II GZ 397/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [A.] Sp. z o.o. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 121/17 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi [A.] Sp. z o.o. w S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 121/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę [A.] Sp. z o.o. w S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania środków z tytułu pomocy finansowej na wspieranie grup producentów rolnych. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że zarządzeniem z 25 stycznia 2017 r. Przewodniczący Wydziału V Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał pełnomocnika do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi przez złożenie dokumentu określającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa, tj. odpisu pełnego z krajowego rejestru sądowego w oryginale lub uwierzytelnionej kopii. Sąd zauważył, że do skargi załączono informację odpowiadającą odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców i przedstawiającą stan wpisów w KRS z 15 lipca 2015 r. Informacja ta nie potwierdzała umocowania Prezesa Zarządu Spółki (J. Ś.) do udzielenia pełnomocnictwa procesowego nie opatrzonego datą, ale potwierdzonego przez pełnomocnika za zgodność z oryginałem w dniu 30 marca 2015 r. Wyjaśniono, że ostatnia zmiana danych została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców w dniu 29 czerwca 2015 r., a więc po dacie wystawienia dokumentu pełnomocnictwa, które najpóźniej mogło zostać udzielone w dniu jego potwierdzenia za zgodność z oryginałem, tj. w dniu 30 marca 2015 r. Konsekwentnie, skarga obarczona była brakiem formalnym, do uzupełnienia którego wezwano pełnomocnika. Wraz z pismem z 8 lutego 2017 r. skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika nadesłała nieuwierzytelnioną kserokopię odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego, który zdaniem Sądu nie można było uznać za prawidłowe wykonanie zarządzenia wzywającego do uzupełnienia braku formalnego skargi. Sąd zauważył, że zgodnie z treścią zarządzenia z 25 stycznia 2017 r. skarżącą wezwano do nadesłania odpisu z KRS w oryginale lub uwierzytelnionej kopii. Nadesłana kserokopia odpisu z KRS nie może korzystać z mocy dokumentu urzędowego (taki bowiem charakter ma jedynie oryginał lub kserokopia poświadczona za zgodność, zgodnie z obowiązującymi przepisami) zatem jej przedłożenie w wykonaniu wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wykazanie umocowania do wniesienia skargi i określającego sposób reprezentacji strony skarżącej jest równoznaczne z nieuzupełnieniem tychże braków. W związku z powyższym na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.) należało postanowić jak w sentencji. [A.] Sp. z o.o. złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, iż złożona przez pełnomocnika strony skarga obarczona była brakami uniemożliwiającymi nadanie jej prawidłowego biegu, pomimo tego, iż w aktach postępowania administracyjnego znajdowało się pełnomocnictwo wraz z odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego, potwierdzającym uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa w dacie dokonania tej czynności, 2) art. 49 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 57 § 1 in initio p.p.s.a. w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez jego błędne niezastosowanie w sprawie i Niewezwanie bezpośrednio strony do uzupełnienia braków skargi, skutkujące przedwczesnym i nieuprawnionym jej odrzuceniem, a tym samym pozbawienie strony możliwości działania, skutkujące nieważnością postępowania w przedmiotowej sprawie w rozumieniu przepisu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Mając na względzie powyższe, w oparciu o przepis art. 195 § 2 p.p.s.a. wniesiono o niedewolutywne rozpoznanie zażalenia i uchylenie zaskarżonego postanowienia wobec zachodzącej w sprawie nieważności postępowania i przyjęcie skargi do merytorycznego rozpoznania, bądź ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie przez uprawniony podmiot. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W rozpoznawanej sprawie skarga była obarczona brakiem formalnym, bowiem pełnomocnik skarżącej spółki nie złożył dokumentu określającego umocowanie dla prezesa zarządu spółki, natomiast przedłożył nieuwierzytelniony pełny odpis z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. W przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej, ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 § 1 i art. 46 § 3 p.p.s.a., ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa (art. 29 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że złożenie pełnomocnictwa bez wykazania stosownym dokumentem, że udzieliła go osoba umocowana do reprezentowania strony, nie wypełnia warunków formalnych umożliwiających nadanie skardze prawidłowego biegu. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 28 § 1 p.p.s.a., osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. W myśl zaś art. 29 p.p.s.a., przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt II FSK 581/05, stwierdził, że prawidłowa jest praktyka wzywania wnoszących skargi spółek kapitałowych do przedłożenia odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, za czym dodatkowo przemawia łatwość uzyskania takiego dokumentu. Natomiast brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentowania strony (art. 29 p.p.s.a.) stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. w odniesieniu do spółek kapitałowych polega na przedstawieniu odpisu z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Sąd I instancji dysponując dokumentami załączonymi do skargi nie był w stanie ustalić umocowania do reprezentacji Spółki. Skarżąca w dniu 15 grudnia 2016 r. złożyła skargę załączając pełnomocnictwo nie opatrzone datą, tylko potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika z datą 30 marca 2015 r. Dołączona natomiast informacja odpowiadająca odpisowi aktualnemu z Rejestru Przedsiębiorców (pobrana na podstawie art. 4 ust. 4aa ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym) z dnia 15 lipca 2015 r. nie potwierdzała umocowania Prezesa Zarządu Spółki. Tym bardziej, że ostatnia zmiana danych została wpisana do Rejestru Przedsiębiorców w dniu 29 czerwca 2015 r., a więc po dacie pełnomocnictwa. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż prawidłowo Sąd I instancji wezwał pełnomocnika do uzupełnienia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi. Nie ulega również wątpliwości, że strona uzupełniła w wyznaczonym terminie braki formalne skargi składając nieuwierzytelnioną kserokopię odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego. Sąd I instancji, nie mógł więc uznać, że strona prawidłowo wykonała zarządzenie wzywające do uzupełnienia braku formalnego skargi i zasadnie odrzucił skargę, której braki formalne nie zostały prawidłowo uzupełnione na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odnosząc się do zarzutów zażalenia należy podkreślić, że Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak pełnomocnictwa dla sporządzającego skargę adwokata) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Nieuzupełnienie braku formalnego skargi, w sytuacji gdy brak był istotny, a wezwanie precyzyjne i prawidłowo doręczone obliguje wojewódzki sąd administracyjny do odrzucenia skargi, nie dając żadnego w tym względzie wyboru. Należy zwrócić uwagę, że wezwanie skarżącej do podpisania skargi osobiście, tak jak chciałaby tego skarżąca, prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości nie korzystają. Z argumentacji autora zażalenia wynika bowiem, że w sprawie powinno dojść do "stopniowania" braków formalnych skargi – w przypadku nieuzupełnienia jednego z nich (w zakresie pełnomocnictwa) przez profesjonalnego pełnomocnika strona powinna dostać swoistą "drugą szansę", mogąc uzupełnić brak formalny skargi (tym razem w postaci podpisu) samodzielnie. Nie ulega natomiast wątpliwości, że w przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Zdaniem Naczelnego sądu Administracyjnego, posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 lutego 2017 r., sygn. akt II GZ 1157/16; z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2110/16 oraz z dnia 21 sierpnia 2015 r., II OSK 1971/15 - dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska wyrażanego w orzeczeniach przytoczonych przez stronę skarżącą w zażaleniu. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.