II FZ 398/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 977/17 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 21 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 i 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2017 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wa 977/17 z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. P. (dalej: "Skarżący") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 21 grudnia 2016 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010 i 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący w skardze na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 21 grudnia 2016 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2010r. i 2011 r. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji powoduje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnił, że skarżona decyzja dotyczy zobowiązań na kwotę ponad 700 000 zł. Dodał, że posiada zobowiązania z tytułu kredytu a wykonanie decyzji spowoduje brak możliwości wywiązywania się z harmonogramu płatności rat, a w konsekwencji wypowiedzenie umowy kredytowej. Skarżący dodał również, że z uwagi na bardzo wysokie koszty prowadzenia działalności gospodarczej w 2015 r. osiągnął dochód w wysokości 6 056,59 zł, a wynik finansowy za 2016 r. będzie zbliżony. Wskazał, że ma na utrzymaniu dwoje dzieci. Stwierdził, że dzięki uwzględnieniu wniosku uzyska czas niezbędny na finansowe przygotowanie do ewentualnej konieczności zapłaty zobowiązań objętych zaskarżonymi decyzjami z mniejszym uszczerbkiem niż zrealizowanie decyzji przez organ podatkowy przymusowo w chwili obecnej. Ponadto podniósł, że pomimo nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności z powodu zbliżającego się terminu przedawnienia (z dniem 31 grudnia 2016 r.) oraz doręczeniem w dniu 9 stycznia 2017 r. (tj. po upływie terminów przedawnienia) odpisów tytułów wykonawczych - organ podatkowy prowadzi egzekucję administracyjną wobec Skarżącego. W piśmie procesowym z 7 marca 2017 r. Skarżący, uzupełniając skargę, wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu – postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 15 lutego 2017 r. na okoliczność, iż z dniem 31 grudnia 2016 r. doszło do przedawnienia zobowiązań objętych decyzjami podatkowymi zaskarżonymi w sprawie, co zdaniem Skarżącego, uzasadnia wniosek o wstrzymanie ich wykonania, a także uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania podatkowego jako bezprzedmiotowego. W ww. piśmie Skarżący wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności wskazał, że ustawowy termin przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2010 r. oraz marzec, czerwiec i wrzesień 2011 r., jak również z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r. upływał z dniem 31 grudnia 2016 r. Powyższe w opinii Skarżącego wskazuje, że organ podatkowy również potwierdza argumenty i zarzuty wniesionej skargi wskazujące na okoliczność przedawnienia wszystkich zobowiązań objętych zaskarżonymi aktami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając wniosek wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369; dalej: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd wskazał, że wstrzymanie wykonania decyzji następuje zawsze na wniosek strony, a zatem wykazanie, że istnieją pozytywne przesłanki, od których ustawa uzależnia wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd, spoczywa na stronie składającej taki wniosek. Nie jest zatem zasadny wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji, w którym strona nie wskazuje, jakie szkody wystąpią w razie wykonania tej decyzji, czy też jakie nieodwracalne skutki wykonanie decyzji spowoduje, oraz nie uzasadnia swojego stanowiska uprawdopodabniając te okoliczności. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie skarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Jego stwierdzenia powinny zostać poparte dokumentami, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej i majątkowej. Nie wystarczy zatem ogólny wywód strony. Odnosząc powyższe rozważania do przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził, że wprawdzie kwota zobowiązania podatkowego nałożona na Skarżącego nie jest niska, ale zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że egzekucja ze środków pieniężnych samodzielnie nie wywołuje skutków, o których jest mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Dzieje się tak po pierwsze dlatego, że w razie wygranej przed Sądem - uchylenia zaskarżonego aktu - Skarżący otrzyma zwrot ewentualnie wyegzekwowanych kwot, a ponadto ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599) przewiduje ograniczenia w egzekucji, mające na celu zapewnienie zobowiązanemu oraz jego rodzinie minimum środków do zabezpieczenia swojej egzystencji. Sąd wskazał także, że Skarżący poza ujawnieniem uzyskanych dochodów w roku 2015 oraz faktu zawarcia umowy kredytowej, nie przedstawił ani stanu swojego majątku osobistego, ani majątku rodziny czy też pełnej sytuacji finansowej prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, co znacząco utrudniło a wręcz uniemożliwiło dokonanie oceny faktycznych zagrożeń związanych z ewentualną egzekucją zaskarżonej decyzji. Ponadto argument Skarżącego dotyczący zobowiązań kredytowych i ich spłaty nie może przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd zwrócił także uwagę, że przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie dokonuje się oceny prawidłowości i legalności zaskarżonej decyzji, jako, że przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a, nie są tożsame z tymi, które decydują o zasadności skargi tak więc argumentacja Skarżącego w kwestii przedawnienia zobowiązania określonego w decyzji pozostaje bez znaczenia w toczącym się postępowaniu wpadkowym w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji. Strona w zażaleniu na powyższe postanowienie zaskarżając go w całości, zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. i wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie oraz poprzedzającej ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast zgodnie z § 3 powołanego przepisu po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tzw. postępowaniu wpadkowym, wszczętym na skutek wniesienia przez stronę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, o którym to wniosku mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ocenić, czy zostały spełnione przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu w oparciu o analizę wniosku strony oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a. Na mocy tego ostatniego przepisu, artykuły p.p.s.a dotyczące wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych znajdują odpowiednie zastosowanie do postanowień tychże sądów. W myśl zaś art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie wskazanego przepisu dla postępowania wpadkowego, które kończy się postanowieniem dotyczącym wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Rozpoznając ww. wniosek wojewódzki sąd administracyjny nie może zatem pomijać w swoim rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uczynił zadość ciążącemu na nim obowiązkowi rzetelnej analizy akt sprawy. W niniejszej sprawie strona nie przedstawiła całościowo swojej aktualnej sytuacji majątkowej. W orzecznictwie wielokrotnie już podkreślano, że podstawą badania zasadności wstrzymania wykonania decyzji lub aktu jest prawidłowo uzasadniony wniosek oraz zwracano uwagę na obowiązki ciążące w tym zakresie na wnioskodawcy. Dla przykładu, w postanowieniu z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 661/14 (publ. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na to, że obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa na stronie skarżącej, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Nie wystarcza przy tym jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonywania orzeczenia. Trafnie sąd I instancji przyjął w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że nie jest wystarczająca dla uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ogólna argumentacja, bez potwierdzenia jej konkretnymi okolicznościami przemawiającymi za zasadnością złożonego wniosku. W sytuacji, w której to na wnoszącym o zastosowanie ochrony tymczasowej, uregulowanej w art. 61 § 3 p.p.s.a. spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie sposób uznać za spełniające tych przesłanek twierdzeń Skarżącego o tym, że dochodzone zobowiązania opiewają na kwotę 700 000 zł, a wykonanie decyzji spowoduje brak możliwości wywiązania się z harmonogramu płatności rat, a w konsekwencji wypowiedzenie umowy kredytowej. Wysokość kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji nie może prowadzić do uwzględnienia wniosku, gdyż z art. 61 § 3 p.p.s.a. nie sposób wysnuć wniosku, że ustawodawca uzależnił udzielenie ochrony tymczasowej od wysokości wartości przedmiotu zaskarżenia, która skutkowałaby wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Skutki egzekucji danej kwoty zależą nie tylko od jej wysokości ale również od wartości majątku z której egzekucja jest dokonywana. Kolejną uwagą wartą odnotowania jest to, że przepisy art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm.) przewidują ograniczenie dopuszczalności prowadzenia egzekucji do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji. Do uchylenia zaskarżonego postanowienia i do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie mogły doprowadzić dokumenty załączone do złożonego zażalenia. Postępowanie zażaleniowe ma na celu zbadanie czy sąd I instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia nie naruszył przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawa (co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a.), a nie ponowne rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lipca 2010 r., sygn. akt II OZ 676/10 oraz z 20 grudnia 2016 r., sygn. akt I FZ 392/16). Skarżący może z uwagi na art. 61 § 4 p.p.s.a., rozważyć ponowne wniesienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji do WSA, z prawidłowym uzasadnieniem, który może zawierać podniesione w zażaleniu okoliczności. Zasada dwuinstancyjności postępowania wymaga jednak, aby okoliczności te zostały merytorycznie ocenione najpierw przez WSA. Z tych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.