja ta, jak wskazał Organ, była poprzedzona oceną celowości przeniesienia funkcjonariusza do pełnienia służby w komórce organizacyjnej i wynikała z potrzeby zapewnienia ciągłości i stabilności realizowanych zadań. Jednocześnie, w decyzji Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że w związku z nabyciem nowych uprawnień związanych z realizacją projektu "Wdrożenie modelu centralizacji zadań z zakresu finansów i księgowości" i rozpoczęciem funkcjonowania w Izbie Celnej , z dniem [...] r., komórki Centrum Organu Wierzyciela, ze względu na złożoność zagadnień wynikających z realizacji statutowych zadań, wystąpiła potrzeba wsparcia kadrowego ww. komórki. Jednocześnie zaznaczył, że realizacja zadań wskazanej komórki organizacyjnej, w tym inicjowanie postępowań wierzycielskich oraz ich dalsze prowadzenie ma na celu zapewnienie ściągalności zobowiązań finansowych, co w konsekwencji ma doprowadzić do niedopuszczenia do ich przedawnienia, i tym samym narażenia Skarbu Państwa na straty finansowe. Istotnym w sprawie jest, że obecnie w komórce Centrum Organu Wierzyciela są realizowane zarówno sprawy na bieżąco wpływające do tut. Izby Celnej, jak i sprawy niezakończone, przekazane przez dotychczas realizujące zadania w tym zakresie, izby celne. Powyższe bezwzględnie wymaga od funkcjonariuszy celnych wyznaczonych do pełnienia służby w komórce Centrum Organu Wierzyciela, pełnego zaangażowania przy realizacji tych zadań. Dyrektor Izby zaznaczył, że w rzeczywistości wskazane wyżej okoliczności wymusiły konieczność podjęcia szeregu decyzji, mających wpływ na prawidłowe funkcjonowanie podległej jednostki, poprzez zorganizowanie procesów służby/pracy, w taki sposób, aby realizacja nałożonych przez ustawodawcę zadań odbywała się prawidłowo i w sposób niezakłócony, a podejmowane działania były skuteczne i efektywne. Na każdym bowiem etapie zarządzania podległą jednostką, jednym z zasadniczych celów realizowanych przez dyrektora izby celnej jest min. dążenie do stworzenia optymalnych warunków do zrealizowania zadań nałożonych przez ustawodawcę na Służbę Celną, co wiąże się również z koniecznością zapewnienia wsparcia kadrowego (komórkom organizacyjnym, w których wystąpiła taka konieczność), które jest realizowane również przez służbowe przeniesienia.
Podejmując rozstrzygnięcie, Dyrektor Izby Celnej wziął pod uwagę przygotowanie merytoryczne Skarżącego, jego dotychczasowy przebieg służby (realizacja zadań analityczno-merytorycznych) oraz stanowisko służbowe (starszy ekspert Służby Celnej). Dyrektor Izby Celnej wskazał, że zmiana miejsca pełnienia służby poprzedzona jest każdorazowo analizą, której w szczególności, poddawane są potrzeby poszczególnych komórek organizacyjnych, w zakresie zapewnienia prawidłowej organizacji pracy i ciągłości realizacji zadań statutowych, stanowisko służbowe, a także gwarancja realizacji zadań przez funkcjonariusza, którego ta zmiana dotyczy. Dyrektor Izby Celnej uwzględnił charakter stosunku prawnego, na podstawie którego nawiązano stosunek służbowy z funkcjonariuszem oraz wynikające z treści tego stosunku obowiązki i uprawnienia funkcjonariusza. Jednocześnie zauważył, że brak doświadczenia oraz poprzedzającego szkolenia przygotowującego do realizowania nowo powierzonych obowiązków w komórce Centrum Organu Wierzyciela, nie może stanowić przeszkody w przeniesieniu funkcjonariusza do tej komórki organizacyjnej. Funkcjonariusz celny, zgodnie bowiem z art. 122 u.s.c., jest obowiązany w szczególności podnosić swoje kwalifikacje zawodowe. Powyższe funkcjonariusz może realizować za pomocą ogólnie dostępnych narzędzi oraz szkoleń, w szczególności poprzez: dostęp do aktualizowanych na bieżąco programów prawniczych (LEX, Legalis) i innych źródeł aktów prawnych za pośrednictwem Internetu, np. Rządowego Centrum Legislacji, bazy szkoleniowej e-learning w Systemie Zdalnej Edukacji Resortu Finansów Atena2, oraz może korzystać ze wsparcia merytorycznego przełożonego.
Organ podkreślił, że przeniesienie służbowe funkcjonariusza do innej komórki (w tym realizacji innych zadań), odbywa się w trybie art. 86 ust. 2 u.s.c., który stanowi, że jeżeli wymagają tego potrzeby Służby Celnej, funkcjonariusza można przenieść na takie samo lub równorzędne stanowisko do innej jednostki organizacyjnej w tej samej lub innej miejscowości. Analiza przedmiotowego przepisu prowadzi do wniosku, że jego realizacja nie nakłada obowiązku przeszkolenia funkcjonariusza przed planowanym przeniesieniem służbowym. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że sytuacją uzasadniającą przeprowadzenie szkoleń funkcjonariuszy celnych (przeniesionych do Wydziału Centrum Organu Wierzyciela) była okoliczność związana z planowanym utworzeniem Wydziału Centrum Organu Wierzyciela oraz dokonaniem w jednym czasie szeregu przeniesień służbowych funkcjonariuszy, oraz tym samym wdrożeniem nowych procedur, mających na celu zapewnienie płynności realizacji zadań przez znaczną grupę niedoświadczonych funkcjonariuszy celnych.
Dyrektor Izby Celnej odniósł się w zaskarżonej decyzji do zarzutów naruszenia art. 7 K.p.a., art. 111 K.p., art. 17 K.p. wskazując, że postanowienia art. 7 K.p.a., stanowią, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron, podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dyspozycje art. 111 K.p. stanowią natomiast, że pracodawca jest obowiązany szanować godność i inne dobra osobiste pracownika, zaś w art. 17 K.p. określono, że pracodawca jest obowiązany ułatwiać pracownikom podnoszenie kwalifikacji zawodowych. W zaskarżonej decyzji, w odniesieniu do powyższego podkreślono, że przeniesienie służbowe zrealizowane zostało w oparciu o przepisy ustawy o Służbie Celnej, a nie Kodeks pracy. Przesłanką przeniesienia funkcjonariusza celnego, na mocy decyzji nr [...] z dnia [...] r., była potrzeba Służby Celnej (dobro Służby Celnej). Niezależnie od powyższego, stwierdzono, że wskazane przez funkcjonariusza okoliczności jak dotychczasowy przebieg służby, zdobyte kompetencje, umiejętności nabyte z dotychczasowych szkoleń doświadczenie w zakresie realizacji zadań związanych z prowadzeniem postępowań o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe oraz przestępstwa i wykroczenia pospolite, nie mogą mieć bezwzględnie wpływu na analizę i ocenę sprawy, w zakresie uznania przez organ racji funkcjonariusza.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej Skarżący, w Wydziale Centrum Organu Wierzyciela, realizuje zadania na równorzędnym stanowisku służbowym, tj. starszego eksperta Służby Celnej, realizując inne niż dotychczas zadania. Jednocześnie podkreślił, że zgodnie z treścią art. 113 u.s.c., funkcjonariusze pełnią służbę na stanowiskach służbowych, które podlegają opisowi i wartościowaniu. Wykaz stanowisk służbowych i kategorii stanowisk dla określonej wartości stanowiska służbowego, określony został w załączniku nr 5 do zarządzenia Ministra Finansów nr 40 z dnia 14 października 2013 r. Zgodnie ze wskazanym załącznikiem, wartość stanowiska służbowego starszego eksperta Służby Celnej mieści się w przedziale wartości od 5,50 do 6,00. Zadania przypisane do tego stanowiska charakteryzują się najwyższym stopniem trudności i złożoności występującym w kategorii stanowisk eksperckich. W § 6 ust. 1 przywołanego zarządzenia określono, że przy wartościowaniu stanowisk służbowych uwzględnia się m. in. wartość realizowanych zadań i ich czasochłonność. Stanowisko starszego eksperta Służby Celnej, na którym pełni służbę Skarżący, co do zasady realizuje zadania o stopniu trudności i złożoności (niezależnie od ich rodzaju oraz miejsca pełnienia służby) odpowiednio do zajmowanego stanowiska służbowego. Zgodnie bowiem z postanowieniami § 6 ust. 2 pkt 4 wskazanego zarządzenia, odpowiednią definicją stopnia trudności i złożoności zadań realizowanych przez starszego eksperta Służby Celnej, jest wartość zadań "6" (w sześciostopniowej skali dotyczącej wartości zadań stanowisk specjalistycznych i eksperckich). Wartość "6" oznacza, co do zasady, zadanie koncepcyjne lub analityczne, bardzo złożone i odpowiedzialne, związane z koordynacją projektów, tworzeniem nowych rozwiązań w danym obszarze działalności, opracowaniem procedur lub wytycznych o najwyższym stopniu złożoności. Zatem wskazane kryteria dotyczące realizacji zadań na stanowisku służbowym starszego eksperta Służby Celnej, powodują, że bez znaczenia pozostają takie elementy jak miejsce służby i rodzaj realizowanych zadań, bowiem istotny jest ich stopień trudności i złożoności, jednakowy w każdej komórce organizacyjnej dla tego stanowiska służbowego. Tym samym funkcjonariusz celny, realizujący zadania na danym stanowisku służbowym, w tym starszego eksperta Służby Celnej, bez względu na rodzaj komórki organizacyjnej, w której pełni służbę, jest przygotowany do realizacji zadań o wskazanym dla danego stanowiska służbowego stopniu trudności i złożoności, o czym mowa powyżej. W tej sytuacji podniesiony zarzut braku doświadczenia oraz przygotowania do realizacji zadań o innym charakterze niż dotychczas wykonywanych, tj. postępowań wierzycielskich, nie może mieć zasadniczego wpływu na zaskarżoną decyzję. Potwierdzeniem powyższego jest, w ocenie Organu, przywołany stan prawny, dotyczący zasad opisów i wartościowania stanowisk służbowych w Służbie Celnej, w oparciu o który zostały zwartościowane stanowiska starszego eksperta Służby Celnej, we wszystkich komórkach organizacyjnych w strukturze urzędu.
Ponadto, Dyrektor Izby Celnej zauważył, że zakres obowiązków obecnie wykonywanych przez skarżącego funkcjonariusza w Wydziale Centrum Organu Wierzyciela, różni się od wykonywanych w dotychczasowym miejscu pełnienia służby, tj. Referacie Dochodzeniowo - Śledczym w Izbie Celnej, przede wszystkim ze względu na stosowane przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, zamiast dotychczasowych przepisów kodeksu karnego skarbowego. Jednakże nowy zakres zadań jest o takim samym stopniu trudności i złożoności. Tym samym Dyrektor Izby Celnej wskazał, że nie nastąpiło pogorszenie warunków pełnienia służby. Ponadto, treść art. 86 ust 2 u.s.c. wskazuje, że jeżeli wymagają tego potrzeby Służby Celnej funkcjonariusza można przenieść do innej jednostki organizacyjnej, natomiast ww. przepis nie zawiera dyspozycji, że musi to być komórka organizacyjna realizująca tożsame zadania. Nie wskazuje bowiem obowiązku zachowania zgodności rodzajowej wykonywanych czynności oraz nie wyklucza możliwości przeniesienia funkcjonariuszy celnych pełniących służbę w określonych komórkach organizacyjnych. Wskazany przepis uzależnia dokonanie przeniesienia funkcjonariusza wyłącznie od zaistnienia przesłanek, potwierdzających w konsekwencji potrzebę przeniesienia dla dobra Służby Celnej.
Organ podkreślił, że analiza zakresu zadań wykonywanych przez funkcjonariusza celnego w komórce Centrum Organu Wierzyciela, w oparciu o kartę zakresu obowiązków i uprawnień potwierdza, że realizowane obecnie przez Skarżącego zadania są o wysokim stopniu trudności i złożoności, odpowiadające stanowisku służbowemu starszego eksperta Służby Celnej.
4. Niezadowolony z treści rozstrzygnięcia Skarżący wywiódł skargę do tutejszego Sądu, zarzucając:
1). Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanych decyzji i wynik sprawy:
- art. 7 K.p.a. poprzez przeniesienie skarżącego, od dnia 26 sierpnia 2016 r. z Referatu Dochodzeniowo — Śledczego w Urzędzie Celnym do Wydziału Centrum Organu Wierzyciela w Izbie Celnej bez uwzględnienia dotychczasowego przebiegu służby, zdobytych kompetencji, umiejętności i doświadczenia oraz odbytych szkoleń specjalistycznych z procedury karnej, a także bez uwzględnienia okoliczności bycia wykładowcą w Służbie Celnej w zakresie procedury karnej i w związku z tym realizowaniem zadań związanych z prowadzeniem szkoleń doskonalących i specjalistycznych dla funkcjonariuszy celnych oraz bez uwzględnienia okoliczności stałego uczestnictwa przez funkcjonariusza w tworzeniu i aktualizacji Systemu Szkolenia Służby Celnej w zakresie procedury karnej oraz stałego uczestnictwa w Komisjach Egzaminacyjnych Ministerstwa Finansów i wyznaczenie obowiązków nie pokrywających się ze zdobytymi kwalifikacjami, co jest sprzeczne z zasadą podejmowania przez organy administracji publicznej w toku postępowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia spraw, mając na względzie interes społeczny, jak również słuszny interes strony.
- art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., w zw. z art. 78 K.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów wskazanych we wniosku dowodowym z dnia 30 sierpnia 2016 r. w zakresie stwierdzenia okoliczności mających znaczenie dla sprawy, w tym między innymi dotyczących posiadanych przez funkcjonariusza kompetencji w zakresie realizacji zadań związanych z prowadzeniem postępowań przygotowawczych, skutkujących powierzeniem skarżącemu obowiązków związanych z tworzeniem i aktualizacją Systemu Szkolenia Służby Celnej z zakresu procedury karnej, uczestnictwem w Komisjach Egzaminacyjnych Ministerstwa Finansów oraz realizacją zadań z zakresu prowadzenia szkoleń doskonalących i specjalistycznych dla funkcjonariuszy celnych z zakresu procedury karnej i tym samym naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, na którym powinno być oparte rozstrzygnięcie,
- art. 9 K.p.a. poprzez lakoniczne wskazanie w uzasadnieniu zarówno w decyzji nr [...] z dnia [...] r., jak i decyzji nr [...] z dnia [...] r. powodów przeniesienia funkcjonariusza, poprzez ogólnikowe twierdzenia wskazujące, że powodem tym jest zapewnienie prawidłowej organizacji pracy i ciągłości realizacji zadań statutowych przez Wydział Centrum Organu Wierzyciela w Izbie Celnej , zaistnienie potrzeby wzmocnienia ww. komórki, potrzeba zapewnienia ciągłości i stabilności realizowanych zadań, prawidłowa i terminowa realizacja zadań oraz prawidłowe funkcjonowanie ww. komórki, co jest sprzeczne z zasadą należytego i wyczerpującego informowania przez organy administracji publicznej stron o okolicznościach taktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego.
2). Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na treść wydanych decyzji i wynik sprawy:
- art. 86 ust. 2 u.s.c. poprzez przeniesienie Skarżącego z Referatu Dochodzeniowo-Śledczego w Urzędzie Celnym do Wydziału Centrum Organu Wierzyciela w Izbie Celnej bez dokonania należytej oceny celowości zwolnienia funkcjonariusza z zajmowanego dotychczas stanowiska, podczas gdy w tym samym okresie do Referatu Dochodzeniowo - Śledczego Urzędu Celnego Dyrektor Izby Celnej przeniósł funkcjonariuszy Celnych nie mających jakiegokolwiek doświadczenia oraz merytorycznego przygotowania z zakresu realizacji zadań związanych z prowadzeniem postępowań przygotowawczych i powierzył im realizację powyższych zadań w związku z koniecznością zapewnienia właściwej realizacji zadań przez ww. komórkę organizacyjną.
- art. 86 ust. 2 u.s.c. poprzez powierzenie Skarżącemu, wprawdzie z formalnego punktu widzenia, równorzędnego stanowiska starszego eksperta Służby celnej w innej jednostce organizacyjnej, jednak bez uwzględnienia okoliczności, iż dotychczas realizowane przez funkcjonariusza zadania w całym okresie służby, a także na stanowisku starszego eksperta Służby Celnej w Referacie Dochodzeniowo - Śledczym, w Urzędzie Celnym, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 marca 2015 r., sygn. akt K 39/13, stanowią zadania szczególne, których realizacja winna być objęta systemem zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy służb mundurowych, który stanowi szczególny rodzaj przywileju ustawowego, a także bez uwzględniania, dotychczas realizowanych zadań na ww. stanowisku, zgodnie z projektowaną ustawą o Krajowej Administracji Skarbowej, mającą wejść w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. stanowią zadania realizowane przez osoby, które zachowają status funkcjonariusza celnego w nowej strukturze powołanej z połączenia administracji skarbowej i celnej, podczas gdy obecnie powierzone zadania takiej gwarancji nie dają, co z faktycznego punktu widzenia wskazuje na brak równorzędności stanowisk pełnionych przez funkcjonariusza w Referacie Dochodzeniowo - Śledczym, w Urzędzie Celnym oraz Wydziale Centrum Organu Wierzyciela, w Izbie Celnej i stanowi naruszenie ww. przepisu,
- art.111 Kodeksu pracy poprzez przeniesienie Skarżącego, od dnia 26 sierpnia 2016 r., z Referatu Dochodzeniowo - Śledczego w Urzędzie Celnym, do Wydziału Centrum Organu Wierzyciela, w Izbie Celnej, bez uwzględnienia dotychczasowego przebiegu służby, zdobytych kompetencji, umiejętności i doświadczenia oraz odbytych szkoleń specjalistycznych z procedury karnej, a także bez uwzględnienia okoliczności bycia wykładowcą w Służbie Celnej, w zakresie procedury karnej i w związku z tym realizowaniem zadań związanych z prowadzeniem szkoleń doskonalących i specjalistycznych dla funkcjonariuszy celnych, oraz bez uwzględnienia okoliczności stałego uczestnictwa przez funkcjonariusza w tworzeniu i aktualizacji Systemu Szkolenia Służby Celnej, w zakresie procedury karnej, oraz stałego uczestnictwa w Komisjach Egzaminacyjnych Ministerstwa Finansów i wyznaczenie obowiązków, niepokrywających się ze zdobytymi kwalifikacjami, co jest sprzeczne z zasadą szanowania przez pracodawcę godności i innych dóbr osobistych pracownika,
- art. 112 i art. 17 Kodeksu pracy poprzez przeniesienie Skarżącego, od dnia 26 sierpnia 2016 r., z Referatu Dochodzeniowo - Śledczego, w Urzędzie Celnym, do Wydziału Centrum Organu Wierzyciela, w Izbie Celnej, bez zapewnienia właściwego przygotowania do realizowania powierzonych nowych zadań w postaci szkoleń, podczas gdy inni funkcjonariuszom celnym, przenoszonym z Urzędu Celnego, oraz Izby Celnej do utworzonej z dniem 1 października 2015 r. komórki Centrum Organu Wierzyciela pracodawca zapewnił dwa cykle szkoleń, po których przeprowadzono ćwiczenia tematyczne pozwalające funkcjonariuszom zastosować przekazaną wiedzę merytoryczną z zakresu wykonywania czynności wierzycielskich w praktyce, oraz zapewnił kolejne uzupełniające szkolenia z powyższego zakresu, a także przeprowadził proces konsultacji, w zakresie potencjalnych luk kompetencyjnych, i jednocześnie w okresie realizowania przez Skarżącego zadań w Wydziale Centrum Organu Wierzyciela, pomimo prowadzonych szkoleń wierzycielskich nie kierował funkcjonariusza na przedmiotowe szkolenia, co narusza zasadę nakładającą na pracodawcę obowiązek ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, iż mając na uwadze dotychczasowy blisko szesnastoletni przebieg służby, związanej przez cały okres od momentu zatrudnienia z realizacją zadań w zakresie prowadzonych przez Służbę Celną postępowań karnych w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe oraz o przestępstwa i wykroczenia pospolite i nabyte w tym okresie doświadczenie, umiejętności i kompetencje, trudno jest uznać za zasadną podjętą decyzję w zakresie przeniesienia Skarżącego do komórki zajmującej się postępowaniem administracyjnym i powierzenie obowiązków w ramach postępowania wierzycielskiego.
W ocenie Skarżącego rozstrzygnięcie o przeniesieniu nie uwzględnia dotychczasowego przebiegu służby, zdobytych kompetencji, umiejętności i doświadczenia oraz odbytych szkoleń specjalistycznych z procedury karnej, a także przekreśla dotychczasowy dorobek i obniża uzyskaną pozycję zawodową w Służbie Celnej w przedmiotowej dziedzinie. Jednocześnie powierza obowiązki nie pokrywające się ze zdobytymi kwalifikacjami nie uwzględniając braku należytego przygotowania do ich realizacji.
Skarżący podkreślał, że nabyte umiejętności w żaden sposób nie przekładają się na możliwość prawidłowego realizowania zadań starszego eksperta Służby Celnej w Wydziale Centrum Organu Wierzyciela. Wprawdzie art. 122 u.s.c. wskazuje, że funkcjonariusz obowiązany jest stale podnosić swoje kwalifikacje zawodowe, to jednak zapewnienie przez pracodawcę jedynie dostępu do aktualizowanych na bieżąco programów prawniczych (LEX, Legalis) i innych źródeł aktów prawnych za pośrednictwem Internetu (np. Rządowe Centrum Legislacji) jest niewystarczające do należytego wykonywania obowiązków starszego eksperta Służby Celnej w Wydziale Centrum Organu Wierzyciela.
Skarżący podniósł ponadto, iż pomimo czasowego przeniesienia go do w/w komórki organizacyjnej od dnia 1 maja 2016 r., do dnia dzisiejszego pracodawca nie skierował go na żadne szkolenie związane z zakresem realizowanych zadań. Również w Systemie Zdalnej Edukacji Resortu Finansów ATENA 2 brak jest szkoleń odnoszących się do zakresu realizowanych obecnie przez niego zadań, podczas gdy funkcjonariuszom celnym przenoszonym z Urzędu Celnego oraz Izby Celnej do utworzonej z dniem 1 października 2015 r. komórki Centrum Organu Wierzyciela pracodawca zapewnił dwa cykle szkoleń z zakresu "Rola wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym zmierzającym do odzyskania zaległości", po których przeprowadzono ćwiczenia tematyczne pozwalające funkcjonariuszom zastosować przekazaną wiedzę merytoryczną z zakresu wykonywania czynności wierzycielskich w praktyce. Ponadto przeprowadzono kolejne uzupełniające szkolenia z powyższego zakresu w celu powtórzenia i utrwalenia uprzednio zdobytej wiedzy. Przeprowadzono również proces konsultacji z funkcjonariuszami, w zakresie potencjalnych luk kompetencyjnych, po którym pracodawca zapewnił kolejny cykl szkoleń doskonaląco-przypominających. W ocenie Skarżącego nie można zatem dopatrzyć się analogii pomiędzy jego przeniesieniem, a przeniesieniem innych funkcjonariuszy, którym zapewniono odpowiednie przygotowanie do realizacji nowych zadań. Skarżący podniósł także, iż w okresie realizowania przez niego zadań w Wydziale Centrum Organu Wierzyciela, pomimo prowadzonych w tym czasie szkoleń wierzycielskich, pracodawca nie kierował go na przedmiotowe szkolenia, założono zatem a priori, że posiada kompetencje merytoryczne do realizacji zadań starszego eksperta w Wydziale Centrum Organu Wierzyciela i nie wymaga żadnego, choćby minimalnego przygotowania, jakie pracodawca zapewnił innym funkcjonariuszom. Powyższe, w ocenie Skarżącego, niewątpliwie narusza zasadę gwarantującą pracownikom równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków (art. 112 Kodeksu pracy) oraz jest sprzeczne z zasadą nakładającą na pracodawcę obowiązek ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych (art. 17 Kodeksu pracy).
Podejmując zaskarżaną decyzję Organ nie ustosunkował się oraz nie wziął pod uwagę i nie uwzględnił okoliczności wskazujących na to, że w administracji celnej Skarżący jest zatrudniony od listopada 2000 r. i od początku swojej służby realizuje zadania w zakresie prowadzonych przez Służbę Celną postępowań w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe oraz o przestępstwa i wykroczenia pospolite. Przez okres blisko 16 lat zatrudnienia realizował zadania związane zarówno z prowadzeniem postępowań przygotowawczych w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe oraz o przestępstwa i wykroczenia pospolite, jak i zadania związane z nadzorem nad postępowaniami przygotowawczymi w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe prowadzonymi przez urzędy celne w zakresie określonym przez Kodeks kamy skarbowy oraz zadania związane z kierowaniem Referatem Dochodzeniowo-Śledczym Urzędu Celnego, do którego zadań należało prowadzenie postępowań przygotowawczych w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe oraz o przestępstwa i wykroczenia pospolite.
Dalej Skarżący podniósł, iż podejmując skarżoną decyzję Dyrektor Izby Celnej nie ustosunkował się oraz nie wziął pod uwagę i nie uwzględnił okoliczności, że posiadane doświadczenie, kompetencje i umiejętności w zakresie szeroko rozumianej procedury karnej w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe oraz przestępstwa i wykroczenia wykorzystywane są poprzez powołanie go do zespołów Ministerstwa Finansów, w ramach których tworzył System Szkolenia Służby Celnej oraz stale uczestniczy w jego aktualizacji. Czynnie uczestniczył w tworzeniu i nadal uczestniczy w aktualizacji modułów szkoleń podstawowych i podwyższających kompetencje merytoryczne, w ramach których opracowywał oraz stale aktualizuje założenia szkoleniowe i programowe, tematykę szkoleń, konspekty szkoleniowe i prezentacje oraz pytania egzaminacyjne z zakresu procedury karnej. Także w okresie czasowego przeniesienia Skarżącego do Wydziału Centrum Organu Wierzyciela Izby Celnej, Ministerstwo Finansów wyznaczyło go do uczestnictwa w Zespole aktualizującym moduły szkoleniowe w Systemie Szkolenia Służby Celnej z procedury karnej.
Skarżący wskazywał także na prowadzoną przez niego działalność szkoleniową oraz uczestnictwo w komisjach egzaminacyjnych Ministerstwa Finansów, w ramach których dokonywana jest ocena kandydatów po kursach przygotowawczych oraz kursach aspiranckich w ramach Służby Celnej w zakresie procedury karnej.
Skarżący wskazał, iż przeniesienie go do komórki organizacyjnej zajmującej się postępowaniem wierzycielskim będącym postępowaniem administracyjnym, do którego zastosowanie mają przepisy prawa administracyjnego, stanowi przekreślenie i niweczy cały jego dotychczasowy dorobek służbowy oraz znacznie obniża uzyskaną w ramach Służby Celnej pozycję zawodową na gruncie realizacji zadań związanych z przestępczością karną skarbową i karną. Jednocześnie odsunięcie od realizacji zadań związanych z postępowaniami karnymi, które w szybki sposób ewoluują na skutek zmiany przepisów, orzecznictwa sądowego i charakteru przestępczości nie pozwala na dalszy osobisty rozwój w przedmiotowej dziedzinie. Powyższe stoi, w ocenie Skarżącego, w sprzeczności z zasadą wyrażoną w art. 17 Kodeksu pracy, zgodnie z którą pracodawca jest obowiązany ułatwiać pracownikom podnoszenie kwalifikacji zawodowych.
Skarżący, powołując się na pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 września 2010 r. (II SA/Bk 378/10), że stosunek służbowy funkcjonariusza celnego ma charakter stosunku administracyjnoprawnego cechującego się służbowym podporządkowaniem i niezbędną w służbie dyspozycyjnością funkcjonariusza wskazał, że zawarte w ustawie uregulowanie w zakresie rozstrzygania o przeniesieniu funkcjonariusza na inne stanowisko służbowe daje przełożonemu służbowemu władzę jednostronnego ustalenia treści stosunku służbowego. Jednak jak Sąd podkreślił w przedmiotowym wyroku, decyzja ta powinna być poprzedzona oceną celowości zwolnienia funkcjonariusza z zajmowanego stanowiska i przeniesienia go do dalszego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej w tej samej lub innej miejscowości na takim samym lub równorzędnym stanowisku. Ponadto Sąd wskazał, że stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu decyzji typu: "przeniesienie jest celowe i niezbędne dla właściwego funkcjonowania Izby Celnej", "o przeniesieniu orzeczono ze względu na dobro służby mając na uwadze potrzebę zapewnienia jej właściwej organizacji oraz uwzględniając potrzeby kadrowe Izby Celnej w B.", nie jest wystarczające.
Skarżący podniósł, że decyzja wydana w warunkach uznania administracyjnego nie może być decyzją dowolną, ale musi wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (wyrok NSA z 2 lutego 1996 r., II SA 2875/95, art. 2 ust. 1 i 4 zalecenia Komitetu Ministrów Rady Europy z 20 czerwca 2007 r. w sprawie dobrej administracji) oraz w należyty sposób wyważać interes społeczny i słuszny interes obywateli (teza druga wyroku NSA z 9 października 1998 r., II SA 1081/98; wyrok NSA z 10 listopada 1998 r., II SA 1003/98).
Końcowo Skarżący wskazał, iż doskonale zdaje sobie sprawę ze stosunku podległości służbowej oraz możliwości jego kształtowania przez pracodawcę. Dotychczas był trzykrotnie przenoszony do różnych jednostek organizacyjnych, jednak zawsze, wyznaczając nowe obowiązki Dyrektor brał pod uwagę kwalifikacje Skarżącego i kompetencje i wyznaczał stanowiska związane z realizacją zadań w obszarze ścigania przestępczości karnej skarbowej i karnej. Od przedmiotowych decyzji Skarżący nie odwoływał się. W tym przypadku jednak nie uwzględniono choćby w minimalnym stopniu dotychczasowego przebiegu służby i co za tym idzie interesu Skarżącego jako strony niniejszego postępowania.
Jednocześnie podejmując ww. decyzje Dyrektor Izby Celnej odmówił przeprowadzenia dowodów wskazanych we wniosku dowodowym z dnia [...] r. w zakresie stwierdzenia okoliczności mających znaczenie dla sprawy, w tym między innymi dotyczących posiadanych kompetencji w zakresie realizacji zadań związanych z prowadzeniem postępowań przygotowawczych, skutkujących powierzeniem Skarżącemu obowiązków związanych z tworzeniem i aktualizacją Systemu Szkolenia Służby Celnej z zakresu procedury karnej, uczestnictwem w Komisjach Egzaminacyjnych Ministerstwa Finansów oraz realizacją zadań z zakresu prowadzenia szkoleń doskonalących i specjalistycznych dla funkcjonariuszy celnych z zakresu procedury karnej, co jednoznacznie wskazuje, że przy kształtowaniu swojego przekonania świadomie pominął wskazane powyżej okoliczności, tym samym naruszając przepisy art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 78 § 1 K.p.a.
Skarżący uwypuklił, że przeniesienie go z Referatu Dochodzeniowo-Śledczego w Urzędzie Celnym do Wydziału Centrum Organu Wierzyciela w Izbie Celnej nastąpiło również z naruszeniem przepisu art. 86 ust. 2 u.s.c. Podejmując decyzje w tym zakresie bowiem, Dyrektor Izby Celnej nie dokonał należytej oceny celowości zwolnienia Skarżącego z zajmowanego dotychczas stanowiska. Świadczy choćby o tym fakt, iż w tym samym okresie, kiedy przeniesiono go do realizacji zadań wierzycielskich, do Referatu Dochodzeniowo-Śledczego Urzędu Celnego Dyrektor Izby Celnej przeniósł funkcjonariuszy celnych nie mających jakiegokolwiek doświadczenia oraz merytorycznego przygotowania z zakresu realizacji zadań związanych z prowadzeniem postępowań przygotowawczych i powierzył im realizację powyższych zadań w związku z koniecznością zapewnienia właściwej realizacji zadań przez ww. komórkę organizacyjną. Takie działanie, w ocenie Skarżącego, wydaje się być niecelowe i nieracjonalne, a jednocześnie zaprzecza wskazanym w decyzjach o przeniesieniu argumentom.
5. W odpowiedzi na skargę, Organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.
Skargę, z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej, należało odrzucić.
6. Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a.")
- sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności
z prawem.
Z kolei, zgodnie z treścią normy zawartej w art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Przez niedopuszczalność drogi sądowej rozumie się sytuację, w której skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych, określonej w art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 p.p.s.a., lub gdy dotyczy sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 p.p.s.a.).
Przyczyny niedopuszczalności drogi sądowej można podzielić na przedmiotowe oraz podmiotowe. Niedopuszczalność drogi sądowej z przyczyn przedmiotowych oznacza, że postępowanie sądowoadministracyjne prowadzone jest w sprawach, które nie są objęte właściwością sądu administracyjnego. Przyczyny podmiotowe mają miejsce wówczas, gdy postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte na podstawie skargi wniesionej przez podmiot, który nie jest legitymowany do wniesienia danego rodzaju skargi do sądu administracyjnego (por: wyrok NSA z dnia 8 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1229/04).
7. W ocenie Sądu, w sprawie zachodziła niedopuszczalność drogi sądowej.
Zgodnie z dyspozycją normy zawartej w art. 86 ust. 2 u.s.c., jeżeli wymagają tego potrzeby Służby Celnej, funkcjonariusza można przenieść na takie samo lub równorzędne stanowisko do innej jednostki organizacyjnej w tej samej lub innej miejscowości. Z kolei w ust. 7 tego artykułu wskazano, że przeniesień, o których mowa w ust. 2, 3 i 5, dokonuje kierownik urzędu, a w sytuacji, gdy łączą się one z przeniesieniem do innego urzędu, przeniesień tych dokonuje Szef Służby Celnej.
W tym miejscu podkreślić należy, że dyspozycja normy art. 86 ust. 2 u.s.c. nie wskazuje aby do przeniesienia, o którym mowa w tym artykule miała zastosowanie forma prawna decyzji administracyjnej. Stąd uprawnionym jest wniosek, że norma ta nie może stanowić samoistnej podstawy do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie przeniesienia na takie samo lub równorzędne stanowisko do innej jednostki organizacyjnej w tej samej lub innej miejscowości. Wobec wyraźnego brzmienia normy art. 3 § 3 pkt 2 K.p.a., zgodnie z którą przepisów K.p.a. nie stosuje się (...) do postępowania w sprawach podległości służbowej pracowników organów i jednostek organizacyjnych wymienionych w pkt 1 o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej – zasada domniemania załatwiania sprawy w formie decyzji administracyjnej nie znajduje zastosowania.
Z kolei art. 188 ust. 1 u.s.c., stanowi, że w przypadku wydania decyzji o przeniesieniu, powierzeniu pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesieniu na niższe stanowisko, przeniesieniu na inne lub równorzędne stanowisko służbowe w związku z reorganizacją jednostki organizacyjnej (...), funkcjonariusz może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W tym miejscu Sąd wskazuje, iż prawidłowa interpretacja normy art. 86 ust. 2 u.s.c. w zw. z art. 188 u.s.c. prowadzi do wniosku, że decyzji administracyjnej nie wymaga przeniesienie funkcjonariusza na równorzędne stanowisko, za wyjątkiem sytuacji, gdy dotyczy ono reorganizacji urzędu. Wniosek taki wypływa z analizy dyspozycji normy art. 188 u.s.c. Bowiem "przeniesienie", o którym mowa w tej normie dotyczy innego lub niższego stanowiska, albo równorzędnego, ale w przypadku reorganizacji urzędu, natomiast powierzenie pełnienia obowiązków służbowych dotyczy innego stanowiska.
Warto w tym miejscu uwypuklić zatem, że przepis ten ustala zamknięty katalog stanów faktycznych związanych ze zmianą przez funkcjonariusza miejsca pełnienia służby, takich, które skutkują "na zewnątrz" i w których organy celne wydają decyzje administracyjne.
W pozostałych bowiem przypadkach, gdzie dochodzi wprawdzie do przeniesienia funkcjonariusza, ale na stanowisko takie samo lub równorzędne, z uwagi na zapewnienie kierownikowi urzędu możliwości relatywnie swobodnego zarządzania najcenniejszym zasobem w organizacji, jakim jest personel, ustawodawca nie zdecydował się na formę prawną działania w postaci decyzji administracyjnej.
Także analiza treści dyspozycji normy art. 86 ust. 2 i 5 w zw. z art. 22 pkt 2 i 3 u.s.c. nie prowadzi do wniosku o obowiązku zachowania formy decyzji administracyjnej w sytuacji, w której celnik zostaje przeniesiony do pełnienia służby w ramach tej samej jednostki organizacyjnej Służby Celnej na stanowisko takie samo lub równorzędne. Wskazać tu należy, że przepis art. 22 u.s.c. definiuje pojęcie jednostki organizacyjnej Służby Celnej. Jednostką taką jest m.in. izba celna i urząd celny wraz z podległymi oddziałami celnymi. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 1-3 powołanej ustawy urzędem celnym w rozumieniu rozdziałów 7 – 12 i 14, a więc tych, w których zostały określone przepisy o stosunku służbowym funkcjonariuszy Służby Celnej, jest izba celna wraz z podległymi urzędami celnymi, a zadania i czynności związane ze stosunkiem służbowym celników wykonuje dyrektor izby celnej.
Treść przytoczonych wyżej przepisów wskazuje zatem, że przeniesienie celnika na takie samo stanowisko lub równorzędne, w ramach tej samej izby celnej nie wymaga wydania decyzji administracyjnej.
8. Powyższe rozwiązanie, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 21 marca 2012 r. (sygn. akt I OSK 1440/11; to i inne orzeczenia dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), ma swoje źródło w charakterze stosunku służbowego wiążącego celnika ze Służbą Celną. Podnieść bowiem należy, że ten stosunek prawny wyraża się w szczególnym, wyjątkowym charakterze podporządkowania i dyspozycyjności. Niezwykle mocno kwestie szczególnej dyspozycyjności stosunku służbowego funkcjonariuszy służb mundurowych i żołnierzy zawodowych podkreślił w wyroku z dnia 14 grudnia 1999 r. (sygn. akt SK 14/98) Trybunał Konstytucyjny, wedle którego "pełna dyspozycyjność i zależność od władzy służbowej to cechy charakterystyczne dla stosunków służbowych w formacjach zmilitaryzowanych" (OTK ZU nr 7/1999, poz. 163). Stanowisko Trybunału Konstytucyjnego należy odnieść także do służby celnej, która zgodnie z art. 1 ust. 1 u.s.c. jest jednolitą umundurowaną formacją, utworzoną w celu zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zgodności z prawem przywozu towarów na ten obszar oraz wywozu towarów z tego obszaru, a także wykonywania obowiązków określonych w przepisach odrębnych, w szczególności w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od gier.
Należy podkreślić, że ustawodawca tak ukształtował przepisy dotyczące przeniesienia funkcjonariuszy Służby Celnej, aby ta kwestia nie paraliżowała funkcjonowania służby, ponieważ priorytetem jest sprawne i elastyczne działanie tej Służby. Osoba podejmująca się służby w formacji mundurowej musi zatem całkowicie podporządkować swoje życie rygorom i potrzebom wynikającym z charakteru stosunku służbowego.
Jedynie przepisy dotyczące przeniesienia na inne stanowisko lub wyznaczenia na niższe stanowisko są ograniczeniami, które bezwzględnie muszą być zastosowane przy wydawaniu decyzji administracyjnych dotyczących przeniesienia.
9. Zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 pkt 4 u.s.c. dyrektor izby celnej realizuje politykę kadrową i szkoleniową w podległej jednostce. Do jego zadań należy m.in. sprawowanie kontroli, zwalczanie i ściganie przestępstw oraz wykroczeń skarbowych, a także innych zadań określonych w przepisach ustawy o Służbie Celnej oraz przepisach odrębnych. Powyższe wymusza podejmowanie przez dyrektora izby celnej szeregu decyzji, które mają wpływ na prawidłowe funkcjonowanie podległej jednostki, przede wszystkim odpowiada za takie zorganizowanie procesów pracy/służby, aby realizacja nałożonych przez ustawodawcę zadań odbywała się prawidłowo i w sposób niezakłócony, a podejmowane działania były skuteczne i efektywne. Na każdym etapie zarządzania podległą jednostką, jednym z zasadniczych celów realizowanych przez jej kierownika (dyrektora izby celnej) jest m.in. dążenie do stworzenia optymalnych warunków do zrealizowania zadań nałożonych przez ustawodawcę na Służbę Celną. Powyższe zadania, dyrektor izby celnej, wykonuje przy pomocy podległych funkcjonariuszy celnych. Funkcjonariusze celni realizują zadania w zakresie zadań wyznaczonych ustawą o Służbie Celnej.
W związku z określonymi zadaniami nałożonymi na dyrektora izby celnej przez ustawodawcę oraz mając na uwadze treść art. 86 ust. 2 u.s.c., na podstawie którego, jak wyżej wskazywano, funkcjonariusza celnego można, jeżeli wymagają tego potrzeby Służby Celnej, przenieść na takie samo lub równorzędne stanowisko do innej jednostki organizacyjnej w tej samej lub innej miejscowości, realizowane są zmiany miejsca pełnienia służby w ramach przeniesień służbowych funkcjonariuszy.
A przechodząc na grunt tej sprawy - to Dyrektor Izby Celnej, w ramach ustawowych kompetencji, zgodnie z którymi, realizuje politykę kadrową podległej Izby Celnej, określa m.in. miejsca i warunki pełnienia służby podległym funkcjonariuszom celnym.
Dodatkowo wskazać należy, że norma art. 86 ust. 2 u.s.c., gwarantuje funkcjonariuszowi przy przeniesieniu służbowym jedynie zachowanie zajmowanego dotychczas stanowiska służbowego poprzez nałożenie obowiązku wyznaczenia stanowiska takiego samego lub równorzędnego. Przepis ten nie zawiera obowiązku zachowania zgodności rodzajowej wykonywanych czynności.
W tym miejscu jednak Sąd podkreśla, że realizacja powyższego przepisu, następuje rozstrzygnięciem dyrektora izby celnej, które jednak nie jest decyzją administracyjną. Na jego podstawie funkcjonariusz jest przeniesiony służbowo do innej komórki organizacyjnej. Akt ten, jakkolwiek jednostronny i władczy – jest aktem o charakterze wewnętrznym, o jakim mowa w art. 3 § 3 pkt 2 K.p.a.
10. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, że przeniesienie Skarżącego było przeniesieniem, o którym mowa w art. 86 ust. 2 u.s.c. Taką też podstawę prawną zawierało rozstrzygnięcie o przeniesieniu.
Skarżący został bowiem przeniesiony ze stanowiska starszego eksperta Służby Celnej, z Referatu Dochodzeniowo-Śledczego w Urzędzie Celnym do Wydziału Centrum Wierzyciela w Izbie Celnej na równorzędne stanowisko – starszego eksperta Służby Celnej.
Jak wynika z akt sprawy obie te jednostki organizacyjne funkcjonują w obrębie jednej jednostki organizacyjnej - izby celnej, Izby Celnej. Decyzję o przeniesieniu podjął właściwy przełożony – Dyrektor Izby Celnej. W nowym miejscu pełnienia służby Skarżący zachował dotychczasowe wynagrodzenie, stopień służbowy i stanowisko służbowe, więc te istotne elementy stosunku służbowego, które wskazują na to, że stanowisko w nowym miejscu pełnienia służby jest takie samo, jak stanowisko w dotychczasowym miejscu pełnienia służby.
11. Reasumując powyższe rozważania należy wskazać, że przeniesienie celnika w ramach tej samej jednostki organizacyjnej Służby Celnej na równorzędne stanowisko służbowe nie jest dokonywane w formie decyzji administracyjnej. Przeniesienie takie ma charakter aktu wynikającego z podległości służbowej między przełożonym a podwładnym i nie przysługuje na nie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
W konsekwencji rozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargi na przeniesienie dokonane przez Dyrektora Izby Celnej było niedopuszczalne.
Właściwa zatem w tej sprawie jest droga dochodzenia swoich praw przed sądem powszechnym; tam także Skarżący może podnosić zarzuty wskazywane w skardze a odnoszące się do nieprawidłowej oceny i wykorzystania jego doświadczenia, kompetencji, naruszeń zasady równości traktowania pracowników, etc.
12. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło