II OSK 2784/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-05-14
Skład orzekający: Wojciech Mazur, Andrzej Jurkiewicz, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy gazociągu, który został wybudowany w latach 1965-1967, na podstawie braku dokumentacji potwierdzającej pozwolenie na budowę, pomimo istnienia innych dowodów wskazujących na legalność jego powstania?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe. Sąd stwierdził, że brak dokumentacji pozwolenia na budowę dla obiektu wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r. nie przesądza o jego nielegalności, zwłaszcza gdy istnieją inne dowody, takie jak decyzje o lokalizacji, dokumentacja geodezyjna i uwzględnienie obiektu w zasobie geodezyjnym, które potwierdzają legalność jego powstania i zgodność z ówczesnymi przepisami.Stan faktyczny
Skarżący S. K. złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Mazowieckiego WINB o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie legalności gazociągu. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. i P.p.s.a., w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego dotyczącego legalności budowy gazociągu oraz błędne umorzenie postępowania pomimo braku podstaw. Organ administracji umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ gazociąg został wybudowany w latach 1965-1967, a brak dokumentacji pozwolenia na budowę nie świadczył o jego nielegalności w świetle ówczesnych przepisów i dostępnych dowodów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant sekretarz sądowy Agata Stolarska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1448/16 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności gazociągu oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1448/16 oddalił skargę S. K. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie legalności gazociągu.
S. K., reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę kasacyjną od powołanego wyroku. Zaskarżając orzeczenie Sądu pierwszej instancji w całości, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej P.p.s.a.) zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w związku z naruszeniem przez organ administracji:
a. art. 105 § 1 K.p.a. polegającym na jego zastosowaniu i umorzeniu postępowania pomimo braku istnienia podstaw do wydania takiej decyzji administracyjnej, tj. przesłanki bezprzedmiotowości postępowania,
b. art. 7 i 77 § 1 K.p.a., biorąc pod uwagę art. 4 ust. 1 dekretu z dnia 29 marca 1951 r. o archiwach państwowych (Dz. U. z 1951 r. Nr 19, poz. 149 ze zm.) oraz § 2, § 3 ust. 1 lit. a), § 10 i § 11 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 1957 r. w sprawie państwowego zasobu archiwalnego (Dz. U. z 1957 r. Nr 12, poz. 66), oraz § 1, § 2, § 5 ust. 1 i 2 zarządzenia Ministra Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 kwietnia 1963 r. w sprawie podziału materiałów archiwalnych na kategorie i ustalania terminów ich przechowywania (Dz. U. z 1963 r. Nr 37, poz. 184 ze zm.), w tym postanowień załącznika 1 i 2 zarządzenia, poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego dotyczącego kwestii legalności wybudowania gazociągu, czyli braku sprawdzenia faktu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w odpowiednich archiwach; organ administracji nie powinien oczekiwać dostarczenia decyzji o pozwoleniu na budowę jedynie od operatora gazociągu, lecz powinien wykazać inicjatywę do sprawdzenia wydania takiej decyzji w stosownych archiwach państwowych dla wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny, aprobując takie zaniechanie organu administracji, naruszył ww. przepis,
c. art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez brak zawarcia w decyzji uzasadnienia prawnego, które wskazywałoby powody, dla których Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał zaistnienie bezprzedmiotowości postępowania, czyli brak wyjaśnienia przyczyn (w tym uzasadnienia prawnego), dla których organ administracji uznał gazociąg wybudowany w sąsiedztwie budynku gospodarczego przy ul. W. za wybudowany zgodnie z przepisami prawa,
d. art. 8 § 1 i 11 K.p.a. polegającym na braku właściwego uzasadnienia decyzji, a tym samym została naruszona zasada przekonywania i pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej,
e. art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez wadliwe utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo istnienia okoliczności, które powinny skutkować uchyleniem decyzji w całości i przekazaniem do ponownego rozpoznania,
2. art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 132 P.p.s.a. poprzez brak ostatecznego rozstrzygnięcia, a także wskazania w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej tego rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia, polegające na braku podania podstawy prawnej pozwalającej stwierdzić, czy inwestycja, której przedmiotem był gazociąg, wymagała pozwolenia na budowę, zgłoszenia lub nie wymagała ani pozwolenia, ani zgłoszenia; bez tej podstawy prawnej rozstrzygnięcia nie jest możliwe poddanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kontroli kasacyjnej;
II. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w związku z naruszeniem przez organ administracji art. 52 lub art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 r. Nr 7, poz. 46 ze zm.; "Prawo budowlane z 1961 r.") w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.; "Prawo budowlane") poprzez brak ich zastosowania pomimo ustalenia, iż budowa gazociągu odbyła się bez uzyskania pozwolenia na budowę, czyli powstał on nielegalnie;
2. art. 36 ust. 3 Prawa budowlanego z 1961 r., polegające na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnej wykładni tego przepisu, zgodnie z którą stanowi on samodzielną podstawę do uznania, że inwestycja obejmująca gazociąg mogła nie wymagać uzyskania pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu prowadzi do wniosku, iż jest to przepis dający kompetencję innym organom do określenia w przepisach wykonawczych inwestycji, które nie wymagają pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Podnosząc powyższe zarzuty, S. K. wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,
2. zasądzenie od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego, według norm przepisanych,
3. rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Uczestnik postępowania ([...] S.A. z siedzibą w W.), w odpowiedzi z dnia 21 września 2017 r., wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej, wywodząc, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest prawidłowy, a podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty są pozbawione usprawiedliwionych podstaw.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej powoływana również jako "P.p.s.a.") uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia zatem w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 P.p.s.a.
Przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] była legalność budowy gazociągu, wybudowanego w sąsiedztwie budynku gospodarczego przy ul. W. Postępowanie w pierwszej instancji zostało umorzone na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - stan prawny na dzień wydania decyzji zaskarżonej do Sądu pierwszej instancji; dalej powoływana jako "K.p.a."), a organ odwoławczy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli wystąpi brak chociażby jednego z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego, tj. podmiotu, przedmiotu lub podstawy prawnej (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1663/15 i z dnia 17 listopada 2006 r. sygn. akt I OSK 43/06. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak jednego z tych elementów powoduje bowiem, że organ administracji nie może władczo i jednostronnie orzec o prawach i obowiązkach określonego podmiotu.
Ponieważ z niekwestionowanego w tym zakresie stanu sprawy wynika, że przedmiotowy gazociąg został wybudowany w latach 1965 – 1967, to punktem odniesienia dla oceny legalności jego budowy były przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 7, poz. 46 ze zm. – dalej P.b. z 1961 r.). W świetle art. 2 ust. 4 pkt 2 tej ustawy w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 lipca 1961 r. w sprawie budownictwa specjalnego (Dz. U. Nr 35, poz. 176 ze zm.) gazociąg, jako obiekt inżynierski służący do celów energetyki, niewątpliwie zaliczał się do obiektów budowlanych budownictwa specjalnego. Zgodnie z art. 36 ust. 1 P.b. z 1961 r. przystąpienie do wykonania obiektu budowlanego wymagało uzyskania przez inwestora pozwolenie na budowę. Przepis art. 36 ust. 3 tej ustawy zawierał upoważnienie - w zakresie budownictwa specjalnego dla właściwych ministrów – do określenia obiektów budowlanych, których budowa lub rozbiórka nie wymagała uzyskania pozwolenia, lecz tylko zgłoszenia, albo też których budowa lub rozbiórka nie wymaga uzyskania ani pozwolenia, ani zgłoszenia.
Odnosząc przywołane regulacje do realiów sprawy rozpoznanej przez Sąd pierwszej instancji, należało stwierdzić, że organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, a Sąd pierwszej instancji zasadnie te ustalenia zaakceptował, iż operator [...] S.A. przedstawił dokumenty stanowiące wystarczający dowód na legalne zrealizowanie spornej inwestycji. W konsekwencji, ponieważ przedmiotem postępowania była legalność budowy gazociągu, należało umorzyć postępowanie, jako bezprzedmiotowe.
Przede wszystkim trafnie wywiódł Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że nielegitymowanie się obecnie przez gestora sieci gazociągowej pozwoleniem na budowę, nie może świadczyć o nielegalnej realizacji gazociągu. Należy bowiem zauważyć, że przepisy P.b. z 1961 r., a także ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) nie nakładały na właściciela obiektu budowlanego obowiązku archiwizowania dokumentacji budowy i dokumentacji powykonawczej, jak czyni to obecnie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.). Dlatego w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że obowiązki wynikające z art. 63 ust. 1 nie mogą odnosić się ani do obiektów budowlanych wybudowanych przed wejściem w życie powołanej ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., ani do robót budowlanych wykonanych przed tą datą. Oznacza to brak obowiązku posiadania dokumentacji budowy oraz dokumentacji powykonawczej dla obiektów budowlanych wybudowanych przed 1 stycznia 1995 r. (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 20 marca 2019 r. sygn. akt II OSK 1143/17, z dnia 10 maja 2018 r. sygn. akt 2888/17, z dnia 19 września 2013 r. sygn. II OSK 1004/12, z dnia 2 czerwca 2016 r. sygn. II OSK 1886/14. Niepublikowane. Dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem inwestor (właściciel) obiektu budowlanego zrealizowanego przed 1 stycznia 1995 r. nie musiał przechowywać dokumentacji budowy, to nieokazanie decyzji o pozwoleniu na budowę takiego obiektu samo w sobie nie może oznaczać, że doszło do samowoli budowlanej.
W takiej sytuacji proces zdobycia wiedzy o stanie prawnym obiektu budowlanego powinien polegać na przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego mającego na celu zgromadzenie dowodów związanych z szeroko rozumianym procesem inwestycyjnym dotyczącym danego obiektu. Ocena okoliczności istotnych dla podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia musi być wszechstronna i wyczerpująca (art. 77 § 1 K.p.a.). Musi opierać się na całokształcie materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.), a także uwzględniać fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu (art. 77 § 4 K.p.a.). Powinna zatem uwzględniać m.in. upływ czasu od zakończenia budowy oraz realia prowadzenia procesów inwestycyjnych w czasie tej budowy. Musi być też dokonana z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 K.p.a.).
Mając na uwadze przywołane kryteria gromadzenia i oceny materiału dowodowego, należy zauważyć, że w aktach postępowania administracyjnego znajdują się m.in. zaświadczenie z dnia 30 listopada 1965 r. nr [...] o lokalizacji ogólnej gazociągu magistralnego [...], wydane przez Komisję Planowania przy Radzie Ministrów, a także decyzja Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1967 r. nr [...] o lokalizacji szczegółowej przedmiotowego odcinka gazociągu.
Jakkolwiek wymienione dokumenty dotyczą etapu realizacji inwestycji poprzedzającego udzielenie pozwolenia na budowę lub dokonanie zgłoszenia, to [...] S.A. przedstawiła także inne dokumenty, które potwierdzają legalność budowy gazociągu. Do akt postępowania administracyjnego dołączono m.in. sprawozdanie techniczne [...] z 1976 r. (Nr [...]), które dokumentuje wykonanie na zlecenie [...] prac geodezyjnych, polegających na pomiarze sytuacyjnym z inwentaryzacją urządzeń podziemnych gazociągu [...]. Rzeczony dokument został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr [...]. W aktach postępowania administracyjnego przekazanych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do sprawy o sygn. akt II OSK 1569/17 (dotyczącej skierowanego m.in. do S. K. nakazu rozbiórki budynku gospodarczego zlokalizowanego przy ul. W.) znajdują się z kolei mapy ewidencyjne z lat dziewięćdziesiątych (m.in. z 1994 r. i 1996 r.), z których jednoznacznie wynika, że przedmiotowy gazociąg był uwzględniony na mapach zasadniczych wydawanych z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Nie ulega natomiast wątpliwości, że ujawnienie przedmiotowego obiektu budowlanego w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym wymagało przedstawienia dokumentacji budowy i wykonania geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, obejmującej położenie gazociągu na gruncie.
Uwzględniwszy, że postępowanie w sprawie legalności budowy przedmiotowego gazociągu zostało zainicjowane przez wnoszącego skargę kasacyjną, trzeba ponadto zwrócić uwagę, że przedmiotowy gazociąg widoczny jest m.in. na znajdującym się w aktach postępowania administracyjnego załączniku nr 1 do decyzji z dnia [...] października 1996 r. nr [...] o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku gospodarczo-magazynowego przy ul. W., której inwestorem był m.in. S. K. Nie ma więc wątpliwości co do tego, że wnoszący skargę kasacyjną wiedział o istnieniu gazociągu w pobliżu jego nieruchomości od co najmniej dwudziestu lat. Jego legalność zakwestionował jednak dopiero po wszczęciu postępowania dotyczącego budynku gospodarczego wybudowanego na należącej do niego nieruchomości.
W aktach postępowania administracyjnego znajduje się również pismo Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 7 lipca 1971 r. stwierdzające, że inwestycja – gazociąg [...] została zrealizowana pod względem technicznym zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej z dnia [...] stycznia 1996 r. Jakkolwiek Sąd pierwszej instancji nie zwrócił uwagi na to, że wspomniana decyzja dotyczy lokalizacji innego odcinka przedmiotowego gazociągu (przez tereny powiatów: [...]), niż decyzja Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy z dnia [...] sierpnia 1967 r. nr [...], to należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 73 ust. 2 pkt 1) P.b. z 1961 r. prezydia wojewódzkich rad narodowych i prezydia rad narodowych miast wyłączonych z województw były terenowymi organami państwowego nadzoru budowlanego. W świetle natomiast art. 37 ust. 1 tej ustawy właściwe organy państwowego nadzoru budowlanego były właściwe do wydawania pozwoleń na budowę i przyjmowania zgłoszeń budowy. Wspomniane pismo z dnia 7 lipca 1971 r. świadczy więc o tym, że realizacja gazociągu [...] niewątpliwie następowała za wiedzą organu właściwego do wydania pozwolenia na jego budowę lub przyjęcia zgłoszenia oraz uzyskała akceptację tego organu pod względem wymogów technicznych.
Uwzględniając upływ czasu od zakończenia budowy, a także wiążące się z tym faktem różnice w standardach i rzetelności prowadzenia i archiwizowania dokumentacji dotyczącej inwestycji, nie można też tracić z pola widzenia, że kwestionowana przez wnoszącego skargę kasacyjną inwestycja służy dziś zaspokojeniu potrzeb ludności poprzez przesył i dystrybucję gazu. Zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., poz. 2204 ze zm.) obiekty tego typu stanowią natomiast obecnie inwestycje celu publicznego.
Wziąwszy wszystkie przywołane okoliczności pod uwagę, należy stwierdzić, że wobec braku obowiązku przechowywania dokumentacji budowlanej w okresie obowiązywania ustaw z 1961 r. i z 1974 r. oraz faktu, że budowa przedmiotowego gazociągu zakończyła się ponad 50 lat temu, organy nadzoru budowlanego obu instancji doszły do trafnego wniosku (prawidłowo zaakceptowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie), że opisane wyżej dokumenty pozwalały uznać za udowodnione, iż gazociąg wybudowany w sąsiedztwie budynku gospodarczego przy ul. W. nie został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej. Dokumenty te świadczą bowiem o tym, że inwestor prowadził proces inwestycyjny w zgodzie z obowiązującymi w latach 1965-1967 przepisami prawa budowlanego, a budowa gazociągu zyskała akceptację organu państwowego nadzoru budowlanego, po czym jego przebieg został uwzględniony w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym.
Wobec okoliczności niewątpliwie ustalonych na podstawie przywołanych dokumentów, organy nadzoru budowlanego nie były zobowiązane do prowadzenia dalszego postępowania wyjaśniającego w celu potwierdzenia, że została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę. Nie zachodziła zatem potrzeba zwracania się w tej sprawie do Archiwów Państwowych. Sąd pierwszej instancji nie miał więc podstaw do stwierdzenia, że w toku postępowania zakończonego decyzją WINB z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. z uwagi na brak sprawdzenia faktu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę w odpowiednich archiwach. Co za tym idzie, prawidłowo zaakceptował dokonaną przez WINB i GINB ocenę wiarygodności i mocy dowodowej dokumentów przedstawionych przez
[...] S.A. Dokumenty te zostały prawidłowo przywołane w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, których analiza nie pozostawia wątpliwości, co do tego, na jakich dowodach oparto ustalenia faktyczne, oraz które fakty uznano za udowodnione. Nie nasuwa też wątpliwości podana w decyzjach podstawa prawna. Sąd pierwszej instancji nie miał więc także podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., ani art. 8 § 1 K.p.a. (nakazującego prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej) oraz art. 11 K.p.a. (statuującego zasadę ogólną przekonywania).
W związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7 i 77 § 1 K.p.a., a także w zw. z art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. oraz w zw. z art. 8 § 1 i art. 11 K.p.a., należało ocenić jako niezasadne.
Skoro natomiast materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji stanowił wystarczającą podstawę do ustalenia, że przedmiotowy gazociąg nie został zrealizowany w warunkach samowoli budowlanej, to w konsekwencji prowadzenie postępowania w sprawie legalności budowy tego gazociągu było bezprzedmiotowe. Dlatego również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. okazał się chybiony.
Stwierdziwszy, że umorzenie postępowania przez PINB było zasadne, WINB prawidłowo rozstrzygnął o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Sąd pierwszej instancji nie miał więc też podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia wskazanego przepisu.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 w zw. z art. 132 P.p.s.a., należy stwierdzić, że Sąd pierwszej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku trafnie zwrócił uwagę na upoważnienie dla właściwych ministrów, wynikające z powołanego wyżej art. 36 ust. 3 P.b. z 1961 r. Nie oznacza to jednak, że Sąd ustalił, iż budowa gazociągu została przez właściwego ministra zakwalifikowana, jako niewymagająca uzyskania pozwolenia na budowę. Przywołanie art. 36 ust. 3 P.b. w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku było natomiast uzasadnione, ponieważ w kontekście okoliczności faktycznych wynikających z akt sprawy, nie było podstaw do przyjęcia, iż przedmiotowy gazociąg został zrealizowany nielegalnie - czy to bez uzyskania pozwolenia na budowę, czy bez zgłoszenia. Ponieważ postępowanie zakończone decyzją WINB z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] dotyczyło legalności budowy gazociągu (wybudowanego w latach 1967-1969) trafnie zatem Sąd odwołał się zarówno do art. 36 ust. 1, jak i do art. 36 ust. 3 P.b. z 1961 r.
Wbrew stanowisku wnoszącego skargę kasacyjną, przywołanie przez Sąd obu wskazanych przepisów, nie świadczy bynajmniej o tym, że w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia zabrakło podstawy prawnej. W uzasadnieniu wyroku przedstawiono stan sprawy, zarzuty podniesione w skardze, stanowisko organu administracji, a także podano i wyjaśniono podstawę prawną rozstrzygnięcia. Uzasadnienie nie pozostawia wątpliwości, co do tego, jaki stan faktyczny i prawny Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia. Zawarto w nim ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w tym analizę postawionych w skardze zarzutów przez pryzmat przepisów mających zastosowanie w sprawie. Treść uzasadnienia odzwierciedla tok rozumowania Sądu i wskazuje przyczyny, które doprowadziły do konkluzji, że w rozpoznanej sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z powyższych względów, zarówno zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., jak i zarzut naruszenia art. 36 ust. 3 P.b. z 1961 r., również nie mogły odnieść skutku oczekiwanego przez wnoszącego skargę kasacyjną.
Ponieważ, wbrew stanowisku wnoszącego skargę kasacyjną, postępowanie zakończone decyzją WINB z dnia [...] maja 216 r. nr [...] nie doprowadziło do ustalenia, że gazociąg zlokalizowany przy ul. W. zrealizowano nielegalnie, nie było podstaw nakazania jego rozbiórki. W konsekwencji niezasadny jest też zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. art. 52 lub art. 55 ust. 1 P.b. z 1961 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło