III SA/Gd 584/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-10-07
Skład orzekający: Anna Orłowska, Alina Dominiak, Paweł Mierzejewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, pobranej na podstawie przepisu rozporządzenia uznanego za niezgodny z Konstytucją i prawem UE, a jeśli tak, to czy roszczenie o zwrot ulega przedawnieniu na gruncie prawa cywilnego?Ratio decidendi
Sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznania sprawy dotyczącej zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, nawet jeśli organ odmówił jej zwrotu z powodu przedawnienia. Opłata pobrana na podstawie przepisu rozporządzenia uznanego za niezgodny z Konstytucją i prawem UE, wykraczającego poza upoważnienie ustawowe, jest nienależna i podlega zwrotowi. Roszczenie o zwrot takiej opłaty, pobranej przed wejściem w życie ustawy o finansach publicznych, nie podlega przedawnieniu na gruncie przepisów prawa cywilnego, ponieważ przepisy obowiązujące w dacie pobrania opłaty nie przewidywały terminu przedawnienia dla tego typu należności.Stan faktyczny
Skarżący E. U. zwrócił się do Prezydenta Miasta o zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu. Organ odmówił zwrotu, powołując się na przedawnienie roszczenia na gruncie prawa cywilnego i wskazując na właściwość sądu powszechnego. Skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnego prawa, w tym niezgodność pobranej opłaty z prawem krajowym i unijnym oraz Konstytucją. Skarżący powołał się na orzecznictwo NSA wskazujące na właściwość sądu administracyjnego i brak przedawnienia w tego typu sprawach.Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżony akt w części odmawiającej skarżącemu E. U. zwrotu części opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Passat 1,9 TDI Kombi, nr rej. [...], 2. uznaje obowiązek Prezydenta Miasta [...] dokonania na rzecz E. U. zwrotu kwoty 425 (czterysta dwadzieścia pięć) złotych stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Passat 1,9 TDI Kombi, nr rej. [...], 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącego E. U. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2016 r. sprawy ze skargi E. U. na akt Prezydenta Miasta [...] z dnia 18 marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżony akt w części odmawiającej skarżącemu E. U. zwrotu części opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Passat 1,9 TDI Kombi, nr rej. [...], 2. uznaje obowiązek Prezydenta Miasta [...] dokonania na rzecz E. U. zwrotu kwoty 425 (czterysta dwadzieścia pięć) złotych stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Passat 1,9 TDI Kombi, nr rej. [...], 3. oddala skargę w pozostałym zakresie, 4. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącego E. U. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z dnia 15 marca 2016 r. E. U. zwrócił się o zwrot części opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla samochodu o numerze rej. [...].
W odpowiedzi Prezydent Miasta, pismem z dnia 18 marca 2016 r. nr [...] podał, że decyzją z dnia 17 lutego 2005 r. orzekł o czasowej rejestracji, a decyzją z dnia 18 marca 2005 r. o "stałej" rejestracji pojazdu marki Volkswagen Passat 1,9 TDI, nr rejestracyjny [...]. Po pobraniu opłaty w wysokości 500 zł wydana została karta pojazdu. Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r. sygn. akt U 6/04 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis, na podstawie którego opłatę pobrano, jest niezgodny z art. 217 Konstytucji RP. Organ stwierdził, że skarżącemu przysługuje generalne uprawnienie do żądania zwrotu nadpłaty części opłaty poniesionej tytułem wydania karty pojazdu, jednak z uwagi na to, że administracyjny tryb zwrotu opłaty nie został unormowany, a nie jest ona daniną , do której zastosowanie miałaby ordynacja podatkowa, ponadto wniosek dotyczy zwrotu świadczenia nienależnego, odmawia zapłaty we wnioskowanym trybie z uwagi na upływ terminu przedawnienia do spełnienia świadczenia. Jednocześnie organ stwierdził, że strona może dochodzić swych praw przed sądem powszechnym w trybie procedury cywilnej, bowiem Sąd Najwyższy orzekł, że dla orzeczenia o takim żądaniu właściwa jest droga sądowa.
E. U. pismem z dnia 31 marca 2016 r. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez zwrot kwoty 425 zł jako części opłaty za kartę pojazdu wraz z należnymi odsetkami od dnia 7 lutego 2005 r. do dnia zapłaty.
Organ pismem z dnia 8 kwietnia 2016 r. odmówił zapłaty z uwagi na przedawnienie roszczenia, powołując się na treść art. 118 k.c.
E. U. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na czynność Prezydenta Miasta z dnia 18 marca 2016 r. nr [...], w zakresie odmowy zwrotu części opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla opisanego powyżej samochodu.
Zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 6-8, art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. oraz przepisów prawa materialnego - poprzez zastosowanie przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu w sytuacji jego niezgodności z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej; prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 90 akapit pierwszy Traktatu Wspólnot Europejskich (obecnie art 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), który sprzeciwia się opłacie związanej z wydaniem pierwszej karty pojazdu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego; prawa materialnego poprzez niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego, z której wynika, iż organ krajowy stosujący prawo jest obowiązany pominąć normę krajową w zakresie, w jakim jest ona sprzeczna z normą wspólnotową.
Skarżący wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, stwierdzenie obowiązku organu do dokonania zwrotu kwoty stanowiącej część opłaty za wydanie karty pojazdu - 425 zł wraz z należnym oprocentowaniem z tytułu opóźnienia od daty rejestracji pojazdu, zasądzenie od organu sumy pieniężnej w kwocie 2.000 zł oraz o wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 §6 p.p.s.a.
Zdaniem skarżącego może on dochodzić swoich praw na drodze administracyjnej, co wynika z treści uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07. Powołując orzeczenie NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r. stwierdził, że roszczenie o zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu w latach 2004-2006 przedawnieniu nie podlega. W postępowaniu administracyjnym dotyczącym zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu nie stosuje się instytucji przedawnienia uregulowanej w art. 118 k.c.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że odmawiając zapłaty żądanej kwoty nie stosował przepisów prawa administracyjnego, wobec czego nie doszło do naruszenia art. 6- 8 oraz art. 77 § 1 i § 4 k.p.a. oraz przepisu § 1 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Organ podał, że pismo skarżącego z dnia 15 marca 2016 r. potraktował jako wezwanie do zapłaty o charakterze cywilnoprawnym. Od strony pobrano opłatę za wydanie karty pojazdu w wysokości wynikającej z przepisów wykonawczych do ustawy. Ustawodawca po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. nie wprowadził żadnej procedury administracyjnej czy przepisów prawa administracyjnego materialnego, regulujących sposób postępowania organów rejestracyjnych w sprawach wniosków o zwrot części opłaty za karty pojazdu. Droga sądowoadministracyjna została dopuszczona w orzecznictwie, ale jedynie jako ewentualny prejudykat dla dochodzenia roszczeń o zapłatę przed sądem powszechnym, poprzez stwierdzenie przez sąd administracyjny, że skarżącemu przysługuje prawo do domagania się zwrotu części opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu. Tymczasem w niniejszej sprawie organ administracji sam stwierdził, że skarżącemu uprawnienie takie co do zasady przysługuje. Podstawą odmowy zwrotu na rzecz skarżącego nadpłaty za kartę pojazdu było przedawnienie roszczenia na gruncie przepisów prawa cywilnego. W tym zakresie organ zastosował się do treści Uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r. w sprawie III CZP 37/10 mówiącej, że "bieg przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranych opłat za kartę pojazdu na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310) rozpoczyna się od dnia spełnienia świadczenia". Organ wskazał, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania zgłoszonego zarzutu przedawnienia roszczenia, co mogłoby nastąpić wyłącznie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Z jednej strony więc sąd administracyjny nie może weryfikować kwestii przedawnienia roszczeń o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu, a z drugiej strony, w konsekwencji podniesienia zarzutu przedawnienia, skarga nie może zostać uwzględniona. Organ za niezasadny uznał zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 90 akapit pierwszy Traktatu Wspólnot Europejskich (obecnie art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej), jak również naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego nad prawem krajowym, ponieważ ocenie pod kątem legalności nie podlega czynność organu, polegająca na pobraniu opłaty za wydanie karty pojazdu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016r. , poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie w pełnym zakresie.
Opłata za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Passat 1,9 TDI, nr rejestracyjny [...] w wysokości 500 zł została pobrana od skarżącego na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz.1310).
Kwestia właściwości sądu administracyjnego do orzekania w sprawach dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 w/w rozporządzenia była przedmiotem uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/07. W uchwale tej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej na podstawie cytowanego przepisu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Tak więc, wbrew stanowisku organu, skarżący może dochodzić ochrony swoich praw przez sądem administracyjnym. Stanowisko organu , że skarżący może dochodzić swoich praw jedynie przed sądem powszechnym jest – w świetle treści powyższej uchwały - nieuprawnione.
Wskazać należy, że w myśl art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku aktów lub czynności określonych w art. 3 ust 2 pkt 4 p.p.s.a. skargę można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 p.p.s.a.). Wskazane powyżej warunki formalne do rozpoznania skargi zostały spełnione, albowiem skarga została poprzedzona stosownym wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa.
Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zwrot nadpłaty za wydanie karty pojazdu przybiera formę czynności (rozstrzygnięcie dla strony pozytywne) lub aktu (rozstrzygnięcie negatywne) (tak też NSA w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 , sygn. akt I OSK 2225/14).
Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonego aktu odmowy zwrotu części opłaty za kartę pojazdu wskazać należy, że przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie o sygn. akt U 6/04 za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500,00 zł jest zawyżona, albowiem nie uwzględnia ustawowych wytycznych do określenia wysokości tej opłaty zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Minister ustalając wysokość opłaty nie ograniczył się do uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, lecz ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca w udzielonej mu delegacji nie przewidział. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu rozporządzenia z dniem 1 maja 2006 r.
Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku z dnia 1 kwietnia 2014r., I OSK 567/13 ( publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, podobnie jak orzeczenia przywołane w dalszej części uzasadnienia), w którym wyrażono pogląd, że odroczenie przez Trybunał Konstytucyjny utraty mocy obowiązującej przepisu stanowiącego podstawę pobrania opłaty nie ma znaczenia dla uznania, że opłata została pobrana bez podstawy prawnej. Skoro przepis okazał się niekonstytucyjny, to obowiązkiem organu było rozpatrzenie złożonego wniosku o zwrot części opłaty w stanie prawnym obowiązującym w dacie dokonania czynności pobrania opłaty, z uwzględnieniem konsekwencji wyroku Trybunału dla tego stanu prawnego. Należy bowiem mieć na uwadze treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który wskazuje, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Jeżeli więc została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a w sprawie nie chodzi o decyzję administracyjną, lecz o czynność organu administracji w postaci pobrania opłaty za kartę pojazdu, to w takiej sytuacji trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się powołany art. 190 ust. 4 Konstytucji RP. Tym środkiem w rozpoznawanej sprawie jest właśnie możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu i to w trybie przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty. Odmienna interpretacja prowadziłaby do sytuacji, w której nastąpiłoby zniesienie ochrony jednostki, zagwarantowanej w ust. 4 art. 190 Konstytucji.
Należy zauważyć, że w przypadku stwierdzenia niezgodności przepisów rozporządzenia z Konstytucją i ustawą, orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego stwierdzające niezgodność wywołuje ten skutek, że zakwestionowane przepisy tracą moc z chwilą wskazaną przez Trybunał. Natomiast stwierdzenie takiej niezgodności przez sąd administracyjny jest podstawą do odmowy zastosowania zakwestionowanego przepisu w toku rozpoznawania określonej sprawy, pomimo że formalnie przepis ten pozostaje w systemie prawnym ( por. wyrok NSA z 24 lutego 2009 r., l OSK 418/08).
W myśl art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sędziowie w zakresie sprawowania swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Oznacza to, że sędziowie orzekający w danej sprawie związani są jedynie aktami rangi ustawowej. Przyjmuje się, zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie, że sąd może w toku rozpoznawania sprawy ocenić, czy przepisy rozporządzenia są zgodne z przepisami ustawy. Wielokrotnie w tej kwestii wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny (zob. w uchwałach NSA z dnia 30 października 2000 r., sygn. akt. OPK 13/00; z dnia 15 grudnia 2000 r., sygn. akt OPK 20-22/00; z dnia 22 maja 2000 r. sygn. OPS 3/00; czy w wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt I OPS 4/05). Dokonując zatem, opartej na podstawie art. 178 ust. 1 Konstytucji, samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu Sąd stwierdził, że § 1 ust. 1 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego.
W ocenie Sądu, podzielającego tok argumentacji Trybunału Konstytucyjnego w tym zakresie, upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 6 w zw. z ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie uprawniało Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu wysokości opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz koszt związany z drukiem i dystrybucją tej karty.
W tej sytuacji istnieją podstawy do odmowy zastosowania przez Sąd przepisu § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu.
Podstawy te istnieją także z tego względu, że polska regulacja jest sprzeczna z normą prawa wspólnotowego. Przepis § 1 pkt 1 rozporządzenia z dnia 28 lipca 2003r. jest bowiem sprzeczny z art. 90 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), obecnie z art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 91 Konstytucji oraz w Traktacie akcesyjnym dotyczącym przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Zgodnie z art. 2 Aktu, o warunkach przystąpienia stanowiącego część Traktatu, od dnia przystąpienia do Unii Europejskiej Polska jest związana postanowieniami Traktatów założycielskich i aktów przyjętych przez instytucje Wspólnot. Art. 90 TWE stanowił, że żadne państwo członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych państw członkowskich podatków wewnętrznych jakiegokolwiek rodzaju wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem TWE była przedmiotem postanowienia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 10 grudnia 2007r. w sprawie C-134/07. W orzeczeniu tym Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że "art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany".
Z uwagi na to, że wydanie karty pojazdu i wniesienie opłaty ewidencyjnej za jej wydanie miało miejsce w 2005 r., czyli przed dniem 1 stycznia 2010 r., rozważenia wymaga, zarzucane przez organ, przedawnienie roszczenia.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że przywołany przez organ przepis art. 118 kodeksu cywilnego , który określa terminy przedawnienia, nie ma w niniejszej sprawie zastosowania.
5-letni okresu przedawnienia przewiduje natomiast art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( tj. Dz.U. z 2015 r. , poz.613 ze zm.).
Od dnia 1 stycznia 2010r. obowiązuje ustawa z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.), w której stwierdza się, iż środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (art. 60 pkt 7). Wskazano w niej również, że do spraw dotyczących takich należności stosuje się odpowiednio przepisy Działu III Ordynacji podatkowej (art. 67). Z kolei w art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz.U. z 2009r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.) zawarto normę intertemporalną, zgodnie z którą do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta nie odnosi się do stanu faktycznego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie, gdyż dotyczy wyłącznie spraw " w toku", a nie już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał decyzyjnego trybu załatwienia. Powołane przepisy ustawy o finansach publicznych nie mogą znaleźć tutaj zastosowania. Sąd podziela pogląd wyrażony w orzeczeniach NSA (np. wyroki: z dnia 20 grudnia 2012r., I OSK 2192/12; z dnia 21 lutego 2013r., I OSK 692/12; z dnia 21 marca 2013r., I OSK 1243/12; z dnia 13 maja 2014r., I OSK 2529/12, z dnia 4 grudnia 2014 r. I OSK 925/13 ), że gdyby do zwrotu należności pobranej pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i następne ustawy o finansach publicznych, przewidującemu decyzyjny tryb rozstrzygania spraw. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 in fine tej ustawy, odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, co skutkowałoby koniecznością zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to jednak sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które - jak już wskazano - nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia i prowadziło do pogorszenia sytuacji prawnej strony.
Konsekwencją stanowiska, że w odniesieniu do spraw dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej przed dniem 1 stycznia 2010 r. nie mają zastosowania przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych.
Z kolei konsekwencją uznania przez Sąd orzekający przepisu za niekonstytucyjny w dacie jego zastosowania przez organ administracji publicznej jest ustalenie, że poddany kontroli akt Prezydenta Miasta podjęty został z naruszeniem prawa, bowiem organ ten odmówił skarżącemu zwrotu części uiszczonej opłaty za kartę pojazdu, mimo że jej pobranie w wysokości 500,00 zł nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że kwota 425 zł, uiszczona przez skarżącego powyżej należnej kwoty 75 zł za wydanie karty pojazdu, była kwotą niezasadnie uiszczoną i powinna zostać skarżącemu zwrócona.
Zauważyć trzeba, że uwzględnieniu skargi nie sprzeciwia się stanowisko organu, zawarte w piśmie z dnia 18 marca 2016 r. , że skarżącemu "przysługuje generalne uprawnienie do żądania zwrotu nadpłaty", bowiem nie pociągnęło ono za sobą zwrotu tej nadpłaty bądź uznania obowiązku organu do zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu.
Należy też wskazać, że z treści wyroku z dnia 17 lutego 2010 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OSK 590/09 wynika, że w tego rodzaju sprawach należy nie tyle uznać uprawnienie skarżącego do zwrotu opłaty za kartę pojazdu, a obowiązek organu administracji w tym zakresie. Pogląd ten Sąd orzekający podziela.
Nie było natomiast podstaw do naliczenia odsetek za zwłokę, bowiem obowiązku takiego nie przewidywały, mające zastosowanie w sprawie przepisy, obowiązujące w dacie dokonania czynności związanych z pobraniem opłaty. Skoro w kwestii oceny prawidłowości ustalenia i pobrania opłat za wydanie karty pojazdu miarodajny jest stan prawny obowiązujący w dacie pobrania tej opłaty, a obowiązujące wówczas przepisy nie przewidywały obowiązku naliczenia oprocentowania lub odsetek za zwłokę w sytuacji nadpłacenia opłaty za wydanie karty pojazdu, to ich naliczenie nie znajduje normatywnego uzasadnienia.
Nie było też podstaw do przyznania od organu na rzecz skarżącego wskazanej w treści skargi sumy pieniężnej. Skarżący w skardze przywołał przepis art. 149 p.p.s.a. Z art. 149 § 2 w zw. z art. 149 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może na wniosek strony przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną (...). Tak więc Sąd może w wyroku orzec o przyznaniu stronie skarżącej od organu sumy pieniężnej, ale nie w sytuacji, kiedy skarga zostaje wniesiona – jak w niniejszej sprawie - na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a (art. 146 p.p.s.a.), ale jedynie wówczas, gdy skarga dotyczy bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania ( art. 149 p.p.s.a.).
W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony akt – w części odmawiającej skarżącemu zwrotu części opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla przedmiotowego samochodu ( pkt 1 wyroku) .
Na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. Sąd uznał obowiązek organu dokonania na rzecz skarżącego zwrotu kwoty 425 zł stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu dla przedmiotowego samochodu ( pkt 2 wyroku).
Na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie ( pkt 3 wyroku).
Wyjaśnić też należy skarżącemu, że wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 6 p.p.s.a. może być jedynie skutkiem wniesienia odrębnej skargi w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania ( art. 154 § 1 p.p.s.a.), nie zaś w sprawie skargi na akty lub czynności określone w art. 3 ust 2 pkt 4 p.p.s.a. Nie było też podstaw do zastosowania sygnalizacji w oparciu o art. 155 § 1 p.p.s.a.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło