I FSK 1479/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 30 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 czerwca 2017 r. sygn. akt I SAB/Wr 15/17 odrzucającego skargę w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. w zakresie niedoręczenia decyzji w sprawie określenia za IV kwartał 2009 r. różnicy podatku od towarów i usług oraz określenia kwoty podatku należnego do zapłaty postanawia oddalić skargę kasacyjną. UZASADIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 19 czerwca 2017 r., sygn. akt I SAB/Wr 15/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. przedmiocie niedoręczenia decyzji w sprawie określenia za IV kwartał 2009 r. różnicy podatku od towarów i usług oraz określenia kwoty podatku należnego do zapłaty. W ocenie Sądu, czynność doręczenia decyzji nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 i 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: "P.p.s.a."). Nie stanowi też czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła spółka. Orzeczenie zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie: - art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. - polegające na błędnym przyjęciu, że czynność doręczenia (niedoręczenia) decyzji administracyjnej nie stanowi czynności, o której mowa w treści tego przepisu - gdy tymczasem doręczenie decyzji administracyjnej jest czynnością materialno - techniczną, o doniosłych skutkach prawnych, będących właśnie kreacją istotnego uprawnienia dla strony tegoż stosunku administracyjnego, polegającego właśnie na prawie, możliwości i decydowania przez nią o celowości wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej, a więc jest inną niż określona w pkt 1-3 art. 3 § 2 czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnienia wynikającego z przepisu prawa i winna być zakwalifikowana jako jedna z czynności i aktów opisywanych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., tym bardziej jeśli zważyć, że od wykonania czynności doręczenia decyzji administracyjnej zależy realizacja uprawnienia strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym bądź sądowoadministracyjnym a zatem stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w zakresie niedoręczenia decyzji administracyjnej; - art. 3 § 2 pkt 4 w zw. z 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a - polegające na błędnym przyjęciu, że czynność doręczenia decyzji administracyjnej nie przyznaje, nie stwierdza i nie uznaje żadnych obowiązków i z tego powodu nie mieści się w katalogu czynności materialnotechnicznych art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., a w konsekwencji niewykonanie tej czynności nie stanowi bezczynności w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a - gdy tymczasem doręczenie decyzji administracyjnej jest czynnością materialno-techniczną, o doniosłych skutkach prawnych, będących właśnie kreacją istotnego uprawnienia dla strony tegoż stosunku administracyjnego, polegającego na prawie, możliwości i decydowania przez nią o celowości wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej, a więc jest inną niż określona w pkt 1-3 art. 3 § 2 czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnienia wynikającego z przepisu prawa i winna być zakwalifikowana jako jedna z czynności i aktów opisywanych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., tym bardziej jeśli zważyć, że od wykonania czynności doręczenia decyzji administracyjnej zależy realizacja uprawnienia strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym bądź sądowoadministracyjnym, a zatem stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w zakresie niedoręczenia decyzji administracyjnej; - art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a. - poprzez przyjęcie, że niedopuszczalna jest skarga na samą czynność niedoręczenia decyzji administracyjnej (a zatem na bezczynność w tym zakresie) z tego powodu, że czynność doręczenia decyzji administracyjnej nie przyznaje, nie stwierdza i nie uznaje żadnych obowiązków - z treści tego przypisu wynika, że sąd administracyjny rozpoznaje skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw zaś doręczenie decyzji administracyjnej jest czynnością materialno-techniczną, o doniosłych skutkach prawnych, będących właśnie kreacją istotnego uprawnienia dla strony tegoż stosunku administracyjnego, polegającego na prawie, możliwości i decydowania przez nią o celowości wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej, tym bardziej jeśli zważyć, że od wykonania czynności doręczenia decyzji administracyjnej zależy realizacja uprawnienia strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym bądź sądowoadministracyjnym, a zatem stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w zakresie niedoręczenia decyzji administracyjnej; - art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 P.p.s.a - poprzez odrzucenie skargi z tego powodu, że niedopuszczalna jest skarga na samą czynność doręczenia w postępowaniu - gdy tymczasem doręczenie decyzji administracyjnej jest czynnością materialno-techniczną, o doniosłych skutkach prawnych, będących właśnie kreacją istotnego uprawnienia dla strony tegoż stosunku administracyjnego, polegającego na prawie, możliwości i decydowania przez nią o celowości wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej, a więc jest inną niż określona w pkt 1-3 art. 3 § 2 czynnością z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnienia wynikającego z przepisu prawa i winna być zakwalifikowana jako jedna z czynności i aktów opisywanych w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., tym bardziej jeśli zważyć, że od wykonania czynności doręczenia decyzji administracyjnej zależy realizacja uprawnienia strony do czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym bądź sądowoadministracyjnym, a zatem stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu w zakresie niedoręczenia decyzji administracyjnej; Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Formy działań administracji publicznej określa art. 3 § 2 P.p.s.a. Powołane przepisy wyznaczają granice właściwości sądów administracyjnych i zakres ich kompetencji judykacyjnej. Zakres kompetencji judykacyjnej, a zatem zakres stosowania środków określonych w ww. ustawie, jest dopuszczalny tylko w sprawach skarg objętych właściwością sądów administracyjnych. Sądy administracyjne mogą rozważać zastosowanie lub odmowę zastosowania wobec działalności administracji publicznej określonych ustawą środków tylko w zakresie objętym właściwością sądów. Zastosowanie bowiem danego rodzaju środka następuje po rozpoznaniu sprawy zgodności z prawem zaskarżonego działania wykonującego administrację publiczną. Brak właściwości sądu administracyjnego wyłącza zastosowanie lub odmowę zastosowania środków przewidzianych omawianą ustawą. Wynika to expressis verbis z art. 58 § 1 P.p.s.a, który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W sprawach nieobjętych właściwością sądów administracyjnych wyłącznie dopuszczalnym sposobem rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej jest postanowienie o odrzuceniu skargi (por. glosa B. Adamiak do wyroku NSA z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. OSK 547/04, publ. OSP nr 5 z 2006 r. oz. 62). Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4a, czyli w sprawach skarg na: decyzje administracyjne; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy czynność polegająca na doręczeniu decyzji podlega kognicji sądów administracyjnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę czynność doręczenia stronie decyzji nie mieści się w katalogu spraw podlegających kognicji sądów administracyjnych wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-3 i 4a P.p.s.a. Nie stanowi też czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy (por. postanowienia NSA z dnia: 30 lipca 2014 r., sygn. akt II OSK 1979/14; 12 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1788/12; 19 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 438/08, z 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt I GSK 397/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Ten ostatni przepis odnosi się bowiem do działań materialno-technicznych organu, wywołujących określone tam skutki prawne. Czynność doręczenia nie przyznaje natomiast, nie stwierdza, nie uznaje żadnych uprawnień i obowiązków. Doręczenie wywołuje jedynie ten skutek, że od daty doręczenia biegnie dla strony termin do wniesienia określonych środków zaskarżenia. Prawidłowość doręczenia może być oceniana w toku postępowania odwoławczego. Może być też przedmiotem badania przez sąd administracyjny przy ocenie legalności danego aktu. Niewykonanie takiej czynności nie stanowi jednak bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Nie podlega zatem kontroli sądowej w drodze odrębnej skargi o jakiej mowa w tym przepisie (podobnie NSA w postanowieniu z dnia 6 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 1194/12, CBOSA). Wobec tego za nieuzasadniony uznać należało zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w związku z art. 182 § 1 i 3 tej ustawy orzekł jak w sentencji