II FZ 161/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, , , po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia F. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 1842/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi F. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1842/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA") odmówił F. T. (dalej: "Skarzący") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor IS") z dnia 19 kwietnia 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. Podstawą prawną wydanego orzeczenia był art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "p.p.s.a."). Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Skarżący we wniosku zawartym w skardze do WSA z dnia 11 maja 2016 r. zwrócił się o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora IS z dnia 19 kwietnia 2016 r. Wniósł zarazem o "umorzenie zaległości podatkowej za 2005 r." W uzasadnieniu wniosku (i skargi) Skarżący powołał się m.in., na przedawnienie zobowiązania podatkowego. Egzekucja zobowiązania podatkowego z emerytury "schorowanego emeryta" uniemożliwia mu pokrywanie kosztów zakupów lekarstw. Utrzymuje się, wraz z żoną, z emerytury i nie jest w stanie uregulować należności, która jest od niego egzekwowana (ponad 300 tys. zł). Po opłaceniu podstawowych zobowiązań pozostaje Skarżącemu i jego żonie 500 zł. Skarżący cierpi na przewlekłą chorobę serca, kręgosłupa, jest w depresji. Powołał się na swój dorobek w rozwoju polskiej kultury. Wskazał, że od czasu egzekucji 600 zł z emerytury na poczet zadłużenia podatkowego za 2005 r. jego stan zdrowia uległ pogorszeniu. Środki poddane egzekucji są niezbędne na zakup koniecznych lekarstw przedłużających życie. W jego ocenie, sytuacja życiowa, w której znajduje się uzasadnia umorzenie zaległości podatkowych. Do skargi, w której został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania Skarżący załączył ksero 21 dokumentów. W uzasadnieniu postanowienia WSA stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może zostać wstrzymana, ponieważ akt ten nie posiada przymiotu wykonalności. Nie nakazuje on Skarżącemu wykonania jakiegokolwiek obowiązku, ani nie przyznaje jakiegokolwiek uprawnienia. WSA wskazał, że nie jest możliwe wstrzymanie wykonania decyzji odmownych, ponieważ nie powodują one nadających się do zawieszenia skutków prawnych w tym sensie, że nie zmieniają sytuacji prawnej adresata w stosunku do chwili sprzed wydania decyzji, co stanowi niezbędny warunek udzielenia ochrony tymczasowej. Brak negatywnych ich skutków następczych sprawia, że udzielenie ochrony prowizorycznej do czasu rozpatrzenia wniesionej na taką decyzję skargi należy uznać za niedopuszczalne. Pismem z dnia 6 lutego 2017 r. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Przesłanki jakimi powinien kierować się sąd przy rozstrzyganiu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, zostały w sposób wyczerpujący określone w art. 61 § 3 p.p.s.a., a mianowicie: po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy czym instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności dotyczy tylko takich z nich, które nadają się do wykonania. Trafnie WSA w niniejszej sprawie uznał, że brak cechy wykonalności zaskarżonej decyzji przesądza o niemożliwości pozytywnego rozpoznania wniosku Skarżącego o wstrzymanie jej wykonania. Należy zgodzić się z poglądem reprezentowanym w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub nakazy określonego zachowania, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 358/12, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 28 lutego 2008 r., wydanego w sprawie o sygn. akt I FSK 431/07, (dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że w żadnym przypadku nie mogą podlegać wykonaniu akty administracyjne odmawiające przyznania uprawnień, jak na przykład umorzenie odsetek lub rozłożenie na raty zaległości podatkowych, te bowiem niczego nie zmieniają w zakresie praw lub obowiązków strony. Ponadto wypada zauważyć, że decyzja odmowna nie ma przymiotu wykonania, tj. węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela i w pełni zgadza się z powyższymi poglądami, podkreślając raz jeszcze, że omawiana decyzja nie wywołuje żadnych skutków materialnych, a organy administracji publicznej nie mają możliwości użycia przymusu państwowego do doprowadzenia do stanu zgodnego z treścią zaskarżonej decyzji. Decyzja taka nie może być egzekwowana w postępowaniu egzekucyjnym. Ze względu na swój charakter, nie wywołuje bezpośrednich skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Na marginesie można dodać, że stosownym wnioskiem mogłaby być natomiast objęta decyzja kreująca zobowiązanie pieniężne (w tym przypadku decyzja w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego), podlegające przymusowemu ściągnięciu (wykonaniu) w trybie egzekucji administracyjnej. Tymczasem decyzja, na mocy której "odmawia" się wnioskodawcy określonego działania nie prowadzi do podjęcia przez organy administracji jakichkolwiek działań, których wstrzymania można byłoby się domagać. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., zażalenie oddalił.