III SA/Wa 1706/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sławomir Kozik, sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant referent stażysta Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi I. K. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w B. (dawniej [...] na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 2 marca 2016 r. nr IPPB3/4510-1043/15-3/KK w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych oddala skargę I. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w B. (dawniej: I. sp. z o.o. z siedzibą w W.) - zwana dalej: "Skarżącą", zwróciła się do Ministra Finansów z wnioskiem z dnia 7 grudnia 2015 r. o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób prawnych, w zakresie wymiany udziałów. W przedmiotowym wniosku Skarżąca przedstawiła opisane poniżej zdarzenie przyszłe. Skarżąca otrzyma w drodze aportu udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością mającej siedzibę w Polsce (dalej: "Spółka Nabywana"). Będą to udziały, których nabycie zapewni Skarżącej bezwzględną większość praw głosów w Spółce Nabywanej. W związku z aportem dojdzie do podwyższenia kapitału zakładowego oraz emisji udziałów własnych (dalej: "Udziały Własne") przez Spółkę Nabywającą, które obejmą wspólnicy wnoszący aportem udziały w Spółce Nabywanej. Wspólnikami wnoszącymi aportem udziały będą trzy osoby fizyczne (dalej: "Wspólnicy"). Każdy ze wspólników wniesie aportem równocześnie z pozostałymi wspólnikami, posiadane udziały w Spółce Nabywanej, z tym że udziały posiadane osobno przez każdego ze Wspólników dają mniej niż 50 % praw głosów. Zatem na podstawie jednej uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego Spółka Nabywająca otrzyma w drodze trzech aportów od trzech wspólników udziały, których nabycie zapewni udziały Spółki Nabywanej dających bezwzględną większość praw głosów. W przedmiotowym zdarzeniu przyszłym dojdzie do trzech transakcji nabycia udziałów - trzech aportów - od trzech Wspólników, przy czym planowane jest że transakcje te nastąpią równocześnie, tj. jednego dnia, w wykonaniu jednej uchwały o podwyższaniu kapitału zakładowego Spółki Nabywającej. Możliwe jest jednak, że z przyczyn praktycznych nie każdy ze Wspólników będzie mógł stawić się u notariusza równocześnie z pozostałymi, wówczas aporty miałyby miejsce w różnych dniach, lecz nie dłużej niż w okresie 6 miesięcy od podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego Spółki Nabywającej i wniesieniu pierwszego aportu. Zatem po podjęciu uchwały o podwyższaniu kapitału zakładowego w Spółce Nabywającej każdy ze wspólników zawrze umowę ze Spółką Nabywającą (tzw. umowę aportową) o przeniesieniu własności udziałów Spółki Nabywanej. Reasumując, w powyższy sposób dojdzie to pokrycia podwyższonego kapitału zakładowego Spółki Nabywającej, a Spółka Nabywająca wskutek ostatniego aportu będzie posiadała udziały Spółki Nabywanej dających bezwzględną większość praw głosów. Zarówno podjęcie uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego Spółki Nabywającej, jak i wniesienie trzech aportów nastąpi w okresie nie dłuższym niż 6 miesięcy od podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego Spółki Nabywającej i wniesieniu pierwszego aportu. Wspólnicy nie otrzymają od Skarżącej żadnej (w tym częściowej) zapłaty w gotówce. Spółka Nabywająca w przyszłości planuje dokonanie odpłatnego zbycia udziałów w Spółce Nabywanej, w tym w celu ich umorzenia, w związku z którym powstanie po stronie Spółki Nabywającej przychód. Przedstawiając opisane powyżej zdarzenie przyszłe Skarżąca zadała następujące pytanie: w jakiej wysokości Spółka Nabywająca powinna przyjąć koszty uzyskania przychodów w związku z odpłatnym zbyciem udziałów w Spółce Nabywanej (w tym celu ich umorzenia)? Skarżąca przedstawiając następnie własne stanowisko w kwestii objętej powyższym pytaniem wskazała, że jej zdaniem Spółka Nabywająca w związku z odpłatnym zbyciem udziałów w Spółce Nabywanej (w tym w celu ich umorzenia) powinna przyjąć koszty uzyskania przychodów w wysokości wartości nominalnej Udziałów Własnych wydanych Wspólnikom. Wartość nominalna Udziałów Własnych jest zatem ustawowo określonym wydatkiem na nabycie udziałów Spółki Nabywanej. Uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie Skarżąca wskazała, że opisany w zdarzeniu przyszłym aport udziałów przepis art. 12 ust. 4d ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2011 r., Nr 74, poz. 397 z późn. zm.) - zwanej dalej: "u.p.d.o.p.", definiuje jako wymianę udziałów. Skarżąca zauważyła, że zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli spółka nabywa od wspólnika innej spółki udziały (akcje) tej innej spółki oraz w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje jej wspólnikowi własne udziały (akcje) albo w zamian za udziały (akcje) tej innej spółki przekazuje wspólnikowi tej innej spółki własne udziały (akcje) wraz z zapłatą w gotówce w wysokości nie wyższej niż 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej - wartości rynkowej tych udziałów (akcji), oraz jeżeli w wyniku nabycia: 1) spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo 2) spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa ilość udziałów (akcji) w tej spółce - do przychodów nie zalicza się wartości udziałów (akcji) przekazanych wspólnikowi tej innej spółki oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem że podmioty biorące udział w tej transakcji podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągnięcia (wymiana udziałów). Skarżąca odnotowała też, że zgodnie z dodanym z dniem 1 stycznia 2015 r. przepisem art. 12 ust. 12 u.p.d.o.p., przepis ust. 4d stosuje się również w przypadku dokonania więcej niż jednej transakcji nabycia udziałów (akcji), przeprowadzonych w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy liczonych począwszy od miesiąca, w którym nastąpiło pierwsze ich nabycie, jeżeli w wyniku tych transakcji są spełnione warunki określone w tym przepisie. Skarżąca wyjaśniła następnie, że w przedmiotowym zdarzeniu przyszłym dojdzie do trzech transakcji nabycia udziałów - trzech aportów - od trzech Wspólników, przy czym transakcje te albo nastąpią równocześnie, tj. jednego dnia, w wykonaniu jednej uchwały o podwyższaniu kapitału zakładowego Spółki Nabywającej, albo nastąpią w ciągu 6 miesięcy od podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału zakładowego Spółki Nabywającej i wniesieniu pierwszego aportu. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych wymaga, że jeśli wymiana udziałów jest dokonywana w ramach więcej niż jednej transakcji nabycia udziałów, to takie nabycia muszą mieć miejsce w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy, zatem w niniejszej sprawie nie zostanie przekroczony okres 6 miesięcy, gdyż trzy transakcje nabycie udziałów będą przeprowadzone albo jednego dnia albo w okresie nie przekraczającym 6 miesięcy. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych określa wartość podatkową udziałów nabywanych przez spółkę nabywającą, tj. wartość którą spółka nabywająca powinna przyjąć jako koszt (wydatek) uzyskania przychodów, w razie odpłatnego zbycia udziałów otrzymanych w ramach wymiany udziałów. Zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8e u.p.d.o.p., nie uważa się za koszty uzyskania przychodów wydatków poniesionych przez spółkę nabywającą przy wymianie udziałów; wydatki te - w wysokości odpowiadającej nominalnej wartości udziałów (akcji) wydanych wspólnikom spółki, której udziały są nabywane, powiększonych o zapłatę w gotówce, o której mowa w art. 12 ust. 4d - są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji). Zatem w opisanym zdarzeniu przyszłym, skoro Spółka Nabywająca nabędzie udziały Spółki Nabywanej w ramach wymiany udziałów, to w związku z późniejszym odpłatnym zbyciem udziałów w Spółce Nabywanej, Skarżąca powinna przyjąć koszty uzyskania przychodów w wysokości wartości nominalnej Udziałów Własnych. Wartość nominalna Udziałów Własnych jest z mocy art. 16 ust. 1 pkt 8e u.p.d.o.p. ustawowo określonym kosztem uzyskania przychodów, wydatkiem na nabycie nabywanych udziałów, wartością podatkową udziałów nabywanych w ramach wymiany udziałów, który jest rozliczany w dacie odpłatnego zbycia udziałów nabytych w ramach wymiany udziałów. Skarżąca nabywa w ramach wymiany udziałów udziały Spółki Nabywanej i w zamian wydaje swojemu wspólnikowi Udziały Własne o określonej wartości nominalnej. Jeśli Skarżąca będzie w przyszłości odpłatnie zbywała nabyte w ten sposób udziały Spółki Nabywanej wówczas jako koszt uzyskania przychodów powinna przyjąć wartość nominalną Udziałów Własnych, gdyż wartość ta jest ustawowo zdefiniowanym kosztem. Natomiast przepis art. 16 ust. 1 pkt 8e u.p.d.o.p., sztywno określa że wydatkiem na nabycie udziałów spółki nabywanej w ramach wymiany udziałów jest wartość nominalna udziałów wydanych wspólnikom spółki nabywanej, tj. w tym przypadku wartość nominalna Udziałów Własnych objętych przez Wspólników Skarżącej. Reasumując Skarżąca wskazała, że w świetle powołanych powyżej przepisów, uznać należy, że w przypadku odpłatnego zbycia udziałów w sp. z o.o. będzie ona uprawniona do rozpoznania kosztów uzyskania przychodu w wysokości odpowiadającej nominalnej wartości udziałów Skarżącej wydanych udziałowcowi (osobie fizycznej), w zamian za aport udziałów sp. z o.o. (powiększoną o ewentualną dodatkową zapłatę w gotówce). W konsekwencji zastosowania przepisu art. 16 ust. 1 pkt 8e u.p.d.o.p. w odniesieniu do opisanego zdarzenia przyszłego, wydatki na nabycie udziałów Spółki Nabywanej, tj. wydatki w wysokości równej nominalnej wartości Udziałów Własnych Skarżącej wydanych jej Wspólnikom, w zamian za udziały Spółki Nabywanej, nabyte przez Skarżącą w ramach wymiany udziałów, będą pomniejszały przychód podatkowy wykazywany w przypadku późniejszego odpłatnego zbycia przez Skarżącą udziałów Spółki Nabywanej (w tym w celu ich umorzenia). Tak zdefiniowane ustawowo wydatki będą kosztem uzyskania przychodów. W interpretacji indywidualnej z dnia 2 marca 2016 r. Minister Finansów z upoważnienia którego działał Dyrektor Izby Skarbowej w W., uznał przedstawione powyżej stanowisko Skarżącej w zakresie wymiany udziałów – za nieprawidłowe. W uzasadnieniu przedmiotowej interpretacji organ wskazał, że aby można było zastosować przepis art. 16 ust. 1 pkt 8e u.p.d.o.p., w pierwszej kolejności należy ustalić, czy w momencie nabycia udziałów mamy do czynienia z transakcją wymiany udziałów. Zdaniem tego organu, przy ocenie zastosowania przepisu art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. oraz spełnienia warunków zawartych w przepisie art. 12 ust. 11 u.p.d.o.p. dotyczących wymiany udziałów - bierze się pod uwagę indywidualną sytuację strony realizującej taką transakcję. Organ zauważył następnie, że w art. 12 ust. 4d i ust. 11 u.p.d.o.p. mowa jest o "wspólniku", a nie o "wspólnikach". Dodatkowo treść art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. odwołuje się do "podmiotów biorących udział w tej transakcji", a nie do "podmiotów biorących udział w tych transakcjach". W opinii organu, przepisy ustaw podatkowych określające obowiązki i uprawnienia podatników nie mogą być interpretowane ani z zastosowaniem wykładni rozszerzającej, ani z zastosowaniem wykładni zawężającej. Dokonując interpretacji przepisów prawa podatkowego należy kierować się przede wszystkim regułami wykładni językowej. Skoro ustawodawca formułuje normy prawne za pomocą języka etnicznego (w jego specyficznej postaci jaką jest język prawny), to i ustalanie znaczenia oraz zakresu poszczególnych zwrotów musi być dokonywane w ramach reguł językowych tegoż języka. Organ stwierdził też, że zastosowanie wykładni literalnej art. 12 ust. 4d i ust. 11 u.p.d.o.p., które posługują się pojęciem "wspólnika" w liczbie pojedynczej prowadzi do wniosku, iż w transakcji wymiany udziałów może brać udział spółka nabywająca i tylko jeden wspólnik spółki, której udziały są zbywane. Jeżeli natomiast transakcja jest przeprowadzana z wieloma wspólnikami, to należy na gruncie art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. rozpatrywać ją jako wiele odrębnych transakcji. Tej konkluzji nie zmienia zdaniem tego organu brzmienie przepisu art. 12 ust. 12 u.p.d.o.p. Z tego względu przepis art. 12 ust. 12 u.p.d.o.p., zgodnie z którym przepis ust. 4d stosuje się również w przypadku dokonania więcej niż jednej transakcji nabycia udziałów (akcji), przeprowadzonych w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy liczonych począwszy od miesiąca, w którym nastąpiło pierwsze ich nabycie, jeżeli w wyniku tych transakcji są spełnione warunki określone w tym przepisie - dotyczy nabycia od jednego wspólnika w ramach kilku transakcji, a nie nabycia od kilku wspólników w ramach transakcji z nimi zawieranych. Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał, że nie można zgodzić się ze Skarżącą, iż opisana we wniosku transakcja będzie stanowiła tzw. wymianę udziałów w rozumieniu art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. Z przedstawionego zdarzenia przyszłego nie wynika bowiem, aby przez samodzielne wniesienie przez każdego z udziałowców (osób fizycznych) udziałów posiadanych w Spółce Nabywanej, Skarżąca uzyskała bezwzględną większość praw głosu w spółce, której akcje są nabywane, gdyż żaden z udziałowców (osób fizycznych) indywidualnie nie posiada pakietu udziałów zapewniającego bezwzględną większość głosów w Spółce Nabywanej. Zatem skoro w niniejszej sprawie nie dojdzie do transakcji wymiany udziałów w rozumieniu art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p., to przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów nie może znaleźć zastosowania wskazany przez Skarżącą przepis art. 16 ust. 1 pkt 8e u.p.d.o.p. W tym zakresie stanowisko Skarżącej należy więc uznać za nieprawidłowe. Następnie organ nawiązując do kwestii kosztów uzyskania przychodów, o których mowa w art. 16 ust. 1 pkt 8e u.p.d.o.p. wskazał, że zgadza się ze stanowiskiem Skarżącej, iż kosztem tym będzie wartość nominalna udziałów własnych wydanych udziałowcom Spółki Nabywanej w zamian za udziały w Spółce Nabywanej wniesione do Spółki. Jednakże podstawą prawną przy ustaleniu kosztu będzie przepis art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. Organ podkreślił, że wydatek na nabycie lub objęcie udziałów nie powinien być kojarzony tylko i wyłącznie z wydatkowaniem środków pieniężnych. Kosztem nabycia udziałów mogą być również udziały wydawane w zamian za aport. Zdaniem organu, pojęcie wydatków jest szerokie, a ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie ogranicza wskazanego pojęcia tylko i wyłącznie do wydatków pieniężnych podmiotu nabywającego dane składniki majątkowe. W konsekwencji wskazany przepis będzie odnosił się do sytuacji przedstawionej we wniosku, polegającej na nabyciu udziałów Spółki Nabywanej w zamian za określoną liczbę udziałów własnych Spółki, które to udziały stanowią swego rodzaju wynagrodzenie za wnoszony aport w postaci udziałów w innej spółce kapitałowej. Nawiązując z kolei do kwestii zbycia udziałów na rzecz spółki Nabywanej w celu ich umorzenia, organ powołując się na treść przepisów art. 10 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 12 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p., wskazał że dochód ze zbycia udziałów (akcji) w celu umorzenia jest obecnie opodatkowany na zasadach ogólnych. Oznacza to, że należy samodzielnie rozliczyć uzyskany przychód z tego tytułu i rozliczyć go z pozostałymi przychodami i kosztami. Sposób rozliczenia przychodu z tytułu zbycia udziałów (akcji) w celu umorzenia i związanych z nim kosztów jest jednak odmienny niż w przypadku "zwykłego" zbycia udziałów (akcji) na rzecz podmiotów trzecich. Należy bowiem zwrócić uwagę na treść przepisu art. 12 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p., zgodnie z którym do przychodów nie zalicza się m.in. umorzenia udziałów (akcji) w spółce, w tym kwot otrzymanych z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz takiej spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji) - w części stanowiącej koszt ich nabycia bądź objęcia. Zdaniem organu, treść powołanych wyżej przepisów oznacza, że jeżeli podatnik dokonuje zbycia na rzecz spółki udziałów (akcji) celem umorzenia i za zbywane udziałów (akcji) uzyskuje wynagrodzenie w wyższej wysokości niż poniesione przez niego wydatki na nabycie bądź objęcie tych udziałów lub akcji, to do przychodów tego podatnika (przychodów w rozumieniu art. 12 u.p.d.o.p.) podlega zaliczeniu tylko nadwyżka uzyskanego wynagrodzenia ponad wydatki na nabycie bądź objęcie tych udziałów (akcji), które stanowią szczególny rodzaj kosztów "tzw. quasi-koszty". Przepisy te pozwalają już w momencie określenia przychodu (dochodu) pomniejszyć go o te właśnie wydatki. Jednocześnie, zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., poniesione przez podatnika wydatki na nabycie bądź objęcie takich udziałów (akcji) nie podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów, gdyż odpowiadają przysporzeniu podatnika niepodlegającemu uznaniu za przychód podatkowy (nie będą poniesione w celu osiągnięcia przychodów). Wydatki te pomniejszają jedynie przychód wykazywany na tej transakcji. Przepis ten konstytuuje zasadę, stosownie do której pomiędzy kosztem podatkowym oraz przychodami podatkowymi podatnika musi wystąpić związek przyczynowo-skutkowy. Skoro więc koszty nabycia lub objęcia tych udziałów (akcji) pozostają w związku przyczynowo-skutkowym z przychodem, który na mocy art. 12 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. został wyłączony z przychodów podatkowych, to należy uznać, że koszty te nie spełniają warunku określonego w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. Powyższe oznacza ponadto w opinii organu, że w przypadku, kiedy podatnik dokonuje zbycia na rzecz spółki udziałów (akcji) celem umorzenia i za zbywane udziały (akcje) uzyskuje wynagrodzenie w niższej wysokości niż poniesione przez niego wydatki na nabycie bądź objęcie tych udziałów (akcji), to wówczas - stosownie do treści art. 12 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. - całe uzyskane przez podatnika za zbywane udziały (akcje) wynagrodzenie nie podlega zaliczeniu do przychodów tego podatnika. Jednocześnie wydatki na nabycie lub objęcie udziałów (akcji) w całości nie podlegają zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów. Jednocześnie zastosowanie art. 12 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p., powoduje, że w ramach transakcji odpłatnego zbycia udziałów (akcji) w celu ich umorzenia niemożliwy jest taki wynik podatkowy, który powodowałby powstanie straty. Wykładnia przepisu art. 12 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. nie zakłada bowiem wystąpienia takiej sytuacji. W konsekwencji, jeżeli wynagrodzenie Spółki z tytułu zbycia udziałów w celu umorzenia będzie niższe niż poniesione przez nią wydatki na nabycie udziałów, wskazane w art. 12 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p., Spółka nie wykaże w ogóle przychodu z tej transakcji, ale jednocześnie nie będzie mogła też rozliczyć straty podatkowej z tej transakcji z dochodem uzyskanym na innych operacjach (ew. powiększyć straty podatkowej za dany rok podatkowy). Organ zauważył również w tym miejscu, że ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie definiuje co należy rozumieć pod pojęciem kosztu nabycia bądź objęcia. Nie ulega jednak wątpliwości, iż w przypadku zbycia udziałów w celu umorzenia, kosztem nabycia bądź objęcia ("quasi kosztem"), o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p., będzie wartość nominalna udziałów własnych wydanych udziałowcom Spółki Nabywanej. Ponieważ w sprawie nie dojdzie do transakcji wymiany udziałów w rozumieniu art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p., to podstawą prawną przy ustaleniu tego kosztu będzie treść art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p., a nie wskazany przez Skarżącą przepis art. 16 ust. 1 pkt 8e u.p.d.o.p. Z tego względu stanowisko Skarżącej uznano za nieprawidłowe. W konsekwencji koszt objęcia udziałów (zbywanych w celu umorzenia), o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p., należy ustalić w sposób wskazany wyżej w interpretacji, tj. w wartości nominalnej Udziałów Własnych Skarżącej wydanych Wspólnikom Skarżącej w zamian za udziały Spółki Nabywanej. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Minister Finansów stwierdził brak podstaw do zmiany stanowiska wyrażonego w interpretacji indywidualnej z dnia 2 marca 2016 r. Skarżąca zaskarżyła następnie powyższą interpretację indywidualną wnosząc skargę w piśmie z dnia 21 kwietnia 2016 r., w której wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej interpretacji naruszenie przepisu art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p., poprzez błędną wykładnię i uznanie, że transakcja spełniająca wskazane w tym przepisie warunki dotyczyć może nabycia udziałów (akcji) tylko i wyłącznie od jednego wspólnika w ramach kilku transakcji, a nie nabycia udziałów od kilku wspólników w ramach transakcji zawieranych z nimi w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy od miesiąca w którym nastąpiło pierwsze nabycie udziałów (akcji). W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych, transakcja w której udziałowiec m.in. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wnosi posiadane przez siebie udziały do innej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w zamian obejmując udziały tej spółki, co do zasady powoduje powstanie przychodu u podmiotu wnoszącego udziały (wnoszącego aport). Jednakże przepis art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. stanowi wyjątek od tej zasady, przewidujący brak opodatkowania objęcia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z którego podatnik może skorzystać po spełnieniu warunków określonych w tej ustawie. W opinii Skarżącej, podstawowym warunkiem braku opodatkowania udziałów objętych w innej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w zamian za wkład niepieniężny, zgodnie z brzmieniem art. 12 ust. 4d pkt 1 i 2 u.p.d.o.p. jest uzyskanie przez spółkę nabywającą bezwzględnej większości praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo nabycie przez spółkę nabywającą, która posiada bezmględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane kolejnych udziałów (akcji) w tej spółce. Jednocześnie należy zaznaczyć, iż przepis art. 12 ust. 12 u.p.d.o.p. umożliwia zastosowanie zwolnienia przewidzianego w art. 12 ust. 4d również w przypadku dokonania więcej niż jednej transakcji nabycia udziałów (akcji), przeprowadzonych w okresie nieprzekra cza ją cym 6 miesięcy liczonych począwszy od miesiąca, w którym nastąpiło pierwsze ich nabycie, jeżeli w wyniku tych transakcji są spełnione warunki określone w tym przepisie. Tak więc, warunkiem możliwości zwolnienia podatkowego będzie objęcie przez spółkę nabywającą pakietu udziałów lub akcji dających bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały lub akcje są wnoszone, lub zwiększenie ilości tych udziałów (gdy spółka posiada już bezwzględną większość praw głosu). Warunki zwolnienia z podatku dochodowego mogą być spełnione w wyniku kilku transakcji z zastrzeżeniem jednak aby zostały one dokonane w okresie nieprzekraczającym 6 miesięcy licząc od miesiąca, w którym nastąpiło pierwsze nabycie udziałów. Z treści przepisów nie wynika zatem, wbrew twierdzeniom organu, że warunkiem do uznania transakcji za wymianę udziałów jest nabycie udziałów spółki nabywanej wyłącznie od jednego wspólnika, w okresie 6 miesięcy od miesiąca pierwszego nabycia udziałów przez spółkę nabywającą. Skarżąca zauważyła następnie, że przepisy art. 12 ust. 4d, ust. 11 i ust 12 u.p.d.o.p. wprowadzono w związku z potrzebą dostosowania polskich przepisów do przepisów Dyrektywy Rady 2009/133/WE z dnia 19 października 2009 r. w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku łączenia, podziałów, podziałów przez wydzielenie, wnoszenia aktywów i wymiany udziałów dotyczących spółek różnych państw członkowskich oraz przeniesienia statutowej siedziby SE lub SCE z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego (Dz. Urz. UE L 310 z 25.11.2009) – zwanej dalej: "Dyrektywą". Skarżąca powołując się na treść art. 1, art. 2 pkt e) Dyrektywy oraz pkt 2 i pkt 5 preambuły do Dyrektywy dodała też, że transakcja, do której odnoszą się ww. przepisy Dyrektywy nie powinna być rozbijana na oddzielne czynności przeniesienia przez poszczególnych udziałowców/akcjonariuszy posiadanych udziałów/akcji na spółkę kapitałową, ale powinna być oceniana jako całość. To wynik tej właśnie transakcji dotyczący uzyskania większości praw głosu przez spółkę nabywającą przesądza o zastosowaniu zwolnienia podatkowego w odniesieniu do udziałowców/akcjonariuszy w związku z objęciem przez nich udziałów/akcji spółki. Skarżąca zaznaczyła też w tym miejscu, że w art. 2 pkt e) Dyrektywy użyto sformułowania "akcjonariuszom" a nie "akcjonariuszowi", w celu określenia podmiotu któremu spółka nabywająca wydaje udziału w zamian za uzyskanie większości praw głosu. Na poparcie swojego stanowiska w sprawie Skarżąca powołała się również w tym miejscu na poglady wyrażone w wymienionym przez siebie orzecznictwie sądów administracyjnych. Końcowo Skarżąca w uzasadnieniu swojej skargi odwołała się też do uzasadnienia ustawy z dnia 29 sierpnia 2014 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r., poz. 1328) - zwanej dalej: "nowelizacją", która dokonała zmiany art. 12 ust. 4d oraz dodała przepisy ust. 11 i ust. 12. Skarżąca zauważyła, że nowelizcja przewiduje wprowadzenie zmian przepisów dotyczących "wymiany udziałów" (art. 12 ust. 4d, ust. 11 i ust. 12 u.p.d.o.p.). Poza zmianami o charakterze redakcyjnym oraz dostosowawczym wprowadza się regulację mającą na celu dookreślenie zakresu podmiotowego zwolnienia oraz wskazanie, iż spełnienie warunków dotyczących transakcji wymiany udziałów można oceniać przez pryzmat grupy wspólników, o ile transakcje wymiany udziałów, które doprowadziły do spełnienia warunków do korzystania ze zwolnienia, nastąpiły w okresie 6 miesięcy poprzedzających uzyskanie bezwzględnej większości praw głosów w spółce, której udziały (akcje) są nabywane. Zdaniem Skarżącej, biorąc pod uwagę założenia i cele ustawodawcy wyrażone w uzasadnieniu do nowelizacji w odniesieniu do art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. gdzie wskazano, że "zmiana ma charakter redakcyjny; zastąpienie liczby mnogiej "wspólników" liczbą pojedynczą "wspólnika" stwierdzić należy, iż wolą ustawodawcy nie było wprowadzenie ograniczenia polegającego na możliwości uznania za transakcję "wymiany udziałów" tylko takiej transakcji, w trakcie której następuje nabycie udziałów od jednego wspólnika w ramach kilku transakcji, a nie nabycie udziałów od kilku wspólników w ramach transakcji z nimi zawieranych. Odmienna interpretacja stanowiłaby w opinii Skarżącej naruszenie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz Dyrektywy, jako niwecząca założenia i cele wprowadzenia Dyrektywy. Skarżąca wskazała też, że ocena prawna dokonana przez organ prowadzi obecnie do odmiennego traktowania podmiotów biorących udział w wymianie udziałów w porównaniu do stanu sprzed tej nowelizacji. W poprzednim stanie prawnym, zgodnie z orzecznictwem sądowym warunek przewidziany w art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. można odnosić do transakcji dokonanej przez kilku wspólników, sumując wnoszone przez nich udziały (akcje). Natomiast obecnie, po nowelizacji zdaniem organu warunek wskazany w przywołanych przepisach można odnosić do transakcji dokonanej wyłącznie przez jednego wspólnika. Jednakże takie stanowisko jest w opinii Skarżącej niezgodne z Dyrektywą i narusza zasadę stand-still. W odpowiedzi na powyższą skargę Minister Finasów wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując jednocześnie zaprezentowane wcześniej stanowisko oraz uznając zarzuty skagi za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Orzekanie – w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę, uchyla interpretację. W razie braku podstaw do uwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestią sposobu ustalenia wysokości kosztu uzyskania przychodu Skarżącej spólki w sytuacji zbycia udziałów w spółce nabywanej, w tym zbycia udziałów w celu ich umorzenia. W ocenie Wnioskodawcy w przypadku odpłatnego zbycia, w tym w celu umorzenia, udziałów w spółce nabywanej, otrzymanych w wyniku transakcji wymiany udziałów powinna przyjąć koszty uzyskania przychodów w wysokości wartości nominalnej udziałów własnych wydanych wspólnikom na podstawie art. 16 ust. 1 pkt 8e u.p.d.o.p. Organ interpretacyjny przyjął natomiast, iż podstawą prawną przy ustaleniu tego kosztu będzie treść art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p., a nie wskazany przez Wnioskodawcę przepis art. 16 ust. 1 pkt 8e ww. ustawy. W konsekwencji koszt objęcia udziałów (zbywanych w celu umorzenia), o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 3 ww. ustawy, wedle organu należy ustalić w wartości nominalnej udziałów własnych wnioskodawcy wydanych wspólnikom wnioskodawcy w zamian za udziały spółki nabywanej. Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.p., kosztem uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągniecia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 (...). Za koszt uzyskania przychodów, stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.p., nie uważa się wydatków na objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, a także wydatków na nabycie tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych; wydatki takie są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji) oraz papierów wartościowych, w tym z tytułu wykupu przez emitenta papierów wartościowych, a także z odkupienia albo umorzenia tytułów uczestnictwa w funduszach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 7e. Konstrukcja art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. wprowadza tożsame zasady zaliczania do kosztów uzyskania przychodów wydatków na: 1) objęcie lub nabycie udziałów albo wkładów w spółdzielni, 2) objęcie lub nabycie udziałów albo akcji w spółce, 3) objęcie lub nabycie innych papierów wartościowych, 4) nabycie tytułów uczestnictwa lub jednostek uczestnictwa w funduszach kapitałowych. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że omawiany przepis reguluje kwestie objęcia lub nabycia udziałów (akcji) bądź innych papierów wartościowych w zamian za środki pieniężne, co nie pociąga za sobą wystąpienia przychodu w momencie nabycia (zob. A. Krajewska, A. Nowak-Piechota, J. Żurawiński,M. Wilk, Podatek dochodowy od osób prawnych. Komentarz, WK 2016, pkt 4.). Przepis art. 16 ust. 1 pkt. 8 u.p.d.o.p. nie stanowi samoistnej podstawy odliczenia kosztów uzyskania przychodów, a jedynie uszczegóławia ogólną zasadę odliczania wydatków poniesionych wynikającą z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., przesuwając moment rozliczenia kosztów uzyskania przychodu w czasie tj. do chwili zbycia składników majątku na nabycie których poniesiono przedmiotowy koszt. Dokonuje zatem przyporządkowania kosztu do źródła przychodu jaki koszt ten zabezpiecza, nie zmieniając przy tym ogólnych założeń wynikających z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., tj. zasady wedle której kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. Wobec tego uznanie poniesionych wydatków za koszty uzyskania przychodów możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy wydatek został faktycznie poniesiony, celem jego poniesienia było osiągnięcie przychodów, ewentualnie zachowanie lub zabezpieczenie źródła przychodów na przyszłość, a wydatek nie znajduje się w katalogu włączeń w art. 16 u.p.d.o.p. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2016 r., III SA/Wa 597/15, LEX nr 2045651). W myśl natomaist art. 16 ust. 1 pkt 8e u.p.d. p. (...). za koszt uzyskania przychodów, nie uważa się wydatków poniesionych przez spółkę nabywającą przy wymianie udziałów; wydatki te - w wysokości odpowiadającej nominalnej wartości udziałów (akcji) wydanych wspólnikom spółki, której udziały są nabywane, powiększonych o zapłatę w gotówce, o której mowa w art. 12 ust. 4d - są jednak kosztem uzyskania przychodu z odpłatnego zbycia tych udziałów (akcji). Według art. 12 ust. 4 pkt 3 u.p.d.o.p. do przychodów nie zalicza się m.in. umorzenia udziałów lub akcji w spółce, w tym kwot otrzymanych z odpłatnego zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu umorzenia tych udziałów (akcji) oraz wartości majątku otrzymanego w związku z likwidacją osoby prawnej - w części stanowiącej koszt ich nabycia bądź objęcia (...). Uzupełnieniem tej regulacji jest art. 15 ust. 1I, który przewiduje, iż w przypadku umorzenia udziałów (akcji) objętych w zamian za wkład niepieniężny lub ich zbycia na rzecz spółki w celu umorzenia, do ustalenia kosztu, o którym mowa w art. 12 ust. 4 pkt 3, przepisy ust. 1k stosuje się odpowiednio. Przy czym odpowiednie stosowanie przepisów według Sądu Najwyższego oznacza bądź stosowanie danych przepisów wprost bez żadnych zmian do innego zakresu odniesienia, bądź stosowanie ich z pewnymi zmianami, bądź też niestosowanie tych przepisów do innego zakresu odniesienia (por. uchwała Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 2006 r. III CZP 56/06, OSNC 2007, Nr 3, poz. 43). W omawianym przypadku należy stosować je wprost. Biorąc pod uwagę art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. jak i art. 16 ust. 1 pkt 8 tej ustawy - należy stwierdzić, że w przypadku zbycia udziałów (akcji) przez spółkę kapitałową, które to udziały spółka otrzymała jako aport na pokrycie kapitału zakładowego - uzasadnione jest rozpoznanie kosztu uzyskania przychodu w wartości nominalnej udziałów (akcji) we własnym kapitale wydanych wnoszącemu, ale dopiero z chwilą zbycia przedmiotu aportu (szerz. K. Łatka, J. Pyssa, Zbycie udziałów otrzymanych w aporcie przez spółkę kapitałową - zasady ustalania kosztów uzyskania przychodów, Doradca Podatkowy 2007, nr 5, s. 22). W konsekwencji przyjąć należy, iż art. 15 ust. 1 i art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. określa zasady ustalenia kosztów uzyskania przychodów powstających w związku z dokonaną transakcją zbycia udziałów (akcji) na rzecz spółki w celu ich umorzenia. Jak wskazuje NSA w wyroku z dnia 14 marca 2014 r. II FSK 875/12 (LEX nr 1466569), obie instytucje - zbycia udziałów i umorzenia mają wspólny mianownik, którym jest uregulowanie zagadnienia elementu kosztu w tym samym rozdziale 3, zatytułowanym Koszty uzyskania przychodów. Także z usytuowania przepisów ust. 1k i ust. 1l w ustawie podatkowej wynika, że w zakresie kształtowania kosztów pozostają ze sobą w związku tego rodzaju,że odesłanie z ostatniego z wymienionych do pierwszego, powoduje, że nie może być on pominięty przy rozpoznaniu kosztów uzyskania przychodów w sytuacji późniejszego odpłatnego zbycia udziałów. Nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której ta sama wielkość - nominalna wartość objętych udziałów z chwili objęcia - uczestniczy wielokrotnie jako koszt podatkowy, raz przy ustalaniu dochodu z tytułu zbycia udziałów, po raz kolejny przy ustalaniu przychodu z tytułu umorzenia. Stanu tego nie zmienia także i to, że w przypadku zbycia udziałów mówi się o kosztach uzyskania przychodów natomiast przy umorzeniu także częściowym, wówczas gdy podstawą opodatkowania jest przychód (art. 10 ust. 1 w zw. z art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p.), koszty związane z objęciem udziałów są wyłączone z przychodu, a nie potrącane jako koszt jego uzyskania. W obydwu przypadkach występuje ten sam skutek zmniejszenie podstawy opodatkowania. Ta sama wielkość oznaczona jako nominalna wartość objętych udziałów z dnia ich objęcia oddziaływuje podwójnie na wysokość podstawy opodatkowania. Na marginesie wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd wedle którego transakcja "wymiany udziałów" może być transakcją pomiędzy spółką nabywającą oraz więcej niż jednym wspólnikiem spółki nabywanej. Transakcja ta jest uznawana za jedną z operacji, o których mówi dyrektywa 2009/133/WE. Jej istota, zgodnie z art. 2 lit. e dyrektywy 2009/133/WE, polega na nabyciu przez spółkę udziałów w kapitale innej spółki w zamian za wyemitowanie własnych papierów wartościowych na rzecz wspólników spółki nabywanej oraz, ewentualnie, dokonanie wypłaty gotówkowej. Warunkiem uznania operacji za wymianę udziałów w rozumieniu dyrektywy 2009/133/WE jest uzyskanie przez spółkę nabywającą większości praw głosów lub nabycie dalszych udziałów, jeżeli taką większością już dysponuje. Odpowiednie przepisy, regulujące podatkowe traktowanie operacji wymiany udziałów, tj. art. 12 ust. 4d i art. 16 ust. 1 pkt 8d u.p.d.o.p., zostały wprowadzone 1.05.2004 r. Wprowadzona 1.01.2011 r. zmiana treści art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. miała na celu poprawę redakcji tego przepisu przez wyraźne określenie podmiotów, warunków oraz skutku w zakresie opodatkowania operacji wymiany udziałów, odpowiadającej schematowi zawartemu w przepisie art. 2 lit. e dyrektywy 2009/133/WE. Na fakt, że treść omawianego przepisu budziła wątpliwości co do sposobu stosowania, wskazują także przedstawiciele doktryny. Z dniem 1.01.2015 r. weszła w życie kolejna korekta redakcyjna i zarazem precyzująca tego przepisu. Zapisano wtedy wyraźnie, że analizujemy każdorazowo sytuację pojedynczego wspólnika (a nie grupy wspólników). Zgodnie z art. 12 ust. 4d u.p.d.o.p. z przychodów wyłączona jest wartości udziałów (akcji) przekazanych wspólnikom spółki, której akcje (udziały) są nabywane w celu ich wymiany, oraz wartości udziałów (akcji) nabytych przez spółkę, pod warunkiem że podmioty biorące udział w tej transakcji (spółka nabywająca i wspólnicy otrzymujący w zamian akcje/udziały) podlegają w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego opodatkowaniu od całości swoich dochodów bez względu na miejsce ich osiągnięcia. Zgodnie z art. 12 ust. 11 u.p.d.o.p. przepis ten stosuje się, jeżeli spółka nabywająca oraz spółka, której udziały (akcje) są nabywane, są podmiotami wymienionymi w załączniku nr 3 do ustawy lub spółkami mającymi siedzibę lub zarząd w innym niż państwo członkowskie Unii Europejskiej państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego i podlegają w tych krajach opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania. Z dniem 1.01.2015 r. uzupełniono ten warunek o jeszcze jeden – wspólnik wnoszący udziały musi być podatnikiem podatku dochodowego i wnoszone przez niego udziały (akcje) muszą stanowić wkład niepieniężny przeznaczony w całości lub w części na podwyższenie kapitału zakładowego spółki nabywającej. Warunkiem wyłączenia z przychodów operacji wymiany udziałów jest ograniczenie wypłaty w gotówce wspólnikowi spółki otrzymującemu zamienne akcje (udziały) do wysokości 10% wartości nominalnej własnych udziałów (akcji), a w przypadku braku wartości nominalnej – wartości rynkowej tych udziałów (akcji). Wypłata ta wyrównuje wartości starych i nowo otrzymywanych udziałów. Jeśliby tej wypłaty nie dokonano, to opisany wyżej warunek też zostanie spełniony. Ponadto, aby wyłączenie z przychodów było spełnione, musi być spełniony alternatywnie któryś z poniższych warunków: 1) spółka nabywająca uzyska bezwzględną większość praw głosu w spółce, której udziały (akcje) są nabywane, albo 2) spółka nabywająca, posiadająca bezwzględną większość praw głosu w spółce, w której udziały (akcje) są nabywane, zwiększa liczbę udziałów (akcji) w tej spółce. W przypadku polskich spółek uczestniczących w tej wymianie zawsze występuje nominalna wartość udziałów (akcji). Ponieważ przy spełnieniu wszystkich wyżej wymienionych warunków nie występuje przychód podatkowy, zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. nie wystąpi koszt podatkowy. Koszt ten jednak pojawi się później, w momencie zbycia wymienionych udziałów otrzymanych w ramach wymiany. Podsumowując, biorąc pod uwagę treść przepisu art. 16 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.p. należy uznać, iż w związku z odpłatnym zbyciem udziałów w spółce nabywanej należy ustalić koszty uzyskania przychodów w wysokości wartości nominalnej udziałów własnych wydanych udziałowcom spółki nabywanej w zamian za udziały w spółce nabywanej wniesione do Skarżącej spółki. Konstatacja ta jest zgodna ze stanowiskiem Skarżącej wyrażonym w złożonym wniosku o wydanie interpretacji. Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.