II FZ 65/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący, Sędzia NSA Andrzej Jagiełło (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S.M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 23/17 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi S.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 31 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2016 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. II FZ 65/18 Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt: I SA/Kr 23/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił S.M. (skarżący) przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 31 października 2016 r., w przedmiocie podatku rolnego za 2016 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt: I SA/Kr 23/17 odrzucił skargę S.M. na powyższą decyzję, z uwagi na to, że skarżący, mimo wezwania nie uiścił należnego wpisu od skargi. Skarżący w dniu 23 maja 2017 r. złożył pismo zatytułowane "Zażalenie", w którym zaskarżył powyższe postanowienie o odrzuceniu skargi. Zawarł w nim również wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od tego pisma. Podniósł, że systematycznie odbiera wszelką korespondencję. Wskazał, że "o takim Postanowieniu Sądu w niniejszej sprawie" nie miał wiedzy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmawiając przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi podniósł że sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd ocenił, że podniesiona przez skarżącego okoliczność nieprzekazania mu awiza przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi jako gołosłowna i niepoparta jakąkolwiek wiarygodną argumentacją, nie zasługuje na uwzględnienie oraz że zapewnienie skarżącego o dołożeniu staranności w odbiorze korespondencji nie może uzasadniać przywrócenia terminu w niniejszej sprawie. Skarżący w zażaleniu na powyższe postanowienie nie zgodził się z twierdzeniem Sądu, że doręczono mu sporną korespondencję zawierającą wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie zaś do treści art. 88 p.p.s.a. - spóźniony lub za mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że Sąd oceniając złożony wniosek o przywrócenie terminu sprawdza w pierwszej kolejności, czy spełnia on wymogi formalne m.in. to, czy został złożony w siedmiodniowym terminie, o którym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji przyjął, że złożony w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi podlegał merytorycznej ocenie, tj. że został złożony w ustawowym terminie. Z takim stanowiskiem nie można się jednak zgodzić. Uszło uwadze Sądu, że skarżący wniosek o przywrócenie terminu złożył w piśmie zawierającym zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 26 kwietnia 2017r., o odrzuceniu skargi jako pisma nieopłaconego, mimo wezwania skarżącego do dokonania tej czynności. Skarżący w zażaleniu tym kwestionował fakt doręczenia mu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Tymczasem, zarówno w doktrynie prawa, jak i orzecznictwie sądów przyjmuje się, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia Sądu o odrzuceniu pisma procesowego wyłączają się wzajemnie. Stanowisko to zostało wprawdzie wykształcone na gruncie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, lecz z uwagi na zbliżoną treść przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu w kodeksie postępowania cywilnego oraz w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostało zaakceptowane i znajduje pełne zastosowanie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 czerwca 1957 roku, sygn. akt 2CZ 123/57, opubl. NP. 1958/3, z dnia 2 października 1984 roku, sygn. akt IV CZ 163/84, opubl. Lex nr 8625; z dnia 10 listopada 1998 roku, sygn. akt III CKN 874/98, opubl. Lex nr 78415; z dnia 4 października 2001 roku, sygn. akt I CZ 116/01, opubl. Lex nr 52578; z dnia 10 stycznia 2002 roku, sygn. akt I CZ 198/01, opubl Lex nr 53302; z dnia 3 października 2002 roku, sygn. akt I CZ 120/02, opubl. Lex nr 74409; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2004 roku, sygn. akt FZ 61/04, niepubl.; H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, str. 338). Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest – właśnie na skutek upływu terminu – bezskuteczna. Stwierdzenie takie wynika najczęściej z postanowienia sądu o odrzuceniu pisma procesowego. Wyłączenie możliwości jednoczesnego uwzględnienia powołanego środka zaskarżenia i wniosku o przywrócenie terminu wynika nie tylko z konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, ale i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi oparte jest na twierdzeniu, że albo termin został zachowany albo wcale nie rozpoczął biegu, a wniosek o przywrócenie terminu opiera się na twierdzeniu przeciwnym, że do uchybienia terminu doszło, lecz bez winy skarżącego. Wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Termin ten nie rozpoczyna biegu dopóki strona nie dowie się, że do naruszenia doszło. Wobec tego w sytuacji, gdy strona złożyła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, z powodu jej nieopłacenia w wyznaczonym terminie, mimo wezwania strony do dokonania tej czynności, to początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia należnego wpisu od skargi wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej uznać należy za niedopuszczalny z mocy ustawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 stycznia 2002 roku, sygn. akt I CZ 198/01, LEX nr 53302, z dnia 7 lutego 2000 r. CKN 1261/99, Prok. i Pr. 2001/4/30, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt: I OZ 47/13 www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie skarżący złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o odrzuceniu skargi, jako pisma które Sąd ocenił jako pismo nieopłacone, mimo wezwania skarżącego do dokonania tej czynności. Od oceny tej kwestii zależy natomiast ocena przesłanek warunkujących ewentualne przywrócenie uchybionego terminu. We wskazanych powyżej okolicznościach Sąd pierwszej instancji powinien rozpoznając ponownie sprawę z wniosku o przywrócenie terminu rozważyć dopuszczalność wniosku biorąc także pod uwagę rozstrzygnięcie podjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygnaturze akt II FZ 64/17 w wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego na postanowienie Sądu z dnia 26 kwietnia 2017r., sygn. akt I SA/Kr 23/17, o odrzuceniu skargi. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 i § 1 tej ustawy, postanowił jak w sentencji.