VI SA/Wa 592/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 6 lipca 2017 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. z siedzibą w K. na postanowienie Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie dopuszczenia do udziału w postępowaniu oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z [...] listopada 2016 r. Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej Urząd Patentowy RP) utrzymał w mocy swoje poprzednie postanowienie z [...] maja 2016 r., którym odmówił dopuszczenia S. z siedzibą w [...] do udziału w postępowaniu w sprawie z wniosku S. sp. z o.o. z siedzibą w [...] – w upadłości o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy graficzny o nr [...]. Jako podstawę skarżonego postanowienia organ podał art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w zw. z art 256 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz.U. 2013 r., poz. 1410 ze zm.), dalej p.w.p. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją ze stycznia 2007 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz T. sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej uprawniony) prawo ochronne na graficzny znak towarowy o nr [...]. W październiku 2014 r. S. sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej wnioskodawca) wniosło o unieważnienie prawa ochronnego na ww. znak, wskazując za podstawę swojego żądania art 129 ust 1 pkt 2 w zw. z art. 164 p.w.p. W marcu 2015 r. S. z siedzibą w [...] (dalej SPS) zwróciło się o dopuszczenie do udziału w niniejszym postępowaniu. Wskazało m.in., że zgodnie ze swoim Statutem (§6) działalność prowadzi na rzecz ochrony, a także poprawy jakości polistyrenu do spieniania i styropianu oraz na rzecz ochrony konsumentów i konkurencji na rynku polistyrenu do spieniania i styropianu, w tym zapewnienia rzetelnych oznaczeń wyrobów i informacji o ich parametrach jakościowych, a także ochrony praw własności przemysłowej przysługujących producentom polistyrenu do spieniania i styropianu. Nadto SPS wskazało, że statutowo powołane jest do reprezentowania interesów producentów polistyrenu do spieniania i styropianu wobec organów administracji publicznej i sądów. SPS podało, że ww. cele statutowe realizowane są poprzez (§7): współpracę z organami administracji publicznej, ocenę i rekomendację materiałów budowlanych, przemysłowych i technicznych oferowanych na rynkach krajowych i zagranicznych, pomoc i współdziałanie w opracowywaniu dokumentacji prawnej, reklamy itp., publiczne prezentowanie stanowiska stowarzyszenia, zwłaszcza wobec organów administracji publicznej w sprawach rozwiązań prawnych i ekonomicznych dotyczących budownictwa i przemysłu, w tym produkcji styropianu i polistyrenu do spieniania, reprezentowanie interesów producentów styropianu i polistyrenu do spieniania, udział SPS w postępowaniach administracyjnych, sądowo-administracyjnych i sądowych dotyczących jego działalności statutowej. Ponadto SPS wskazało, że za jego udziałem w przedmiotowym postępowaniu przemawia szeroko rozumiany interes społeczny, gdyż jego działanie sprzyja ochronie wartości wspólnych większej liczby podmiotów, jakimi niewątpliwe są: uczciwa konkurencja między producentami polistyrenu do spieniania i styropianu, ochrona praw konsumenta na rynku materiałów budowlanych, zapewnienie wysokiej jakości produktów. Wskazało także, że jego udział przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów, bowiem działając na prawach strony będzie mogło należycie bronić interesu społecznego zagrożonego przez sam przedmiot postępowania. SPS wyjaśniło, że intencją wstąpienia do tego postępowania jest przeciwstawienie się działaniom zmierzającym do dezorientacji na tym rynku i zatarcia różnic pomiędzy produktami o różnej jakości. Urząd Patentowy RP odmawiając dopuszczenia SPS do udziału w niniejszym postępowaniu w postanowieniu z [...] maja 2016 r. stwierdził, że jedna z przesłanek dopuszczenia go do udziału - określona w art. 31 k.p.a., a mianowicie istnienie interesu społecznego, nie została w rozpoznawanym przypadku spełniona. Zdaniem organu stwierdzenie, że wniosek o unieważnienie spornego prawa ma zmierzać do umożliwienia wszystkim producentom korzystania z przedmiotu prawa ochronnego i niesie ze sobą ryzyko doprowadzenia do dezorientacji konsumenta na rynku styropianu poprzez utrudnienie konsumentowi dokonania wyboru towaru o odpowiedniej jakości, nie uzasadnia udziału SPS w tym postępowaniu na prawach strony. Urząd Patentowy RP wyjaśnił, że niniejsze postępowanie - o unieważnienie prawa ochronnego na znak, jest postępowaniem mającym na celu zbadanie ustawowych warunków wymaganych do uzyskania ochrony na ów znak. W związku z tym wskazanie, że intencją SPS do wstąpienia do tego postępowania jest przeciwstawienie się działaniom zmierzającym do dezorientacji na tym rynku i zatarcia różnic pomiędzy produktami o różnej jakości, budzi wątpliwości, gdyż z treści wniosku SPS wynika, że jest ono zainteresowane raczej konkretnym wynikiem tego postępowania. SPS z zachowaniem trybu i terminu wniosło o ponowne rozpatrzenie sprawy i o wyznaczenie rozprawy celem jego rozpoznania. W jego ocenie sama okoliczność, że jako organizacja społeczna prezentuje stanowisko zbliżone do stanowiska jednej ze stron postępowania jest w jego odczuciu irrelewantna dla oceny spełnienia przesłanki interesu społecznego. Takie rozumienie "interesu społecznego" organu oznaczałoby, że żadna organizacja społeczna nie mogłaby nigdy zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym, gdyż organizacjom społecznym zawsze można czynić zarzut, że wyrażają one stanowisko zbliżone do któregoś z uczestników postępowania. Wnioskodawca wniósł o oddalenie wniosku SPS o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu na prawach strony. Uprawniony pozostawił wniosek do uznania Urzędu Patentowego RP. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Urząd Patentowy RP, powołując treść art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz mając na uwadze, że ustawa nie zawiera definicji "interesu społecznego", stanowiącego istotny element rozstrzygnięcia stwierdził, że SPS nie wykazało, że jego udział w niniejszym postępowaniu leży w interesie społecznym. Zatem jedna z przesłanek dopuszczenia go do udziału w tym postępowaniu, określona w art. 31 k.p.a., tj. istnienie interesu społecznego, nie została w przypadku wniosku spełniona. W ocenie Urzędu Patentowego RP stwierdzenie, że wniosek o unieważnienie spornego prawa ochronnego ma zmierzać do umożliwienia wszystkim producentom korzystania z przedmiotu prawa ochronnego i niesie ze sobą ryzyko doprowadzenia do dezorientacji konsumenta na rynku styropianu poprzez utrudnienie konsumentowi dokonania wyboru towaru w odpowiedniej jakości nie uzasadnia udziału SPS w niniejszym postępowaniu na prawach strony. Przedmiotowe postępowanie - o unieważnienie spornego prawa, ma bowiem na celu zbadanie ustawowych warunków wymaganych do uzyskania ochrony na ten znak. Zatem wskazanie, że intencją SPS do przystąpienia do tego postępowania jest przeciwstawienie się działaniom zmierzającym do dezorientacji na rynku i zatarcia różnic pomiędzy produktami o różnej jakości, budzi wątpliwości, gdyż z treści wniosku wynika, że SPS jest zdaniem organu zainteresowane konkretnym wynikiem tej sprawy. Powołanie się więc przez SPS na ochronę ogółu konsumentów, jako wykazanie spełnienia przesłanki interesu społecznego w sytuacji, gdy tak naprawdę podziela ono stanowisko wyłącznie jednej ze stron powoduje, że nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie uzasadnia interesu społecznego, lecz wskazuje na poparcie indywidualnego interesu jednej ze stron. Reasumując, Urząd Patentowy RP stwierdził, że w toku postępowania SPS nie wykazał, że jego udział w postępowaniu o unieważnienie spornego prawa służyłby zapewnieniu kontroli społecznej nad tym postępowaniem. W ocenie organu dopuszczenie stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony musi uzasadniać ochrona obiektywnie istniejącego interesu społecznego. Zatem dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony SPS, które sympatyzuje z jedną ze stron tego postępowania, może pozostawać w sprzeczności z interesem innych stron tego postępowania i zaprzeczać racjom bytu takiego podmiotu w postępowaniu. Organ raz jeszcze podkreślił, że SPS jest zainteresowane konkretnym wynikiem sprawy, co nie ma związku z ochroną interesu społecznego. Wobec powyższego SPS nie wykazało, że zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., których spełnienie było niezbędne do włączenia go do udziału w niniejszym postępowaniu. Dodatkowo organ stwierdził, że nie było podstaw do skierowania rozpatrzenia przedmiotowego wniosku na rozprawę, gdyż wszystkie strony postępowania przedstawiły swoje stanowiska. SPS – S. z siedzibą w [...] (dalej Skarżący) niezgadzając się z rozstrzygnięciem Urzędu Patentowego RP w terminie zaskarżył je do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie następujących przepisów postępowania administracyjnego: 1. art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę dopuszczenia go do udziału w postępowaniu z powołaniem się na brak spełnienia przesłanki interesu społecznego, o której mowa w przywołanym przepisie, podczas gdy działania zmierzające do ochrony praw konsumenta na rynku materiałów budowlanych oraz zapewnienia wysokiej jakości produktów i uczciwej konkurencji stanowią ważny interes społeczny, który uzasadnia dopuszczenie go do udziału w przedmiotowym postępowaniu; 2. art. 7, art. 77 § 1 i art. 50 § 1 k.p.a. oraz art. 244 ust. 13 p.w.p poprzez zaniechanie całościowego i dogłębnego zbadania stanu faktycznego sprawy, a w szczególności - w przypadku powzięcia przez Urząd Patentowy RP wątpliwości co do realizacji przez niego interesu społecznego - brak wezwania go do udzielenia wyjaśnień w tym zakresie, pomimo gotowości do przedstawienia pisemnego stanowiska w tym przedmiocie, jak również brak przeprowadzenia rozprawy w celu szczegółowego wskazania okoliczności przemawiających za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu i wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości organu w tym zakresie; 3. art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez ograniczenie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do ogólnikowego stwierdzenia, że sympatyzuje z jedną ze stron postępowania, przy jednoczesnym braku ustosunkowania się do jego twierdzeń wskazujących na istnienie interesu społecznego w dopuszczeniu go do udziału w postępowaniu. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie postanowień. W uzasadnieniu skargi stawiane zarzuty zostały obszernie omówione. W ocenie skarżącego sama okoliczność, że organizacja społeczna prezentuje stanowisko zbliżone do stanowiska jednej ze stron postępowania jest irrelewantna dla oceny spełnienia przesłanki interesu społecznego. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wnosząc o oddalenie skargi jako niezasadnej podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu skarżonego postanowienia. Po wniesieniu skargi ani wnioskodawca, ani uprawniony nie zajęli stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jak stanowi art. 31 § 1 k.p.a. organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym przysługują dwa uprawnienia, tj. prawo żądania wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby oraz prawo żądania dopuszczenia tej organizacji do udziału w postępowaniu dotyczącej innej osoby, jeżeli jest to uzasadnione jej celami statutowymi i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu - art. 31 § 2 k.p.a. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (§ 3 art. 31 k.p.a.). Powyższy przepis przewiduje zatem dwie przesłanki, od spełnienia których zależy uwzględnienie żądania organizacji społecznej: po pierwsze - jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i po drugie - przemawia za tym interes społeczny. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie. Nie spełnienie chociażby jednego z tych warunków powoduje, że organ administracji winien odmówić organizacji społecznej dopuszczenia do udziału w postępowaniu (por. P. Gołaszewski (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, 2. wyd. zm. i uzup., C.H. Beck, Warszawa 2015, s. 232-233). Z przepisu art. 31 § 1 in fine wynika, że żądania organizacji społecznej, o których mowa w pkt 1 i 2 tego przepisu, muszą być uzasadnione celami statutowymi tej organizacji. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem działania (przedmiotem działalności) organizacji społecznej. Z reguły przedmiot i cel działania organizacji społecznej są określone w jej statucie, chyba że przepisy prawa nie wymagają uchwalenia statutu (por. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A.Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2000, s.283 i n.). Nawet wtedy jednak, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu jest uzasadniony jej celami statutowymi, organ administracji publicznej może uznać żądanie organizacji społecznej za niezasadne ze względu na interes społeczny (M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Kraków 2000, s. 285-286). Obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej. Pojęcie "interesu społecznego" wymaga każdorazowo indywidualnej oceny. W rozpoznawanej sprawie Urząd Patentowy stwierdził, że SPS nie wykazało, że jego udział w niniejszym postępowaniu leży w interesie społecznym. Zatem jedna z przesłanek dopuszczenia go do udziału w tym postępowaniu, określona w art. 31 k.p.a., tj. istnienie interesu społecznego, nie została w przypadku wniosku spełniona. Naczelny Sąd Administracyjny w wielu swoich orzeczeniach podnosił, że nie wystarczy ogólnikowe sformułowanie przez organizację społeczną, że działa w interesie społecznym, powoływanie się na ochronę środowiska, ochronę zdrowia czy życia ludzi, bo są to cele wskazane bardzo ogólnie i na tej zasadzie każda organizacja musiałaby być dopuszczona do udziału w każdym postępowaniu. Chodzi o to, aby powołując się na interes społeczny, który jest interesem ogólnym, organizacja nie używała ogólnikowych stwierdzeń, lecz wskazywała konkretne okoliczności faktyczne, prawne, które mogą świadczyć o tym, że powinna w tym postępowaniu uczestniczyć. Nie muszą to być takie okoliczności, które już rzeczywiście wystąpiły, ale okoliczności, które mogą zaistnieć. Aby organizacja społeczna została dopuszczona do udziału w danym postępowaniu na prawach strony winna podać takie okoliczności, które będą świadczyły o tym, że jej udział w tym postępowaniu jest zasadny, bo zachodzą wątpliwości co do pewnego rodzaju okoliczności i jej udział może dodatkowo zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 985/13; z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2194/13 - CBOSA). W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 września 2015 r. sygn. akt II GSK 1699/14 wyrażono pogląd, że dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu nie może być "niejako automatyczne". Interes społeczny, który towarzyszyć musi wnioskowi o dopuszczenie do udziału w postępowaniu dotyczącym innej osoby, należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. W literaturze prawniczej i w orzecznictwie podkreśla się też, że udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony nie może służyć partykularnym celom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (por. B.Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 257; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2008 r., sygn. akt II OSK 843/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 marca 2017 r. sygn. akt II GSK 1667/15 - CBOSA). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie skarżące S. nie podało żadnych konkretnych okoliczności, mających przemawiać za dopuszczeniem tego S. do udziału w postępowaniu o unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy na prawach strony. W szczególności , jak słusznie uznał Urząd Patentowy powoływanie się na zasady ogólne jak "uczciwa konkurencja", "ochrona praw konsumenta" czy też " dezorientacja na rynku" oraz " dbałość o jakość towarów" nie mogą same w sobie, a mianowicie bez indywidualizacji tych okoliczności faktycznych, uzasadniać interesu społecznego. Sąd zauważa, że przy ustaleniu spełnienia przesłanek warunkujących dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym dotyczącym praw lub obowiązków osób trzecich nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca, albowiem dopuszczenie innego podmiotu, który nie broni własnego interesu prawnego zmienia układ praw procesowych strony, przyznając te prawa także innemu podmiotowi (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 897/08 - LEX nr 549644). W tej sytuacji powołanie się przez skarżące S. na cele statutowe - na takie ogólnikowe wartości jak działania zmierzające do ochrony praw konsumenta na rynku materiałów budowlanych oraz zapewnienia wysokiej jakości produktów i uczciwej konkurencji, które w mniemaniu skarżącego stanowią jednocześnie ważny interes społeczny, który uzasadnia dopuszczenie go do udziału w przedmiotowym postępowaniu jest w ocenie Sądu niewystarczające. Ponadto, cele statutowe nie mogą być utożsamiane z interesem społecznym bowiem jak wyżej wskazano są to dwie odrębne przesłanki ustawowe z których każda jest inna i które muszą być spełnione łącznie. Idąc tym tokiem rozumowania należy zwrócić uwagę, że postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy jest postępowaniem szczególnym, w którym organ jakim jest Urząd Patentowy nie bada charakteru stosunków gospodarczych istniejących na rynku czy tez jakości tych produktów, a jedynie rozstrzyga czy prawo ochronne na dany znak towarowy zostało udzielone zgodnie z obowiązującymi przepisami. Stąd też skoro wniosek skarżącego o dopuszczenie do udziału w postępowaniu nie został poparty żadnymi konkretnymi argumentami zatem tak ogólnikowo sformułowany wniosek nie może być uznany za spełniający wymogi wykazania przez organizację społeczną przesłanek z art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Po drugie, warunek interesu społecznego nie jest spełniony w sytuacji, gdy inicjatywa skarżącej organizacji społecznej ma na celu udzielenie poparcia jednej ze stron postępowania, co trafnie wychwycił organ. Ta okoliczność nie daje jednak podstaw do przyjęcia, że w interesie społecznym leży dopuszczenie S. do udziału w postępowaniu administracyjnym o unieważnienie prawa ochronnego. W niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że argumentacja podana przez Stowarzyszenie jest niewystarczająca do uznania, iż S. wykazało istnienie przesłanek warunkujących dopuszczenie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Nie można zaakceptować sytuacji, w której organizacja społeczna za pomocą jedynie ogólnikowych stwierdzeń stara się wykazać potrzebę wzięcia udziału w postępowaniu, przerzucając tym samym na organ administracji ciężar precyzyjnego ustalenia przesłanek zasadności tego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2015 r., II OSK 2808/13). Samo odwoływanie się do celów statutowych organizacji lub też ich utożsamiane z interesem społecznym nie jest wystarczające do przyjęcia, że interes społeczny w danej sprawie przemawia za dopuszczeniem organizacji do udziału w postępowaniu. Bez skonkretyzowania interesu społecznego i bez odniesienia go do poszczególnej, indywidualnej sprawy, organizacja społeczna nie może skutecznie skorzystać z instytucji przewidzianej w art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że wszystkie zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie a zatem skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zawiera uzasadnionych podstaw. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) oddalił skargę.