II SA/Wa 148/17

WyrokWSA w Warszawie2017-06-29

Skład orzekający: Stanisław Marek Pietras, Sławomir Antoniuk, Ewa Marcinkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić ostateczną decyzję wydaną na podstawie przepisu prawa materialnego, który nie przewiduje luzu decyzyjnego, w trybie art. 155 k.p.a., powołując się na słuszny interes strony?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może uchylić lub zmienić ostatecznej decyzji wydanej na podstawie bezwzględnie obowiązującego przepisu prawa materialnego, który nie przewiduje luzu decyzyjnego, w trybie art. 155 k.p.a., nawet jeśli przemawia za tym słuszny interes strony. Postępowanie w trybie art. 155 k.p.a. ma charakter uznaniowy i może być stosowane jedynie do decyzji, przy wydaniu których organ posiadał swobodę decyzyjną.
Stan faktyczny
Pracodawca został zobowiązany nakazem inspektora pracy do wypłaty pracownikowi 575 euro, które potrącono z wynagrodzenia bez jego zgody. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez organy inspekcji pracy, a następnie przez WSA w Krakowie i NSA. Pracodawca złożył wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji na podstawie art. 155 k.p.a., argumentując, że kwota jest sporna i że wystąpił słuszny interes strony. Organy odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że decyzje były prawidłowe i nie miały charakteru uznaniowego.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Sławomir Antoniuk Sędzia WSA – Ewa Marcinkowska Protokolant starszy sekretarz sądowy – Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Międzynarodowego Transportu Drogowego i Spedycji [...] Spółka jawna z siedzibą w N. na decyzję Głównego Inspektora Pracy z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji – oddala skargę – Inspektor pracy działający w ramach terytorialnej właściwości Okręgowego Inspektoratu Pracy w K. przeprowadził w dniu [...] i [...] października 2013 r. kontrolę u pracodawcy M. "[...]" [...], [...] sp. jawna z siedzibą w N. i jej ustalenia zostały udokumentowane w protokole kontroli nr rej. [...], podpisanym w dniu [...] października 2013 r. bez zastrzeżeń. W wyniku tej kontroli Inspektor Pracy Okręgowego Inspektora Pracy w K., nakazem z dnia [...] października 2013 r. nr rej. [...], nakazał pracodawcy wypłacić pracownikowi V. Z. potrąconą bez jego zgody w dniu [...] czerwca 2013 r. z wynagrodzenia i diet, kwotę 575 euro i decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Po rozpatrzeniu odwołania od powyższego nakazu, Okręgowy Inspektor Pracy w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], utrzymał w nakaz z dnia [...] października 2013 r. Po zaskarżeniu powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 17 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 504/14, oddalił skargę. Po wniesieniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 591/15, oddalił skargę kasacyjną. Następnie skarżąca pismem z dnia [...] września 2016 r., powołując się na przepis art. 155 k.p.a., wniosła o uchylenie ostatecznej decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr rej. [...]. W uzasadnieniu podano, że kwota 575 euro, będąca przedmiotem nakazu płacowego z dnia [...] października 2013 r. nr rej. [...], ma charakter sporny pomiędzy stronami stosunku pracy, co eliminuje dopuszczalność wydania nakazu na podstawie art. 11 pkt 7 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 404, ze zm.). Na potwierdzenie sporności przedmiotowej kwoty powołano fakt złożenia przez V. Z. pozwu do Sądu Pracy w N. o zasądzenie na jego rzecz tej kwoty (pozew z dnia [...] marca 2016 r. sygn. akt [...]. Okręgowy Inspektor Pracy w K. decyzją z dnia [...] października 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 155 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr rej. [...]. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że nakaz z dnia [...] października 2013 r. został wydany z tego powodu, iż pracodawca, bez zgody pracownika, czyli wbrew art. 91 § 1 Kodeksu pracy, dokonał potracenia kwoty 575 euro z należnych pracownikowi świadczeń z tytułu podróży służbowej. W decyzji II instancji podtrzymano zasadność wydanego nakazu, ponieważ sprawa, wbrew twierdzeniom pracodawcy, nie ma charakteru spornego, w zakresie kwestii bezprawnego potrącenia części świadczeń należnych ze stosunku pracy. Wskazany przez skarżącą spór o należność kwoty 575 euro łączy się z ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. tylko pośrednio, bowiem organy PIP nie rozstrzygały kwestii zasadności dochodzenia roszczeń o tę kwotę od pracodawcy, czy też roszczeń pracodawcy pod adresem pracownika, lecz stwierdziły bezprawne potrącenie kwoty 575 euro z należności pracowniczej, bez pisemnej, uprzedniej zgody pracownika, co jest bezsporną podstawą faktyczną uzasadniającą wydane decyzje PIP. W odwołaniu z dnia [...] listopada 2016 r. do Głównego Inspektora Pracy, skarżąca spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i uchylenie ostatecznej decyzji Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] stycznia 2014 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że organ nie odniósł się w zasadzie do merytorycznych podstaw złożonego stosownie do art. 155 k.p.a. wniosku o uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej, a nadto stwierdzono, iż wbrew stanowisku organu I instancji, sprawa ma charakter sporny. Główny Inspektor Pracy decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2016 r. nr [...]. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że zgodnie z art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Z wykładni gramatycznej przepisu art. 155 wynika zatem, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, 2) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, 3) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Uwzględniając regułę interpretacyjną zawartą w art. 16 § 1 zdanie drugie Kodeksu postępowania administracyjnego, należy przyjąć, że przedmiotem postępowania określonego w art. 155 k.p.a. jest stwierdzenie istnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, co oznacza, że w przypadku, gdy organ administracji publicznej ustali istnienie tych przesłanek, może uchylić lub zmienić dotychczasową decyzję ostateczną (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 1996 r. sygn. akt III SA 1207/95, LEX nr 27431). W wyroku tym wskazano, że "(...) postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej (art. 155 k.p.a.) jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest jedynie ustalenie, czy zachodzą przesłanki do uchylenia lub zmiany takiej decyzji ze względu na interes społeczny i słuszny interes strony i czy ewentualnemu uchyleniu lub zmianie nie sprzeciwiają się przepisy szczególne. Badanie interesu społecznego i słusznego interesu strony nie może polegać na ocenie prawidłowości zastosowania przepisów prawa przy wydawaniu decyzji ostatecznej. Zatem decyzje podejmowane w trybie art. 155 k.p.a. mają charakter decyzji uznaniowych, a pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie wskazującym, że komentowany przepis "może mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do decyzji opartych o uznanie administracyjne. Ich zastosowanie w stosunku do decyzji związanych jest niedopuszczalne" (wyrok NSA z dnia 25 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 607/10 – LEX nr 784233). W wyroku NSA z dnia 9 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OSK 756/12 – LEX nr 1376778 wskazano, że przepis art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji. Istotą postępowania w trybie art. 155 jest zatem sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. nie może zmierzać do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt I OSK 586/06 – LEX nr 320845, wyrok NSA z dnia 25 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1810/09 – LEX nr 746810). Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony do tej pory. Odnosząc powyższe do postępowania zakończonego ostateczną decyzją Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] stycznia 2014 r., poprzedzoną decyzją inspektora pracy z dnia [...] października 2013 r. stwierdzono, że ich przedmiotem było usunięcie naruszenia przepisów prawa pracy, polegającego na potrąceniu z wynagrodzenia pracownika kwoty 575 euro bez jego zgody. Jednocześnie decyzje były poddane kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę pracodawcy oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, który oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Mając na uwadze fakt, że obie decyzje są prawidłowe, przytoczono stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 23 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 352/06 stwierdził: "decyzje zapadające w trybie art. 155 k.p.a. mogą zmieniać lub uchylać zarówno decyzje wadliwe jak i niewadliwe. Nie może to jednak oznaczać możliwości weryfikowania prawidłowych decyzji usuwających zaistniałe stany naruszające przepisy prawa." W rozpoznawanej sprawie decyzja Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] stycznia 2014 r. oraz poprzedzająca ją decyzja inspektora pracy z dnia [...] października 2013 r., są prawidłowymi decyzjami usuwającymi zaistniały stan naruszający przepisy prawa. Zatem mając na uwadze powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie Okręgowy Inspektor Pracy w K. nie miał podstaw do zmiany na podstawie art. 155 k.p.a. swojej ostatecznej decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. Dodatkowo podkreślono, że decyzje organów PIP rozstrzygają kwestię dostosowania warunków pracy do wymogów określonych w przepisach prawa pracy, celem urzeczywistnienia obowiązku pracodawcy wynikającego z przepisów prawa. Organy Państwowej Inspekcji Pracy są bowiem uprawnione i zobowiązane do wydawania rozstrzygnięć urzeczywistniających obowiązek pracodawcy usunięcia stwierdzonych uchybień dotyczących przepisów prawa pracy oraz zasad bhp. Na koniec dodano, że wydając rozstrzygnięcia w tej sprawie organy Państwowej Inspekcji Pracy kierowały się słusznym interesem pracownika, zaś interesu pracodawcy nie można uznać za słuszny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca M. "[...]" [...], [...] Sp. jawna z siedzibą w N., wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, a to: - art. 155 k.p.a. poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, iż uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie tego przepisu dotyczy wyłącznie decyzji o charakterze uznaniowym, - art. 155 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie przejawiające się w przyjęciu, iż za uchyleniem decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. nie przemawia słuszny interes strony, - art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia stanowiska przez organ II instancji przejawiające się w niewykazaniu przez ten organ, iż uchylenie ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia [...] stycznia 2014 r. stałoby w sprzeczności z treścią art. 155 k.p.a. W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podano, że jedną z przesłanek przemawiających za wzruszeniem prawomocnej decyzji administracyjnej jest wystąpienie słusznego interesu strony. Organ II instancji stwierdzając brak jego wystąpienia w zasadzie poprzestał na wskazaniu, iż postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 155 k.p.a. może nastąpić jedynie w granicach sprawy pierwotnej oraz że weryfikacja decyzji na gruncie tego przepisu nie może prowadzić do weryfikacji decyzji prawidłowych usuwających zaistniałe naruszenia prawa. Uszło przy tym uwadze organu, iż przepis ten otwiera w gruncie rzeczy możliwość weryfikacji decyzji podjętych w wyniku wadliwej wykładni prawa materialnego. Skarżąca wskazywała istnienie między nim, a byłym już pracownikiem sporu powstałego na tle potrącenia V. Z. kwoty 575 euro. Twierdzenie to wywieść można ze stanu faktycznego sprawy. Na potwierdzenie spornego charakteru należności skarżący w treści wniosku z dnia [...] września 2016 r. podniósł fakt wystąpienia przez byłego pracownika na drogę cywilnego postępowania sądowego o zapłatę powyższej kwoty. Interes strony musi być obiektywnie słuszny, znajdujący oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Ważne jest również by nie stał on w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego. Warunkiem wydania nakazu przez organ Państwowej Inspekcji Pracy jest bezsporność świadczenia. W przeciwnym wypadku dochodzi w istocie do rozstrzygnięcia przez inspektora pracy sporu ze stosunku pracy. To zaś mieści się jedynie we właściwości sądów powszechnych. Przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy nie wyłączają tej zasady. Tymczasem organ uzasadniając swe stanowisko lakonicznie stwierdza jedynie, iż wydane dotychczas w sprawie decyzje były prawidłowe. Nadto stwierdza, iż interesu skarżącego jako pracodawcy nie można uznać za słuszny, nie podając przy tym argumentów przemawiających za takim stanowczym stanowiskiem. Dalej zauważono, że wobec wniesienia przez V. Z. pozwu o zapłatę kwoty objętej nakazem Inspektora Pracy z dnia [...] października 2013 r., utrzymanie w mocy decyzji Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] stycznia 2014 r. jawi się również jako niecelowe. Organy I oraz II instancji nie dokonały należytego uzasadnienia swojego stanowiska. Za niewystarczające należy uznać ogólne podanie przesłanek, których zaistnienie jest warunkiem koniecznym do zastosowania przepisu art. 155 kpa jak uczynił to Główny Inspektor Pracy. Niezbędna jest bowiem ich szczegółowa analiza w kontekście okoliczności danej sprawy. W treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji brak jest takiej analizy prawnej przepisów stanowiących podstawę wydania nakazu z dnia [...] października 2013 r. w kontekście przesłanek określonych przepisem art. 155 k.p.a. Zarówno organ I jak i II instancji nie wskazały jaki przepis szczególny sprzeciwia się uchyleniu decyzji z dnia [ ...]stycznia 2014 r. W rezultacie nie dokonano istotnego dla sprawy ustalenia, czy wzruszenie tej decyzji prowadziłoby do stanu sprzecznego prawem. Brak jest także należytego uzasadnienia dla stwierdzenia braku słusznego interesu strony o czym była już mowa w powyższych akapitach. Niedokonanie przez organ II instancji należytego umotywowania istotnej z punktu widzenia sprawy kwestii powoduje, iż rozstrzygnięcie staje się arbitralne i niezrozumiałe. Takie postępowanie narusza zasadę przekonywania albowiem organ winien precyzować przyczyny, które legły u podstaw wydanej przez siebie decyzji. Wskazano również, że stosowanie art. 155 k.p.a. co do tylko decyzji uznaniowych, nie jest w judykaturze jednolite. W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Stosownie do treści art. 11 pkt 7) ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 404), w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi; nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu, zaś w myśl art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy, w wyniku ustaleń dokonanych w toku kontroli właściwy inspektor pracy wydaje decyzje, o których mowa w art. 11 pkt 1 – 4 i pkt 6 – 7 oraz art. 11a. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w wyniku kontroli Inspektor Pracy Okręgowego Inspektora Pracy w K., nakazem z dnia [...] października 2013 r. nr rej. [...], nakazał pracodawcy M. "[...]" [...], [...] sp. jawna z siedzibą w N., wypłacić pracownikowi V. Z. potrąconą bez jego zgody w dniu [...] czerwca 2013 r. z wynagrodzenia i diet, kwotę 575 euro i decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności, a po rozpatrzeniu odwołania, Okręgowy Inspektor Pracy w K. decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], utrzymał w nakaz z dnia [...] października 2013 r. Następnie po zaskarżeniu powyższej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 17 listopada 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 504/14, oddalił skargę, zaś po wniesieniu skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 26 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 591/15, oddalił skargę kasacyjną. Zatem powyższy nakaz został wydany zgodnie z prawem. Z kolei zgodnie z zasadą trwałości decyzji wyrażoną w art. 16 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Natomiast w myśl art. 155 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Z wykładni leksykalnej tegoż przepisu wynika więc, że organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1) strona wyraziła zgodę na zmianę lub uchylenie decyzji, 2) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, 3) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie została spełniona przesłanka określona w pkt 1 i 2, a zatem istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie przyjął, iż w sprawie nie zachodząc przesłanki z 3. Rozpoznając zatem sprawę z wniosku strony w trybie art. 155 k.p.a. organ powinien ją załatwić dokonując oceny, czy za zmianą decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Podkreślić należy, że przedmiotem postępowania określonego w art. 155 k.p.a. nie jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną w jej całokształcie i zmiana jej w tym trybie może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy będącej przedmiotem postępowania zwyczajnego. Ponadto decyzja wydawana na podstawie art. 155 k.p.a. jest decyzją uznaniową i można zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko w takich sprawach, w których przepisy prawa materialnego stanowiące podstawę prawną jej wydania, przewidują dla organu administracji pewien luz decyzyjny lub przy wydaniu których organ administracji ma do wyboru pewną gamę rozstrzygnięć, a każde z nich jest zgodne z prawem. Organ dysponując zgodą strony na zmianę decyzji, po ustaleniu, że odpowiednie przepisy prawa materialnego dają mu potencjalnie możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, musi następnie rozważyć, czy za zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Reasumując, zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. może być dokonana tylko w granicach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej", przy uwzględnieniu – co należy szczególnie zaakcentować – normy prawa materialnego w oparciu, o którą tę decyzję "pierwotną" wydano. Prawna bowiem możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Zatem dokonując oceny decyzji, w stosunku do której skarżą domaga się zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a., koniecznym jest poddanie ocenie też przepisu prawa materialnego w oparciu, o który wydano nakaz z dnia [...] października 2013 r. nr rej. [...] Badając powyższe doszedł Sąd do przekonania, że powyższe okoliczności i uregulowania prawne zostały przez organ uwzględnione. Podkreślenia wymaga, że choć samo określenie słuszny interes strony, o którym mowa w art. 155 k.p.a. jest niezdefiniowane, to niewątpliwie nie chodzi w nim o każdy interes strony (rozstrzygnięcie zgodne z wolą strony), ale o interes zgodny przede wszystkim z prawem i z zasadami społecznymi. Modyfikacja ukształtowanego ostateczną decyzją stosunku administracyjnoprawnego (poprzez jego zmianę bądź zniesienie) musi więc być społecznie akceptowalna i godna wsparcia ze strony Państwa, ze względu na cel, jaki ma zostać przez tę modyfikację osiągnięty. Interes ten ma być bowiem obiektywnie słuszny, a nie jedynie zgodny z oczekiwaniem strony. Zatem możliwość zastosowania art. 155 k.p.a. w konkretnej sprawie należy rozważać w świetle przepisów prawa materialnego tylko wtedy, gdy dają one organowi administracji publicznej możliwość innego rozstrzygnięcia, bowiem przepis ten jest przepisem procesowym, a nie materialno – prawnym i nie może upoważniać do lekceważenia normy materialnoprawnej i zastępowania jej elementami oceny o charakterze uznaniowym lub słusznościowym, jakie zawiera ogólna klauzula "interesu społecznego lub słusznego interesu strony". W tej sytuacji podkreślić należy, że o interesie społecznym i słusznym interesie strony można mówić tylko w takich przypadkach, jeżeli uwzględnienie tych interesów nie narusza prawa (nie sankcjonuje stanu niezgodnego z prawem). Nie jest zadaniem artykuł 155 k.p.a. korekta ostatecznej decyzji która była wynikiem braku dobrej woli oraz braku profesjonalizmu urzędników . Konstrukcja art. 155 k.p.a. powoduje, że nie można w nim upatrywać środka zmierzającego do ponownego rozpoznania sprawy zakończonej ostateczną decyzją administracyjną, niejako "w kolejnej instancji". W omawianym trybie nie można zmieniać ustaleń faktycznych organów, ani podważać dowodów, które stanowiły podstawę podjętych rozstrzygnięć. Dla podważenia bowiem ustaleń faktycznych a także prawnych, kodeks postępowania administracyjnego przewiduje odrębne tryby, a mianowicie odpowiednio wznowienie postępowania oraz stwierdzenie nieważności decyzji. Stąd też skoro nakaz został wydany zgodnie treści art. 11 pkt 7) ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, to postępowanie w trybie art. 155 k.p.a., nie może całkowicie ignorować i niejako "obchodzić" jego treści. Podkreślić raz jeszcze należy, że przepis art. 155 k.p.a. – w ocenie Sądu w niniejszym składzie – może mieć zastosowanie tylko do decyzji uznaniowych, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględnić interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować dla uchylenia lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji. Stanowcza regulacja prawna w tym przepisie nie pozwala na jej korygowanie elementami natury słusznościowej, czy celowościowej, z powoływaniem się na interes społeczny lub uzasadniony interes strony. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), należało orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło