IV SA/Gl 802/16
WyrokWSA w Gliwicach2019-03-21
Skład orzekający: Szczepan Prax, Teresa Kurcyusz-Furmanik, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odprawa rentowa, wypłacona po kilku latach od rozwiązania stosunku pracy i uzyskania prawa do renty, powinna być traktowana jako dochód utracony przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko?Ratio decidendi
Odprawa rentowa, wypłacona jednorazowo w roku kalendarzowym stanowiącym podstawę do ustalenia dochodu, nawet jeśli nastąpiło to po kilku latach od rozwiązania stosunku pracy i uzyskania prawa do renty, nie może być traktowana jako dochód utracony w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Skoro skarżąca nie wykonywała pracy od 2012 r., a odprawa została wypłacona w 2014 r., stanowiła ona dochód uzyskany w roku bazowym, co skutkuje przekroczeniem kryterium dochodowego na członka rodziny.Stan faktyczny
Skarżąca B. B. wnioskowała o przyznanie świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy, wyjaśniając definicje dochodu, dochodu utraconego i dochodu uzyskanego. Skarżąca podtrzymała swoje stanowisko, argumentując, że odprawa rentowa powinna być traktowana jako dochód utracony. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że odprawa rentowa stanowiła dochód uzyskany w roku bazowym.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi B. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę
Wójt Gminy P.. decyzją z dnia [...] r. nr [...], odmówił przyznania B.B. świadczenia wychowawczego na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. wnioskowanego na A.B.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że A. B. jest pierwszym dzieckiem w rodzinie, a dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę 1 200,00 zł - art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195- dalej "ustawa", "ustawa o pomocy").
Organ wymienił składniki dochodu rodziny strony osiągniętego w roku 2014 zauważając, że składał się na niego: dochód z renty strony, dochód z tytułu odprawy rentowej, dochód ze stypendium córki oraz dochód ze stosunku pracy męża strony, który jest dochodem utraconym zgodnie z art. 2 pkt. 19 ustawy. Stwierdził na podstawie analizy dokumentów, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 1.237.38 zł. Dodatkowo wskazał, że od lipca 2016 r. został doliczony do dochodu rodziny dochód męża strony w wysokości 851.63 zł, wynikający z wypłaconego mu zasiłku dla bezrobotnego, a w konsekwencji w okresie od 1 lipca 2016 r. dochód na członka rodziny wyniósł 1450.28 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wyraziła niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji. Zauważyła, że w decyzji organu I instancji nie wykazano konkretnych wartości kwotowych przyjętych do wyliczenia dochodu jej rodziny. Wniosła o ponowną analizę przedstawionych przez nią dokumentów do wniosku o przyznanie świadczenia wychowawczego na niepełnosprawne dziecko i ponowne przeliczenie dochodu rodziny za rok 2014 z uwzględnieniem jej odprawy rentowej oraz zapomogi z uczelni dla córki M. B. jako dochodów utraconych. Strona podkreśliła, że odprawa rentowa została jej wypłacona po dwóch latach od rozwiązania stosunku pracy jednakże była to jednorazowe świadczenie należne od pracodawcy i wynikające ze stosunku pracy. Również zapomoga losowa była świadczeniem wyjątkowym i jednorazowym. Strona szeroko opisała przy tym trudna sytuację rodziny związana zarówno ze stanem zdrowia jej członków, jak i trudną sytuacją finansową. Zaakcentowała, że jej rodzina nie została objęta pomocą ze strony GOPS w P.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku-Białej decyzją z [...] r. po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 4, art. 5 ustawy i wyjaśnił, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, a przysługuje ono matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Przy czym, w przypadku pierwszego dziecka w rodzinie, świadczenie to przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Natomiast jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1 200 zł. Wyjaśniając termin –"dochód", "dochód utracony" i "dochód uzyskany “organ odwołał się do definicji legalnych tych terminów zawartych w art. 2 pkt 1, 2, 3, 4, 19 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wskazując, że ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie – oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Jeśli mowa dochodzie członka rodziny – oznacza to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art.7 ust. 1–3 ustawy. Dochód rodziny oznacza natomiast sumę dochodów członków rodziny. Utrata dochodu oznacza utratę dochodu spowodowaną m.in. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a uzyskanie dochodu to uzyskanie dochodu spowodowane m.in. uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych. Organ wyjaśnił również powołując się na brzmienie art. 48 ust. 1 i 2 ustawy, że pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r., a w tym przypadku rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Natomiast prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu.
Przechodząc do ustaleń stanu faktycznego organ wskazał, że strona w roku 2014 otrzymała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz odprawę rentową w łącznej wysokości 51 695,76 zł. Dochód ten został wliczony do dochodu rodziny i obliczony w sposób wskazany w treści art. 7 ust. 2 ustawy. Do dochodu rodziny dodano również stypendium studenckie wraz zapomogą w kwocie 7 690,00 zł otrzymane w 2014 r. przez córkę strony (zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy). Organ wskazał, że dochód męża strony za 2014 r. jest dochodem utraconym zgodnie z art. 2 pkt 19 oraz art. 7 ust.1 ustawy.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że dochód strony z tytułu odprawy rentowej został zasadnie wliczony do dochodu rodziny, gdyż stanowi dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponadto nie został zawarty w katalogu dochodów podlegających utracie, wymienionych w art. 2 pkt 19 ustawy. Organ wskazał nadto, że otrzymane przez córkę strony stypendium studenckie wraz zapomogą słusznie wliczono do dochodu rodziny, ponieważ dochód ten jest pomocą materialną przyznana na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 1 , 2 i 8 ustawy prawo szkolnictwie wyższym, a w związku z tym stanowi dochód w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych i również nie został zawarty w katalogu dochodów podlegających utracie wymienionych treści art. 2 pkt 19 ustawy. Dalej Kolegium zauważyło, że kryterium dochodowe na członka rodziny strony nie może przekroczyć kwoty 1 200 zł na osobę w rodzinie, gdyż syn strony legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym do dnia [...]2019 r. Zgodnie z wyliczeniem organu miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 1237, 20 zł [4307.98 zł (łączny miesięczny dochód strony za 2014 r.) + 640,83 zł (miesięczny dochód M. B. za 2014 r.) = 4 948,81 zł: 4 osoby = 1 237,20 zł], zatem przekracza kwotę 1200 zł kryterium dochodowego. Natomiast miesięczny dochód rodziny strony w przeliczeniu na osobę od czasu otrzymania przez męża strony prawa do zasiłku dla bezrobotnych, stanowi kwotę 1450,11 zł [ 4948,81 zł + 851,63 zł = 5800,44 zł :4 osoby = 1450,11 zł}, zatem przekracza kwotę 1200 zł kryterium dochodowego. Kolegium dodatkowo wyjaśniło, że świadczenie wychowawcze ustalane jest według ściśle określonych warunków wskazanych w ustawie o pomocy. Stwierdziło, że zaskarżona decyzja organu I instancji, jako zgodna z prawem zasługuje na utrzymanie w mocy.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B. B. zasadniczo podtrzymała zarzuty podniesione w odwołaniu podkreślając, że rozwiązanie z nią umowy o pracę przez pracodawcę w trybie wskazanym w świadectwach pracy znalazło konsekwencje zdrowotne i finansowe. Stwierdziła, że po zakończeniu pracy przebywała na zwolnieniu lekarskim, następnie świadczeniu rehabilitacyjnym, a ostatecznie przeszła na rentę inwalidzką. Wniosła o uznanie odprawy rentowej, jednorazowego świadczenia wyegzekwowanego od pracodawcy dopiero w 2014 r. jako dochodu utraconego. Podkreśliła, że czuje się pokrzywdzona, bowiem odprawa została uzyskana od pracodawcy po dwóch latach od rozwiązania umowy o pracę, co nie jest sytuacją normalną. Skarżąca przedłożyła do skargi załączniki.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku – Białej wniosło o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
W piśmie z dnia 26 października 2016 r. skarżąca stwierdziła, że istotą świadczenia "Rodzina 500 +" jest objęcie świadczeniem wychowawczym jak największej grupy osób wychowujących dzieci. Wskazała na wyzwania związane zarówno z wychowywaniem w rodzinie dziecka niepełnosprawnego, jak i całą sytuacją życiową strony - choroba, zwolnienie z pracy i starania podjęte przez nią o wpłatę odprawy rentowej. Podkreśliła, że odprawa jest jednym z wielu świadczeń przysługujących pracownikowi z tytułu rozwiązania stosunku pracy z przyczyn określonych w przepisach prawa. Stwierdziła, że odprawa ma charakter zbliżony do wynagrodzenia za pracę. W tym zakresie przytoczyła stanowisko zawarte w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2004 r. ( I PK 217/03. OSNP 2004, nr 24, poz. 419). Ponadto wskazała na przepisy Kodeksu pracy zawarte w rozdziale II zatytułowanym "Ochrona wynagrodzenia za pracę". Zdaniem strony można zdefiniować odprawy pracownicze , jako szczególny rodzaj świadczenia pieniężnego, nie będących wynagrodzeniem za pracę wypłacane z tytułów określonych w przepisach prawa na rzecz pracowników, podlegające ochronie właściwej wynagrodzeniu za pracę. Podkreśliła, że jedynie ze względu na postępowanie pracodawcy uzyskała odprawę rentową dopiero w roku 2014, a nie w dniu rozwiązania umowy o pracę, co miało wpływ na przekroczenie kryterium dochodowego na członka rodziny, a w konsekwencji odmowę prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Podkreśliła, że czuje się pokrzywdzona. Ustawodawca nie mógł przewidzieć sytuacji, w której odprawa jest wypłacona pracownikowi po latach i dlatego nie ujął jej w katalogu dochodów utraconych.
Postanowieniem z dnia 16 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie. Uznał bowiem, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym postępowania zainicjowanego pytaniem prawnym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (postanowienie z dnia 21 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 889/16) o zgodność art. 5 ust. 1 w związku z ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195) z art. 32 ust. 1 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. nr 78 poz. 483 ze zm.) w zakresie, w jakim uniemożliwiają nabycie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w każdym przypadku przekroczenia kryterium dochodowego w rodzinie osoby ubiegającej się o to świadczenie.
Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie tut. Sądu, które zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OZ 1006/17.
W dniu 7 listopada 2018 r. w sprawie sygn. P 6/17 Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie uznając, że brak wprowadzenia w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci mechanizmu złotówka za złotówkę nie jest wynikiem przeoczenia ustawodawcy ale konsekwentnym zaniechaniem unormowania tej kwestii ze względu na zupełnie inne założenia i cele przedmiotowej regulacji. Zaniechanie ustawodawcze nie może być przedmiotem oceny zgodności z Konstytucją, gdyż nie obejmuje go kognicja Trybunału Konstytucyjnego.
Kolejnym postanowieniem z dnia 14 stycznia 2019 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie ze względu na ustanie przyczyny jego zawieszenia.
W piśmie procesowym z dnia 13 marca 2019 r. skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. art. 2 pkt.19 lit c ustawy o pomocy, w ten sposób, że organ błędnie wyłożył pojęcie dochodu utraconego i w szczególności nie uznał, że odprawa rentowa wypłacona skarżącej w maju 2014 r. wchodzi w zakres tego pojęcia jako utrata dochodu spowodowana utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;
2. art. 5 ust. 4 ustawy o pomocy, w ten sposób, że organ odmówił skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, mimo że syn skarżącej jest niepełnosprawny, oraz że prawidłowo wyliczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1200 zł;
3. art. 7 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 2 c ustawy o pomocy, w ten sposób, że organ ustalając dochód rodziny uprawniający bądź nie do świadczenia wychowawczego uwzględnił dochód utracony, w szczególności w postaci odprawy rentowej wypłaconej skarżącej w maju 2014 r.;
4. art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. -dalej "K.p.a.) w związku z art. 28 ustawy o pomocy, w ten sposób, że organ nie przeprowadził postępowania, nie wyjaśnił stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, uzasadnił decyzję, wskazując jedynie arbitralnie na swoje stanowisko, bez jego wyjaśnienia – szczególnie, gdy chodzi o rozumienie przesłanki utraty dochodu, spowodowanej utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej;
5. art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 K.p.a. w związku z art. 28 ustawy o pomocy w ten sposób, ze organ nie sporządził uzasadnienia decyzji w sposób prawidłowy, nie przedstawiając w nim podjętego procesu stosowanych przepisów , co w znacznym stopniu uniemożliwia stronie zapoznanie się z treścią decyzji oraz motywami rozstrzygnięcia oraz dokonanie kontroli zgodności z prawem przez Sąd. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jako naruszającej prawo oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw.
W uzasadnieniu stwierdziła, że organ w sposób nieprawidłowy dokonał wykładni przepisów ustawy, a przede wszystkim art. 7 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 2 ustawy, a organ arbitralnie stwierdził, że odprawa emerytalna nie została wymieniona w katalogu dochodów, które można uznać za utracone. Zauważyła, ze ustawodawca w większości przypadków wskazanych w art. 2 ust. 19 ustawy o pomocy nie wskazuje na konkretne świadczenia, które można zaliczyć do dochodów utraconych, a przesłanki wskazane w tym przepisie mają charakter opisowy Organ nie dokonał wykładni pojęcia dochodu utraconego w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy oraz nie dokonał subsumcji normy prawnej w konkretnym stanie faktycznym. Nie wyjaśnił również zasadności przesłanek jakimi się kierował wydając decyzję. Podkreśliła, że sądy administracyjne wskazują na konieczność szerokiego traktowania pojęcia dochodu utraconego w rozumieniu art. 2 ust. 19 ustawy w związku z postulatem właściwych celów ustawy o pomocy oraz wykładnię jej przepisów, która w jak najbardziej adekwatny sposób wpisze się w realizację tego celu. Wskazała, że nie osiąga już dochodu, na który składa się odprawa rentowa, wypłacona jej w maju 2014, a utrata dochodu skarżącej jest związana z faktem utraty zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zaakcentowała, że zgodnie z przepisami prawa pracy pracownik, który otrzymał odprawę nie może ponownie nabyć do niej prawa. W ocenie skarżącej przy prawidłowej wykładni art. 2 pkt. 19 lit. c ustawy nie sposób dojść do wniosku, że w zakresie tego przepisu nie mieści się odprawa. Wskazała na orzecznictwo sądów administracyjnych w odniesieniu do analogicznych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 3 pkt. 23 lit c ustawy o świadczeniach rodzinnych) Zdaniem skarżącej przyjęcie wykładni zastosowanej przez Kolegium nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.- dalej "p.p.s.a")., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; - a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; - b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; - c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja organu odwoławczego oraz decyzja organu I instancji zostały wydane zgodnie z przepisami postępowania administracyjnego oraz w wyniku prawidłowej wykładni i zastosowania prawa materialnego.
Przedmiotem kontroli w rozpatrywanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...]r., utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy P. z dnia [...]r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko bowiem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę kwotę 1 200,00 zł .
Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195- dalej "ustawa", "ustawa o pomocy"). Według art. 4 ust. 1 ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. Art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy stanowi, że świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Natomiast jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1200,00 zł (art. 5 ust. 4 ustawy).
Zgodnie z przepisem art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci dochodem jest dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zatem regulacja odwołuje się do definicji ustawowej "dochodu", zawartej w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 z późn. zm.- dalej "u.ś.r."). Zgodnie z treścią art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r., ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2032 z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Natomiast pod pojęciem dochodu członka rodziny, stosownie do art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy, rozumie się przeciętny miesięczny dochód uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Przy czym pierwszy okres, na który jest przyznawane prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy o pomocy, tj. z dniem 1 kwietnia 2016 r. i kończy się dnia 30 września 2017 r. (art. 48 ust. 1 i 2 w zw. z art. 58 tej ustawy). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na powyższy okres rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu - art. 48 ust. 2 ustawy.
Przepisami, które regulują zasadę utraty i uzyskania dochodu są przepisy zawarte w art. 7 ust. 1-3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci. W przypadku utraty dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego - art. 7 ust. 1. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego - art. 7 ust. 2. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ustala się na podstawie dochodu członka rodziny powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego - art. 7 ust. 3.
Stosownie do art. 2 pkt 19 ustawy, "utrata dochodu" w rozumieniu przepisów powołanej ustawy oznacza utratę dochodu spowodowaną:
a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego,
b) utratą zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych,
c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej,
e) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej lub zawieszeniem jej wykonywania w rozumieniu art. 14a ust. 1d ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2015 r. poz. 584 ze zm.),
f) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej,
g) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń lub utratą świadczeń pieniężnych wypłacanych
w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych,
h) utratą świadczenia rodzicielskiego,
i) utratą zasiłku macierzyńskiego, o którym mowa w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników,
j) utratą stypendium doktoranckiego określonego w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572, ze zm.).
W przedmiotowej sprawie, w wyniku rozpoznania wniosku skarżącej, organ odmówił przyznania jej prawa do świadczenia wychowawczego, wskazując w uzasadnieniu, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekroczył kryterium ustawowe, tj. 1200 zł i wyniósł 1.450.11 zł. na osobę.
Należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie utrata zatrudnienia skarżącej nastąpiła z dniem 1 lipca 2012 r., prawo do świadczenia rentowego przysługuje skarżącej od dnia 23 listopada 2013 r., a w związku z uzyskaniem świadczenia rentowego - pismem z dnia 28 maja 2014 r. -skarżąca zwróciła się do byłego pracodawcy z prośbą o wypłatę odprawy rentowej, odprawa ta została wypłacona skarżącej w maju 2014 r.
Zauważyć należy, że odprawa rentowa to zgodnie z Kodeksem pracy jednorazowe świadczenie pieniężne przysługujące pracownikowi od pracodawcy w związku z jego przejściem na rentę. Ma ona charakter świadczenia socjalnego związanego z przejściem pracownika na rentę. Odprawa rentowa przysługuje dopiero z uwagi na fakt przejścia na świadczenie rentowe niezależnie od przyczyn, które legły u podstaw rozwiązania stosunku pracy.
W związku z powyższym Sąd stwierdza, że organy obu instancji rozpoznający niniejszą sprawę ustalając dochód rodziny skarżącej zasadnie przyjęły, że na dochód rodziny skarżącej 2014 r., składa się między innymi dochód uzyskany przez nią z tytułu odprawy rentowej. W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odprawa została wypłacona jednorazowo w 2014 r., po upływie dwóch lat od momentu utraty przez skarżącą zatrudnienia i po uzyskaniu przez nią w 2013 r. prawa do świadczenia rentowego.
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd wyrażony w wyroku tut. Sądu z dnia o sygn. akt IV SA/Gl 961/16 z dnia 20 lutego 2019 r., w którym wskazano, że: "Zgodnie z regulacją zawartą w art. 2 pkt 19 ustawy, utrata dochodu oznacza utratę spowodowaną min. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (lit. c). Przy interpretacji tego przepisu nie można jednak pominąć brzmienia art. 2 pkt 21 ustawy. Wykładnia prawa winna być bowiem dokonywana w sposób pozwalający nadać przepisom prawa logiczną treść. W myśl art. 2 pkt 21 ustawy, ilekroć mowa w niej o zatrudnieniu lub innej pracy zarobkowej, oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Jak z powyższego wynika, ustawodawca definiując na użytek ustawy pojęcie "zatrudnienie lub inna praca zarobkowa" nie posłużył się pojęciem "pozostawanie w stosunku pracy". Wobec powyższego zasadnie organu uznały, że dochód strony z tytułu odprawy rentowej został należało wliczyć do dochodu rodziny w roku 2014 r. , bowiem skarżąca nie wykonywała pracy od 2012 r.
Prawidłowe było zatem stwierdzenie organów, iż dochód na osobę w rodzinie skarżącej w roku 2014, wynoszący 1450.28 zł. przekroczył określone w ustawie kryterium dochodowe. Powyższe prowadzi do wniosku, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego są zgodne z prawem.
Natomiast w podsumowaniu przeprowadzonej kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że przy jej wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów postępowania ani też prawa materialnego, w tym wymienionych w skardze i w piśmie procesowym z dnia 2019 r. przepisów art. 2 pkt 19 lit. c, art. 5 ust. 4, art. 7 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 2 ustawy o pomocy, a także wskazanych przepisów K.p.a.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a, , orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło