I SA/Gl 233/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Beata Machcińska, Bożena Suleja-Klimczyk, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi S. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23 dalej określany "k.p.a.") oraz art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 599 z późn. zm. – dalej określanej też "ustawą egzekucyjną" lub "u.p.e.a.") w związku z zażaleniem S. J., reprezentowanego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. nr [...] o uznaniu za bezzasadny zarzut zobowiązanego wniesiony na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ nadzoru wskazał, że postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. uznał za bezzasadny zarzut zobowiązanego wniesiony na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. Postanowienie zawierało prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia zażalenia. Postanowienie to przesłano na adres zobowiązanego: [...] Z., ul. [...] i po dwukrotnym awizowaniu przez pocztę (w dniu 6 lipca 2016 r. i 14 lipca 2016 r.) przesyłka została zwrócona do nadawcy z adnotacją o niepodjęciu awizowanej przesyłki. Postanowienie w sprawie zarzutu z dnia [...] r. nr [...] , na zasadzie art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej, uznano za doręczone zobowiązanemu w dniu [...] r. Jak wskazał organ nadzoru z art. 17 § 1 zdanie trzecie u.p.e.a. wynika, że zażalenie wnosi się do organu odwoławczego, za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zgodnie z art. 57 § 1 i § 4 k.p.a. 7- dniowy termin do wniesienia zażalenia w przedmiotowej sprawie upłynął z dniem [...] r. Dalej, organ wskazał, że pismem z dnia 8 listopada 2016 r. zobowiązany wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. nr [...], załączając jednocześnie zażalenie z dnia [...] r. na w/w rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w K. po przeprowadzeniu postępowania w sprawie w/w wniosku postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W tych okolicznościach sprawy konieczne było stwierdzenie przez organ odwoławczy, na zasadzie art. 134 k.p.a. uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zobowiązany reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym zarzucił organom naruszenie: - art. 33 § 3 k.p.a. poprzez niezasadne przyjęcie, iż strona nie była reprezentowana przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym, podczas gdy w toku postępowania egzekucyjnego w sprawie zarzutów pełnomocnik złożył pełnomocnictwo do reprezentowania strony w postępowaniu egzekucyjnym wraz z zażaleniem z dnia [...] r.; - art. 10 § 1 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji uznanie, iż postanowienie nie powinno być doręczone pełnomocnikowi, pomimo jego ustanowienia, co skutkowało nierozstrzygnięciem, co do istoty sprawy przez organ II instancji; - art. 134 k.p.a. poprzez jego wadliwe zastosowanie, w konsekwencji czego, organ II instancji doszedł do błędnego przekonania, iż strona uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I Instancji. Uzasadniając skargę, pełnomocnik wskazał, że postanowienie z dnia [...] r. nr [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. zostało doręczone bezpośrednio zobowiązanemu, z pominięciem pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie na postanowienie organu I Instancji. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu wniosku skarżącego wydał w dniu [...] r. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Zdaniem pełnomocnika przedmiotowym rozstrzygnięciem organ nadzoru naruszył przepisy art. 33 § 3 oraz art. 10 § 1 w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, iż skarżący nie był reprezentowany przez pełnomocnika przed wydaniem postanowienia przez organ I instancji w dniu [...] r. Tymczasem pełnomocnik skarżącego w toku postępowania egzekucyjnego złożył zażalenie w dniu [...] r. na postanowienie wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 ustawy egzekucyjnej, na skutek czego, Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W związku z tym wierzyciel przesłał organowi egzekucyjnemu postanowienie z dnia [...] r., gdzie na pierwszej stronie widnieje zgodnie z dyspozycją art. 124 § 1 k.p.a., oznaczenie strony i reprezentującego ją pełnomocnika. Organ egzekucyjny wiedział zatem, że skarżący jest reprezentowany przez pełnomocnika. W doktrynie i judykaturze istnieje ugruntowane stanowisko, że jeżeli pełnomocnik zgłosi się do postępowania, które prowadzone jest w ramach postępowania egzekucyjnego to pełnomocnictwo obejmuje reprezentowanie strony w całym postępowaniu egzekucyjnym i nie powoduje potrzeby odrębnego informowania organu egzekucyjnego o ustanowieniu pełnomocnika. W tym zakresie pełnomocnik odwołał się do wyroku WSA w Poznaniu z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt I SA/Po 1143/15 i WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1704/11cytując ich fragmenty. W konsekwencji pełnomocnik wywiódł, że nie sposób przyznać racji Dyrektorowi Izby Skarbowej w K., iż został ustanowiony po wydaniu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r., skoro pełnomocnictwo zostało dołączone do akt sprawy prowadzonej w ramach postępowania egzekucyjnego. W związku z tym organ I Instancji powinien doręczyć postanowienie z dna [...] r. na adres pełnomocnika skarżącego. Końcowo, pełnomocnik podniósł, że organ egzekucyjny posiadał wiedzę, że skarżący jest reprezentowany przez pełnomocnika bowiem postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. zostało przesłane również organowi, a nadto wskazywało na pierwszej stronie pełnomocnika skarżącego oraz jego adres. Zatem organ II Instancji błędnie przyjął, iż termin do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I Instancji z dnia [...] r. upłynął w dniu [...] r. Z tych też względów pełnomocnik uznał, że termin do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji w ogóle nie rozpoczął swojego biegu, a co za tym idzie organ nadzoru błędnie uznał, iż zażalenie na postanowienia organu I Instancji było niedopuszczalne z powodu uchybienia przez stronę siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia, naruszając tym samym przepis art. 134 k.p.a. Pełnomocnik wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia; 2) zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Dyrektor Izby Skarbowej, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu objętego skargą postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja/postanowienie zostało wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.). Skarga uzasadniona nie jest, albowiem wbrew jej twierdzeniom, zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Przedmiot sporu, w rozpatrywanej sprawie ogranicza się do kwestii zasadności uznania przez organ, że doszło do uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Z uwagi jednak na fakt, że pełnomocnik kwestionuje prawidłowość doręczenia postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] r. nr [...] w pierwszej kolejności Sąd odniesie do tego zarzutu, gdyż przesądzenie czy strona działała przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym czy też osobiści bezpośrednio przełoży się na zasadność pozostałych zarzutów skargi. W tym zakresie należało wyjaśnić, że art. 18 u.p.e.a. stanowi podstawę do stosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie ustanawiania pełnomocnika i doręczania mu pism zgodnie z art. 32 oraz art. 40 § 2 k.p.a. Art. 18 stanowi, że jeżeli przepisy ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. To posiłkowe stosowanie k.p.a. w dotychczasowych poglądach doktryny i orzecznictwa w zakresie m.in. ustanawiania pełnomocnika i jego uczestnictwa w tym postępowaniu, czego nie reguluje ustawa egzekucyjna, nie budziło wątpliwości. Zgodnie z art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Natomiast zgodnie z art. 33 k.p.a., pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (§ 1). Pełnomocnictwa powinno być udzielane na piśmie, w formie dokumentu elektronicznego lub zgłoszone do protokołu (§ 2). Pełnomocnictwo w formie dokumentu elektronicznego powinno być uwierzytelnione za pomocą mechanizmów określonych w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (§ 2a). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Wobec tego z przepisów art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. wyprowadzić należy wniosek, co do możliwości pełnej reprezentacji zobowiązanego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy jednak przyjąć, że obowiązek doręczania pism zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a. dotyczy tylko pełnomocnika ustanowionego w danej/konkretnej sprawie. Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik, w myśl art. 33 § 2 i 3 k.p.a. zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z przepisów tych wynika zatem, iż organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w prowadzonej przez niego sprawie np. poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. Natomiast nie można domniemywać istnienia pełnomocnictwa. Dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać pełnomocnikowi wszelkie pisma procesowe i zapewnić udział w postępowaniu taki, jak stronie tego postępowania (B. Adamiak, J. Borkowski - Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Warszawa 1993 r., s. 79, tak też w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. akt II FSK 695/10; publik. CBOSA). Przedstawione uwagi o charakterze ogólnym prowadzą do wniosku, że dopiero po skutecznym wszczęciu czynności egzekucyjnych zobowiązany może ustanowić pełnomocnika w tym postępowaniu. Jednocześnie organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie np. poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. W badanej sprawie – jak wynika z akt egzekucyjnych przedłożonych Sądowi – pełnomocnik przedłożył dokument pełnomocnictwa z dnia [...] r. organowi egzekucyjnemu dopiero w dniu [...] r. Oznacza to, że organ egzekucyjny w sposób prawidłowy skierował postanowienie z dnia [...]r. bezpośrednio do Skarżącego. To, że dokument pełnomocnictwa w tym dniu istniał nie mogło – jak chce tego pełnomocnik – zrodzić skutku procesowe dla organu egzekucyjnego. Nie miał także prawnego znaczenia fakt, że dokument ten był przedłożony wierzycielowi, gdyż: - po pierwsze, wierzyciel odnosił się do zarzutu w ramach własnych obowiązków wynikających z art. 34 ustawy egzekucyjnej; - po drugie, wierzyciel nie był zobowiązany do przekazania pełnomocnictwa organowi egzekucyjnemu; - po trzecie, obowiązek ten ciążył na pełnomocniku; - po czwarte, organowi egzekucyjnemu nie była znana treść pełnomocnictwa. Powyższe rozważania przesądzają o tym, że organ egzekucyjny nie posiadając pełnomocnictwa prawidłowo skierował postanowienie z dnia [...] r., do Skarżącego, co czyni zarzuty naruszenia art. 33 § 3 i art. 42 § 2 k.p.a. bezzasadnymi. W niniejszej sprawie poza sporem między stronami pozostaje fakt, iż postanowienie organu egzekucyjnego pierwszej instancji doręczono stronie w dniu [...] r. Postanowienie to przesłano na adres zobowiązanego i po dwukrotnym awizowaniu przez pocztę (w dniu [...] r. i [...] r.) przesyłka została zwrócona do nadawcy z adnotacją o niepodjęciu awizowanej przesyłki. Doręczenie nastąpiło zatem na zasadzie art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej. Wymaga ponadto wskazania, że pismem z dnia [...] r. zobowiązany wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] r. nr [...], załączając jednocześnie zażalenie z dnia [...] r. na w/w rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w K. po przeprowadzeniu postępowania w sprawie w/w wniosku postanowieniem z dnia [...] r. o nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Zdaniem Sądu, wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu świadczy o tym, że pełnomocnik miał świadomość uchybienia terminowi. Nieuwzględnienie wniosku przyczyniło się do zmiany stanowiska i kwestionowania prawidłowości doręczenia postanowienia organu egzekucyjnego. Powyższa konstatacja jest o tyle zasadna, że kwestionowanie prawidłowości doręczenia wyklucza wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Skoro bowiem akt nie wszedł do obrotu prawnego poprzez nieprawidłowe doręczenie to nie można mówić o biegu terminu do zaskarżenia tego aktu. Przechodząc do daty upływu terminu do złożenia zażalenia w niniejszej sprawie należy zgodzić się z organem nadzoru, że termin do wniesienia zażalenia w niniejszej sprawie upłynął z dniem [...] r. Złożenie przez stronę zażalenia w [...] r., nastąpiło z przekroczeniem terminu zakreślonego dla dokonania tej czynności. Skutkiem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania/zażalenia jest natomiast stwierdzenie tego faktu w formie postanowienia (art. 134 w zw. Z art. 144 k.p.a.). Zaznaczyć należy również, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że stwierdzenie uchybienia terminowi nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne, przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por.m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2003 r. SA/Bk 271/2003, Gazeta Prawna 2003/142, str. 4). W tych okolicznościach sprawy konieczne było stwierdzenie przez organ odwoławczy, na zasadzie art. 134 K.p.a. uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. Biorąc powyższe pod uwagę, a w szczególności uznając, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.