VII SA/Wa 373/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2017r. po rozpoznaniu wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi E. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [....] grudnia 2016r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania niezbędnych robót budowlanych w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem postanawia: odmówić E. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz ze skargą wniesioną na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 6 grudnia 2016r. nr [...] wpłynął wniosek E. S. o przyznanie prawa pomocy na uzupełnionym formularzu PPF w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż E. S. prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Wspólnie utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu wynagrodzenia za pracę łącznie w wysokości ok. 2600 złotych netto miesięcznie. Posiada dom o pow. 200 m². Poza tym oświadczyła, że razem z małżonkiem nie posiadają żadnych nieruchomości, oszczędności pieniężnych, papierów wartościowych, wartościowych przedmiotów o wartości powyżej 5000 złotych i innych praw majątkowych i wierzytelności. Podniosła, że cierpi na schorzenia kręgosłupa, dolegliwości stawów kolanowych, astygmatyzm, chorobę układu krążeniowego. Małżonek również choruje na astygmatyzm i leczy się ortopedycznie. Z tych względów zaznaczyła, że ich możliwości zarobkowe są znacznie ograniczone. Wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Do ponoszonych wydatków zaliczyła: opłatę za prąd w wysokości 130 złotych/m-c, zakup butli gazowej 50,00 złotych/m-c, podatek od nieruchomości 100,00 złotych rocznie, telefon na kartę 35,00 złotych/m-c, x 2 osoby, leki 120,00 złotych/m-c, środki czystości 50,00 złotych/m-c, opieka lekarska 100,00 złotych/m-c, odzież 100,00 złotych/m-c, paliwo 300,00 złotych/m-c. Ponadto ponosi z mężem wydatki na zakup żywności w wysokości 1500 złotych miesięcznie. Rozpoznając wniosek stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm. ze zm.), zwanej p.p.s.a prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a ), prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest niemożliwe. Celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich". Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Podkreślić też trzeba, że koszty związane z prowadzonym postępowaniem sądowym zainicjowanym przez stronę nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokojenia (por. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 72/12, Lex nr 1121302, z dnia 3 marca 2011r., sygn. II OZ 130/11, Lex nr 1080416, z dnia 17 maja 2011r., sygn. akt II FZ 174/11, Lex nr 1081459). Odnosząc powyższe uwagi do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że wniosek E. S. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji majątkowej, czyli takich, które są pozbawione jakichkolwiek środków do życia lub gdy środki te są tak bardzo ograniczone, że wystarczają jedynie na zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Z informacji przedstawionych w złożonym wniosku i okoliczności sprawy nie wynika, aby skarżąca znajdowała się w takiej sytuacji. Wnioskodawczyni posiada dom mieszkalny, budynek gospodarczy (którego dotyczy przedmiotowa sprawa) wspólnie z małżonkiem uzyskują stałe dochody miesięczne z tytułu wynagrodzenia za pracę łącznie w wysokości ok. 2600 złotych netto miesięcznie, nie posiadają nikogo na utrzymaniu. Zauważyć jednocześnie trzeba, że w niniejszym postępowaniu sądowym skarżąca reprezentowana jest przez radcę prawnego ustanowionego z wyboru. Skoro zatem wnioskodawczyni była w stanie z uzyskiwanych dochodów wygospodarować środki na opłacenie wynagrodzenia pełnomocnika, to brak jest podstaw do stwierdzenia, że koszty sądowe w niniejszej sprawie przekraczają jej możliwości płatnicze. W ocenie referendarza sądowego skarżąca nie wykazała, iż znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji finansowej, brak jest więc podstaw do uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono, jak w sentencji postanowienia.