II SA/Sz 19/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Prezydent Miasta w oparciu o przepis art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23), art. 7 ust. 1 i 1a w związku z art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych odmówił przyznania J. S. dodatku mieszkaniowego. Organ wyjaśnił, że dodatek mieszkaniowy przysługuje, jeżeli powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 % albo 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika natomiast, że powierzchnia użytkowa zajmowanego przez stronę lokalu mieszkalnego przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 30 %. Od powyższej decyzji J.S. złożył odwołanie, w którym wskazał, że jest inwalidą pierwszej grupy wobec czego odmowa przyznania dodatku mieszkaniowego z powodu przekroczenia powierzchni normatywnej o 30 % jest krzywdząca. W ocenie odwołującego się, o przyznaniu mu dodatku mieszkaniowego powinny przesądzić następujące okoliczności: stale pogarszający się stan jego zdrowia, fakt że przekroczenie powierzchni normatywnej wynika głównie z dużej powierzchni korytarza, łazienki oraz kuchni, które użytkuje on wspólnie z sąsiadem, okoliczność, że wcześniej korzystał z dodatku mieszkaniowego jak również miał "wydaną decyzję na lokal socjalny", jak również to, że jego dochody są ograniczone tylko do renty inwalidzkiej i nie może on dodatkowo pracować. Odwołujący się dodał, że przy jego chorobie powinien w miarę dobrze się odżywiać i zażywać leki, które pochłaniają znaczną część renty. Żyje w skrajnym ubóstwie, zapożyczył się żeby regulować należności czynszowe do chwili otrzymania dodatku mieszkaniowego. Zaznaczył, że brak dodatku mieszkaniowego eliminuje go z możliwości ubiegania się o "dodatek do prądu". Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...] wydaną w dniu [...] r., w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 ust. 1 i 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że stosownie do treści art. 5 ust. 5 powołanej ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 % albo o więcej niż 50 % pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %. Natomiast normatywna powierzchnia użytkowa lokalu w przeliczeniu na 1 osobę wynosi [..] m2. Tymczasem, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, powierzchnia pokoju i części kuchni wynosi [...] m2, zaś cała użytkowana przez stronę powierzchnia lokalu to [...] m2. Zatem powierzchnia pokoju i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu przekracza 60 %. Skoro powierzchnia lokalu zajmowanego przez stronę wynosi [...] m2 zatem przekracza dopuszczalną granicę powierzchni wynoszącą [...] m2. Kolegium dodało, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych normatywną powierzchnię powiększa się o[...] m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna jeżeli niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Jeżeli więc w lokalu mieszkalnym zamieszkuje rodzina, wśród niej osoba niepełnosprawna, normatywna powierzchnia mieszkania ulegnie zwiększeniu, jeśli jest spełniony któryś z wymienionych wypadków (poruszanie się na wózku lub konieczność zamieszkiwania w oddzielnym pokoju). Inna jest jednak sytuacja gdy osoba niepełnosprawna nie zamieszkuje z rodziną, ale mieszka sama. Jeżeli w lokalu mieszkalnym ma zapewnione zamieszkiwanie w oddzielnym pokoju wówczas nie można mówić o sytuacji przewidzianej w art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący podniósł, że w ustawie nie precyzuje się w sposób jednoznaczny mieszkań wspólnych obcych sobie najemców, którzy prowadzą w danym lokalu odrębne gospodarstwa domowe. To wskazuje na nietypową sytuację tych mieszkań, w rzeczywistości korzystanie z powierzchni użytkowej pomieszczeń wspólnych następuje w sposób płynny, przypisana w połowie kuchnia i korytarz jest tylko zapisem administracyjnym, do tego dochodzi ograniczenie intensywności korzystania z tych pomieszczeń. Gospodarstwem domowym dla skarżącego jest gównie pokój o powierzchni [...] m2. Drugi najemca lokalu pod tym samym adresem ma mniejszy pokój, trochę lepszą sytuację zdrowotną, większe dochody i w pełni korzysta z dodatku mieszkaniowego a w następstwie z dodatku energetycznego. Skarżący zaznaczył, że najemca, z którym wspólnie zamieszkuje znajduje się w trudnej sytuacji – klasyfikowanej w grupie ubóstwa, jednak sytuacja skarżącego jest jeszcze trudniejsza z powodu ciężkiej choroby, która obniża jego sprawność intelektualną i powoduje kłopoty w radzeniu sobie w życiu na płaszczyźnie społecznej i ekonomicznej. Zdaniem skarżącego, nieznaczne przekroczenie dopuszczalnej granicy powierzchni nie powinno eliminować go z tej formy pomocy, z uwagi na wspólne zamieszkiwanie nadmetraż nie jest jego przysporzeniem majątkowym. Strona podniosła, że w interpretacji art. 5 ust. 3 przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest sprzeczność, niepełnosprawność skarżącego wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju i taki pokój posiada on, a jednocześnie nie zamieszkuje w tym lokalu sam, co stronom jest znane. W odczuciu skarżącego odmowa przyznania mu dodatku mieszkaniowego narusza Konstytucję RP, a w szczególności jej art. 32 i art. 68. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów należało uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U z 2016 r., poz. 23 ze zm. ). Z uregulowań zawartych w art. 2, art. 3 i art. 5 tej ustawy wynika, że dodatek mieszkaniowy może otrzymać osoba, która spełnia przewidziane ustawą kryteria odnoszące się do posiadania tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, powierzchni tego lokalu oraz średniego miesięcznego dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego. Tylko łączne spełnienie tych przesłanek uprawnia do otrzymania świadczenia. Przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przewiduje, że normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny (dom jednorodzinny), zwana dalej "normatywną powierzchnią", w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać [..]m2 dla 1 osoby. Jednocześnie z ust. 3 tego artykułu wynika, że normatywną powierzchnię powiększa się o [..]m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046 ze zm.). Podkreślenia wymaga przy tym, że ustalenie, iż osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy dysponuje orzeczeniem stwierdzającym wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju nie powoduje, że w każdym stanie faktycznym zastosowanie będzie znajdował art. 5 ust. 3 ww. ustawy i tym samym normatywna powierzchnia podlegać będzie zwiększeniu o [..]m2. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pojęcie "oddzielnego pokoju" jakim posługuje się ustawodawca oznacza nic innego niż pomieszczenie, którego osoba niepełnosprawna nie musi dzielić z innymi osobami. Poza zakresem kompetencji zespołu orzekającego pozostaje to, jaki lokal mieszkalny osoba zajmuje i czy zajmuje go samodzielnie, czy też z innymi osobami. Nie można więc twierdzić, że samo dysponowanie przez osobę niepełnosprawną orzeczeniem o wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, automatycznie będzie powodowało powiększenie powierzchni normatywnej. Określenie "wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju" będzie miało tylko wówczas zastosowanie, gdy osoba niepełnosprawna zamieszkuje z innymi osobami lub przynajmniej chociaż z jedną osobą. Jak już wspomniano powyżej, zgodnie z wykładnią gramatyczną tego pojęcia jest to pokój, którego osoba niepełnosprawna nie musi dzielić z innymi osobami. W ocenie Sądu, taka właśnie sytuacja zachodzi w wypadku osób, które tak jak skarżący, prowadzą gospodarstwo domowe jednoosobowe. Takie rozumienie treści art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych potwierdza również wykładnia celowościowa. Ratio legis omawianej regulacji opiera się nie tylko na poprawie sytuacji osoby niepełnosprawnej, ale też ma na względzie prawo osób zamieszkujących z niepełnosprawnym, które korzystają ze zmniejszonej powierzchni. Stosowanie w takiej sytuacji wielkości normatywnej przewidzianej w art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, pozbawiłoby prawa do dodatku lub też do przyznania go w odpowiednio zwiększonej kwocie, osoby uprawnione zamieszkujące z niepełnosprawnym, wymagającym oddzielnego pokoju (por. wyroki NSA z dnia 5 października 2010 r. sygn. akt I OSK 804/10, z dnia 23 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 1037/12, z dnia 19 stycznia 2011 r. sygn. akt I OSK 1389/10, z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt I OSK 2014/11 z dnia 23 sierpnia 2012 r. I OSK 73/12 dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, G. M.-N., Dodatki mieszkaniowe. Komentarz, Wydanie 4, C.H. Beck, Warszawa 2013 r., s.101-102). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, co wynika z orzeczenia P Z do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] r. W orzeczeniu tym wskazano też, na wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Bezspornym jest też, że skarżący zamieszkuje w lokalu mieszkalnym przy w którym zajmuje jeden pokój o powierzchni [...] m2, z używalnością kuchni i przedpokoju (pomieszczenia wspólne dzieli z inną osobą posiadającą odrębny tytuł prawny do lokalu). Powierzchnia pokoju i części kuchni wynosi [...] m2 (powierzchnia kuchni wynosi [...] m2, zatem ½ tej powierzchni to [...] m2 po zsumowaniu z powierzchnią pokoju [...] m2 daje [...] m2) zaś cała przez niego użytkowana powierzchnia lokalu to [...] m2 (oprócz kuchni są jeszcze dwa pomieszczenia wspólne o powierzchni [...] m2 oraz [..] m2, zatem ½ ich powierzchni to [..] m2, po zsumowaniu z ½ powierzchni kuchni – czyli [...] m2 oraz powierzchnią pokoju [...] m2 daje to [...] m2). Z oświadczenia skarżącego z dnia [...] r. wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe, przy czym pokój o powierzchni,[...]m2 zajmuje samodzielnie (zamieszkująca w tym lokalu osoba, niebędąca krewnym skarżącego, posiadająca odrębny tytuł prawny do tego lokalu zajmuje swój własny pokój o powierzchni [...] m2). W tej sytuacji nie sposób uznać, ażeby skarżący pozbawiony był oddzielnego pokoju wobec czego w świetle zaprezentowanej powyżej wykładni art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, okoliczność ta pozostanie bez wpływu na możliwość zwiększenia powierzchni normatywnej zajmowanego przez niego lokalu. W tym miejscu należy także przywołać treść art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Pomijając okoliczność, że z oświadczenia samego skarżącego wynika, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe należy dodać, iż z uwagi na treść cytowanego przepisu za gospodarstwo domowe nie mogłoby zostać uznane gospodarstwo prowadzone z osobą, która swojego prawa do zamieszkiwania w lokalu nie wywodzi z prawa tej osoby. Wbrew oczekiwaniom skarżącego nie jest zatem możliwe wyliczenie w tym przypadku powierzchni użytkowej lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem jeszcze jednego (poza skarżącym) członka gospodarstwa domowego. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 5 cytowanej ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Z kolei w myśl przepisu art. 5 ust. 2 tej ustawy, w wypadku najmu albo podnajmu części lokalu mieszkalnego za powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego lub części tego lokalu zajmowanego przez gospodarstwo domowe najemcy albo podnajemcy uważa się powierzchnię zajmowanych pokoi, wynikającą z umowy najmu lub podnajmu, oraz część powierzchni kuchni, łazienki, korytarzy i innych pomieszczeń wspólnych znajdujących się w tym lokalu, odpowiadającą stosunkowi liczby członków gospodarstwa domowego najemcy albo podnajemcy do liczby osób zajmujących cały lokal. Za powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego zamieszkiwaną przez wynajmującego uważa się powierzchnię pokoi zajmowanych przez gospodarstwo domowe wynajmującego oraz część powierzchni kuchni, łazienki, korytarzy i innych pomieszczeń wspólnych wchodzących w skład tego lokalu, odpowiadającą stosunkowi liczby członków gospodarstwa domowego wynajmującego do liczby osób zajmujących cały lokal. Skoro normatywna powierzchnia użytkowa przysługująca skarżącemu wynosi m2 zaś zajmowana przez niego część lokalu posiada powierzchnię użytkową m2, to należy stwierdzić, że powierzchnia użytkowa tego lokalu przekracza powierzchnię normatywną o więcej niż 30% (max. m2). Nie został także spełniony warunek z art. 5 ust. 5 pkt 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, przewidujący możliwość przekroczenia normatywnej powierzchni o 50 % w sytuacji gdy udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej lokalu nie przekracza 60 %. W wypadku lokalu zajmowanego przez stronę, powierzchnia pokoju i ½ części kuchni wynosi m2, a zatem stanowi więcej niż 60 % powierzchni użytkowej lokalu. Powyższe, w związku z przepisem art. 5 ust. 5 ustawy o dodatkach mieszkaniowych uniemożliwia przyznanie skarżącemu dodatku mieszkaniowego, nawet przy spełnieniu pozostałych przesłanek wynikających z art. 2 i 3 ustawy. Należy przy tym podkreślić, że skarżący nie kwestionował samego wyliczenia powierzchni użytkowej zajmowanego przez niego lokalu jak również przekroczenia normatywnej powierzchni użytkowej, a jedynie wskazywał, że przekroczenie to jest niewielkie wobec czego nie powinno pozbawiać go prawa do dodatku mieszkaniowego. Z takim poglądem nie sposób jednak się zgodzić. Uregulowania zawarte w ustawie o dodatkach mieszkaniowych nie przewidują bowiem tego typu odstępstw od stosowania określonych w niej (w omawianym zakresie) norm. W ocenie Sądu nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 i art. 68 Konstytucji RP. Zgodnie z pierwszym z wymienionych przepisów, wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Skarżący nie wskazał jednoznacznie na czym w jego ocenie miałoby w tym wypadku polegać naruszenie wynikającej z powyższego przepisu zasady równości. Jak sam zaznaczył, sytuacja jego oraz najemcy zajmującego część lokalu przy nie jest jednakowa. Sytuacja zdrowotna skarżącego jest w jego ocenie znacznie trudniejsza, jednakże zdaje się on pomijać przy tym okoliczność, że zajmowany przez niego pokój jest ponad dwukrotnie większy od pokoju tego najemcy, (posiadającego odrębny tytuł prawny do lokalu nie związany w żaden sposób prawem skarżącego). Strona nie sprecyzowała także w jaki sposób odmowa przyznania mu dodatku mieszkaniowego narusza wynikające z art. 68 Konstytucji RP prawo do ochrony zdrowia. W tej sytuacji, rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności Sąd uznał, że skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organ prawa nie naruszył. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.